4. சதுத்த²வக்³கோ³

1. விதக்கஸுத்தம்

80. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, அகுஸலவிதக்கா. கதமே தயோ? அனவஞ்ஞத்திபடிஸம்யுத்தோ விதக்கோ, லாப⁴ஸக்காரஸிலோகபடிஸம்யுத்தோ விதக்கோ, பரானுத்³த³யதாபடிஸம்யுத்தோ விதக்கோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ அகுஸலவிதக்கா’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘அனவஞ்ஞத்திஸம்யுத்தோ, லாப⁴ஸக்காரகா³ரவோ;

ஸஹனந்தீ³ அமச்சேஹி, ஆரா ஸம்யோஜனக்க²யா.

‘‘யோ ச புத்தபஸும் ஹித்வா, விவாஹே ஸம்ஹரானி [ஸங்க³ஹானி (க. ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] ச;

ப⁴ப்³போ³ ஸோ தாதி³ஸோ பி⁴க்கு², பு²ட்டு²ம் ஸம்போ³தி⁴முத்தம’’ந்தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. பட²மம்.

2. ஸக்காரஸுத்தம்

81. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘தி³ட்டா² மயா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸக்காரேன அபி⁴பூ⁴தா, பரியாதி³ன்னசித்தா, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா.

‘‘தி³ட்டா² மயா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அஸக்காரேன அபி⁴பூ⁴தா, பரியாதி³ன்னசித்தா, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா.

‘‘தி³ட்டா² மயா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸக்காரேன ச அஸக்காரேன ச தது³ப⁴யேன அபி⁴பூ⁴தா, பரியாதி³ன்னசித்தா, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா.

‘‘தம் கோ² பனாஹம், பி⁴க்க²வே, நாஞ்ஞஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ வா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வா ஸுத்வா வதா³மி; ( ) [(தி³ட்டா² மயா பி⁴க்க²வே ஸத்தா ஸக்காரேன அபி⁴பூ⁴தா. …பே… அஸக்காரேன அபி⁴பூ⁴தா …பே… ஸக்காரேன ச அஸக்காரேன ச தது³ப⁴யேன அபி⁴பூ⁴தா பரியாதி³ன்னசித்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா.) (ஸ்யா.) புரிமவக்³கே³ மிச்சா²தி³ட்டி²கஸம்மாதி³ட்டி²கஸுத்தேஹி பன ஸமேதி, அன்வயப்³யதிரேகவாக்யானம் பன அனந்தரிதத்தா பாஸம்ஸதரா.)] அபி ச, பி⁴க்க²வே, யதே³வ மே ஸாமம் ஞாதம் ஸாமம் தி³ட்ட²ம் ஸாமம் விதி³தம் தமேவாஹம் வதா³மி.

‘‘தி³ட்டா² மயா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸக்காரேன அபி⁴பூ⁴தா, பரியாதி³ன்னசித்தா, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா.

‘‘தி³ட்டா² மயா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அஸக்காரேன அபி⁴பூ⁴தா, பரியாதி³ன்னசித்தா, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா.

‘‘தி³ட்டா² மயா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸக்காரேன ச அஸக்காரேன ச தது³ப⁴யேன அபி⁴பூ⁴தா, பரியாதி³ன்னசித்தா, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘யஸ்ஸ ஸக்கரியமானஸ்ஸ, அஸக்காரேன சூப⁴யம்;

ஸமாதி⁴ ந விகம்பதி, அப்பமாத³விஹாரினோ [அப்பமாணவிஹாரினோ (ஸீ. அட்ட².)].

‘‘தம் ஜா²யினம் ஸாததிகம், ஸுகு²மம் தி³ட்டி²விபஸ்ஸகம்;

உபாதா³னக்க²யாராமம், ஆஹு ஸப்புரிஸோ இதீ’’தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. து³தியம்.

3. தே³வஸத்³த³ஸுத்தம்

82. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, தே³வேஸு தே³வஸத்³தா³ நிச்ச²ரந்தி ஸமயா ஸமயம் உபாதா³ய. கதமே தயோ? யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே அரியஸாவகோ கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜ்ஜாய சேதேதி, தஸ்மிம் ஸமயே [தஸ்மிம் பி⁴க்க²வே ஸமயே (பீ. க.)] தே³வேஸு தே³வஸத்³தோ³ நிச்ச²ரதி – ‘ஏஸோ அரியஸாவகோ மாரேன ஸத்³தி⁴ம் ஸங்கா³மாய சேதேதீ’தி. அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ தே³வேஸு தே³வஸத்³தோ³ நிச்ச²ரதி ஸமயா ஸமயம் உபாதா³ய.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் ஸமயே அரியஸாவகோ ஸத்தன்னம் போ³தி⁴பக்கி²யானம் த⁴ம்மானம் பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தோ விஹரதி, தஸ்மிம் ஸமயே தே³வேஸு தே³வஸத்³தோ³ நிச்ச²ரதி – ‘ஏஸோ அரியஸாவகோ மாரேன ஸத்³தி⁴ம் ஸங்கா³மேதீ’தி. அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியோ தே³வேஸு தே³வஸத்³தோ³ நிச்ச²ரதி ஸமயா ஸமயம் உபாதா³ய.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் ஸமயே அரியஸாவகோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, தஸ்மிம் ஸமயே தே³வேஸு தே³வஸத்³தோ³ நிச்ச²ரதி – ‘ஏஸோ அரியஸாவகோ விஜிதஸங்கா³மோ தமேவ ஸங்கா³மஸீஸம் அபி⁴விஜிய அஜ்ஜா²வஸதீ’தி. அயம், பி⁴க்க²வே, ததியோ தே³வேஸு தே³வஸத்³தோ³ நிச்ச²ரதி ஸமயா ஸமயம் உபாதா³ய. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ தே³வேஸு தே³வஸத்³தா³ நிச்ச²ரந்தி ஸமயா ஸமயம் உபாதா³யா’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘தி³ஸ்வா விஜிதஸங்கா³மம், ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸாவகம்;

தே³வதாபி நமஸ்ஸந்தி, மஹந்தம் வீதஸாரத³ம்.

‘‘நமோ தே புரிஸாஜஞ்ஞ, யோ த்வம் து³ஜ்ஜயமஜ்ஜ²பூ⁴;

ஜேத்வான மச்சுனோ ஸேனம், விமோக்கே²ன அனாவரம்.

‘‘இதி ஹேதம் நமஸ்ஸந்தி, தே³வதா பத்தமானஸம்;

தஞ்ஹி தஸ்ஸ ந பஸ்ஸந்தி, யேன மச்சுவஸம் வஜே’’தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. ததியம்.

4. பஞ்சபுப்³ப³னிமித்தஸுத்தம்

83. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘யதா³, பி⁴க்க²வே, தே³வோ தே³வகாயா சவனத⁴ம்மோ ஹோதி, பஞ்சஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தானி பாதுப⁴வந்தி – மாலா மிலாயந்தி, வத்தா²னி கிலிஸ்ஸந்தி, கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சந்தி, காயே து³ப்³ப³ண்ணியம் ஓக்கமதி, ஸகே தே³வோ தே³வாஸனே நாபி⁴ரமதீதி. தமேனம், பி⁴க்க²வே, தே³வா ‘சவனத⁴ம்மோ அயம் தே³வபுத்தோ’தி இதி விதி³த்வா தீஹி வாசாஹி அனுமோதே³ந்தி [அனுமோத³ந்தி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] – ‘இதோ, போ⁴, ஸுக³திம் க³ச்ச², ஸுக³திம் க³ந்த்வா ஸுலத்³த⁴லாப⁴ம் லப⁴, ஸுலத்³த⁴லாப⁴ம் லபி⁴த்வா ஸுப்பதிட்டி²தோ ப⁴வாஹீ’’’தி.

ஏவம் வுத்தே, அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கின்னு கோ², ப⁴ந்தே, தே³வானம் ஸுக³திக³மனஸங்கா²தம்; கிஞ்ச, ப⁴ந்தே, தே³வானம் ஸுலத்³த⁴லாப⁴ஸங்கா²தம்; கிம் பன, ப⁴ந்தே, தே³வானம் ஸுப்பதிட்டி²தஸங்கா²த’’ந்தி?

‘‘மனுஸ்ஸத்தம் கோ², பி⁴க்கு² [பி⁴க்க²வே (ஸ்யா. பீ.)], தே³வானம் ஸுக³திக³மனஸங்கா²தம்; யம் மனுஸ்ஸபூ⁴தோ ஸமானோ ததா²க³தப்பவேதி³தே த⁴ம்மவினயே ஸத்³த⁴ம் படிலப⁴தி. இத³ம் கோ², பி⁴க்கு² [பி⁴க்க²வே (ஸ்யா. பீ.)], தே³வானம் ஸுலத்³த⁴லாப⁴ஸங்கா²தம்; ஸா கோ² பனஸ்ஸ ஸத்³தா⁴ நிவிட்டா² ஹோதி மூலஜாதா பதிட்டி²தா த³ள்ஹா அஸம்ஹாரியா ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா கேனசி வா லோகஸ்மிம். இத³ம் கோ², பி⁴க்கு² [பி⁴க்க²வே (ஸ்யா. பீ.)], தே³வானம் ஸுப்பதிட்டி²தஸங்கா²த’’ந்தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘யதா³ தே³வோ தே³வகாயா, சவதி ஆயுஸங்க²யா;

தயோ ஸத்³தா³ நிச்ச²ரந்தி, தே³வானம் அனுமோத³தம்.

‘‘‘இதோ போ⁴ ஸுக³திம் க³ச்ச², மனுஸ்ஸானம் ஸஹப்³யதம்;

மனுஸ்ஸபூ⁴தோ ஸத்³த⁴ம்மே, லப⁴ ஸத்³த⁴ம் அனுத்தரம்.

‘‘‘ஸா தே ஸத்³தா⁴ நிவிட்ட²ஸ்ஸ, மூலஜாதா பதிட்டி²தா;

யாவஜீவம் அஸம்ஹீரா, ஸத்³த⁴ம்மே ஸுப்பவேதி³தே.

‘‘‘காயது³ச்சரிதம் ஹித்வா, வசீது³ச்சரிதானி ச;

மனோது³ச்சரிதம் ஹித்வா, யஞ்சஞ்ஞம் தோ³ஸஸஞ்ஹிதம்.

‘‘‘காயேன குஸலம் கத்வா, வாசாய குஸலம் ப³ஹும்;

மனஸா குஸலம் கத்வா, அப்பமாணம் நிரூபதி⁴ம்.

‘‘‘ததோ ஓபதி⁴கம் புஞ்ஞம், கத்வா தா³னேன தம் ப³ஹும்;

அஞ்ஞேபி மச்சே ஸத்³த⁴ம்மே, ப்³ரஹ்மசரியே நிவேஸய’ [நிவேஸயே (ஸீ. ஸ்யா.)].

‘‘இமாய அனுகம்பாய, தே³வா தே³வம் யதா³ விதூ³;

சவந்தம் அனுமோதே³ந்தி, ஏஹி தே³வ புனப்புன’’ந்தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. சதுத்த²ம்.

5. ப³ஹுஜனஹிதஸுத்தம்

84. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘தயோமே புக்³க³லா லோகே உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜந்தி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமே தயோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா. ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம், கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி. அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மோ புக்³க³லோ லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ ஸத்து² [ஸத்து²னோ (ஸ்யா.)] ஸாவகோ அரஹம் ஹோதி கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ. ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம், கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி. அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியோ புக்³க³லோ லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ ஸத்து² ஸாவகோ ஸேகோ² ஹோதி பாடிபதோ³ ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஸீலவதூபபன்னோ. ஸோபி [ஸோ (?)] த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம், கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி. அயம், பி⁴க்க²வே, ததியோ புக்³க³லோ லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா லோகே உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜந்தி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘ஸத்தா² ஹி லோகே பட²மோ மஹேஸி, தஸ்ஸன்வயோ ஸாவகோ பா⁴விதத்தோ;

அதா²பரோ பாடிபதோ³பி ஸேகோ², ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஸீலவதூபபன்னோ.

‘‘ஏதே தயோ தே³வமனுஸ்ஸஸேட்டா², பப⁴ங்கரா த⁴ம்மமுதீ³ரயந்தா;

அபாபுரந்தி [அபாபுரேந்தி (க.)] அமதஸ்ஸ த்³வாரம், யோகா³ பமோசேந்தி [யாகா³ பமுச்சந்தி (ஸீ.), யோகா³ மோசந்தி (ஸ்யா.)] ஹுஜ்ஜனம் தே.

‘‘யே ஸத்த²வாஹேன அனுத்தரேன, ஸுதே³ஸிதம் மக்³க³மனுக்கமந்தி [மக்³க³மனுக்³க³மந்தி (ஸீ. க.)];

இதே⁴வ து³க்க²ஸ்ஸ கரோந்தி அந்தம், யே அப்பமத்தா ஸுக³தஸ்ஸ ஸாஸனே’’தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. பஞ்சமம்.

6. அஸுபா⁴னுபஸ்ஸீஸுத்தம்

85. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘அஸுபா⁴னுபஸ்ஸீ, பி⁴க்க²வே, காயஸ்மிம் விஹரத²; ஆனாபானஸ்ஸதி ச வோ அஜ்ஜ²த்தம் பரிமுக²ம் ஸூபட்டி²தா ஹோது; ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு அனிச்சானுபஸ்ஸினோ விஹரத². அஸுபா⁴னுபஸ்ஸீனம், பி⁴க்க²வே, காயஸ்மிம் விஹரதம் யோ ஸுபா⁴ய தா⁴துயா ராகா³னுஸயோ ஸோ பஹீயதி [பஹிய்யதி (க.)]. ஆனாபானஸ்ஸதியா அஜ்ஜ²த்தம் பரிமுக²ம் ஸூபட்டி²திதாய யே பா³ஹிரா விதக்காஸயா விகா⁴தபக்கி²கா, தே ந ஹோந்தி. ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு அனிச்சானுபஸ்ஸீனம் விஹரதம் யா அவிஜ்ஜா ஸா பஹீயதி, யா விஜ்ஜா ஸா உப்பஜ்ஜதீ’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘அஸுபா⁴னுபஸ்ஸீ காயஸ்மிம், ஆனாபானே படிஸ்ஸதோ;

ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமத²ம், பஸ்ஸம் ஆதாபி ஸப்³ப³தா³.

‘‘ஸ வே ஸம்மத்³த³ஸோ பி⁴க்கு², யதோ தத்த² விமுச்சதி;

அபி⁴ஞ்ஞாவோஸிதோ ஸந்தோ, ஸ வே யோகா³திகோ³ முனீ’’தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. ச²ட்ட²ம்.

7. த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபன்னஸுத்தம்

86. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அயமனுத⁴ம்மோ ஹோதி வேய்யாகரணாய – த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபன்னோயந்தி பா⁴ஸமானோ த⁴ம்மஞ்ஞேவ பா⁴ஸதி நோ அத⁴ம்மம், விதக்கயமானோ வா த⁴ம்மவிதக்கஞ்ஞேவ விதக்கேதி நோ அத⁴ம்மவிதக்கம், தது³ப⁴யம் வா பன அபி⁴னிவேஜ்ஜேத்வா உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘த⁴ம்மாராமோ த⁴ம்மரதோ, த⁴ம்மம் அனுவிசிந்தயம்;

த⁴ம்மம் அனுஸ்ஸரம் பி⁴க்கு², ஸத்³த⁴ம்மா ந பரிஹாயதி.

‘‘சரம் வா யதி³ வா திட்ட²ம், நிஸின்னோ உத³ வா ஸயம்;

அஜ்ஜ²த்தம் ஸமயம் சித்தம், ஸந்திமேவாதி⁴க³ச்ச²தீ’’தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. ஸத்தமம்.

8. அந்த⁴கரணஸுத்தம்

87. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, அகுஸலவிதக்கா அந்த⁴கரணா அசக்கு²கரணா அஞ்ஞாணகரணா பஞ்ஞானிரோதி⁴கா விகா⁴தபக்கி²கா அனிப்³பா³னஸம்வத்தனிகா. கதமே தயோ? காமவிதக்கோ, பி⁴க்க²வே, அந்த⁴கரணோ அசக்கு²கரணோ அஞ்ஞாணகரணோ பஞ்ஞானிரோதி⁴கோ விகா⁴தபக்கி²கோ அனிப்³பா³னஸம்வத்தனிகோ. ப்³யாபாத³விதக்கோ, பி⁴க்க²வே, அந்த⁴கரணோ அசக்கு²கரணோ அஞ்ஞாணகரணோ பஞ்ஞானிரோதி⁴கோ விகா⁴தபக்கி²கோ அனிப்³பா³னஸம்வத்தனிகோ. விஹிம்ஸாவிதக்கோ, பி⁴க்க²வே, அந்த⁴கரணோ அசக்கு²கரணோ அஞ்ஞாணகரணோ பஞ்ஞானிரோதி⁴கோ விகா⁴தபக்கி²கோ அனிப்³பா³னஸம்வத்தனிகோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ அகுஸலவிதக்கா அந்த⁴கரணா அசக்கு²கரணா அஞ்ஞாணகரணா பஞ்ஞானிரோதி⁴கா விகா⁴தபக்கி²கா அனிப்³பா³னஸம்வத்தனிகா.

‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, குஸலவிதக்கா அனந்த⁴கரணா சக்கு²கரணா ஞாணகரணா பஞ்ஞாவுத்³தி⁴கா அவிகா⁴தபக்கி²கா நிப்³பா³னஸம்வத்தனிகா. கதமே தயோ? நேக்க²ம்மவிதக்கோ, பி⁴க்க²வே, அனந்த⁴கரணோ சக்கு²கரணோ ஞாணகரணோ பஞ்ஞாவுத்³தி⁴கோ அவிகா⁴தபக்கி²கோ நிப்³பா³னஸம்வத்தனிகோ. அப்³யாபாத³விதக்கோ, பி⁴க்க²வே, அனந்த⁴கரணோ சக்கு²கரணோ ஞாணகரணோ பஞ்ஞாவுத்³தி⁴கோ அவிகா⁴தபக்கி²கோ நிப்³பா³னஸம்வத்தனிகோ. அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ, பி⁴க்க²வே, அனந்த⁴கரணோ சக்கு²கரணோ ஞாணகரணோ பஞ்ஞாவுத்³தி⁴கோ அவிகா⁴தபக்கி²கோ நிப்³பா³னஸம்வத்தனிகோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ குஸலவிதக்கா அனந்த⁴கரணா சக்கு²கரணா ஞாணகரணா பஞ்ஞாவுத்³தி⁴கா அவிகா⁴தபக்கி²கா நிப்³பா³னஸம்வத்தனிகா’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘தயோ விதக்கே குஸலே விதக்கயே, தயோ பன அகுஸலே நிராகரே;

ஸ வே விதக்கானி விசாரிதானி, ஸமேதி வுட்டீ²வ ரஜம் ஸமூஹதம்;

ஸ வே விதக்கூபஸமேன சேதஸா, இதே⁴வ ஸோ ஸந்திபத³ம் ஸமஜ்ஜ²கா³’’தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. அட்ட²மம்.

9. அந்தராமலஸுத்தம்

88. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலா அந்தராஅமித்தா அந்தராஸபத்தா அந்தராவத⁴கா அந்தராபச்சத்தி²கா. கதமே தயோ? லோபோ⁴, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலோ அந்தராஅமித்தோ அந்தராஸபத்தோ அந்தராவத⁴கோ அந்தராபச்சத்தி²கோ. தோ³ஸோ, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலோ அந்தராஅமித்தோ அந்தராஸபத்தோ அந்தராவத⁴கோ அந்தராபச்சத்தி²கோ. மோஹோ, பி⁴க்க²வே, அந்தராமலோ அந்தராஅமித்தோ அந்தராஸபத்தோ அந்தராவத⁴கோ அந்தராபச்சத்தி²கோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ அந்தராமலா அந்தராஅமித்தா அந்தராஸபத்தா அந்தராவத⁴கா அந்தராபச்சத்தி²கா’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘அனத்த²ஜனனோ லோபோ⁴, லோபோ⁴ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

‘‘லுத்³தோ⁴ அத்த²ம் ந ஜானாதி, லுத்³தோ⁴ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴தமம் [அந்த⁴ம் தமம் (ஸீ.)] ததா³ ஹோதி, யம் லோபோ⁴ ஸஹதே நரம்.

‘‘யோ ச லோப⁴ம் பஹந்த்வான, லோப⁴னேய்யே ந லுப்³ப⁴தி;

லோபோ⁴ பஹீயதே தம்ஹா, உத³பி³ந்தூ³வ போக்க²ரா.

‘‘அனத்த²ஜனனோ தோ³ஸோ, தோ³ஸோ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

‘‘து³ட்டோ² அத்த²ம் ந ஜானாதி, து³ட்டோ² த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி, யம் தோ³ஸோ ஸஹதே நரம்.

‘‘யோ ச தோ³ஸம் பஹந்த்வான, தோ³ஸனேய்யே ந து³ஸ்ஸதி;

தோ³ஸோ பஹீயதே தம்ஹா, தாலபக்கம்வ ப³ந்த⁴னா.

‘‘அனத்த²ஜனனோ மோஹோ, மோஹோ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தி.

‘‘மூள்ஹோ அத்த²ம் ந ஜானாதி, மூள்ஹோ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி, யம் மோஹோ ஸஹதே நரம்.

‘‘யோ ச மோஹம் பஹந்த்வான, மோஹனேய்யே ந முய்ஹதி;

மோஹம் விஹந்தி ஸோ ஸப்³ப³ம், ஆதி³ச்சோவுத³யம் தம’’ந்தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. நவமம்.

10. தே³வத³த்தஸுத்தம்

89. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா, வுத்தமரஹதாதி மே ஸுதம் –

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அஸத்³த⁴ம்மேஹி அபி⁴பூ⁴தோ பரியாதி³ன்னசித்தோ தே³வத³த்தோ ஆபாயிகோ நேரயிகோ கப்பட்டோ² அதேகிச்சோ². கதமேஹி தீஹி? பாபிச்ச²தாய, பி⁴க்க²வே, அபி⁴பூ⁴தோ பரியாதி³ன்னசித்தோ தே³வத³த்தோ ஆபாயிகோ நேரயிகோ கப்பட்டோ² அதேகிச்சோ². பாபமித்ததாய, பி⁴க்க²வே, அபி⁴பூ⁴தோ பரியாதி³ன்னசித்தோ தே³வத³த்தோ ஆபாயிகோ நேரயிகோ கப்பட்டோ² அதேகிச்சோ². ஸதி கோ² பன உத்தரிகரணீயே [உத்தரிம் கரணீயே (ஸ்யா.)] ஓரமத்தகேன விஸேஸாதி⁴க³மேன [விஸேஸாதி⁴க³மேன ச (ஸ்யா. பீ.)] அந்தரா வோஸானம் ஆபாதி³. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி அஸத்³த⁴ம்மேஹி அபி⁴பூ⁴தோ பரியாதி³ன்னசித்தோ தே³வத³த்தோ ஆபாயிகோ நேரயிகோ கப்பட்டோ² அதேகிச்சோ²’’தி. ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வா அவோச. தத்தே²தம் இதி வுச்சதி –

‘‘மா ஜாது கோசி லோகஸ்மிம், பாபிச்சோ² உத³பஜ்ஜத²;

தத³மினாபி ஜானாத², பாபிச்சா²னம் யதா² க³தி.

‘‘பண்டி³தோதி ஸமஞ்ஞாதோ, பா⁴விதத்தோதி ஸம்மதோ;

ஜலம்வ யஸஸா அட்டா², தே³வத³த்தோதி விஸ்ஸுதோ [மே ஸுதம் (பாளியம்)].

‘‘ஸோ பமாணமனுசிண்ணோ [பமாத³மனுசிண்ணோ (க. ஸீ. ஸ்யா. பீ.), ஸமானமனுசிண்ணோ (அட்ட².)], ஆஸஜ்ஜ நம் ததா²க³தம்;

அவீசினிரயம் பத்தோ, சதுத்³வாரம் ப⁴யானகம்.

‘‘அது³ட்ட²ஸ்ஸ ஹி யோ து³ப்³பே⁴, பாபகம்மம் அகுப்³ப³தோ;

தமேவ பாபம் பு²ஸதி [பு²ஸ்ஸேதி (ஸ்யா.)], து³ட்ட²சித்தம் அனாத³ரம்.

‘‘ஸமுத்³த³ம் விஸகும்பே⁴ன, யோ மஞ்ஞேய்ய பதூ³ஸிதும்;

ந ஸோ தேன பதூ³ஸேய்ய, பே⁴ஸ்மா ஹி உத³தி⁴ மஹா.

‘‘ஏவமேவ [ஏவமேதம் (ஸ்யா.)] ததா²க³தம், யோ வாதே³ன விஹிம்ஸதி;

ஸம்மக்³க³தம் [ஸமக்³க³தம் (ஸீ. க.)] ஸந்தசித்தம், வாதோ³ தம்ஹி ந ரூஹதி.

‘‘தாதி³ஸம் மித்தம் குப்³பே³த², தஞ்ச ஸேவேய்ய பண்டி³தோ;

யஸ்ஸ மக்³கா³னுகோ³ பி⁴க்கு², க²யம் து³க்க²ஸ்ஸ பாபுணே’’தி.

அயம்பி அத்தோ² வுத்தோ ப⁴க³வதா, இதி மே ஸுதந்தி. த³ஸமம்.

சதுத்தோ² வக்³கோ³ நிட்டி²தோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

விதக்காஸக்காரஸத்³த³, சவனலோகே அஸுப⁴ம்;

த⁴ம்மஅந்த⁴காரமலம், தே³வத³த்தேன தே த³ஸாதி.