5. ஸம்பஸாத³னீயஸுத்தம்

ஸாரிபுத்தஸீஹனாதோ³

141. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா நாளந்தா³யம் விஹரதி பாவாரிகம்ப³வனே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏவம்பஸன்னோ அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி, ந சாஹு ந ச ப⁴விஸ்ஸதி ந சேதரஹி விஜ்ஜதி அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ யதி³த³ம் ஸம்போ³தி⁴ய’’ந்தி.

142. ‘‘உளாரா கோ² தே அயம், ஸாரிபுத்த, ஆஸபீ⁴ வாசா பா⁴ஸிதா, ஏகம்ஸோ க³ஹிதோ, ஸீஹனாதோ³ நதி³தோ – ‘ஏவம்பஸன்னோ அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி; ந சாஹு ந ச ப⁴விஸ்ஸதி ந சேதரஹி விஜ்ஜதி அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ யதி³த³ம் ஸம்போ³தி⁴ய’ந்தி. கிம் தே [கிம் நு (ஸீ. பீ.), கிம் நு கோ² தே (ஸ்யா.)], ஸாரிபுத்த, யே தே அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தா – ‘ஏவம்ஸீலா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும் இதிபி, ஏவம்த⁴ம்மா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும் இதிபி, ஏவம்பஞ்ஞா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும் இதிபி, ஏவம்விஹாரீ தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும் இதிபி, ஏவம்விமுத்தா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும் இதிபீ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘கிம் பன தே [கிம் பன (ஸீ. பீ.)], ஸாரிபுத்த, யே தே ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தா, `ஏவம்ஸீலா தே ப⁴க³வந்தோ ப⁴விஸ்ஸந்தி இதிபி, ஏவம்த⁴ம்மா…பே… ஏவம்பஞ்ஞா… ஏவம்விஹாரீ… ஏவம்விமுத்தா தே ப⁴க³வந்தோ ப⁴விஸ்ஸந்தி இதிபீ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘கிம் பன தே [கிம் பன (ஸீ. பீ.)], ஸாரிபுத்த, அஹம் ஏதரஹி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ சேதஸா சேதோ பரிச்ச விதி³தோ – ‘ஏவம்ஸீலோ ப⁴க³வா இதிபி, ஏவம்த⁴ம்மோ…பே… ஏவம்பஞ்ஞோ … ஏவம்விஹாரீ… ஏவம்விமுத்தோ ப⁴க³வா இதிபீ’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘ஏத்த² ச ஹி தே, ஸாரிபுத்த, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு சேதோபரியஞாணம் நத்தி². அத² கிம் சரஹி தே அயம், ஸாரிபுத்த, உளாரா ஆஸபீ⁴ வாசா பா⁴ஸிதா, ஏகம்ஸோ க³ஹிதோ, ஸீஹனாதோ³ நதி³தோ – ‘ஏவம்பஸன்னோ அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி, ந சாஹு ந ச ப⁴விஸ்ஸதி ந சேதரஹி விஜ்ஜதி அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ யதி³த³ம் ஸம்போ³தி⁴ய’’’ந்தி?

143. ‘‘ந கோ² மே [ந கோ² பனேதம் (ஸ்யா. க.)], ப⁴ந்தே, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு சேதோபரியஞாணம் அத்தி². அபி ச, மே [மே ப⁴ந்தே (ஸீ. பீ. க.)] த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ. ஸேய்யதா²பி, ப⁴ந்தே, ரஞ்ஞோ பச்சந்திமம் நக³ரம் த³ள்ஹுத்³தா⁴பம் [த³ள்ஹுத்³தா³பம் (ஸீ. பீ. க.)] த³ள்ஹபாகாரதோரணம் ஏகத்³வாரம். தத்ரஸ்ஸ தோ³வாரிகோ பண்டி³தோ ப்³யத்தோ மேதா⁴வீ அஞ்ஞாதானம் நிவாரேதா, ஞாதானம் பவேஸேதா. ஸோ தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ ஸமந்தா அனுபரியாயபத²ம் அனுக்கமமானோ ந பஸ்ஸேய்ய பாகாரஸந்தி⁴ம் வா பாகாரவிவரம் வா அந்தமஸோ பி³ளாரனிக்க²மனமத்தம்பி. தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘யே கோ² கேசி ஓளாரிகா பாணா இமம் நக³ரம் பவிஸந்தி வா நிக்க²மந்தி வா, ஸப்³பே³ தே இமினாவ த்³வாரேன பவிஸந்தி வா நிக்க²மந்தி வா’தி. ஏவமேவ கோ² மே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ. யே தே, ப⁴ந்தே, அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா, ஸத்த ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தம் பா⁴வேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ம்ஸு. யேபி தே, ப⁴ந்தே, ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஸப்³பே³ தே ப⁴க³வந்தோ பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தா, ஸத்த ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தம் பா⁴வேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தி. ப⁴க³வாபி, ப⁴ந்தே, ஏதரஹி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுப்பதிட்டி²தசித்தோ ஸத்த ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தம் பா⁴வேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴.

144. ‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம் த⁴ம்மஸ்ஸவனாய. தஸ்ஸ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி உத்தருத்தரம் பணீதபணீதம் கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴க³ம். யதா² யதா² மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி உத்தருத்தரம் பணீதபணீதம் கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴க³ம், ததா² ததா²ஹம் தஸ்மிம் த⁴ம்மே அபி⁴ஞ்ஞா இதே⁴கச்சம் த⁴ம்மம் த⁴ம்மேஸு நிட்ட²மக³மம்; ஸத்த²ரி பஸீதி³ம் – ‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா, ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ, ஸுப்படிபன்னோ ஸாவகஸங்கோ⁴’தி.

குஸலத⁴ம்மதே³ஸனா

145. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. தத்ரிமே குஸலா த⁴ம்மா ஸேய்யதி²த³ம், சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³. இத⁴, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. தம் ப⁴க³வா அஸேஸமபி⁴ஜானாதி, தம் ப⁴க³வதோ அஸேஸமபி⁴ஜானதோ உத்தரி அபி⁴ஞ்ஞேய்யம் நத்தி², யத³பி⁴ஜானம் அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ அஸ்ஸ, யதி³த³ம் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு.

ஆயதனபண்ணத்திதே³ஸனா

146. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆயதனபண்ணத்தீஸு. ச²யிமானி, ப⁴ந்தே, அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரானி ஆயதனானி. சக்கு²ஞ்சேவ ரூபா [ரூபானி (க.)] ச, ஸோதஞ்சேவ ஸத்³தா³ ச, கா⁴னஞ்சேவ க³ந்தா⁴ ச, ஜிவ்ஹா சேவ ரஸா ச, காயோ சேவ போ²ட்ட²ப்³பா³ ச, மனோ சேவ த⁴ம்மா ச. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, ஆயதனபண்ணத்தீஸு. தம் ப⁴க³வா அஸேஸமபி⁴ஜானாதி, தம் ப⁴க³வதோ அஸேஸமபி⁴ஜானதோ உத்தரி அபி⁴ஞ்ஞேய்யம் நத்தி², யத³பி⁴ஜானம் அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ அஸ்ஸ யதி³த³ம் ஆயதனபண்ணத்தீஸு.

க³ப்³பா⁴வக்கந்திதே³ஸனா

147. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி க³ப்³பா⁴வக்கந்தீஸு. சதஸ்ஸோ இமா, ப⁴ந்தே, க³ப்³பா⁴வக்கந்தியோ. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி; அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி; அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி. அயம் பட²மா க³ப்³பா⁴வக்கந்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி; அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி; அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி. அயம் து³தியா க³ப்³பா⁴வக்கந்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி; ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி; அஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி. அயம் ததியா க³ப்³பா⁴வக்கந்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதி; ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் டா²தி; ஸம்பஜானோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதி. அயம் சதுத்தா² க³ப்³பா⁴வக்கந்தி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, க³ப்³பா⁴வக்கந்தீஸு.

ஆதே³ஸனவிதா⁴தே³ஸனா

148. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதே³ஸனவிதா⁴ஸு. சதஸ்ஸோ இமா, ப⁴ந்தே, ஆதே³ஸனவிதா⁴. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ நிமித்தேன ஆதி³ஸதி – ‘ஏவம்பி தே மனோ, இத்த²ம்பி தே மனோ, இதிபி தே சித்த’ந்தி. ஸோ ப³ஹும் சேபி ஆதி³ஸதி, ததே²வ தம் ஹோதி, நோ அஞ்ஞதா². அயம் பட²மா ஆதே³ஸனவிதா⁴.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ந ஹேவ கோ² நிமித்தேன ஆதி³ஸதி. அபி ச கோ² மனுஸ்ஸானம் வா அமனுஸ்ஸானம் வா தே³வதானம் வா ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ஆதி³ஸதி – ‘ஏவம்பி தே மனோ, இத்த²ம்பி தே மனோ, இதிபி தே சித்த’ந்தி. ஸோ ப³ஹும் சேபி ஆதி³ஸதி, ததே²வ தம் ஹோதி, நோ அஞ்ஞதா². அயம் து³தியா ஆதே³ஸனவிதா⁴.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ந ஹேவ கோ² நிமித்தேன ஆதி³ஸதி, நாபி மனுஸ்ஸானம் வா அமனுஸ்ஸானம் வா தே³வதானம் வா ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ஆதி³ஸதி. அபி ச கோ² விதக்கயதோ விசாரயதோ விதக்கவிப்பா²ரஸத்³த³ம் ஸுத்வா ஆதி³ஸதி – ‘ஏவம்பி தே மனோ, இத்த²ம்பி தே மனோ, இதிபி தே சித்த’ந்தி. ஸோ ப³ஹும் சேபி ஆதி³ஸதி, ததே²வ தம் ஹோதி, நோ அஞ்ஞதா². அயம் ததியா ஆதே³ஸனவிதா⁴.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ந ஹேவ கோ² நிமித்தேன ஆதி³ஸதி, நாபி மனுஸ்ஸானம் வா அமனுஸ்ஸானம் வா தே³வதானம் வா ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ஆதி³ஸதி, நாபி விதக்கயதோ விசாரயதோ விதக்கவிப்பா²ரஸத்³த³ம் ஸுத்வா ஆதி³ஸதி. அபி ச கோ² அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ [விதக்கவிசாரஸமாதி⁴ஸமாபன்னஸ்ஸ (ஸ்யா. க.) அ. நி. 3.61 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாதி – ‘யதா² இமஸ்ஸ போ⁴தோ மனோஸங்கா²ரா பணிஹிதா. ததா² இமஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அனந்தரா இமம் நாம விதக்கம் விதக்கேஸ்ஸதீ’தி. ஸோ ப³ஹும் சேபி ஆதி³ஸதி, ததே²வ தம் ஹோதி, நோ அஞ்ஞதா². அயம் சதுத்தா² ஆதே³ஸனவிதா⁴. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, ஆதே³ஸனவிதா⁴ஸு.

த³ஸ்ஸனஸமாபத்திதே³ஸனா

149. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி த³ஸ்ஸனஸமாபத்தீஸு. சதஸ்ஸோ இமா, ப⁴ந்தே, த³ஸ்ஸனஸமாபத்தியோ. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய பதா⁴னமன்வாய அனுயோக³மன்வாய அப்பமாத³மன்வாய ஸம்மாமனஸிகாரமன்வாய ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே இமமேவ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா நகா² த³ந்தா தசோ மம்ஸம் ந்ஹாரு அட்டி² அட்டி²மிஞ்ஜம் வக்கம் ஹத³யம் யகனம் கிலோமகம் பிஹகம் பப்பா²ஸம் அந்தம் அந்தகு³ணம் உத³ரியம் கரீஸம் பித்தம் ஸேம்ஹம் புப்³போ³ லோஹிதம் ஸேதோ³ மேதோ³ அஸ்ஸு வஸா கே²ளோ ஸிங்கா⁴னிகா லஸிகா முத்த’ந்தி. அயம் பட²மா த³ஸ்ஸனஸமாபத்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே இமமேவ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா…பே… லஸிகா முத்த’ந்தி. அதிக்கம்ம ச புரிஸஸ்ஸ ச²விமம்ஸலோஹிதம் அட்டி²ம் பச்சவேக்க²தி. அயம் து³தியா த³ஸ்ஸனஸமாபத்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே இமமேவ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா…பே… லஸிகா முத்த’ந்தி. அதிக்கம்ம ச புரிஸஸ்ஸ ச²விமம்ஸலோஹிதம் அட்டி²ம் பச்சவேக்க²தி. புரிஸஸ்ஸ ச விஞ்ஞாணஸோதம் பஜானாதி, உப⁴யதோ அப்³போ³ச்சி²ன்னம் இத⁴ லோகே பதிட்டி²தஞ்ச பரலோகே பதிட்டி²தஞ்ச. அயம் ததியா த³ஸ்ஸனஸமாபத்தி.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே இமமேவ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா…பே… லஸிகா முத்த’ந்தி. அதிக்கம்ம ச புரிஸஸ்ஸ ச²விமம்ஸலோஹிதம் அட்டி²ம் பச்சவேக்க²தி. புரிஸஸ்ஸ ச விஞ்ஞாணஸோதம் பஜானாதி, உப⁴யதோ அப்³போ³ச்சி²ன்னம் இத⁴ லோகே அப்பதிட்டி²தஞ்ச பரலோகே அப்பதிட்டி²தஞ்ச. அயம் சதுத்தா² த³ஸ்ஸனஸமாபத்தி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, த³ஸ்ஸனஸமாபத்தீஸு.

புக்³க³லபண்ணத்திதே³ஸனா

150. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி புக்³க³லபண்ணத்தீஸு. ஸத்திமே, ப⁴ந்தே, புக்³க³லா. உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ பஞ்ஞாவிமுத்தோ காயஸக்கீ² தி³ட்டி²ப்பத்தோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ த⁴ம்மானுஸாரீ ஸத்³தா⁴னுஸாரீ. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, புக்³க³லபண்ணத்தீஸு.

பதா⁴னதே³ஸனா

151. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி பதா⁴னேஸு. ஸத்திமே, ப⁴ந்தே ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, பதா⁴னேஸு.

படிபதா³தே³ஸனா

152. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி படிபதா³ஸு. சதஸ்ஸோ இமா, ப⁴ந்தே, படிபதா³ து³க்கா² படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா, து³க்கா² படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா, ஸுகா² படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா, ஸுகா² படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாதி. தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் படிபதா³ து³க்கா² த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா, அயம், ப⁴ந்தே, படிபதா³ உப⁴யேனேவ ஹீனா அக்கா²யதி து³க்க²த்தா ச த³ந்த⁴த்தா ச. தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் படிபதா³ து³க்கா² கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா, அயம் பன, ப⁴ந்தே, படிபதா³ து³க்க²த்தா ஹீனா அக்கா²யதி. தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் படிபதா³ ஸுகா² த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா, அயம் பன, ப⁴ந்தே, படிபதா³ த³ந்த⁴த்தா ஹீனா அக்கா²யதி. தத்ர, ப⁴ந்தே, யாயம் படிபதா³ ஸுகா² கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா, அயம் பன, ப⁴ந்தே, படிபதா³ உப⁴யேனேவ பணீதா அக்கா²யதி ஸுக²த்தா ச கி²ப்பத்தா ச. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, படிபதா³ஸு.

ப⁴ஸ்ஸஸமாசாராதி³தே³ஸனா

153. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ப⁴ஸ்ஸஸமாசாரே. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ ந சேவ முஸாவாது³பஸஞ்ஹிதம் வாசம் பா⁴ஸதி ந ச வேபூ⁴தியம் ந ச பேஸுணியம் ந ச ஸாரம்ப⁴ஜம் ஜயாபேக்கோ²; மந்தா மந்தா ச வாசம் பா⁴ஸதி நிதா⁴னவதிம் காலேன. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, ப⁴ஸ்ஸஸமாசாரே.

‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி புரிஸஸீலஸமாசாரே. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ ஸச்சோ சஸ்ஸ ஸத்³தோ⁴ ச, ந ச குஹகோ, ந ச லபகோ, ந ச நேமித்திகோ, ந ச நிப்பேஸிகோ, ந ச லாபே⁴ன லாப⁴ம் நிஜிகீ³ஸனகோ [ஜிஜிகி³ம்ஸனகோ (ஸ்யா.), நிஜிகி³ம்ஸிதா (ஸீ. பீ.)], இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ, போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ, ஸமகாரீ, ஜாக³ரியானுயோக³மனுயுத்தோ, அதந்தி³தோ, ஆரத்³த⁴வீரியோ, ஜா²யீ, ஸதிமா, கல்யாணபடிபா⁴னோ, க³திமா, தி⁴திமா, மதிமா, ந ச காமேஸு கி³த்³தோ⁴, ஸதோ ச நிபகோ ச. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, புரிஸஸீலஸமாசாரே.

அனுஸாஸனவிதா⁴தே³ஸனா

154. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி அனுஸாஸனவிதா⁴ஸு. சதஸ்ஸோ இமா ப⁴ந்தே அனுஸாஸனவிதா⁴ – ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா அபரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா ‘அயம் புக்³க³லோ யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானோ திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஸோதாபன்னோ ப⁴விஸ்ஸதி அவினிபாதத⁴ம்மோ நியதோ ஸம்போ³தி⁴பராயணோ’தி. ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா – ‘அயம் புக்³க³லோ யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானோ திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ராக³தோ³ஸமோஹானம் தனுத்தா ஸகதா³கா³மீ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸகிதே³வ இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸதீ’தி. ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா – ‘அயம் புக்³க³லோ யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானோ பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஓபபாதிகோ ப⁴விஸ்ஸதி தத்த² பரினிப்³பா³யீ அனாவத்தித⁴ம்மோ தஸ்மா லோகா’தி. ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா – ‘அயம் புக்³க³லோ யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதீ’தி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, அனுஸாஸனவிதா⁴ஸு.

பரபுக்³க³லவிமுத்திஞாணதே³ஸனா

155. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி பரபுக்³க³லவிமுத்திஞாணே. ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா – ‘அயம் புக்³க³லோ திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஸோதாபன்னோ ப⁴விஸ்ஸதி அவினிபாதத⁴ம்மோ நியதோ ஸம்போ³தி⁴பராயணோ’தி. ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா – ‘அயம் புக்³க³லோ திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ராக³தோ³ஸமோஹானம் தனுத்தா ஸகதா³கா³மீ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸகிதே³வ இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸதீ’தி. ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா – ‘அயம் புக்³க³லோ பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஓபபாதிகோ ப⁴விஸ்ஸதி தத்த² பரினிப்³பா³யீ அனாவத்தித⁴ம்மோ தஸ்மா லோகா’தி. ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பரம் புக்³க³லம் பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா – ‘அயம் புக்³க³லோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதீ’தி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, பரபுக்³க³லவிமுத்திஞாணே.

ஸஸ்ஸதவாத³தே³ஸனா

156. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஸஸ்ஸதவாதே³ஸு. தயோமே, ப⁴ந்தே, ஸஸ்ஸதவாதா³. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம், ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகானிபி ஜாதிஸதானி அனேகானிபி ஜாதிஸஹஸ்ஸானி அனேகானிபி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸானி, ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘அதீதம்பாஹம் அத்³தா⁴னம் ஜானாமி – ஸம்வட்டி வா லோகோ விவட்டி வாதி. அனாக³தம்பாஹம் அத்³தா⁴னம் ஜானாமி – ஸம்வட்டிஸ்ஸதி வா லோகோ விவட்டிஸ்ஸதி வாதி. ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச வஞ்ஜோ² கூடட்டோ² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தோ. தே ச ஸத்தா ஸந்தா⁴வந்தி ஸம்ஸரந்தி சவந்தி உபபஜ்ஜந்தி, அத்தி²த்வேவ ஸஸ்ஸதிஸம’ந்தி. அயம் பட²மோ ஸஸ்ஸதவாதோ³.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம், ஏகம்பி ஸம்வட்டவிவட்டம் த்³வேபி ஸம்வட்டவிவட்டானி தீணிபி ஸம்வட்டவிவட்டானி சத்தாரிபி ஸம்வட்டவிவட்டானி பஞ்சபி ஸம்வட்டவிவட்டானி த³ஸபி ஸம்வட்டவிவட்டானி, ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘அதீதம்பாஹம் அத்³தா⁴னம் ஜானாமி ஸம்வட்டி வா லோகோ விவட்டி வாதி. அனாக³தம்பாஹம் அத்³தா⁴னம் ஜானாமி ஸம்வட்டிஸ்ஸதி வா லோகோ விவட்டிஸ்ஸதி வாதி. ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச வஞ்ஜோ² கூடட்டோ² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தோ. தே ச ஸத்தா ஸந்தா⁴வந்தி ஸம்ஸரந்தி சவந்தி உபபஜ்ஜந்தி, அத்தி²த்வேவ ஸஸ்ஸதிஸம’ந்தி. அயம் து³தியோ ஸஸ்ஸதவாதோ³.

‘‘புன சபரம், ப⁴ந்தே, இதே⁴கச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம், த³ஸபி ஸம்வட்டவிவட்டானி வீஸம்பி ஸம்வட்டவிவட்டானி திம்ஸம்பி ஸம்வட்டவிவட்டானி சத்தாலீஸம்பி ஸம்வட்டவிவட்டானி, ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘அதீதம்பாஹம் அத்³தா⁴னம் ஜானாமி ஸம்வட்டிபி லோகோ விவட்டிபீதி; அனாக³தம்பாஹம் அத்³தா⁴னம் ஜானாமி ஸம்வட்டிஸ்ஸதிபி லோகோ விவட்டிஸ்ஸதிபீதி. ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச வஞ்ஜோ² கூடட்டோ² ஏஸிகட்டா²யிட்டி²தோ. தே ச ஸத்தா ஸந்தா⁴வந்தி ஸம்ஸரந்தி சவந்தி உபபஜ்ஜந்தி, அத்தி²த்வேவ ஸஸ்ஸதிஸம’ந்தி. அயம் ததியோ ஸஸ்ஸதவாதோ³, ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, ஸஸ்ஸதவாதே³ஸு.

புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணதே³ஸனா

157. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணே. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸேய்யதி²த³ம், ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே, ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஸந்தி, ப⁴ந்தே, தே³வா [ஸத்தா (ஸ்யா.)], யேஸம் ந ஸக்கா க³ணனாய வா ஸங்கா²னேன வா ஆயு ஸங்கா²தும். அபி ச, யஸ்மிம் யஸ்மிம் அத்தபா⁴வே அபி⁴னிவுட்ட²புப்³போ³ [அபி⁴னிவுத்த²புப்³போ³ (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] ஹோதி யதி³ வா ரூபீஸு யதி³ வா அரூபீஸு யதி³ வா ஸஞ்ஞீஸு யதி³ வா அஸஞ்ஞீஸு யதி³ வா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீஸு. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணே.

சுதூபபாதஞாணதே³ஸனா

158. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஸத்தானம் சுதூபபாதஞாணே. இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி – ‘இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா. தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா. இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா. தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, ஸத்தானம் சுதூபபாதஞாணே.

இத்³தி⁴வித⁴தே³ஸனா

159. ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம், யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி இத்³தி⁴விதா⁴ஸு. த்³வேமா, ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴விதா⁴யோ – அத்தி², ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴ ஸாஸவா ஸஉபதி⁴கா, ‘நோ அரியா’தி வுச்சதி. அத்தி², ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴ அனாஸவா அனுபதி⁴கா ‘அரியா’தி வுச்சதி. ‘‘கதமா ச, ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴ ஸாஸவா ஸஉபதி⁴கா, ‘நோ அரியா’தி வுச்சதி? இத⁴, ப⁴ந்தே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஆதப்பமன்வாய…பே… ததா²ரூபம் சேதோஸமாதி⁴ம் பு²ஸதி, யதா²ஸமாஹிதே சித்தே அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி. ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி; ஆவிபா⁴வம் திரோபா⁴வம் திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்ச²தி ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே. பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரோதி, ஸேய்யதா²பி உத³கே. உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே க³ச்ச²தி, ஸேய்யதா²பி பத²வியம். ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமதி, ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ. இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பராமஸதி பரிமஜ்ஜதி. யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி. அயம், ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴ ஸாஸவா ஸஉபதி⁴கா, ‘நோ அரியா’தி வுச்சதி.

‘‘கதமா பன, ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴ அனாஸவா அனுபதி⁴கா, ‘அரியா’தி வுச்சதி? இத⁴, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² ஸசே ஆகங்க²தி – ‘படிகூலே அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரேய்ய’ந்தி, அப்படிகூலஸஞ்ஞீ தத்த² விஹரதி. ஸசே ஆகங்க²தி – ‘அப்படிகூலே படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரேய்ய’ந்தி, படிகூலஸஞ்ஞீ தத்த² விஹரதி. ஸசே ஆகங்க²தி – ‘படிகூலே ச அப்படிகூலே ச அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரேய்ய’ந்தி, அப்படிகூலஸஞ்ஞீ தத்த² விஹரதி. ஸசே ஆகங்க²தி – ‘படிகூலே ச அப்படிகூலே ச படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரேய்ய’ந்தி, படிகூலஸஞ்ஞீ தத்த² விஹரதி. ஸசே ஆகங்க²தி – ‘படிகூலஞ்ச அப்படிகூலஞ்ச தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜேத்வா உபேக்க²கோ விஹரேய்யம் ஸதோ ஸம்பஜானோ’தி, உபேக்க²கோ தத்த² விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ. அயம், ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴ அனாஸவா அனுபதி⁴கா ‘அரியா’தி வுச்சதி. ஏததா³னுத்தரியம், ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴விதா⁴ஸு. தம் ப⁴க³வா அஸேஸமபி⁴ஜானாதி, தம் ப⁴க³வதோ அஸேஸமபி⁴ஜானதோ உத்தரி அபி⁴ஞ்ஞேய்யம் நத்தி², யத³பி⁴ஜானம் அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ அஸ்ஸ யதி³த³ம் இத்³தி⁴விதா⁴ஸு.

அஞ்ஞதா²ஸத்து²கு³ணத³ஸ்ஸனம்

160. ‘‘யம் தம், ப⁴ந்தே, ஸத்³தே⁴ன குலபுத்தேன பத்தப்³ப³ம் ஆரத்³த⁴வீரியேன தா²மவதா புரிஸதா²மேன புரிஸவீரியேன புரிஸபரக்கமேன புரிஸதோ⁴ரய்ஹேன, அனுப்பத்தம் தம் ப⁴க³வதா. ந ச, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா காமேஸு காமஸுக²ல்லிகானுயோக³மனுயுத்தோ ஹீனம் க³ம்மம் போது²ஜ்ஜனிகம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ந ச அத்தகிலமதா²னுயோக³மனுயுத்தோ து³க்க²ம் அனரியம் அனத்த²ஸம்ஹிதம். சதுன்னஞ்ச ப⁴க³வா ஜா²னானம் ஆபி⁴சேதஸிகானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானம் நிகாமலாபீ⁴ அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴.

அனுயோக³தா³னப்பகாரோ

161. ‘‘ஸசே மம், ப⁴ந்தே, ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அஞ்ஞே ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரா ஸம்போ³தி⁴ய’ந்தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ‘நோ’தி வதே³ய்யம். ‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அஞ்ஞே ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரா ஸம்போ³தி⁴ய’ந்தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ‘நோ’தி வதே³ய்யம். ‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, அத்தே²தரஹி அஞ்ஞோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ ஸம்போ³தி⁴ய’ந்தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ‘நோ’தி வதே³ய்யம்.

‘‘ஸசே பன மம், ப⁴ந்தே, ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அஞ்ஞே ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ப⁴க³வதா ஸமஸமா ஸம்போ³தி⁴ய’ந்தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ‘ஏவ’ந்தி வதே³ய்யம். ‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அஞ்ஞே ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ப⁴க³வதா ஸமஸமா ஸம்போ³தி⁴ய’ந்தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ‘‘ஏவ’’ந்தி வதே³ய்யம். ‘கிம் பனாவுஸோ ஸாரிபுத்த, அத்தே²தரஹி அஞ்ஞே ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ப⁴க³வதா ஸமஸமா ஸம்போ³தி⁴ய’ந்தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம் ப⁴ந்தே ‘நோ’தி வதே³ய்யம்.

‘‘ஸசே பன மம், ப⁴ந்தே, ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிம் பனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏகச்சம் அப்³ப⁴னுஜானாதி, ஏகச்சம் ந அப்³ப⁴னுஜானாதீ’தி, ஏவம் புட்டோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ப்³யாகரேய்யம் – ‘ஸம்முகா² மேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதோ ஸுதம், ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – ‘‘அஹேஸும் அதீதமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ மயா ஸமஸமா ஸம்போ³தி⁴ய’’ந்தி. ஸம்முகா² மேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதோ ஸுதம், ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – ‘‘ப⁴விஸ்ஸந்தி அனாக³தமத்³தா⁴னம் அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ மயா ஸமஸமா ஸம்போ³தி⁴ய’’ந்தி. ஸம்முகா² மேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதோ ஸுதம் ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் – ‘‘அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ யம் ஏகிஸ்ஸா லோகதா⁴துயா த்³வே அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ அபுப்³ப³ம் அசரிமம் உப்பஜ்ஜேய்யும், நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’’தி.

‘‘கச்சாஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் புட்டோ² ஏவம் ப்³யாகரமானோ வுத்தவாதீ³ சேவ ப⁴க³வதோ ஹோமி, ந ச ப⁴க³வந்தம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கா²மி, த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரோமி, ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ [வாதா³னுபாதோ (ஸீ.)] கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்ச²தீ’’தி? ‘‘தக்³க⁴ த்வம், ஸாரிபுத்த, ஏவம் புட்டோ² ஏவம் ப்³யாகரமானோ வுத்தவாதீ³ சேவ மே ஹோஸி, ந ச மம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்க²ஸி, த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரோஸி, ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்ச²தீ’’தி.

அச்ச²ரியஅப்³பு⁴தம்

162. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா உதா³யீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே, ததா²க³தஸ்ஸ அப்பிச்ச²தா ஸந்துட்டி²தா ஸல்லேக²தா. யத்ர ஹி நாம ததா²க³தோ ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ, அத² ச பன நேவத்தானம் பாதுகரிஸ்ஸதி! ஏகமேகஞ்சேபி இதோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மம் அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா அத்தனி ஸமனுபஸ்ஸேய்யும், தே தாவதகேனேவ படாகம் பரிஹரேய்யும். அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே, ததா²க³தஸ்ஸ அப்பிச்ச²தா ஸந்துட்டி²தா ஸல்லேக²தா. யத்ர ஹி நாம ததா²க³தோ ஏவம் மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ. அத² ச பன நேவத்தானம் பாதுகரிஸ்ஸதீ’’தி!

‘‘பஸ்ஸ கோ² த்வம், உதா³யி, ‘ததா²க³தஸ்ஸ அப்பிச்ச²தா ஸந்துட்டி²தா ஸல்லேக²தா. யத்ர ஹி நாம ததா²க³தோ ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ, அத² ச பன நேவத்தானம் பாதுகரிஸ்ஸதி’! ஏகமேகஞ்சேபி இதோ, உதா³யி, த⁴ம்மம் அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா அத்தனி ஸமனுபஸ்ஸேய்யும், தே தாவதகேனேவ படாகம் பரிஹரேய்யும். பஸ்ஸ கோ² த்வம், உதா³யி, ‘ததா²க³தஸ்ஸ அப்பிச்ச²தா ஸந்துட்டி²தா ஸல்லேக²தா. யத்ர ஹி நாம ததா²க³தோ ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ, அத² ச பன நேவத்தானம் பாதுகரிஸ்ஸதீ’’’தி!

163. அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஸி – ‘‘தஸ்மா திஹ த்வம், ஸாரிபுத்த, இமம் த⁴ம்மபரியாயம் அபி⁴க்க²ணம் பா⁴ஸேய்யாஸி பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்கு²னீனம் உபாஸகானம் உபாஸிகானம். யேஸம்பி ஹி, ஸாரிபுத்த, மோக⁴புரிஸானம் ப⁴விஸ்ஸதி ததா²க³தே கங்கா² வா விமதி வா, தேஸமிமம் த⁴ம்மபரியாயம் ஸுத்வா ததா²க³தே கங்கா² வா விமதி வா, ஸா பஹீயிஸ்ஸதீ’’தி. இதி ஹித³ம் ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸம்பஸாத³ம் பவேதே³ஸி. தஸ்மா இமஸ்ஸ வேய்யாகரணஸ்ஸ ஸம்பஸாத³னீயம் த்வேவ அதி⁴வசனந்தி.

ஸம்பஸாத³னீயஸுத்தம் நிட்டி²தம் பஞ்சமம்.