1. ஸமாதி⁴வக்³கோ³

1. ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

1071. ஸச்சஸம்யுத்தஸ்ஸ பட²மே ஸமாதி⁴ம், பி⁴க்க²வேதி தே கிர பி⁴க்கூ² சித்தேகக்³க³தாய பரிஹாயந்தி, அத² நேஸம் ஸத்தா² – ‘‘ஏவமேதே சித்தேகக்³க³தம் லபி⁴த்வா, கம்மட்டா²னம் வட்³டே⁴த்வா, விஸேஸம் பாபுணிஸ்ஸந்தீ’’தி இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி யோகோ³ கரணீயோதி ஏத்த² யதா²பூ⁴தாதி³வஸேன காரணச்சே²தோ³ வேதி³தப்³போ³. இத³ஞ்ஹி வுத்தம் ஹோதி – பி⁴க்க²வே, யஸ்மா ஸமாஹிதோ பி⁴க்கு² சத்தாரி ஸச்சானி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, தஸ்மா தும்ஹேஹி ச ஸமாஹிதேஹி சதுன்னம் ஸச்சானம் யதா²பூ⁴தம் பஜானனத்தா²ய ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி யோகோ³ கரணீயோ. ததா² யஸ்மா சத்தாரி ஸச்சானி ததா²க³தஸ்ஸேவ பாதுபா⁴வா பாகடானி ஹோந்தி, யஸ்மா ச ததா²க³தேன ஸுவிப⁴த்தானி, யஸ்மா ச தேஸு அபரிமாணா வண்ணா அபரிமாணானி பத³ப்³யஞ்ஜனானி, யஸ்மா ச தேஸம் அப்படிவித்³த⁴த்தா வட்டம் வட்³ட⁴தி, தேஸம் படிவித்³த⁴காலதோ பட்டா²ய ந வட்³ட⁴தி, தஸ்மா ‘‘ஏவம் நோ வட்டம் ந வட்³டி⁴ஸ்ஸதீ’’தி தும்ஹேஹி ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி யோகோ³ கரணீயோ.

2. படிஸல்லானஸுத்தவண்ணனா

1072. து³தியம் காயவிவேகவிகலானம் காயவிவேகபடிலாப⁴த்தா²ய வுத்தம்.

3. பட²மகுலபுத்தஸுத்தாதி³வண்ணனா

1073-75. ததியே அபி⁴ஸமயாயாதி அபி⁴ஸமயத்தா²ய. ஸமணப்³ராஹ்மணாதி சேத்த² ஸாஸனாவசரா அதி⁴ப்பேதா. ததா² சதுத்த²பஞ்சமேஸு, தேன தேன அபி⁴லாபேன பு³ஜ்ஜ²னகானம் பன அஜ்ஜா²ஸயேனேதானி வுத்தானி.

6. து³தியஸமணப்³ராஹ்மணஸுத்தவண்ணனா

1076. ச²ட்டே² அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம் பகாஸேஸுந்தி அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ அஹந்தி ஏவம் அத்தானம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம் பகாஸயிம்ஸு. இமஸ்மிஞ்ஹி ஸுத்தே ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴ ச ஸமணக³ஹணேன க³ஹிதா.

10. திரச்சா²னகதா²ஸுத்தவண்ணனா

1080. த³ஸமே அனேகவிஹிதந்தி அனேகவித⁴ம். திரச்சா²னகத²ந்தி அனிய்யானிகத்தா ஸக்³க³மோக்க²மக்³கா³னம் திரச்சா²னபூ⁴தம் கத²ம். ராஜகத²ந்திஆதீ³ஸு ராஜானம் ஆரப்³ப⁴ ‘‘மஹாஸம்மதோ மந்தா⁴தா த⁴ம்மாஸோகோ ஏவம் மஹானுபா⁴வோ’’திஆதி³னா நயேன பவத்தகதா² ராஜகதா². ஏஸ நயோ சோரகதா²தீ³ஸு. தேஸு ‘‘அஸுகோ ராஜா அபி⁴ரூபோ த³ஸ்ஸனீயோ’’திஆதி³னா நயேன கே³ஹஸிதகதா²வ திரச்சா²னகதா² ஹோதி. ‘‘ஸோபி நாம ஏவம் மஹானுபா⁴வோ க²யம் க³தோ’’தி ஏவம் பவத்தா பன கம்மட்டா²னபா⁴வே திட்ட²தி. சோரேஸுபி ‘‘மூலதே³வோ ஏவம் மஹானுபா⁴வோ மேக⁴மாலோ ஏவம் மஹானுபா⁴வோ’’தி தேஸம் கம்மம் படிச்ச ‘‘அஹோ ஸூரா’’தி கே³ஹஸிதகதா²வ திரச்சா²னகதா². யுத்³தே⁴பி பா⁴ரதயுத்³தா⁴தீ³ஸு ‘‘அஸுகேன அஸுகோ ஏவம் மாரிதோ ஏவம் வித்³தோ⁴’’தி காமஸ்ஸாத³வஸேனேவ கதா² திரச்சா²னகதா², ‘‘தேபி நாம க²யம் க³தா’’தி ஏவம் பவத்தா பன ஸப்³ப³த்த² கம்மட்டா²னமேவ ஹோதி. அபிச அன்னாதீ³ஸு ‘‘ஏவம் வண்ணவந்தம் க³ந்த⁴வந்தம் ரஸவந்தம் ப²ஸ்ஸஸம்பன்னம் கா²தி³ம்ஹ பு⁴ஞ்ஜிம்ஹ பிவிம்ஹ பரிபு⁴ஞ்ஜிம்ஹா’’தி காமஸ்ஸாத³வஸேன கதே²தும் ந வட்டதி. ஸாத்த²கம் பன கத்வா ‘‘புப்³பே³ ஏவம் வண்ணாதி³ஸம்பன்னம் அன்னம் பானம் வத்த²ம் ஸயனம் மாலம் க³ந்த⁴ம் விலேபனம் ஸீலவந்தானம் அத³ம்ஹ, சேதியே பூஜம் அகரிம்ஹா’’தி கதே²தும் வட்டதி.

ஞாதிகதா²தீ³ஸுபி ‘‘அம்ஹாகம் ஞாதகா ஸூரா ஸமத்தா²’’தி வா, ‘‘புப்³பே³ மயம் ஏவம் விசித்ரேஹி யானேஹி விசரிம்ஹா’’தி வா அஸ்ஸாத³வஸேன வத்தும் ந வட்டதி. ஸாத்த²கம் பன கத்வா ‘‘தேபி நோ ஞாதகா க²யம் க³தா’’தி வா, ‘‘புப்³பே³ மயம் ஏவரூபா உபாஹனா ஸங்க⁴ஸ்ஸ அத³ம்ஹா’’தி வா கதே²தப்³பா³. கா³மகதா²தீ³ஸுபி ஸுனிவிட்ட²து³ன்னிவிட்ட²ஸுபி⁴க்க²து³ப்³பி⁴க்கா²தி³வஸேன வா ‘‘அஸுககா³மவாஸினோ ஸூரா ஸமத்தா²’’தி வா ஏவம் அஸ்ஸாத³வஸேன வத்தும் ந வட்டதி, ஸாத்த²கம் பன கத்வா ‘‘ஸத்³தா⁴ பஸன்னா’’தி வா, ‘‘க²யம் க³தா’’தி வா வத்தும் வட்டதி. நிக³மனக³ரஜனபத³கதா²ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

இத்தி²கதா²பி வண்ணஸண்டா²னாதீ³னி படிச்ச அஸ்ஸாத³வஸேன வத்தும் ந வட்டதி, ‘‘ஸத்³தா⁴ பஸன்னா க²யம் க³தா’’தி ஏவமேவ வட்டதி. ஸூரகதா²பி ‘‘நந்தி³மித்தோ நாம யோதோ⁴ ஸூரோ அஹோஸீ’’தி அஸ்ஸாத³வஸேன வத்தும் ந வட்டதி, ‘‘ஸத்³தோ⁴ பஸன்னோ அஹோஸி, க²யம் க³தோ’’தி ஏவமேவ வட்டதி. ஸுராகதா²திபி பாடோ². ஸாபி சேஸா ஸுராகதா² ‘‘ஏவரூபா நாம ஸுரா பீதா ரதிஜனனீ ஹோதீ’’தி அஸ்ஸாத³வஸேனேவ ந வட்டதி, ஆதீ³னவவஸேன பன ‘‘உம்மத்தகஸம்வத்தனிகா’’திஆதி³னா நயேன வட்டதி. விஸிகா²கதா²பி ‘‘அஸுகவிஸிகா² ஸுனிவிட்டா² து³ன்னிவிட்டா²’’தி வா, ‘‘அஸுகவிஸிகா²ய வாஸினோ ஸூரா ஸமத்தா²’’தி வா அஸ்ஸாத³வஸேனேவ வத்தும் ந வட்டதி, ‘‘ஸத்³தா⁴ பஸன்னா க²யம் க³தா’’தி ஏச்சேவம் வட்டதி. கும்ப⁴ட்டா²னகதா²தி உத³கதித்த²கதா² வுச்சதி, கும்ப⁴தா³ஸிகதா² வா. ஸாபி ‘‘பாஸாதி³கா நச்சிதும் கா³யிதும் சே²கா’’தி அஸ்ஸாத³வஸேன ந வட்டதி, ‘‘ஸத்³தா⁴ பஸன்னா’’திஆதி³னா நயேனேவ வட்டதி.

புப்³ப³பேதகதா²தி அதீதஞாதிகதா². தத்த² வத்தமானஞாதிகதா²ஸதி³ஸோவ வினிச்ச²யோ. நானத்தகதா²தி புரிமபச்சி²மகதா²ஹி விமுத்தா அவஸேஸா நானாஸபா⁴வா நிரத்த²ககதா². லோகக்கா²யிகாதி ‘‘அயம் லோகோ கேன நிம்மிதோ, அஸுகேன நாம நிம்மிதோ, காகோ ஸேதோ அட்டீ²னம் ஸேதத்தா, ப³லாகா ரத்தா லோஹிதஸ்ஸ ரத்தத்தா’’தி ஏவமாதி³கா லோகாயதவிதண்ட³ஸல்லாபகதா². ஸமுத்³த³க்கா²யிகா நாம ‘‘கஸ்மா ஸமுத்³தோ³ ஸாக³ரோ, ஸாக³ரதே³வேன க²னிதத்தா ஸாக³ரோ, க²தோ மேதி ஹத்த²முத்³தா³ய நிவேதி³தத்தா ஸமுத்³தோ³’’தி ஏவமாதி³கா நிரத்த²கஸமுத்³த³க்கா²யிககதா². இதி ப⁴வோ இதி அப⁴வோதி யம் வா தம் வா நிரத்த²ககாரணம் வத்வா பவத்திதகதா² இதிப⁴வாப⁴வகதா². ஏத்த² ச ப⁴வோதி ஸஸ்ஸதம், அப⁴வோதி உச்சே²த³ம். ப⁴வோதி வுத்³தி⁴, அப⁴வோதி ஹானி. ப⁴வோதி காமஸுக²ம், அப⁴வோதி அத்தகிலமதோ². இதி இமாய ச²ப்³பி³தா⁴ய இதிப⁴வாப⁴வகதா²ய ஸத்³தி⁴ம் பா³த்திம்ஸ திரச்சா²னகதா² நாம ஹோந்தி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

பட²மோ வக்³கோ³.