11. ஸோதாபத்திஸம்யுத்தம்

1. வேளுத்³வாரவக்³கோ³

1. சக்கவத்திராஜஸுத்தவண்ணனா

997. ஸோதாபத்திஸம்யுத்தஸ்ஸ பட²மே கிஞ்சாபீதி அனுக்³க³ஹக³ரஹணேஸு நிபாதோ. சதுன்னஞ்ஹி மஹாதீ³பானம் இஸ்ஸரியாதி⁴பச்சம் ரஜ்ஜம் அனுக்³க³ண்ஹந்தோ சதுன்னஞ்ச அபாயானம் அப்பஹீனபா⁴வம் க³ரஹந்தோ ஸத்தா² ‘‘கிஞ்சாபி, பி⁴க்க²வே, ராஜா சக்கவத்தீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² சதுன்னம் தீ³பானந்தி த்³விஸஹஸ்ஸதீ³பபரிவாரானம் சதுன்னம் மஹாதீ³பானம். இஸ்ஸரியாதி⁴பச்சந்தி இஸ்ஸரபா⁴வோ இஸ்ஸரியம், அதி⁴பதிபா⁴வோ ஆதி⁴பச்சம், இஸ்ஸரியம் ஆதி⁴பச்சம் ஏதஸ்மிம் ரஜ்ஜே, ந சே²த³னபே⁴த³னந்தி இஸ்ஸரியாதி⁴பச்சம். காரேத்வாதி ஏவரூபம் ரஜ்ஜம் பவத்தாபேத்வா. கிஞ்சாபி, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோதி ஏத்த² அனுக்³க³ஹபஸம்ஸாஸு நிபாதோ. பிண்டி³யாலோபேன ஹி யாபனம் அனுக்³க³ஹந்தோ சதுன்னஞ்ச அபாயானம் பஹீனபா⁴வம் பஸம்ஸந்தோ ஸத்தா² ‘‘கிஞ்சாபி, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நந்தகானீதி அனந்தகானி. தேரஸஹத்தோ²பி ஹி வத்த²ஸாடகோ த³ஸச்சே²த³னதோ பட்டா²ய நந்தகந்தேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி.

அவேச்சப்பஸாதே³னாதி அசலப்பஸாதே³ன. ஸோ பனாயம் பஸாதோ³ கிம் ஏகோ, அனேகோதி? ஏகோவ, ஸோ மக்³கே³ன ஆக³தப்பஸாதோ³. யேஸு பன வத்தூ²ஸு அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ருஹதி, தேஸம் வஸேன ‘‘பு³த்³தே⁴ அவேச்சப்பஸாதே³னா’’திஆதி³னா நயேன திதா⁴ வுத்தோ. யஸ்மா ச ஏகோ, தஸ்மாவ நின்னானாகரணோ ஹோதி. அரியஸாவகஸ்ஸ ஹி பு³த்³தே⁴யேவ பஸாதோ³ ச பேமஞ்ச கா³ரவஞ்ச மஹந்தம், ந த⁴ம்மே வா ஸங்கே⁴ வா, த⁴ம்மேயேவ வா மஹந்தம், ந பு³த்³தே⁴ வா ஸங்கே⁴ வா, ஸங்கே⁴யேவ வா மஹந்தம், ந பு³த்³தே⁴ வா த⁴ம்மே வாதி ஏதம் நத்தி². இதிபி ஸோ ப⁴க³வாதிஆதீ³னி விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வித்தா²ரிதானேவ.

அரியகந்தேஹீதி அரியானம் கந்தேஹி பியேஹி மனாபேஹி. பஞ்ச ஹி ஸீலானி ப⁴வந்தரக³தாபி அரியா ந கோபேந்தி, ஏவம் தேஸம் பியானி. தானி ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். அக²ண்டே³ஹீதிஆதி³ ஸதி³ஸவஸேன வுத்தம். முக²வட்டியஞ்ஹி சி²ன்னேகதே³ஸா பாதி க²ண்டா³தி வுச்சதி, மஜ்ஜே² பி⁴ன்னா சி²த்³தா³தி, ஏகஸ்மிம் பதே³ஸே விஸபா⁴க³வண்ணா கா³வீ ஸப³லாதி, நானாபி³ந்து³சித்தா கம்மாஸாதி, ஏவமேவ படிபாடியா ஆதி³ம்ஹி வா அந்தே வா பி⁴ன்னம் ஸீலம் க²ண்ட³ம் நாம, மஜ்ஜே² பி⁴ன்னம் சி²த்³த³ம், யத்த² கத்த²சி த்³வின்னம் வா திண்ணம் வா படிபாடியா பி⁴ன்னத்தா ஸப³லம், ஏகந்தரம் பி⁴ன்னம் கம்மாஸம். தேஸம் தோ³ஸானம் அபா⁴வேன அக²ண்டா³தி³தா வேதி³தப்³பா³. பு⁴ஜிஸ்ஸேஹீதி பு⁴ஜிஸ்ஸபா⁴வகரேஹி. விஞ்ஞுப்பஸத்தே²ஹீதி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி விஞ்ஞூஹி பஸம்ஸிதேஹி. அபராமட்டே²ஹீதி ‘‘இத³ம் நாம தயா கதம், இத³ம் வீதிக்கந்த’’ந்தி ஏவம் பராமஸிதும் அஸக்குணேய்யேஹி. ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகேஹீதி அப்பனாஸமாதி⁴ம் உபசாரஸமாதி⁴ம் வா ஸம்வத்தேதும் ஸமத்தே²ஹி.

2. ப்³ரஹ்மசரியோக³த⁴ஸுத்தவண்ணனா

998. து³தியே யேஸம் ஸத்³தா⁴தி பதே³ன பு³த்³தே⁴ பஸாதோ³ க³ஹிதோ. ஸீலந்தி பதே³ன அரியகந்தானி ஸீலானி க³ஹிதானி. பஸாதோ³தி பதே³ன ஸங்கே⁴ பஸாதோ³ க³ஹிதோ. த⁴ம்மத³ஸ்ஸனந்தி பதே³ன த⁴ம்மே பஸாதோ³ க³ஹிதோதி ஏவம் சத்தாரி ஸோதாபத்தியங்கா³னி வுத்தானி. காலேன பச்சேந்தீதி காலேன பாபுணந்தி. ப்³ரஹ்மசரியோக³த⁴ம் ஸுக²ந்தி ப்³ரஹ்மசரியம் ஓகா³ஹித்வா டி²தம் உபரிமக்³க³த்தயஸம்பயுத்தம் ஸுக²ம். யோ பனேஸ கா³தா²ய ஆக³தோ பஸாதோ³, ஸோ கதரபஸாதோ³ ஹோதீதி. திபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரோ தாவ ‘‘மக்³க³பஸாதோ³’’தி ஆஹ, திபிடகசூளனாக³த்தே²ரோ ‘‘ஆக³தமக்³க³ஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணப்பஸாதோ³’’தி. உபோ⁴பி தே²ரா பண்டி³தா ப³ஹுஸ்ஸுதா, உபி⁴ன்னம் ஸுபா⁴ஸிதம். மிஸ்ஸகப்பஸாதோ³ ஏஸோதி.

3. தீ³கா⁴வுஉபாஸகஸுத்தவண்ணனா

999. ததியே தஸ்மாதி யஸ்மா சதூஸு ஸோதாபத்தியங்கே³ஸு ஸந்தி³ஸ்ஸஸி, தஸ்மா. விஜ்ஜாபா⁴கி³யேதி விஜ்ஜாகோட்டா²ஸிகே. ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸூதி ஸப்³பே³ஸு தேபூ⁴மகஸங்கா²ரேஸு. ஏவமஸ்ஸ உபரி திண்ணம் மக்³கா³னம் விபஸ்ஸனா கதி²தா. விகா⁴தந்தி து³க்க²ம்.

4-5. பட²மஸாரிபுத்தஸுத்தாதி³வண்ணனா

1000-1001. சதுத்த² உத்தானமேவ. பஞ்சமே ஸோதாபத்தியங்க³ந்தி ஸோதாபத்தியா புப்³ப³பா⁴க³படிலாப⁴ங்க³ம். பு³த்³தே⁴ அவேச்சப்பஸாதா³த³யோ பன படிலத்³த⁴கு³ணா ஸோதாபன்னஸ்ஸ அங்கா³ நாம, தேபி பன ஸோதாபத்தியங்க³ந்தி ஆக³தா. தத்ராயம் த்³வின்னம்பி வசனத்தோ² – ஸப்புரிஸே ஸேவந்தோ ப⁴ஜந்தோ பயிருபாஸந்தோ த⁴ம்மம் ஸுணந்தோ யோனிஸோ மனஸிகரோந்தோ த⁴ம்மானுத⁴ம்மம் புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ம் படிபஜ்ஜந்தோ ஸோதாபத்திம் படிலப⁴தீதி ஸப்புரிஸஸம்ஸேவாத³யோ ஸோதாபத்திஅத்தா²ய அங்க³ந்தி ஸோதாபத்தியங்க³ம் நாம, இதரே பட²மமக்³க³ஸங்கா²தாய ஸோதாபத்தியா அங்க³ந்திபி ஸோதாபத்தியங்க³ம், படிவித்³த⁴ஸோதாபத்திமக்³க³ஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³கோ³ அங்க³ந்திபி ஸோதாபத்தியங்க³ம்.

6. த²பதிஸுத்தவண்ணனா

1002. ச²ட்டே² ஸாது⁴கே படிவஸந்தீதி ஸாது⁴கனாமகே அத்தனோ போ⁴க³கா³மகே வஸந்தி. தேஸு இஸித³த்தோ ஸகதா³கா³மீ, புராணோ ஸோதாபன்னோ ஸதா³ரஸந்துட்டோ². மக்³கே³ புரிஸம் ட²பேஸுந்தி தேஸம் கிர கா³மத்³வாரேன ப⁴க³வதோ க³மனமக்³கோ³. தஸ்மா ‘‘ப⁴க³வா காலே வா அகாலே வா அம்ஹாகம் ஸுத்தானம் வா பமத்தானம் வா க³ச்சே²ய்ய, அத² பஸ்ஸிதும் ந லபே⁴ய்யாமா’’தி மக்³க³மஜ்ஜே² புரிஸம் ட²பேஸும்.

அனுப³ந்தி⁴ம்ஸூதி ந தூ³ரதோவ பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ அனுப³ந்தி⁴ம்ஸு, ப⁴க³வா பன ஸகடமக்³க³ஸ்ஸ மஜ்ஜே² ஜங்க⁴மக்³கே³ன அக³மாஸி, இதரே உபோ⁴ஸு பஸ்ஸேஸு அனுக³ச்ச²ந்தா அக³மம்ஸு. மக்³கா³ ஓக்கம்மாதி பு³த்³தா⁴னஞ்ஹி கேனசி ஸத்³தி⁴ம் க³ச்ச²ந்தானம்யேவ படிஸந்தா²ரம் காதும் வட்டதி கேனசி ஸத்³தி⁴ம் டி²தகானம், கேனசி ஸத்³தி⁴ம் தி³வஸபா⁴க³ம் நிஸின்னானம். தஸ்மா ப⁴க³வா சிந்தேஸி – ‘‘இமேஹி மே ஸத்³தி⁴ம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ படிஸந்தா²ரம் காதும் அயுத்தம், டி²தகேனபி காதும் ந யுத்தம், இமே ஹி மய்ஹம் ஸாஸனே ஸாமினோ ஆக³தப²லா. இமேஹி ஸத்³தி⁴ம் நிஸீதி³த்வாவ தி³வஸபா⁴க³ம் படிஸந்தா²ரம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி மக்³கா³ ஓக்கம்ம யேன அஞ்ஞதரம் ருக்க²மூலம் தேனுபஸங்கமி.

பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதீ³தி தே கிர ச²த்துபாஹனம் கத்தரத³ண்ட³ம் பாத³ப்³ப⁴ஞ்ஜனதேலாதீ³னி சேவ அட்ட²வித⁴ஞ்ச பானகம் ஸரப⁴பாத³பல்லங்கஞ்ச கா³ஹாபேத்வா அக³மம்ஸு, ஆப⁴தம் பல்லங்கம்பி பஞ்ஞாபேத்வா அத³ம்ஸு, ஸத்தா² தஸ்மிம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸூதி ஸேஸானி ச²த்துபாஹனாதீ³னி பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே³தா²தி வத்வா ஸயம்பி ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு.

ஸாவத்தி²யா கோஸலேஸு சாரிகம் பக்கமிஸ்ஸதீதிஆதி³ ஸப்³ப³ம் மஜ்ஜி²மபதே³ஸவஸேனவ வுத்தம். கஸ்மா? நியதத்தா. ப⁴க³வதோ ஹி சாரிகாசரணம்பி அருணுட்டா²பனம்பி நியதம், மஜ்ஜி²மபதே³ஸேயேவ சாரிகம் சரதி, மஜ்ஜி²மதே³ஸே அருணம் உட்ட²பேதீதி நியதத்தா மஜ்ஜி²மதே³ஸவஸேன வுத்தம். ஆஸன்னே நோ ப⁴க³வா ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏத்த² ந கேவலம் ஆஸன்னத்தாயேவ தேஸம் ஸோமனஸ்ஸம் ஹோதி, அத² கோ² ‘‘இதா³னி தா³னம் தா³தும் க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜம் காதும் த⁴ம்மம் ஸோதும் பஞ்ஹம் புச்சி²தும் லபி⁴ஸ்ஸாமா’’தி தேஸம் ஸோமனஸ்ஸம் ஹோதி.

தஸ்மாதிஹ த²பதயோ ஸம்பா³தோ⁴ க⁴ராவாஸோதி த²பதயோ யஸ்மா தும்ஹாகம் மயி தூ³ரீபூ⁴தே அனப்பகம் தோ³மனஸ்ஸம், ஆஸன்னே அனப்பகம் ஸோமனஸ்ஸம் ஹோதி, தஸ்மாபி வேதி³தப்³ப³மேதம் ‘‘ஸம்பா³தோ⁴ க⁴ராவாஸோ’’தி. க⁴ராவாஸஸ்ஸ ஹி தோ³ஸேன தும்ஹாகம் ஏவம் ஹோதி. ஸசே பன க⁴ராவாஸம் பஹாய பப்³ப³ஜிதா, அத² ஏவம் வோ மயா ஸத்³தி⁴ம்யேவ க³ச்ச²ந்தானஞ்ச ஆக³ச்ச²ந்தானஞ்ச தம் ந ப⁴வேய்யாதி இமமத்த²ம் தீ³பேந்தோ ஏவமாஹ. தத்த² ஸகிஞ்சனஸபலிபோ³த⁴ட்டே²ன ஸம்பா³த⁴தா வேதி³தப்³பா³. மஹாவாஸே வஸந்தஸ்ஸபி ஹி ஸகிஞ்சனஸபலிபோ³த⁴ட்டே²ன க⁴ராவாஸோ ஸம்பா³தோ⁴வ. ரஜாபதோ²தி ராக³தோ³ஸமோஹரஜானம் ஆபதோ², ஆக³மனட்டா²னந்தி அத்தோ². அப்³போ⁴காஸோ பப்³ப³ஜ்ஜாதி பப்³ப³ஜ்ஜா பன அகிஞ்சனஅபலிபோ³த⁴ட்டே²ன அப்³போ⁴காஸோ. சதுரதனிகேபி ஹி க³ப்³பே⁴ த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் பல்லங்கேன பல்லங்கம் க⁴டேத்வா நிஸின்னானம்பி அகிஞ்சனஅபலிபோ³த⁴ட்டே²ன பப்³ப³ஜ்ஜா அப்³போ⁴காஸோ நாம ஹோதி. அலஞ்ச பன வோ த²பதயோ அப்பமாதா³யாதி ஏவம் ஸம்பா³தே⁴ க⁴ராவாஸே வஸந்தானம் தும்ஹாகம் அப்பமாத³மேவ காதும் யுத்தந்தி அத்தோ².

ஏகம் புரதோ ஏகம் பச்ச²தோ நிஸீதா³பேமாதி தே கிர த்³வேபி ஜனா ஸப்³பா³லங்காரபடிமண்டி³தேஸு த்³வீஸு நாகே³ஸு தா இத்தி²யோ ஏவம் நிஸீதா³பேத்வா ரஞ்ஞோ நாக³ம் மஜ்ஜே² கத்வா உபோ⁴ஸு பஸ்ஸேஸு க³ச்ச²ந்தி, தஸ்மா ஏவமாஹம்ஸு. நாகோ³பி ரக்கி²தப்³போ³தி யதா² கிஞ்சி விஸேவிதம் ந கரோதி, ஏவம் ரக்கி²தப்³போ³ ஹோதி. தாபி ப⁴கி³னியோதி யதா² பமாத³ம் நாபஜ்ஜந்தி, ஏவம் ரக்கி²தப்³பா³ ஹோந்தி. அத்தாபீதி ஸிதஹஸிதகதி²தவிபேக்கி²தாதீ³னி அகரோந்தேஹி அத்தாபி ரக்கி²தப்³போ³ ஹோதி. (தேஹி ததா² கரோந்தேஹி ந அத்தாபி ரக்கி²தப்³போ³ ஹோதி). ததா² கரோந்தோ ஹி ‘‘ஸாமிது³ப்³போ⁴ ஏஸோ’’தி நிக்³க³ஹேதப்³போ³ ஹோதி. தஸ்மாதிஹ த²பதயோதி யஸ்மா தும்ஹே ராஜா நிச்சம் ராஜப⁴ண்ட³ம் படிச்சா²பேதி, தஸ்மாபி ஸம்பா³தோ⁴ க⁴ராவாஸோ ரஜாபதோ². யஸ்மா பன பம்ஸுகூலிகபி⁴க்கு²ம் ஏவம் படிச்சா²பேந்தோ நத்தி², தஸ்மா அப்³போ⁴காஸோ பப்³ப³ஜ்ஜா. ஏவம் ஸப்³ப³த்தா²பி அலஞ்ச பன வோ த²பதயோ அப்பமாதா³ய அப்பமாத³மேவ கரோதா²தி த³ஸ்ஸேதி.

முத்தசாகோ³தி விஸ்ஸட்ட²சாகோ³. பயதபாணீதி ஆக³தாக³தானம் தா³னத்தா²ய தோ⁴தஹத்தோ². வோஸ்ஸக்³க³ரதோதி வோஸ்ஸக்³க³ஸங்கா²தே சாகே³ ரதோ. யாசயோகோ³தி யாசிதப்³ப³கயுத்தோ. தா³னஸம்விபா⁴க³ரதோதி தா³னேன சேவ அப்பமத்தகம்பி கிஞ்சி லத்³தா⁴ ததோபி ஸம்விபா⁴கே³ ரதோ. அப்படிவிப⁴த்தந்தி ‘‘இத³ம் அம்ஹாகம் ப⁴விஸ்ஸதி, இத³ம் பி⁴க்கூ²ன’’ந்தி ஏவம் அகதவிபா⁴க³ம், ஸப்³ப³ம் தா³தப்³ப³மேவ ஹுத்வா டி²தந்தி அத்தோ².

7. வேளுத்³வாரேய்யஸுத்தவண்ணனா

1003. ஸத்தமே வேளுத்³வாரந்தி கா³மத்³வாரே பவேணிஆக³தஸ்ஸ வேளுக³ச்ச²ஸ்ஸ அத்தி²தாய ஏவம்லத்³த⁴னாமோ கா³மோ. அத்துபனாயிகந்தி அத்தனி உபனேதப்³ப³ம். ஸம்ப²பா⁴ஸேனாதி அமந்தபா⁴ஸேன. ஸம்ப²ப்பலாபபா⁴ஸேனாதி ஸம்ப²ப்பலாபஸம்பா⁴ஸேன நிரத்த²கேன அஞ்ஞாணவசனேனாதி அத்தோ².

8-9. பட²மகி³ஞ்ஜகாவஸத²ஸுத்தாதி³வண்ணனா

1004-5. அட்ட²மே ஞாதிகேதி ஏகம் தளாகம் நிஸ்ஸாய த்³வின்னம் சூளபிதிமஹாபிதிபுத்தானம் த்³வே கா³மா, தேஸு ஏகஸ்மிம் கா³மகே. கி³ஞ்ஜகாவஸதே²தி இட்ட²காமயே ஆவஸதே². ஓரம்பா⁴கி³யானந்தி ஹேட்டா²பா⁴கி³யானம், காமப⁴வேயேவ படிஸந்தி⁴க்³கா³ஹாபகானந்தி அத்தோ². ஓரந்தி லத்³த⁴னாமேஹி வா தீஹி மக்³கே³ஹி பஹாதப்³பா³னீதிபி ஓரம்பா⁴கி³யானி. தத்த² காமச்ச²ந்தோ³ ப்³யாபாதோ³தி இமானி த்³வே ஸமாபத்தியா வா அவிக்க²ம்பி⁴தானி மக்³கே³ன வா அஸமுச்சி²ன்னானி நிப்³ப³த்திவஸேன உத்³த⁴ம் பா⁴க³ம் ரூபப⁴வம் அரூபப⁴வம் வா க³ந்தும் ந தே³ந்தி. ஸக்காயதி³ட்டி²ஆதீ³னி தீணி தத்த² நிப்³ப³த்தம்பி ஆனேத்வா புன இதே⁴வ நிப்³ப³த்தாபேந்தீதி ஸப்³பா³னிபி ஓரம்பா⁴கி³யானேவ. அனாவத்தித⁴ம்மோதி படிஸந்தி⁴வஸேன அனாக³மனஸபா⁴வோ.

ராக³தோ³ஸமோஹானம் தனுத்தாதி ஏத்த² கதா³சி உப்பத்தியா ச பரியுட்டா²னமந்த³தாய சாதி த்³வேதா⁴பி தனுபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஸகதா³கா³மிஸ்ஸ ஹி புது²ஜ்ஜனானம் விய அபி⁴ண்ஹம் ராகா³த³யோ ந உப்பஜ்ஜந்தி, கதா³சி கரஹசி உப்பஜ்ஜந்தி. உப்பஜ்ஜமானா ச ந புது²ஜ்ஜனானம் விய ப³ஹலப³ஹலா உப்பஜ்ஜந்தி, மக்கி²பத்தம் விய தனுகா உப்பஜ்ஜந்தி. தீ³க⁴பா⁴ணகதிபிடகமஹாஸீவத்தே²ரோ பனாஹ – ‘‘யஸ்மா ஸகதா³கா³மிஸ்ஸ புத்ததீ⁴தரோ ஹோந்தி, ஓரோதா⁴ ச ஹோந்தி, தஸ்மா ப³ஹலா கிலேஸா. இத³ம் பன ப⁴வதனுகவஸேன கதி²த’’ந்தி. தம் அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸோதாபன்னஸ்ஸ ஸத்த ப⁴வே ட²பேத்வா அட்ட²மே ப⁴வே ப⁴வதனுகம் நத்தி², ஸகதா³கா³மிஸ்ஸ த்³வே ப⁴வே ட²பேத்வா பஞ்சஸு ப⁴வேஸு ப⁴வதனுகம் நத்தி², அனாகா³மிஸ்ஸ ரூபாரூபப⁴வம் ட²பேத்வா காமப⁴வே ப⁴வதனுகம் நத்தி², கீ²ணாஸவஸ்ஸ கிஸ்மிஞ்சி ப⁴வே ப⁴வதனுகம் நத்தீ²’’தி வுத்தத்தா படிக்கி²த்தம் ஹோதி.

இமம் லோகந்தி இமம் காமாவசரலோகம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – ஸசே ஹி மனுஸ்ஸேஸு ஸகதா³கா³மிப²லம் பத்தோ தே³வேஸு நிப்³ப³த்தித்வா அரஹத்தம் ஸச்சி²கரோதி, இச்சேதம் குஸலம். அஸக்கோந்தோ பன அவஸ்ஸம் மனுஸ்ஸலோகம் ஆக³ந்த்வா ஸச்சி²கரோதி. தே³வேஸு ஸகதா³கா³மிப²லம் பத்தோபி ஸசே மனுஸ்ஸேஸு நிப்³ப³த்தித்வா அரஹத்தம் ஸச்சி²கரோதி, இச்சேதம் குஸலம். அஸக்கோந்தோ பன அவஸ்ஸம் தே³வலோகம் க³ந்த்வா ஸச்சி²கரோதீதி.

வினிபதனம் வினிபாதோ, நாஸ்ஸ வினிபாதோ த⁴ம்மோதி அவினிபாதத⁴ம்மோ, சதூஸு அபாயேஸு அவினிபாதனஸபா⁴வோதி அத்தோ². நியதோதி த⁴ம்மனியாமேன நியதோ. ஸம்போ³தி⁴பராயணோதி உபரிமக்³க³த்தயஸங்கா²தா ஸம்போ³தி⁴ பரம் அயனம் அஸ்ஸ க³தி படிஸரணம் அவஸ்ஸம் பத்தப்³பா³தி ஸம்போ³தி⁴பராயணோ. விஹேஸாவேஸாதி தேஸம் தேஸம் ஞாணக³திம் ஞாணூபபத்திம் ஞாணாபி⁴ஸம்பராயம் ஓலோகேந்தஸ்ஸ காயகிலமதோ²வ ஏஸ, ஆனந்த³, ததா²க³தஸ்ஸாதி தீ³பேதி. சித்தவிஹேஸா பன பு³த்³தா⁴னம் நத்தி².

த⁴ம்மாதா³ஸந்தி த⁴ம்மமயம் ஆதா³ஸம். யேனாதி யேன த⁴ம்மாதா³ஸேன ஸமன்னாக³தோ. கீ²ணாபாயது³க்³க³திவினிபாதோதி இத³ம் நிரயாதீ³னம்யேவ வேவசனவஸேனேவ வுத்தம். நிரயாத³யோ ஹி வட்³டி⁴ஸங்கா²ததோ அயதோ அபேதத்தா அபாயோ, து³க்க²ஸ்ஸ க³தி படிஸரணந்தி. து³க்³க³தி, து³க்கடகாரினோ ஏத்த² விவஸா நிபதந்தீதி வினிபாதோ. நவமம் உத்தானமேவ.

10. ததியகி³ஞ்ஜகாவஸத²ஸுத்தவண்ணனா

1006. த³ஸமே பரோபஞ்ஞாஸாதி அதிரேகபஞ்ஞாஸ. ஸாதி⁴கனவுதீதி அதிரேகனவுதி. சா²திரேகானீதி ச²ஹி அதி⁴கானி. ஸோ கிர கா³மோ கிஞ்சாபி நாதிமஹா அஹோஸி, அரியஸாவகா பனேத்த² ப³ஹூ. தத்த² தத்த² அஹிவாதரோகே³ன ஏகப்பஹாரேனேவ சதுவீஸதி பாணஸதஸஹஸ்ஸானி காலமகம்ஸு, தேஸு அரியஸாவகா ஏத்தகா நாம அஹேஸும். ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

வேளுத்³வாரவக்³கோ³ பட²மோ.

2. ராஜகாராமவக்³கோ³

1. ஸஹஸ்ஸபி⁴க்கு²னிஸங்க⁴ஸுத்தவண்ணனா

1007. து³தியஸ்ஸ பட²மே ராஜகாராமேதி ரஞ்ஞா காரிதத்தா ஏவம் லத்³த⁴னாமே ஆராமே, தம் ரஞ்ஞா பஸேனதி³கோஸலேன கதம். பட²மபோ³தி⁴யம் கிர லாப⁴க்³க³யஸக்³க³பத்தம் ஸத்தா²ரம் தி³ஸ்வா தித்தி²யா சிந்தயிம்ஸு – ‘‘ஸமணோ கோ³தமோ லாப⁴க்³க³யஸக்³க³பத்தோ, ந கோ² பனேஸ அஞ்ஞம் கிஞ்சி ஸீலம் வா ஸமாதி⁴ம் வா நிஸ்ஸாய ஏவம் லாப⁴க்³க³யஸக்³க³பத்தோ. பூ⁴மிஸீஸம் பன தேன க³ஹிதம், ஸசே மயம்பி ஜேதவனஸமீபே ஆராமம் காராபேதும் ஸக்குணேய்யாம, லாப⁴க்³க³யஸக்³க³பத்தா ப⁴வேய்யாமா’’தி. தே அத்தனோ அத்தனோ உபட்டா²கே ஸமாத³பேத்வா ஸதஸஹஸ்ஸமத்தே கஹாபணே லபி⁴த்வா தே ஆதா³ய ரஞ்ஞோ ஸந்திகம் அக³மம்ஸு. ராஜா ‘‘கிம் ஏத’’ந்தி? புச்சி². மயம் ஜேதவனஸமீபே தித்தி²யாராமம் கரோம, ஸசே ஸமணோ கோ³தமோ வா ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகா வா ஆக³ந்த்வா வாரேஸ்ஸந்தி, வாரேதும் மா அத³த்தா²தி லஞ்ஜம் அத³ம்ஸு. ராஜா லஞ்ஜம் க³ஹேத்வா ‘‘க³ச்ச²த² காரேதா²’’தி ஆஹ.

தே க³ந்த்வா, அத்தனோ உபட்டா²கேஹி த³ப்³ப³ஸம்பா⁴ரே ஆஹராபேத்வா, த²ம்பு⁴ஸ்ஸாபனாதீ³னி கரோந்தா, உச்சாஸத்³தா³ மஹாஸத்³தா³ ஏககோலாஹலம் அகம்ஸு. ஸத்தா² க³ந்த⁴குடிதோ நிக்க²ம்ம பமுகே² ட²த்வா ‘‘கே பன தே, ஆனந்த³, உச்சாஸத்³தா³ மஹாஸத்³தா³ கேவட்டா மஞ்ஞே மச்ச²விலோபே’’தி?, புச்சி². தித்தி²யா, ப⁴ந்தே, ஜேதவனஸமீபே தித்தி²யாராமம் கரோந்தீதி. ஆனந்த³, இமே ஸாஸனேன படிவிருத்³தா⁴ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ அபா²ஸுவிஹாரம் கரிஸ்ஸந்தி, ரஞ்ஞோ ஆரோசேத்வா வாராபேஹீதி.

தே²ரோ பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் க³ந்த்வா ராஜத்³வாரே அட்டா²ஸி. ரஞ்ஞோ ‘‘தே²ரா, தே³வ, ஆக³தா’’தி நிவேத³யிம்ஸு. ராஜா லஞ்ஜஸ்ஸ க³ஹிதத்தா ந நிக்க²மி. தே²ரா க³ந்த்வா ஸத்து² ஆரோசயிம்ஸு. ஸத்தா² ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானே பேஸேஸி. ராஜா தேஸம்பி த³ஸ்ஸனம் ந அதா³ஸி. தே ஆக³ந்த்வா ஸத்து² ஆரோசயிம்ஸு ‘‘ந, ப⁴ந்தே, ராஜா நிக்க²ந்தோ’’தி. ஸத்தா² தங்க²ணம்யேவ ப்³யாகாஸி – ‘‘அத்தனோ ரஜ்ஜே ட²த்வா காலம் காதும் ந லபி⁴ஸ்ஸதீ’’தி.

து³தியதி³வஸே ச ஸாமம்யேவ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவாரோ க³ந்த்வா ராஜத்³வாரே அட்டா²ஸி. ராஜா ‘‘ஸத்தா² ஆக³தோ’’தி ஸுத்வா நிக்க²மித்வா, நிவேஸனம் பவேஸேத்வா, ஸாரபல்லங்கே நிஸீதா³பேத்வா, யாகு³க²ஜ்ஜகம் அதா³ஸி. ஸத்தா² பரிபு⁴த்தயாகு³கா²த³னீயோ ‘‘யாவ ப⁴த்தம் நிட்டா²தி, தாவ ஸத்து² ஸந்திகே நிஸீதி³ஸ்ஸாமீ’’தி ஆக³ந்த்வா நிஸின்னம் ராஜானம் ‘‘தயா, மஹாராஜ, இத³ம் நாம கத’’ந்தி அவத்வா, ‘‘காரணேனேவ நம் ஸஞ்ஞாபேஸ்ஸாமீ’’தி இத³ம் அதீதகாரணம் ஆஹரி – மஹாராஜ, பப்³ப³ஜிதே நாம அஞ்ஞமஞ்ஞம் யுஜ்ஜா²பேதும் ந வட்டதி. அதீதேபி இஸயோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் யுஜ்ஜா²பேத்வா ஸஹ ரட்டே²ன ராஜா ஸமுத்³த³ம் பவிட்டோ²தி. கதா³ ப⁴க³வாதி?

அதீதே, மஹாராஜ, ப⁴ருரட்டே² ப⁴ருராஜா நாம ரஜ்ஜம் காரேதி. பஞ்சஸதா பஞ்சஸதா த்³வே இஸிக³ணா பப்³ப³தபாத³தோ லோணம்பி³லஸேவனத்தா²ய ப⁴ருனக³ரம் க³ந்த்வா நக³ரஸ்ஸ அவிதூ³ரே த்³வே ருக்கா² அத்தி², பட²மம் ஆக³தோ இஸிக³ணோ ஏகஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ மூலே நிஸீதி³, பச்சா²க³தோபி ஏகஸ்ஸாதி. தே யதா²பி⁴ரந்தம் விஹரித்வா பப்³ப³தபாத³ம் ஏவ அக³மம்ஸு. தே புன ஆக³ச்ச²ந்தாபி அத்தனோ ருக்க²மூலேயேவ நிஸீத³ந்தி. அத்³தா⁴னே க³ச்ச²ந்தே ஏகோ ருக்கோ² ஸுக்கி², தஸ்மிம் ஸுக்கே² ஆக³தா தாபஸா ‘‘அயம் ருக்கோ² மஹா, அம்ஹாகம்பி தேஸம்பி பஹோஸ்ஸதீ’’தி இதரேஸம் ருக்க²மூலஸ்ஸ ஏகபதே³ஸே நிஸீதி³ம்ஸு. தே பச்சா² ஆக³ச்ச²ந்தா ருக்க²மூலம் அபவிஸித்வா ப³ஹி டி²தாவ ‘‘கஸ்மா தும்ஹே ஏத்த² நிஸீத³தா²’’தி ஆஹம்ஸு. ஆசரியா அம்ஹாகம் ருக்கோ² ஸுக்கோ², அயம் ருக்கோ² மஹா, தும்ஹேபி பவிஸத², தும்ஹாகம்பி அம்ஹாகம்பி பஹோஸ்ஸதீதி. தே ‘‘ந மயம் பவிஸாம, நிக்க²மத² தும்ஹே’’தி கத²ம் வட்³டே⁴த்வா ‘‘ந தும்ஹே அத்தனோவ மனேன நிக்க²மிஸ்ஸதா²’’தி ஹத்தா²தீ³ஸு க³ஹேத்வா நிக்கட்³டி⁴ம்ஸு. தே ‘‘ஹோது ஸிக்கா²பேஸ்ஸாம நே’’தி இத்³தி⁴யா ஸோவண்ணமயானி த்³வே சக்கானி ரஜதமயஞ்ச அக்க²ம் மாபேத்வா பவட்டேந்தா ராஜத்³வாரம் அக³மிம்ஸு. ரஞ்ஞோ ‘‘ஏவரூபம், தே³வ, தாபஸா பண்ணாகாரம் க³ஹேத்வா டி²தா’’தி நிவேத³யிம்ஸு. ராஜா துட்டோ² ‘‘பக்கோஸதா²’’தி தே பக்கோஸாபேத்வா ‘‘மஹாகம்மம் தும்ஹேஹி கதம், அத்தி² வோ கிஞ்சி மயா கத்தப்³ப³’’ந்தி ஆஹ. ஆம, மஹாராஜ, அம்ஹாகம் நிஸின்னட்டா²னம் ஏகருக்க²மூலம் அத்தி², தம் அஞ்ஞேஹி இஸீஹி க³ஹிதம், தம் நோ தா³பேஹீதி. ராஜா புரிஸே பேஸேத்வா தாபஸே நிக்கட்³டா⁴பேஸி.

தே ப³ஹி டி²தா ‘‘கிம் நு கோ² த³த்வா லபி⁴ம்ஸூ’’தி ஓலோகயமானா ‘‘இத³ம் நாமா’’தி தி³ஸ்வா ‘‘மயம்பி லஞ்ஜம் த³த்வா புன க³ண்ஹிஸ்ஸாமா’’தி இத்³தி⁴யா ஸோவண்ணமயம் ரத²பஞ்ஜரம் மாபேத்வா ஆதா³ய அக³மம்ஸு. ராஜா தி³ஸ்வா துட்டோ² – ‘‘கிம், ப⁴ந்தே, காதப்³ப³’’ந்தி?, ஆஹ. மஹாராஜ அம்ஹாகம் ருக்க²மூலே அஞ்ஞோ இஸிக³ணோ நிஸின்னோ, தம் நோ ருக்க²மூலம் தா³பேஹீதி. ராஜா புரிஸே பேஸேத்வா தே நிக்கட்³டா⁴பேஸி. தாபஸா அஞ்ஞமஞ்ஞம் கலஹம் கத்வா, ‘‘அனனுச்ச²விகம் அம்ஹேஹி கத’’ந்தி விப்படிஸாரினோ ஹுத்வா பப்³ப³தபாத³மேவ அக³மம்ஸு. ததோ தே³வதா ‘‘அயம் ராஜா த்³வின்னம் இஸிக³ணானம் ஹத்த²தோ லஞ்ஜம் க³ஹேத்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் கலஹம் காராபேஸீ’’தி குஜ்ஜி²த்வா மஹாஸமுத்³த³ம் உப்³ப³ட்டேத்வா தஸ்ஸ ரஞ்ஞோ விஜிதம் யோஜனஸஹஸ்ஸமத்தட்டா²னம் ஸமுத்³த³மேவ அகம்ஸூதி.

‘‘இஸீனமந்தரம் கத்வா, ப⁴ருராஜாதி மே ஸுதம்;

உச்சி²ன்னோ ஸஹ ரட்டே²ஹி, ஸ ராஜா விப⁴வங்க³தோ’’தி. (ஜா. 1.2.125) –

ஏவம் ப⁴க³வதா இமஸ்மிம் அதீதே த³ஸ்ஸிதே யஸ்மா பு³த்³தா⁴னம் நாம கதா² ஓகப்பனியா ஹோதி, ‘‘தஸ்மா ராஜா அத்தனோ கிரியம் ஸல்லக்கே²த்வா அனுபதா⁴ரேத்வா மயா அகத்தப்³ப³ம் கம்மம் கத’’ந்தி ‘‘க³ச்ச²த², ப⁴ணே, தித்தி²யே நிக்கட்³ட⁴தா²’’தி நிக்கட்³டா⁴பேத்வா சிந்தேஸி – ‘‘மயா காரிதோ விஹாரோ நாம நத்தி², தஸ்மிம்யேவ டா²னே விஹாரம் காரேஸ்ஸாமீ’’தி தேஸம் த³ப்³ப³ஸம்பா⁴ரேபி அத³த்வா விஹாரம் காரேஸி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

2-3. ப்³ராஹ்மணஸுத்தாதி³வண்ணனா

1008-9. து³தியே உத³யகா³மினிந்தி அத்தனோ ஸமயே வட்³டி⁴கா³மினிம். மரணம் ஆக³மேய்யாஸீதி மரணம் இச்சே²ய்யாஸி, பத்தே²ய்யாஸி வா. ததியம் உத்தானமேவ.

4. து³க்³க³திப⁴யஸுத்தவண்ணனா

1010. சதுத்தே² ஸப்³ப³து³க்³க³திப⁴யம் ஸமதிக்கந்தோதி மனுஸ்ஸதோ³ப⁴க்³க³ம் படிக்கி²த்தம்.

5. து³க்³க³திவினிபாதப⁴யஸுத்தவண்ணனா

1011. பஞ்சமே ஸப்³ப³து³க்³க³திவினிபாதப⁴யம் ஸமதிக்கந்தோதி மனுஸ்ஸதோ³ப⁴க்³கே³ன ஸத்³தி⁴ம் சத்தாரோ அபாயா படிக்கி²த்தா.

6. பட²மமித்தாமச்சஸுத்தவண்ணனா

1012. ச²ட்டே² மித்தாதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ கே³ஹே ஆமிஸபரிபோ⁴க³வஸேன வோஹாரமித்தா. அமச்சாதி ஆமந்தனபடிமந்தனஇரியாபதா²தீ³ஸு ஏகதோ பவத்தகிச்சா. ஞாதீதி ஸஸ்ஸுஸஸுரபக்கி²கா. ஸாலோஹிதாதி ஸமானலோஹிதா பா⁴திப⁴கி³னிமாதுலாத³யோ.

7. து³தியமித்தாமச்சஸுத்தவண்ணனா

1013. ஸத்தமே அஞ்ஞத²த்தம் நாம பஸாத³ஞ்ஞத²த்தம் பா⁴வஞ்ஞத²த்தம் க³திஅஞ்ஞத²த்தம் லக்க²ணஞ்ஞத²த்தம் விபரிணாமஞ்ஞத²த்தந்தி அனேகவித⁴ம். தத்த² மஹாபூ⁴தேஸு பா⁴வஞ்ஞத²த்தம் அதி⁴ப்பேதம். ஸுவண்ணாதி³பா⁴வேன ஹி க⁴னஸண்டி²தாய பத²விதா⁴துயா விலீயித்வா உத³கபா⁴வம் ஆபஜ்ஜமானாய புரிமபா⁴வோ விக³ச்ச²தி, பா⁴வஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதி. லக்க²ணம் பன ந விக³ச்ச²தி, கக்க²ளலக்க²ணாவ ஹோதி. உச்சு²ரஸாதி³பா⁴வேன ச யூஸாகாரஸண்டி²தாய ஆபோதா⁴துயா ஸுஸ்ஸித்வா க⁴னபத²விபா⁴வம் ஆபஜ்ஜமானாய புரிமபா⁴வோ விக³ச்ச²தி, பா⁴வஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதி. லக்க²ணம் பன ந விக³ச்ச²தி, ஆப³ந்த⁴னலக்க²ணாவ ஹோதி. தத்ரித³ம் அஞ்ஞத²த்தந்தி ஏத்த² பன க³திஅஞ்ஞத²த்தம் அதி⁴ப்பேதம், தஞ்ஹி அரியஸாவகஸ்ஸ நத்தி². பஸாத³ஞ்ஞத²த்தம்பி நத்தி²யேவ, இத⁴ பன பஸாத³ப²லம் பகாஸேதும் க³திஅஞ்ஞத²த்தமேவ த³ஸ்ஸிதம். ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

ராஜகாராமவக்³கோ³ து³தியோ.

3. ஸரணானிவக்³கோ³

1-2. பட²மமஹானாமஸுத்தாதி³வண்ணனா

1017-18. ததியஸ்ஸ பட²மே இத்³த⁴ந்தி தேலமது⁴பா²ணிதாதீ³ஹி ஸமித்³த⁴ம். பீ²தந்தி ஹத்தூ²பக³ஸீஸூபக³கீ³வூபகா³தி³அலங்காரவஸேன ஸுபுப்பி²தம். ஆகிண்ணமனுஸ்ஸந்தி நிரந்தரமனுஸ்ஸம். ஸம்பா³த⁴ப்³யூஹந்தி ப்³யூஹா வுச்சந்தி அவினிப்³பி³த்³த⁴ரச்சா²யோ, யா பவிட்ட²மக்³கே³னேவ நிக்³க³ச்ச²ந்தி, தா ஸம்பா³தா⁴ ப்³யூஹா ப³ஹுகா ஏத்தா²தி ஸம்பா³த⁴ப்³யூஹம். இமினாபி நக³ரஸ்ஸ க⁴னவாஸமேவ தீ³பேதி. ப⁴ந்தேனாதி இதோ சிதோ ச பரிப்³ப⁴மந்தேன உத்³த⁴தசாரினா. து³தியம் உத்தானமேவ.

3. கோ³த⁴ஸக்கஸுத்தவண்ணனா

1019. ததியே ப⁴க³வாவ ஏதம் ஜானேய்ய ஏதேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தம் வா அஸமன்னாக³தம் வாதி இத³ம் ஸோ ஸக்கோ தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸோதாபன்னபா⁴வம், சதூஹி வா த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஸோதாபன்னபா⁴வம் ப⁴க³வாவ ஜானாதீதி அதி⁴ப்பாயேன ஆஹ.

கோசிதே³வ த⁴ம்மஸமுப்பாதோ³ உப்பஜ்ஜேய்யாதி கிஞ்சிதே³வ காரணம் உப்பஜ்ஜேய்ய. ஏகதோ அஸ்ஸ ப⁴க³வா, ஏகதோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴தி யஸ்மிம் காரணே உப்பன்னே ப⁴க³வா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன நானாலத்³தி⁴கோ ஹுத்வா ஏகம் வாத³ம் வத³ந்தோ ஏகதோ அஸ்ஸ, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴பி ஏகம் வத³ந்தோ ஏகதோதி அத்தோ². தேனேவாஹந்தி யம் வாத³ம் தும்ஹே வதே³த², தமேவாஹம் க³ண்ஹேய்யந்தி. நனு ச அரியஸாவகஸ்ஸ ரதனத்தயே பஸாத³னானத்தம் நத்தி², அத² கஸ்மா ஏஸ ஏவமாஹாதி? ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய. ஏவஞ்ஹிஸ்ஸ ஹோதி ‘‘பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ அத்தனோ அஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய அஜானித்வாபி கதே²ய்ய, ஸத்து² பன அஞ்ஞாணம் நாம நத்தீ²’’தி. தஸ்மா ஏவமாஹ. அஞ்ஞத்ர கல்யாணா அஞ்ஞத்ர குஸலாதி கல்யாணமேவ குஸலமேவ வதா³மி, ந கல்யாணகுஸலவிமுத்தந்தி. அபிசஸ்ஸ அனவஜ்ஜனதோ³ஸோ ஏஸோதி.

4. பட²மஸரணானிஸக்கஸுத்தவண்ணனா

1020. சதுத்தே² இத⁴ மஹானாம ஏகச்சோ புக்³க³லோதி இத³ம் ந கேவலம் ஸரணானி ஏவ அபாயதோ முத்தோ, இமேபி புக்³க³லா முத்தாதி த³ஸ்ஸேதும் ஆரத்³த⁴ம். மத்தஸோ நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தீதி பமாணேன ச ஓலோகனம் க²மந்தி. இமினா த⁴ம்மானுஸாரிமக்³க³ட்ட²புக்³க³லம் த³ஸ்ஸேதி. அக³ந்தா நிரயந்தி மக்³க³ட்ட²புக்³க³லோ ஹி அபாயதோ பரிமுத்தோதி வா பரிமுச்சிஸ்ஸதீதி வா வத்தும் ந வட்டதி, பரிமுச்சதீதி பன வத்தும் வட்டதி. யஸ்மா ச பரிமுச்சதி, தஸ்மா க³ந்தா நாம ந ஹோதீதி, ‘‘அக³ந்தா’’தி வுத்தோ, ந க³ச்ச²தீதி அத்தோ². ஸத்³தா⁴மத்தம் பேமமத்தந்தி இமினா ஸத்³தா⁴னுஸாரிமக்³க³ட்ட²புக்³க³லம் த³ஸ்ஸேதி. மஹாஸாலாதி ஸமீபே டி²தேவ சத்தாரோ மஹாஸாரருக்கே² த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ. மரணகாலே ஸிக்க²ம் ஸமாதி³யீதி மரணஸமயே தீஸு ஸிக்கா²ஸு பரிபூரகாரீ அஹோஸீதி த³ஸ்ஸேதி.

5. து³தியஸரணானிஸக்கஸுத்தவண்ணனா

1021. பஞ்சமே து³க்கே²த்தந்தி விஸமகே²த்தம். து³ப்³பூ⁴மந்தி ஊஸரபூ⁴மிம் லோணூபஹதம். க²ண்டா³னீதி பரிபி⁴ன்னானி. பூதீனீதி உத³கேன தேமேத்வா பூதிபா⁴வம் ஆபன்னானி. வாதாதபஹதானீதி வாதாதபேன ஹதத்தா நிரோஜபா⁴வம் க³தானி. அஸாராதா³னீதி அனாதி³ன்னஸாரானி அக³ஹிதஸாரானி. அஸுக²ஸயிதானீதி ந கோட்டா²தீ³ஸு பக்கி²பித்வா ஸுட்டு² ட²பிதானி. ஸுக²ஸயிதானீதி ட²பிதட்டா²னதோ சத்தாரோ மாஸே அசலிதானி.

6. பட²மஅனாத²பிண்டி³கஸுத்தவண்ணனா

1022. ச²ட்டே² டா²னஸோ வேத³னா படிப்பஸ்ஸம்பே⁴ய்யாதி க²ணேன வேத³னா படிப்பஸ்ஸம்பே⁴ய்ய. மிச்சா²ஞாணேனாதி மிச்சா²பச்சவேக்க²ணேன மிச்சா²விமுத்தியாதி அனிய்யானிகவிமுத்தியா. தஸ்மா ஸத்³த⁴ஞ்ச ஸீலஞ்சாதி கா³தா² வுத்தத்தா² ஏவ. யத்ர ஹி நாமாதி யோ நாம.

7. து³தியஅனாத²பிண்டி³கஸுத்தவண்ணனா

1023. ஸத்தமே ஸம்பராயிகம் மரணப⁴யந்தி ஸம்பராயஹேதுகம் மரணப⁴யம் கி³ஹிஸாமீசிகானீதி கி³ஹீனம் அனுச்ச²விகானி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

ஸரணானிவக்³கோ³ ததியோ.

4. புஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³வக்³கோ³

1. பட²மபுஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³ஸுத்தவண்ணனா

1027. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே புஞ்ஞாபி⁴ஸந்தா³ குஸலாபி⁴ஸந்தா³தி புஞ்ஞனதி³யோ குஸலனதி³யோ. ஸுக²ஸ்ஸாஹாராதி ஸுக²ஸ்ஸ பச்சயா.

4. பட²மதே³வபத³ஸுத்தவண்ணனா

1030. சதுத்தே² தே³வபதா³னீதி தே³வானம் ஞாணேன, தே³வஸ்ஸ வா ஞாணேன அக்கந்தபதா³னி. விஸுத்³தி⁴யாதி விஸுஜ்ஜ²னத்தா²ய. பரியோத³பனாயாதி புரியோத³பனத்தா²ய ஜோதனத்தா²ய. இமஸ்மிம் ஸுத்தே சத்தாரோபி ப²லட்ட²புக்³க³லா விஸுத்³த⁴ட்டே²ன தே³வா நாம ஜாதா.

8. வஸ்ஸஸுத்தவண்ணனா

1034. அட்ட²மே பாரம்க³ந்த்வாதி பாரம் வுச்சதி நிப்³பா³னம், தம் பத்வாதி அத்தோ². ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்தந்தீதி ந பட²மம் நிப்³பா³னம் க³ந்த்வா பச்சா² ஸம்வத்தந்தி, க³ச்ச²மானா ஏவ ஸம்வத்தந்தி. தே³ஸனா பன ஏவம் கதா.

10. நந்தி³யஸக்கஸுத்தவண்ணனா

1036. த³ஸமே தி³வா பவிவேகாய ரத்திம் படிஸல்லானாயாதி தி³வா பவிவேகத்தா²ய ரத்திம் படிஸல்லானத்தா²ய. த⁴ம்மா ந பாதுப⁴வந்தீதி ஸமத²விபஸ்ஸனா த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜந்தி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

புஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³வக்³கோ³ சதுத்தோ².

5. ஸகா³த²கபுஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³வக்³கோ³

1. பட²மஅபி⁴அஸந்த³ஸுத்தவண்ணனா

1037. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே அஸங்க்²யேய்யோதி ஆள்ஹகக³ணனாய அஸங்க்²யேய்யோ, யோஜனவஸேன பனஸ்ஸ ஸங்க்²யா அத்தி². ப³ஹுபே⁴ரவந்தி ஸவிஞ்ஞாணகஅவிஞ்ஞாணகானம் பே⁴ரவாரம்மணானம் வஸேன ப³ஹுபே⁴ரவம். புதூ²தி ப³ஹு. ஸவந்தீதி ஸந்த³மானா. உபயந்தீதி உபக³ச்ச²ந்தி.

2. து³தியஅபி⁴ஸந்த³ஸுத்தவண்ணனா

1038. து³தியே யத்தி²மா மஹானதி³யோ ஸம்ஸந்த³ந்தி ஸமேந்தீதி யஸ்மிம் ஸம்ப⁴ஜ்ஜே ஏதா மஹானதி³யோ ஏகீப⁴வந்தி, நிரந்தரா ப⁴வந்தீதி அத்தோ².

3. ததியஅபி⁴ஸந்த³ஸுத்தவண்ணனா

1039. ததியே புஞ்ஞகாமோதி புஞ்ஞத்தி²கோ. குஸலே பதிட்டி²தோதி மக்³க³குஸலே பதிட்டி²தோ. பா⁴வேதி மக்³க³ம் அமதஸ்ஸ பத்தியாதி நிப்³பா³னஸ்ஸ பாபுணனத்த²ம் அரஹத்தமக்³க³ம் பா⁴வேதி. த⁴ம்மஸாராதி⁴க³மோதி த⁴ம்மஸாரோ வுச்சதி அரியப²லம் த⁴ம்மஸாரோ, அதி⁴க³மோ அஸ்ஸாதி த⁴ம்மஸாராதி⁴க³மோ, அதி⁴க³தப²லோதி அத்தோ². க²யே ரதோதி கிலேஸக்க²யே ரதோ.

4. பட²மமஹத்³த⁴னஸுத்தவண்ணனா

1040. சதுத்தே² அட்³டோ⁴ மஹத்³த⁴னோதி ஸத்தவிதே⁴ன அரியத⁴னேன அட்³டோ⁴ சேவ மஹத்³த⁴னோ ச. தேனேவ போ⁴கே³ன மஹாபோ⁴கோ³. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

ஸகா³த²கபுஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³வக்³கோ³ பஞ்சமோ.

6. ஸப்பஞ்ஞவக்³கோ³

2. வஸ்ஸம்வுத்தஸுத்தவண்ணனா

1048. ச²ட்ட²ஸ்ஸ து³தியே அயமதி⁴ப்பாயோ – ஸோதாபன்னோ பி⁴க்கு² ஏத்தகேன வோஸானம் அனாபஜ்ஜித்வா தானேவ இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி ஸமோதா⁴னேத்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா ஸகதா³கா³மிமக்³க³ம் பாபுணிஸ்ஸதி, ஸகதா³கா³மீ அனாகா³மிமக்³க³ம், அனாகா³மீ அரஹத்தமக்³க³ந்தி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய ப⁴க³வதா இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸாஸனே தந்தி பவேணீ கதி²தாதி.

3. த⁴ம்மதி³ன்னஸுத்தவண்ணனா

1049. ததியே த⁴ம்மதி³ன்னோதி ஸத்தஸு ஜனேஸு ஏகோ. பு³த்³த⁴காலஸ்மிஞ்ஹி த⁴ம்மதி³ன்னோ உபாஸகோ, விஸாகோ² உபாஸகோ, உக்³கோ³ க³ஹபதி, சித்தோ க³ஹபதி, ஹத்த²கோ ஆளவகோ, சூளஅனாத²பிண்டி³கோ, மஹாஅனாத²பிண்டி³கோதி இமே ஸத்த ஜனா பஞ்சஸதஉபாஸகபரிவாரா அஹேஸும். ஏதேஸு ஏஸ அஞ்ஞதரோ.

க³ம்பீ⁴ராதி த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரா ஸல்லஸுத்தாத³யோ. க³ம்பீ⁴ரத்தா²தி அத்த²க³ம்பீ⁴ரா சேதனாஸுத்தந்தாத³யோ. லோகுத்தராதி லோகுத்தரத்த²தீ³பகா அஸங்க²தஸம்யுத்தாத³யோ. ஸுஞ்ஞதப்படிஸம்யுத்தாதி ஸத்தஸுஞ்ஞதாதீ³பகா க²ஜ்ஜனிகஸுத்தந்தாத³யோ. உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமாதி படிலபி⁴த்வா விஹரிஸ்ஸாம. ஏவஞ்ஹி வோ, த⁴ம்மதி³ன்ன, ஸிக்கி²தப்³ப³ந்தி ஏவம் தும்ஹேஹி சந்தோ³பமபடிபத³ம் ரத²வினீதபடிபத³ம் மோனேய்யபடிபத³ம் மஹாஅரியவம்ஸபடிபத³ம் பூரேந்தேஹி ஸிக்கி²தப்³ப³ம். இதி ஸத்தா² இமேஸம் உபாஸகானம் அஸய்ஹபா⁴ரம் ஆரோபேஸி. கஸ்மா? ஏதே கிர ந அத்தனோ பூ⁴மியம் ட²த்வா ஓவாத³ம் யாசிம்ஸு, அவிஸேஸேன பன ஸப்³ப³பா⁴ரம் உக்கி²பிதும் ஸமத்தா² விய ‘‘ஓவத³து நோ, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா’’தி யாசிம்ஸு. தேன தேஸம் ஸத்தா² அஸய்ஹபா⁴ரம் ஆரோபேந்தோ ஏவமாஹ. ந கோ² நேதந்தி ந கோ² ஏதம். நகாரோ பனேத்த² ப்³யஞ்ஜனஸந்தி⁴மத்தமேவாதி வேதி³தப்³போ³. தஸ்மாதி யஸ்மா இதா³னி அத்தனோ பூ⁴மியம் ட²த்வா ஓவாத³ம் யாசத², தஸ்மா.

4. கி³லானஸுத்தவண்ணனா

1050. சதுத்தே² ந கோ² பனேதந்தி ந கோ² அம்ஹேஹி ஏதம். ஸப்பஞ்ஞோ உபாஸகோதி ஸோதாபன்னோ அதி⁴ப்பேதோ. அஸ்ஸாஸனீயேஹி த⁴ம்மேஹீதி அஸ்ஸாஸகரேஹி த⁴ம்மேஹி. அஸ்ஸாஸதாயஸ்மாதி அஸ்ஸாஸது ஆயஸ்மா. மாரிஸோதி மரணபடிப³த்³தோ⁴. மரணத⁴ம்மோதி மரணஸபா⁴வோ. அதி⁴மோசேஹீதி ட²பேஹி. அதி⁴மோசிதந்தி ட²பிதம். ஏவம் விமுத்தசித்தஸ்ஸாதி ஏவம் அரஹத்தப²லவிமுத்தியா விமுத்தசித்தஸ்ஸ. யதி³த³ம் விமுத்தியா விமுத்தந்தி யம் இத³ம் விமுத்திம் ஆரப்³ப⁴ விமுத்தியா நானாகரணம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந தம் வதா³மி. பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஹி சேதியங்க³ணபோ³தி⁴யங்க³ணவத்தேஸு சேவ அஸீதிக்க²ந்த⁴கவத்தேஸு சாதி ஆக³மனீயகு³ணேஸு பமாணம் நாம நத்தி², படிவித்³தே⁴ பன மக்³கே³ வா ப²லே வா உபாஸகானஞ்ச பி⁴க்கூ²னஞ்ச நானாகரணம் நத்தி².

9. பஞ்ஞாபடிலாப⁴ஸுத்தவண்ணனா

1055. நவமே பஞ்ஞாபடிலாபா⁴ய ஸம்வத்தந்தீதி ஏத்த² ஸத்த ஸேக்கா² பஞ்ஞம் படிலப⁴ந்தி நாம, கீ²ணாஸவோ படிலத்³த⁴பஞ்ஞோ நாமாதி வேதி³தப்³போ³. பரதோ பஞ்ஞாபு³த்³தி⁴யாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

ஸப்பஞ்ஞவக்³கோ³ ச²ட்டோ².

7. மஹாபஞ்ஞவக்³கோ³

1. மஹாபஞ்ஞாஸுத்தவண்ணனா

1058. ஸத்தமே மஹாபஞ்ஞதாய ஸம்வத்தந்தீதிஆதீ³ஸு ‘‘மஹந்தே அத்தே² பரிக்³க³ண்ஹாதீதி மஹாபஞ்ஞா’’திஆதி³னா படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 2.4) வுத்தனயேனேவ ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³பதே³ஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

ஸோதாபத்திஸம்யுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.