1. மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

ஸட்டி²னிபாதே ஆரஞ்ஞிகாதிஆதி³கா ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? தஸ்ஸ வத்து² த⁴ம்மஸேனாபதிவத்து²ம்ஹி வுத்தமேவ. தே²ரோ ஹி பப்³ப³ஜிததி³வஸதோ ஸத்தமே தி³வஸே மக³த⁴ரட்டே² கல்லவாலகா³மகம் உபனிஸ்ஸாய ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தோ தி²னமித்³தே⁴ ஓக்கந்தே ஸத்தா²ரா – ‘‘மோக்³க³ல்லான, மோக்³க³ல்லான, மா, ப்³ராஹ்மண, அரியம் துண்ஹீபா⁴வம் பமாதோ³’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.235) ஸம்வேஜிதோ தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா ப⁴க³வதா வுச்சமானம் தா⁴துகம்மட்டா²னம் ஸுணந்தோ ஏவ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா படிபாடியா உபரிமக்³க³த்தயம் உபக³ந்த்வா அக்³க³ப²லக்க²ணே ஸாவகபாரமீஞாணஸ்ஸ மத்த²கம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.1.375-397) –

‘‘அனோமத³ஸ்ஸீ ப⁴க³வா, லோகஜேட்டோ² நராஸபோ⁴;

விஹாஸி ஹிமவந்தம்ஹி, தே³வஸங்க⁴புரக்க²தோ.

‘‘வருணோ நாம நாமேன, நாக³ராஜா அஹம் ததா³;

காமரூபீ விகுப்³பா³மி, மஹோத³தி⁴னிவாஸஹம்.

‘‘ஸங்க³ணியம் க³ணம் ஹித்வா, தூரியம் பட்ட²பேஸஹம்;

ஸம்பு³த்³த⁴ம் பரிவாரேத்வா, வாதே³ஸும் அச்ச²ரா ததா³.

‘‘வஜ்ஜமானேஸு தூரேஸு, தே³வா தூரானி வஜ்ஜயும்;

உபி⁴ன்னம் ஸத்³த³ம் ஸுத்வான, பு³த்³தோ⁴பி ஸம்பபு³ஜ்ஜ²த².

‘‘நிமந்தேத்வான ஸம்பு³த்³த⁴ம், ஸகம் ப⁴வனுபாக³மிம்;

ஆஸனம் பஞ்ஞபேத்வான, காலமாரோசயிம் அஹம்.

‘‘கீ²ணாஸவஸஹஸ்ஸேஹி, பரிவுதோ லோகனாயகோ;

ஓபா⁴ஸேந்தோ தி³ஸா ஸப்³பா³, ப⁴வனம் மே உபாக³மி.

‘‘உபவிட்ட²ம் மஹாவீரம், தே³வதே³வம் நராஸப⁴ம்;

ஸபி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் தப்பேஸிம், அன்னபானேனஹம் ததா³.

‘‘அனுமோதி³ மஹாவீரோ, ஸயம்பூ⁴ அக்³க³புக்³க³லோ;

பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ நிஸீதி³த்வா, இமா கா³தா² அபா⁴ஸத².

‘‘யோ ஸோ ஸங்க⁴ம் அபூஜேஸி, பு³த்³த⁴ஞ்ச லோகனாயகம்;

தேன சித்தப்பஸாதே³ன, தே³வலோகம் க³மிஸ்ஸதி.

‘‘ஸத்தஸத்ததிக்க²த்துஞ்ச, தே³வரஜ்ஜம் கரிஸ்ஸதி;

பத²ப்³யா ரஜ்ஜம் அட்ட²ஸதம், வஸுத⁴ம் ஆவஸிஸ்ஸதி.

‘‘பஞ்சபஞ்ஞாஸக்க²த்துஞ்ச, சக்கவத்தீ ப⁴விஸ்ஸதி;

போ⁴கா³ அஸங்கி²யா தஸ்ஸ, உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி தாவதே³.

‘‘அபரிமேய்யே இதோ கப்பே, ஓக்காககுலஸம்ப⁴வோ;

கோ³தமோ நாம கோ³த்தேன, ஸத்தா² லோகே ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘நிரயா ஸோ சவித்வான, மனுஸ்ஸத்தம் க³மிஸ்ஸதி;

கோலிதோ நாம நாமேன, ப்³ரஹ்மப³ந்து⁴ ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘ஸோ பச்சா² பப்³ப³ஜித்வான, குஸலமூலேன சோதி³தோ;

கோ³தமஸ்ஸ ப⁴க³வதோ, து³தியோ ஹேஸ்ஸதி ஸாவகோ.

‘‘ஆரத்³த⁴வீரியோ பஹிதத்தோ, இத்³தி⁴யா பாரமிம் க³தோ;

ஸப்³பா³ஸவே பரிஞ்ஞாய, நிப்³பா³யிஸ்ஸதினாஸவோ.

‘‘பாபமித்தோபனிஸ்ஸாய, காமராக³வஸம் க³தோ;

மாதரம் பிதரஞ்சாபி, கா⁴தயிம் து³ட்ட²மானஸோ.

‘‘யம் யம் யோனுபபஜ்ஜாமி, நிரயம் அத² மானுஸம்;

பாபகம்மஸமங்கி³தா, பி⁴ன்னஸீஸோ மராமஹம்.

‘‘இத³ம் பச்சி²மகம் மய்ஹம், சரிமோ வத்ததே ப⁴வோ;

இதா⁴பி ஏதி³ஸோ மய்ஹம், மரணகாலே ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘பவிவேகமனுயுத்தோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனாரதோ;

ஸப்³பா³ஸவே பரிஞ்ஞாய, விஹராமி அனாஸவோ.

‘‘த⁴ரணிம்பி ஸுக³ம்பீ⁴ரம், ப³ஹலம் து³ப்பத⁴ம்ஸியம்;

வாமங்கு³ட்டே²ன கோ²பே⁴ய்யம், இத்³தி⁴யா பாரமிம் க³தோ.

‘‘அஸ்மிமானம் ந பஸ்ஸாமி, மானோ மய்ஹம் ந விஜ்ஜதி;

ஸாமணேரே உபாதா³ய, க³ருசித்தம் கரோமஹம்.

‘‘அபரிமேய்யே இதோ கப்பே, யம் கம்மமபி⁴னீஹரிம்;

தாஹம் பூ⁴மிமனுப்பத்தோ, பத்தோம்ஹி ஆஸவக்க²யம்.

‘‘படிஸம்பி⁴தா³ சதஸ்ஸோ…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அத² நம் ஸத்தா² அபரபா⁴கே³ ஜேதவனமஹாவிஹாரே அரியக³ணமஜ்ஜே² நிஸின்னோ தேன தேன கு³ணேன அத்தனோ ஸாவகே ஏதத³க்³கே³ ட²பேந்தோ ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் இத்³தி⁴மந்தானம் யதி³த³ம் மஹாமோக்³க³ல்லானோ’’தி (அ. நி. 1.188, 190) இத்³தி⁴மந்ததாய ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி. தேன ஏவம் ஸத்தா²ரா ஏதத³க்³கே³ ட²பிதேன ஸாவகபாரமியா மத்த²கம் பத்தேன மஹாதே²ரேன தம் தம் நிமித்தம் ஆக³ம்ம தத்த² தத்த² பா⁴ஸிதா கா³தா², தா ஸங்கீ³திகாலே த⁴ம்மஸங்கா³ஹகேஹி –

1149. ‘‘ஆரஞ்ஞிகா பிண்ட³பாதிகா, உஞ்சா²பத்தாக³தே ரதா;

தா³லேமு மச்சுனோ ஸேனம், அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸமாஹிதா.

1150. ‘‘ஆரஞ்ஞிகா பிண்ட³பாதிகா, உஞ்சா²பத்தாக³தே ரதா;

து⁴னாம மச்சுனோ ஸேனம், நளாகா³ரம்வ குஞ்ஜரோ.

1151. ‘‘ருக்க²மூலிகா ஸாததிகா, உஞ்சா²பத்தாக³தே ரதா;

தா³லேமு மச்சுனோ ஸேனம், அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸமாஹிதா.

1152. ‘‘ருக்க²மூலிகா ஸாததிகா, உஞ்சா²பத்தாக³தே ரதா;

து⁴னாம மச்சுனோ ஸேனம், நளாகா³ரம்வ குஞ்ஜரோ.

1153. ‘‘அட்டி²கங்கலகுடிகே, மம்ஸன்ஹாருபஸிப்³பி³தே;

தி⁴ரத்து² புரே து³க்³க³ந்தே⁴, பரக³த்தே மமாயஸே.

1154. .

‘‘தவ ஸரீரம் நவஸோதம், து³க்³க³ந்த⁴கரம் பரிப³ந்த⁴ம்;

பி⁴க்கு² பரிவஜ்ஜயதே தம், மீள்ஹஞ்ச யதா² ஸுசிகாமோ.

1156. ‘‘ஏவஞ்சே தம் ஜனோ ஜஞ்ஞா, யதா² ஜானாமி தம் அஹம்;

ஆரகா பரிவஜ்ஜேய்ய, கூ³த²ட்டா²னம்வ பாவுஸே.

1157. ‘‘ஏவமேதம் மஹாவீர, யதா² ஸமண பா⁴ஸஸி;

ஏத்த² சேகே விஸீத³ந்தி, பங்கம்ஹிவ ஜரக்³க³வோ.

1158. ‘‘ஆகாஸம்ஹி ஹலித்³தி³யா, யோ மஞ்ஞேத² ரஜேதவே;

அஞ்ஞேன வாபி ரங்கே³ன, விகா⁴துத³யமேவ தம்.

1159. ‘‘ததா³காஸஸமம் சித்தம், அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸமாஹிதம்;

மா பாபசித்தே ஆஸாதி³, அக்³கி³க²ந்த⁴ம்வ பக்கி²மா.

1160. ‘‘பஸ்ஸ சித்தகதம் பி³ம்ப³ம், அருகாயம் ஸமுஸ்ஸிதம்;

ஆதுரம் ப³ஹுஸங்கப்பம், யஸ்ஸ நத்தி² து⁴வம் டி²தி.

1161. ‘‘பஸ்ஸ சித்தகதம் ரூபம், மணினா குண்ட³லேன ச;

அட்டி²ம் தசேன ஓனத்³த⁴ம், ஸஹ வத்தே²ஹி ஸோப⁴தி.

1162. ‘‘அலத்தககதா பாதா³, முக²ம் சுண்ணகமக்கி²தம்;

அலம் பா³லஸ்ஸ மோஹாய, நோ ச பாரக³வேஸினோ.

1163. ‘‘அட்டா²பத³கதா கேஸா, நேத்தா அஞ்ஜனமக்கி²தா;

அலம் பா³லஸ்ஸ மோஹாய, நோ ச பாரக³வேஸினோ.

1164. ‘‘அஞ்ஜனீவ நவா சித்தா, பூதிகாயோ அலங்கதோ;

அலம் பா³லஸ்ஸ மோஹாய, நோ ச பாரக³வேஸினோ.

1165. ‘‘ஓத³ஹி மிக³வோ பாஸம், நாஸதா³ வாகு³ரம் மிகோ³;

பு⁴த்வா நிவாபம் க³ச்சா²ம, கத்³த³ந்தே மிக³ப³ந்த⁴கே.

1166. ‘‘சி²ன்னோ பாஸோ மிக³வஸ்ஸ, நாஸதா³ வாகு³ரம் மிகோ³;

பு⁴த்வா நிவாபம் க³ச்சா²ம, ஸோசந்தே மிக³லுத்³த³கே.

1167. ‘‘ததா³ஸி யம் பி⁴ம்ஸனகம், ததா³ஸி லோமஹம்ஸனம்;

அனேகாகாரஸம்பன்னே, ஸாரிபுத்தம்ஹி நிப்³பு³தே.

1168. ‘‘அனிச்சா வத ஸங்கா²ரா, உப்பாத³வயத⁴ம்மினோ;

உப்பஜ்ஜித்வா நிருஜ்ஜ²ந்தி, தேஸம் வூபஸமோ ஸுகோ².

1169. ‘‘ஸுகு²மம் தே படிவிஜ்ஜ²ந்தி, வாலக்³க³ம் உஸுனா யதா²;

யே பஞ்சக்க²ந்தே⁴ பஸ்ஸந்தி, பரதோ நோ ச அத்ததோ.

1170. ‘‘யே ச பஸ்ஸந்தி ஸங்கா²ரே, பரதோ நோ ச அத்ததோ;

பச்சப்³யாதி⁴ம்ஸு நிபுணம், வாலக்³க³ம் உஸுனா யதா².

1171. ‘‘ஸத்தியா விய ஓமட்டோ², ட³ய்ஹமானோவ மத்த²கே;

காமராக³ப்பஹானாய, ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே.

1172. ‘‘ஸத்தியா விய ஓமட்டோ², ட³ய்ஹமானோவ மத்த²கே;

ப⁴வராக³ப்பஹானாய, ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே.

1173. ‘‘சோதி³தோ பா⁴விதத்தேன, ஸரீரந்திமதா⁴ரினா;

மிகா³ரமாதுபாஸாத³ம், பாத³ங்கு³ட்டே²ன கம்பயிம்.

1174. ‘‘நயித³ம் ஸிதி²லமாரப்³ப⁴, நயித³ம் அப்பேன தா²மஸா;

நிப்³பா³னமதி⁴க³ந்தப்³ப³ம், ஸப்³ப³க³ந்த²பமோசனம்.

1175. ‘‘அயஞ்ச த³ஹரோ பி⁴க்கு², அயமுத்தமபோரிஸோ;

தா⁴ரேதி அந்திமம் தே³ஹம், ஜேத்வா மாரம் ஸவாஹனம்.

1176. ‘‘விவரமனுபப⁴ந்தி விஜ்ஜுதா, வேபா⁴ரஸ்ஸ ச பண்ட³வஸ்ஸ ச;

நக³விவரக³தோ ஜா²யதி, புத்தோ அப்படிமஸ்ஸ தாதி³னோ.

1177. ‘‘உபஸந்தோ உபரதோ, பந்தஸேனாஸனோ முனி;

தா³யாதோ³ பு³த்³த⁴ஸேட்ட²ஸ்ஸ, ப்³ரஹ்முனா அபி⁴வந்தி³தோ.

1178. ‘‘உபஸந்தம் உபரதம், பந்தஸேனாஸனம் முனிம்;

தா³யாத³ம் பு³த்³த⁴ஸேட்ட²ஸ்ஸ, வந்த³ ப்³ராஹ்மண கஸ்ஸபம்.

1179. ‘‘யோ ச ஜாதிஸதம் க³ச்சே², ஸப்³பா³ ப்³ராஹ்மணஜாதியோ;

ஸோத்தியோ வேத³ஸம்பன்னோ, மனுஸ்ஸேஸு புனப்புனம்.

1180. ‘‘அஜ்ஜா²யகோபி சே அஸ்ஸ, திண்ணம் வேதா³ன பாரகூ³;

ஏதஸ்ஸ வந்த³னாயேதம், கலம் நாக்³க⁴தி ஸோளஸிம்.

1181. ‘‘யோ ஸோ அட்ட² விமோக்கா²னி, புரேப⁴த்தம் அப²ஸ்ஸயி;

அனுலோமம் படிலோமம், ததோ பிண்டா³ய க³ச்ச²தி.

1182. ‘‘தாதி³ஸம் பி⁴க்கு²ம் மாஸாதி³, மாத்தானம் க²ணி ப்³ராஹ்மண;

அபி⁴ப்பஸாதே³ஹி மனம், அரஹந்தம்ஹி தாதி³னே;

கி²ப்பம் பஞ்ஜலிகோ வந்த³, மா தே விஜடி மத்த²கம்.

1183. ‘‘நேஸோ பஸ்ஸதி ஸத்³த⁴ம்மம், ஸம்ஸாரேன புரக்க²தோ;

அதோ⁴க³மம் ஜிம்ஹபத²ம், கும்மக்³க³மனுதா⁴வதி.

1184. ‘‘கிமீவ மீள்ஹஸல்லித்தோ, ஸங்கா²ரே அதி⁴முச்சி²தோ;

பகா³ள்ஹோ லாப⁴ஸக்காரே, துச்சோ² க³ச்ச²தி போட்டி²லோ.

1185. ‘‘இமஞ்ச பஸ்ஸ ஆயந்தம், ஸாரிபுத்தம் ஸுத³ஸ்ஸனம்;

விமுத்தம் உப⁴தோபா⁴கே³, அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸமாஹிதம்.

1186. ‘‘விஸல்லம் கீ²ணஸம்யோக³ம், தேவிஜ்ஜம் மச்சுஹாயினம்;

த³க்கி²ணேய்யம் மனுஸ்ஸானம், புஞ்ஞக்கே²த்தம் அனுத்தரம்.

1187. ‘‘ஏதே ஸம்ப³ஹுலா தே³வா, இத்³தி⁴மந்தோ யஸஸ்ஸினோ.

த³ஸ தே³வஸஹஸ்ஸானி, ஸப்³பே³ ப்³ரஹ்மபுரோஹிதா;

மோக்³க³ல்லானம் நமஸ்ஸந்தா, திட்ட²ந்தி பஞ்ஜலீகதா.

1188. ‘‘நமோ தே புரிஸாஜஞ்ஞ, நமோ தே புரிஸுத்தம;

யஸ்ஸ தே ஆஸவா கீ²ணா, த³க்கி²ணேய்யோஸி மாரிஸ.

1189. ‘‘பூஜிதோ நரதே³வேன, உப்பன்னோ மரணாபி⁴பூ⁴;

புண்ட³ரீகம்வ தோயேன, ஸங்கா²ரேனுபலிம்பதி.

1190. ‘‘யஸ்ஸ முஹுத்தேன ஸஹஸ்ஸதா⁴ லோகோ, ஸம்விதி³தோ ஸப்³ரஹ்மகப்போ வஸி;

இத்³தி⁴கு³ணே சுதுபபாதே காலே, பஸ்ஸதி தே³வதா ஸ பி⁴க்கு².

1191. ‘‘ஸாரிபுத்தோவ பஞ்ஞாய, ஸீலேன உபஸமேன ச;

யோபி பாரங்க³தோ பி⁴க்கு², ஏதாவபரமோ ஸியா.

1192. ‘‘கோடிஸதஸஹஸ்ஸஸ்ஸ, அத்தபா⁴வம் க²ணேன நிம்மினே;

அஹம் விகுப்³ப³னாஸு குஸலோ, வஸீபூ⁴தோம்ஹி இத்³தி⁴யா.

1193. ‘‘ஸமாதி⁴விஜ்ஜாவஸிபாரமீக³தோ, மோக்³க³ல்லானகோ³த்தோ அஸிதஸ்ஸ ஸாஸனே;

தீ⁴ரோ ஸமுச்சி²ந்தி³ ஸமாஹிதிந்த்³ரியோ, நாகோ³ யதா² பூதிலதம்வ ப³ந்த⁴னம்.

1194. ‘‘பரிசிண்ணோ மயா ஸத்தா², கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸனம்;

ஓஹிதோ க³ருகோ பா⁴ரோ, ப⁴வனேத்தி ஸமூஹதா.

1195. ‘‘யஸ்ஸ சத்தா²ய பப்³ப³ஜிதோ, அகா³ரஸ்மானகா³ரியம்;

ஸோ மே அத்தோ² அனுப்பத்தோ, ஸப்³ப³ஸம்யோஜனக்க²யோ.

1196. ‘‘கீதி³ஸோ நிரயோ ஆஸி, யத்த² து³ஸ்ஸீ அபச்சத²;

விது⁴ரம் ஸாவகமாஸஜ்ஜ, ககுஸந்த⁴ஞ்ச ப்³ராஹ்மணம்.

1197. ‘‘ஸதம் ஆஸி அயோஸங்கூ, ஸப்³பே³ பச்சத்தவேத³னா;

ஈதி³ஸோ நிரயோ ஆஸி, யத்த² து³ஸ்ஸீ அபச்சத²;

விது⁴ரம் ஸாவகமாஸஜ்ஜ, ககுஸந்த⁴ஞ்ச ப்³ராஹ்மணம்.

1198. ‘‘யோ ஏதமபி⁴ஜானாதி, பி⁴க்கு² பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாவகோ;

தாதி³ஸம் பி⁴க்கு²மாஸஜ்ஜ, கண்ஹ து³க்க²ம் நிக³ச்ச²ஸி.