1. ஸிரிவட்³ட⁴த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா
விவரமனுபதந்தி விஜ்ஜுதாதி ஆயஸ்மதோ ஸிரிவட்³ட⁴த்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? ஸோபி புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² விவட்டூபனிஸ்ஸயம் குஸலம் உபசினந்தோ இதோ ஏகனவுதே கப்பே விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே குலகே³ஹே நிப்³ப³த்தித்வா விஞ்ஞுதம் பத்தோ விபஸ்ஸிம் ப⁴க³வந்தம் பஸ்ஸித்வா கிங்கணிபுப்பே²ஹி பூஜம் கத்வா தேன புஞ்ஞகம்மேன தே³வலோகே நிப்³ப³த்தோ அபராபரம் புஞ்ஞானி கத்வா ஸுக³தீஸுயேவ ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ ராஜக³ஹே விப⁴வஸம்பன்னஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ கே³ஹே நிப்³ப³த்தி, ஸிரிவட்³டோ⁴திஸ்ஸ நாமம் அஹோஸி. ஸோ வயப்பத்தோ பி³ம்பி³ஸாரஸமாக³மே ஸத்த²ரி ஸத்³த⁴ம்மே ச உப்பன்னப்பஸாதோ³ ஹேதுஸம்பன்னதாய பப்³ப³ஜி. பப்³ப³ஜித்வா ச கதபுப்³ப³கிச்சோ வேபா⁴ரபண்ட³வபப்³ப³தானம் அவிதூ³ரே அஞ்ஞதரஸ்மிம் அரஞ்ஞாயதனே பப்³ப³தகு³ஹாயம் கம்மட்டா²னமனுயுத்தோ விஹரதி. தஸ்மிஞ்ச ஸமயே மஹா அகாலமேகோ⁴ உட்ட²ஹி. விஜ்ஜுல்லதா பப்³ப³தவிவரம் பவிஸந்தியோ விய விசரந்தி. தே²ரஸ்ஸ க⁴ம்மபரிளாஹாபி⁴பூ⁴தஸ்ஸ ஸாரக³ப்³பே⁴ஹி மேக⁴வாதேஹி க⁴ம்மபரிளாஹோ வூபஸமி. உதுஸப்பாயலாபே⁴ன சித்தம் ஏகக்³க³ம் அஹோஸி. ஸமாஹிதசித்தோ விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா அரஹத்தம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.21.10-14) –
‘‘கஞ்சனக்³கி⁴யஸங்காஸோ, ஸப்³ப³ஞ்ஞூ லோகனாயகோ;
ஓத³கம் த³ஹமோக்³க³ய்ஹ, ஸினாயி அக்³க³புக்³க³லோ.
‘‘பக்³க³ய்ஹ கிங்கணிம் புப்ப²ம், விபஸ்ஸிஸ்ஸாபி⁴ரோபயிம்;
உத³க்³க³சித்தோ ஸுமனோ, த்³விபதி³ந்த³ஸ்ஸ தாதி³னோ.
‘‘ஏகனவுதிதோ கப்பே, யம் புப்ப²மபி⁴ரோபயிம்;
து³க்³க³திம் நாபி⁴ஜானாமி, பு³த்³த⁴பூஜாயித³ம் ப²லம்.
‘‘ஸத்தவீஸதிகப்பம்ஹி, ராஜா பீ⁴மரதோ² அஹு;
ஸத்தரதனஸம்பன்னோ, சக்கவத்தீ மஹப்³ப³லோ.
‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.
அரஹத்தம் பன பத்வா அஞ்ஞாபதே³ஸேன அத்தஸன்னிஸ்ஸயம் உதா³னம் உதா³னேந்தோ ‘‘விவரமனுபதந்தி விஜ்ஜுதா’’தி கா³த²ம் அபா⁴ஸி.
41. தத்த² விவரந்தி அந்தரா வேமஜ்ஜ²ம். அனுபதந்தீதி அனுலக்க²ணே பதந்தி பவத்தந்தி, விஜ்ஜோதந்தீதி அத்தோ². விஜ்ஜோதனமேவ ஹி விஜ்ஜுல்லதானம் பவத்தி நாம. அனு-ஸத்³த³யோகே³ன சேத்த² உபயோக³வசனம், யதா² ‘‘ருக்க²மனுவிஜ்ஜோதந்தீ’’தி. விஜ்ஜுதாதி ஸதேரதா. வேபா⁴ரஸ்ஸ ச பண்ட³வஸ்ஸ சாதி வேபா⁴ரபப்³ப³தஸ்ஸ ச பண்ட³வபப்³ப³தஸ்ஸ ச விவரமனுபதந்தீதி யோஜனா. நக³விவரக³தோதி நக³விவரம் பப்³ப³தகு³ஹம் உபக³தோ. ஜா²யதீதி ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னேன லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னேன ச ஜா²யதி, ஸமத²விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேந்தோ பா⁴வேதி. புத்தோ அப்படிமஸ்ஸ தாதி³னோதி ஸீலக்க²ந்தா⁴தி³த⁴ம்மகாயஸம்பத்தியா ரூபகாயஸம்பத்தியா ச அனுபமஸ்ஸ உபமாரஹிதஸ்ஸ இட்டா²னிட்டா²தீ³ஸு தாதி³லக்க²ணஸம்பத்தியா தாதி³னோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஓரஸபுத்தோ. புத்தவசனேனேவ சேத்த² தே²ரேன ஸத்து² அனுஜாதபா⁴வதீ³பனேன அஞ்ஞா ப்³யாகதாதி வேதி³தப்³ப³ம்.
ஸிரிவட்³ட⁴த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.