தீ³பங்கரோ பு³த்³தோ⁴

ஏவம் அபி⁴ஞ்ஞாப³லம் பத்வா ஸுமேத⁴தாபஸே ஸமாபத்திஸுகே²ன வீதினாமேந்தே தீ³பங்கரோ நாம ஸத்தா² லோகே உத³பாதி³. தஸ்ஸ படிஸந்தி⁴ஜாதிபோ³தி⁴ த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனேஸு ஸகலாபி த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து ஸங்கம்பி ஸம்பகம்பி ஸம்பவேதி⁴, மஹாவிரவம் ரவி, த்³வத்திம்ஸ புப்³ப³னிமித்தானி பாதுரஹேஸும். ஸுமேத⁴தாபஸோ ஸமாபத்திஸுகே²ன வீதினாமேந்தோ நேவ தம் ஸத்³த³மஸ்ஸோஸி, ந ச தானி நிமித்தானி அத்³த³ஸ. தேன வுத்தம் –

‘‘ஏவம் மே ஸித்³தி⁴ப்பத்தஸ்ஸ, வஸீபூ⁴தஸ்ஸ ஸாஸனே;

தீ³பங்கரோ நாம ஜினோ, உப்பஜ்ஜி லோகனாயகோ.

‘‘உப்பஜ்ஜந்தே ச ஜாயந்தே, பு³ஜ்ஜ²ந்தே த⁴ம்மதே³ஸனே;

சதுரோ நிமித்தே நாத்³த³ஸம், ஜா²னரதிஸமப்பிதோ’’தி.

தஸ்மிம் காலே தீ³பங்கரத³ஸப³லோ சதூஹி கீ²ணாஸவஸதஸஹஸ்ஸேஹி பரிவுதோ அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ ரம்மம் நாம நக³ரம் பத்வா ஸுத³ஸ்ஸனமஹாவிஹாரே படிவஸதி. ரம்மனக³ரவாஸினோ ‘‘தீ³பங்கரோ கிர ஸமணிஸ்ஸரோ பரமாபி⁴ஸம்போ³தி⁴ம் பத்வா பவத்தவரத⁴ம்மசக்கோ அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ அம்ஹாகம் ரம்மனக³ரம் பத்வா ஸுத³ஸ்ஸனமஹாவிஹாரே படிவஸதீ’’தி ஸுத்வா ஸப்பினவனீதாதீ³னி சேவ பே⁴ஸஜ்ஜானி வத்த²ச்சா²த³னானி ச கா³ஹாபேத்வா க³ந்த⁴மாலாதி³ஹத்தா² யேன பு³த்³தோ⁴, யேன த⁴ம்மோ, யேன ஸங்கோ⁴, தன்னின்னா தப்போணா தப்பப்³பா⁴ரா ஹுத்வா ஸத்தா²ரம் உபஸங்கமித்வா வந்தி³த்வா க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜேத்வா ஏகமந்தம் நிஸின்னா த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா ஸ்வாதனாய நிமந்தேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமிம்ஸு.

தே புனதி³வஸே மஹாதா³னம் ஸஜ்ஜேத்வா நக³ரம் அலங்கரித்வா த³ஸப³லஸ்ஸ ஆக³மனமக்³க³ம் அலங்கரோந்தா உத³கபி⁴ன்னட்டா²னேஸு பம்ஸும் பக்கி²பித்வா ஸமம் பூ⁴மிதலம் கத்வா ரஜதபட்டவண்ணம் வாலுகம் ஆகிரந்தி, லாஜே சேவ புப்பா²னி ச விகிரந்தி, நானாவிராகே³ஹி வத்தே²ஹி த⁴ஜபடாகே உஸ்ஸாபேந்தி, கத³லியோ சேவ புண்ணக⁴டபந்தியோ ச பதிட்டா²பேந்தி. தஸ்மிம் காலே ஸுமேத⁴தாபஸோ அத்தனோ அஸ்ஸமபதா³ ஆகாஸம் உக்³க³ந்த்வா, தேஸம் மனுஸ்ஸானம் உபரிபா⁴கே³ன ஆகாஸேன க³ச்ச²ந்தோ தே ஹட்ட²துட்டே² மனுஸ்ஸே தி³ஸ்வா ‘‘கிம் நு கோ² காரண’’ந்தி ஆகாஸதோ ஓருய்ஹ ஏகமந்தம் டி²தோ மனுஸ்ஸே புச்சி² – ‘‘அம்போ⁴, கஸ்ஸ தும்ஹே இத⁴ விஸமம் மக்³க³ம் அலங்கரோதா²’’தி? தேன வுத்தம் –

‘‘பச்சந்ததே³ஸவிஸயே, நிமந்தேத்வா ததா²க³தம்;

தஸ்ஸ ஆக³மனம் மக்³க³ம், ஸோதே⁴ந்தி துட்ட²மானஸா.

‘‘அஹம் தேன ஸமயேன, நிக்க²மித்வா ஸகஸ்ஸமா;

து⁴னந்தோ வாகசீரானி, க³ச்சா²மி அம்ப³ரே ததா³.

‘‘வேத³ஜாதம் ஜனம் தி³ஸ்வா, துட்ட²ஹட்ட²ம் பமோதி³தம்;

ஓரோஹித்வான க³க³னா, மனுஸ்ஸே புச்சி² தாவதே³.

‘‘‘துட்ட²ஹட்டோ² பமுதி³தோ, வேத³ஜாதோ மஹாஜனோ;

கஸ்ஸ ஸோதீ⁴யதி மக்³கோ³, அஞ்ஜஸம் வடுமாயன’’’ந்தி.

மனுஸ்ஸா ஆஹம்ஸு – ‘‘ப⁴ந்தே ஸுமேத⁴, ந த்வம் ஜானாஸி, தீ³பங்கரோ த³ஸப³லோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ஸம்போ³தி⁴ம் பத்வா பவத்தவரத⁴ம்மசக்கோ சாரிகம் சரமானோ அம்ஹாகம் நக³ரம் பத்வா ஸுத³ஸ்ஸனமஹாவிஹாரே படிவஸதி. மயம் தம் ப⁴க³வந்தம் நிமந்தயிம்ஹ, தஸ்ஸேதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஆக³மனமக்³க³ம் அலங்கரோமா’’தி. அத² ஸுமேத⁴தாபஸோ சிந்தேஸி – ‘‘பு³த்³தோ⁴தி கோ² கோ⁴ஸமத்தகம்பி லோகே து³ல்லப⁴ம், பகே³வ பு³த்³து⁴ப்பாதோ³, மயாபி இமேஹி மனுஸ்ஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் த³ஸப³லஸ்ஸ மக்³க³ம் அலங்கரிதும் வட்டதீ’’தி. ஸோ தே மனுஸ்ஸே ஆஹ – ‘‘ஸசே, போ⁴, தும்ஹே ஏதம் மக்³க³ம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அலங்கரோத², மய்ஹம்பி ஏகம் ஓகாஸம் தே³த², அஹம்பி தும்ஹேஹி ஸத்³தி⁴ம் மக்³க³ம் அலங்கரிஸ்ஸாமீ’’தி. தே ‘‘ஸாதூ⁴’’தி ஸம்படிச்சி²த்வா ‘‘ஸுமேத⁴தாபஸோ இத்³தி⁴மா’’தி ஜானந்தா உத³கபி⁴ன்னோகாஸம் ஸல்லக்கே²த்வா – ‘‘த்வம் இமம் டா²னம் அலங்கரோஹீ’’தி அத³ம்ஸு. ஸுமேதோ⁴ பு³த்³தா⁴ரம்மணம் பீதிம் க³ஹேத்வா சிந்தேஸி – ‘‘அஹம் இமம் ஓகாஸம் இத்³தி⁴யா அலங்கரிதும் பஹோமி, ஏவம் அலங்கதோ ந மம் பரிதோஸேஸ்ஸதி, அஜ்ஜ மயா காயவேய்யாவச்சம் காதும் வட்டதீ’’தி பம்ஸும் ஆஹரித்வா தஸ்மிம் பதே³ஸே பக்கி²பி.

தஸ்ஸ தஸ்மிம் பதே³ஸே அனிட்டி²தேயேவ தீ³பங்கரத³ஸப³லோ மஹானுபா⁴வானம் ச²ளபி⁴ஞ்ஞானம் கீ²ணாஸவானம் சதூஹி ஸதஸஹஸ்ஸேஹி பரிவுதோ தே³வதாஸு தி³ப்³ப³க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜயந்தாஸு தி³ப்³ப³துரியேஹி வஜ்ஜந்தாஸு தி³ப்³ப³ஸங்கீ³தேஸு பவத்தேந்தேஸு மனுஸ்ஸேஸு மானுஸகேஹி க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி சேவ துரியேஹி ச பூஜயந்தேஸு அனோபமாய பு³த்³த⁴லீலாய மனோஸிலாதலே விஜம்ப⁴மானோ ஸீஹோ விய தம் அலங்கதபடியத்தம் மக்³க³ம் படிபஜ்ஜி. ஸுமேத⁴தாபஸோ அக்கீ²னி உம்மீலேத்வா அலங்கதமக்³கே³ன ஆக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ த³ஸப³லஸ்ஸ த்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ணபடிமண்டி³தம் அஸீதியா அனுப்³யஞ்ஜனேஹி அனுரஞ்ஜிதம் ப்³யாமப்பபா⁴ய ஸம்பரிவாரிதம் மணிவண்ணக³க³னதலே நானப்பகாரா விஜ்ஜுலதா விய ஆவேளாவேளபூ⁴தா சேவ யுக³ளயுக³ளபூ⁴தா ச ச²ப்³ப³ண்ணக⁴னபு³த்³த⁴ரஸ்மியோ விஸ்ஸஜ்ஜேந்தம் ரூபஸோப⁴க்³க³ப்பத்தம் அத்தபா⁴வம் ஓலோகேத்வா – ‘‘அஜ்ஜ மயா த³ஸப³லஸ்ஸ ஜீவிதபரிச்சாக³ம் காதும் வட்டதி, மா ப⁴க³வா கலலம் அக்கமி, மணிப²லகஸேதும் பன அக்கமந்தோ விய ஸத்³தி⁴ம் சதூஹி கீ²ணாஸவஸதஸஹஸ்ஸேஹி மம பிட்டி²ம் மத்³த³மானோ க³ச்ச²து, தம் மே ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி கேஸே மோசேத்வா அஜினசம்மஜடாமண்ட³லவாகசீரானி காளவண்ணே கலலே பத்த²ரித்வா மணிப²லகஸேது விய கலலபிட்டே² நிபஜ்ஜி. தேன வுத்தம் –

‘‘தே மே புட்டா² வியாகம்ஸு, ‘பு³த்³தோ⁴ லோகே அனுத்தரோ;

தீ³பங்கரோ நாம ஜினோ, உப்பஜ்ஜி லோகனாயகோ;

தஸ்ஸ ஸோதீ⁴யதி மக்³கோ³, அஞ்ஜஸம் வடுமாயனம்’.

‘‘பு³த்³தோ⁴திவசனம் ஸுத்வான, பீதி உப்பஜ்ஜி தாவதே³;

பு³த்³தோ⁴ பு³த்³தோ⁴தி கத²யந்தோ, ஸோமனஸ்ஸம் பவேத³யிம்.

‘‘தத்த² ட²த்வா விசிந்தேஸிம், துட்டோ² ஸம்விக்³க³மானஸோ;

‘இத⁴ பீ³ஜானி ரோபிஸ்ஸம், க²ணோ வே மா உபச்சகா³’.

‘‘யதி³ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸோதே⁴த², ஏகோகாஸம் த³தா³த² மே;

அஹம்பி ஸோத⁴யிஸ்ஸாமி, அஞ்ஜஸம் வடுமாயனம்.

‘‘அத³ம்ஸு தே மமோகாஸம், ஸோதே⁴தும் அஞ்ஜஸம் ததா³;

பு³த்³தோ⁴ பு³த்³தோ⁴தி சிந்தேந்தோ, மக்³க³ம் ஸோதே⁴மஹம் ததா³.

‘‘அனிட்டி²தே மமோகாஸே, தீ³பங்கரோ மஹாமுனி;

சதூஹி ஸதஸஹஸ்ஸேஹி, ச²ளபி⁴ஞ்ஞேஹி தாதி³ஹி;

கீ²ணாஸவேஹி விமலேஹி, படிபஜ்ஜி அஞ்ஜஸம் ஜினோ.

‘‘பச்சுக்³க³மனா வத்தந்தி, வஜ்ஜந்தி பே⁴ரியோ ப³ஹூ;

ஆமோதி³தா நரமரூ, ஸாது⁴காரம் பவத்தயும்.

‘‘தே³வா மனுஸ்ஸே பஸ்ஸந்தி, மனுஸ்ஸாபி ச தே³வதா;

உபோ⁴பி தே பஞ்ஜலிகா, அனுயந்தி ததா²க³தம்.

‘‘தே³வா தி³ப்³பே³ஹி துரியேஹி, மனுஸ்ஸா மானுஸேஹி ச;

உபோ⁴பி தே வஜ்ஜயந்தா, அனுயந்தி ததா²க³தம்.

‘‘தி³ப்³ப³ம் மந்தா³ரவம் புப்ப²ம், பது³மம் பாரிச²த்தகம்;

தி³ஸோதி³ஸம் ஓகிரந்தி, ஆகாஸனப⁴க³தா மரூ.

‘‘தி³ப்³ப³ம் சந்த³னசுண்ணஞ்ச, வரக³ந்த⁴ஞ்ச கேவலம்;

தி³ஸோதி³ஸம் ஓகிரந்தி, ஆகாஸனப⁴க³தா மரூ.

‘‘சம்பகம் ஸலலம் நீபம், நாக³புன்னாக³கேதகம்;

தி³ஸோதி³ஸம் உக்கி²பந்தி, பூ⁴மிதலக³தா நரா.

‘‘கேஸே முஞ்சித்வாஹம் தத்த², வாகசீரஞ்ச சம்மகம்;

கலலே பத்த²ரித்வான, அவகுஜ்ஜோ நிபஜ்ஜஹம்.

‘‘அக்கமித்வான மம் பு³த்³தோ⁴, ஸஹ ஸிஸ்ஸேஹி க³ச்ச²து;

மா நம் கலலே அக்கமித்த², ஹிதாய மே ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

ஸோ பன கலலபிட்டே² நிபன்னகோவ புன அக்கீ²னி உம்மீலேத்வா தீ³பங்கரத³ஸப³லஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸிரிம் ஸம்பஸ்ஸமானோ ஏவம் சிந்தேஸி – ‘‘ஸசே அஹம் இச்சே²ய்யம், ஸப்³ப³கிலேஸே ஜா²பேத்வா ஸங்க⁴னவகோ ஹுத்வா ரம்மனக³ரம் பவிஸேய்யம், அஞ்ஞாதகவேஸேன பன மே கிலேஸே ஜா²பேத்வா நிப்³பா³னப்பத்தியா கிச்சம் நத்தி², யம்னூனாஹம் தீ³பங்கரத³ஸப³லோ விய பரமாபி⁴ஸம்போ³தி⁴ம் பத்வா த⁴ம்மனாவம் ஆரோபேத்வா மஹாஜனம் ஸம்ஸாரஸாக³ரா உத்தாரேத்வா பச்சா² பரினிப்³பா³யேய்யம், இத³ம் மய்ஹம் பதிரூப’’ந்தி. ததோ அட்ட² த⁴ம்மே ஸமோதா⁴னேத்வா பு³த்³த⁴பா⁴வாய அபி⁴னீஹாரம் கத்வா நிபஜ்ஜி. தேன வுத்தம் –

‘‘பத²வியம் நிபன்னஸ்ஸ, ஏவம் மே ஆஸி சேதஸோ;

‘இச்ச²மானோ அஹம் அஜ்ஜ, கிலேஸே ஜா²பயே மம.

‘‘‘கிம் மே அஞ்ஞாதவேஸேன, த⁴ம்மம் ஸச்சி²கதேனித⁴;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, பு³த்³தோ⁴ ஹேஸ்ஸம் ஸதே³வகே.

‘‘‘கிம் மே ஏகேன திண்ணேன, புரிஸேன தா²மத³ஸ்ஸினா;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, ஸந்தாரேஸ்ஸம் ஸதே³வகம்.

‘‘‘இமினா மே அதி⁴காரேன, கதேன புரிஸுத்தமே;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, தாரேமி ஜனதம் ப³ஹும்.

‘‘‘ஸம்ஸாரஸோதம் சி²ந்தி³த்வா, வித்³த⁴ம்ஸேத்வா தயோ ப⁴வே;

த⁴ம்மனாவம் ஸமாருய்ஹ, ஸந்தாரேஸ்ஸம் ஸதே³வக’’’ந்தி.

யஸ்மா பன பு³த்³த⁴த்தம் பத்தே²ந்தஸ்ஸ –

‘‘மனுஸ்ஸத்தம் லிங்க³ஸம்பத்தி, ஹேது ஸத்தா²ரத³ஸ்ஸனம்;

பப்³ப³ஜ்ஜா கு³ணஸம்பத்தி, அதி⁴காரோ ச ச²ந்த³தா;

அட்ட²த⁴ம்மஸமோதா⁴னா, அபி⁴னீஹாரோ ஸமிஜ்ஜ²தீ’’தி.

மனுஸ்ஸத்தபா⁴வஸ்மிம்யேவ ஹி ட²த்வா பு³த்³த⁴த்தம் பத்தே²ந்தஸ்ஸ பத்த²னா ஸமிஜ்ஜ²தி, நாக³ஸ்ஸ வா ஸுபண்ணஸ்ஸ வா தே³வதாய வா ஸக்கஸ்ஸ வா பத்த²னா நோ ஸமிஜ்ஜ²தி. மனுஸ்ஸத்தபா⁴வேபி புரிஸலிங்கே³ டி²தஸ்ஸேவ பத்த²னா ஸமிஜ்ஜ²தி, இத்தி²யா வா பண்ட³கனபும்ஸகஉப⁴தோப்³யஞ்ஜனகானம் வா நோ ஸமிஜ்ஜ²தி. புரிஸஸ்ஸபி தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே அரஹத்தப்பத்தியா ஹேதுஸம்பன்னஸ்ஸேவ பத்த²னா ஸமிஜ்ஜ²தி, நோ இதரஸ்ஸ. ஹேதுஸம்பன்னஸ்ஸாபி ஜீவமானபு³த்³த⁴ஸ்ஸேவ ஸந்திகே பத்தே²ந்தஸ்ஸேவ பத்த²னா ஸமிஜ்ஜ²தி, பரினிப்³பு³தே பு³த்³தே⁴ சேதியஸந்திகே வா போ³தி⁴மூலே வா பத்தே²ந்தஸ்ஸ ந ஸமிஜ்ஜ²தி. பு³த்³தா⁴னம் ஸந்திகே பத்தே²ந்தஸ்ஸபி பப்³ப³ஜ்ஜாலிங்கே³ டி²தஸ்ஸேவ ஸமிஜ்ஜ²தி, நோ கி³ஹிலிங்கே³ டி²தஸ்ஸ. பப்³ப³ஜிதஸ்ஸபி பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞாஅட்ட²ஸமாபத்திலாபி⁴னோயேவ ஸமிஜ்ஜ²தி, ந இமாய கு³ணஸம்பத்தியா விரஹிதஸ்ஸ. கு³ணஸம்பன்னேனபி யேன அத்தனோ ஜீவிதம் பு³த்³தா⁴னம் பரிச்சத்தம் ஹோதி, தஸ்ஸேவ இமினா அதி⁴காரேன அதி⁴காரஸம்பன்னஸ்ஸ ஸமிஜ்ஜ²தி, ந இதரஸ்ஸ. அதி⁴காரஸம்பன்னஸ்ஸாபி யஸ்ஸ பு³த்³த⁴காரகத⁴ம்மானம் அத்தா²ய மஹந்தோ ச²ந்தோ³ ச உஸ்ஸாஹோ ச வாயாமோ ச பரியேட்டி² ச, தஸ்ஸேவ ஸமிஜ்ஜ²தி, ந இதரஸ்ஸ.

தத்ரித³ம் ச²ந்த³மஹந்ததாய ஓபம்மம் – ஸசே ஹி ஏவமஸ்ஸ யோ ஸகலசக்கவாளக³ப்³ப⁴ம் ஏகோத³கீபூ⁴தம் அத்தனோ பா³ஹுப³லேன உத்தரித்வா பாரம் க³ந்தும் ஸமத்தோ², ஸோ பு³த்³த⁴த்தம் பாபுணாதி. யோ வா பன ஸகலசக்கவாளக³ப்³ப⁴ம் வேளுகு³ம்ப³ஸஞ்ச²ன்னம் வியூஹித்வா மத்³தி³த்வா பத³ஸா க³ச்ச²ந்தோ பாரம் க³ந்தும் ஸமத்தோ², ஸோ பு³த்³த⁴த்தம் பாபுணாதி. யோ வா பன ஸகலசக்கவாளக³ப்³ப⁴ம் ஸத்தியோ ஆகோடேத்வா நிரந்தரம் ஸத்திப²லஸமாகிண்ணம் பத³ஸா அக்கமமானோ பாரம் க³ந்தும் ஸமத்தோ², ஸோ பு³த்³த⁴த்தம் பாபுணாதி. யோ வா பன ஸகலசக்கவாளக³ப்³ப⁴ம் வீதச்சிதங்கா³ரப⁴ரிதம் பாதே³ஹி மத்³த³மானோ பாரம் க³ந்தும் ஸமத்தோ², ஸோ பு³த்³த⁴த்தம் பாபுணாதீதி. யோ ஏதேஸு ஏகம்பி அத்தனோ து³க்கரம் ந மஞ்ஞதி, ‘‘அஹம் ஏதம்பி தரித்வா வா க³ந்த்வா வா பாரம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் மஹந்தேன ச²ந்தே³ன ச உஸ்ஸாஹேன ச வாயாமேன ச பரியேட்டி²யா ச ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, ஏதஸ்ஸேவ பத்த²னா ஸமிஜ்ஜ²தி, ந இதரஸ்ஸ. தஸ்மா ஸுமேத⁴தாபஸோ இமே அட்ட² த⁴ம்மே ஸமோதா⁴னேத்வாவ பு³த்³த⁴பா⁴வாய அபி⁴னீஹாரம் கத்வா நிபஜ்ஜி.

தீ³பங்கரோபி ப⁴க³வா ஆக³ந்த்வா ஸுமேத⁴தாபஸஸ்ஸ ஸீஸபா⁴கே³ ட²த்வா மணிஸீஹபஞ்ஜரம் உக்³கா⁴டேந்தோ விய பஞ்சவண்ணபஸாத³ஸம்பன்னானி அக்கீ²னி உம்மீலேத்வா கலலபிட்டே² நிபன்னம் ஸுமேத⁴தாபஸம் தி³ஸ்வா ‘‘அயம் தாபஸோ பு³த்³த⁴த்தாய அபி⁴னீஹாரம் கத்வா நிபன்னோ, ஸமிஜ்ஜி²ஸ்ஸதி நு கோ² ஏதஸ்ஸ பத்த²னா, உதா³ஹு நோ’’தி அனாக³தம்ஸஞாணம் பேஸேத்வா உபதா⁴ரேந்தோ – ‘‘இதோ கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி அதிக்கமித்வா அயம் கோ³தமோ நாம பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஞத்வா டி²தகோவ பரிஸமஜ்ஜே² ப்³யாகாஸி – ‘‘பஸ்ஸத² நோ தும்ஹே இமம் உக்³க³தபம் தாபஸம் கலலபிட்டே² நிபன்ன’’ந்தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி. அயம் பு³த்³த⁴த்தாய அபி⁴னீஹாரம் கத்வா நிபன்னோ, ஸமிஜ்ஜி²ஸ்ஸதி இமஸ்ஸ பத்த²னா. அயஞ்ஹி இதோ கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானம் சதுன்னம் அஸங்க²யேய்யானம் மத்த²கே கோ³தமோ நாம பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதி. தஸ்மிம் பனஸ்ஸ அத்தபா⁴வே கபிலவத்து² நாம நக³ரம் நிவாஸோ ப⁴விஸ்ஸதி, மாயா நாம தே³வீ மாதா, ஸுத்³தோ⁴த³னோ நாம ராஜா பிதா, அக்³க³ஸாவகோ உபதிஸ்ஸோ நாம தே²ரோ, து³தியஸாவகோ கோலிதோ நாம, பு³த்³து⁴பட்டா²கோ ஆனந்தோ³ நாம, அக்³க³ஸாவிகா கே²மா நாம தே²ரீ, து³தியஸாவிகா உப்பலவண்ணா நாம தே²ரீ ப⁴விஸ்ஸதி. அயம் பரிபக்கஞாணோ மஹாபி⁴னிக்க²மனம் கத்வா மஹாபதா⁴னம் பத³ஹித்வா நிக்³ரோத⁴ருக்க²மூலே பாயாஸம் படிக்³க³ஹேத்வா நேரஞ்ஜராய தீரே பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா போ³தி⁴மண்ட³ம் ஆருய்ஹ அஸ்ஸத்த²ருக்க²மூலே அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி. தேன வுத்தம் –

‘‘தீ³பங்கரோ லோகவிதூ³, ஆஹுதீனம் படிக்³க³ஹோ;

உஸ்ஸீஸகே மம் ட²த்வான, இத³ம் வசனமப்³ரவி.

‘‘‘பஸ்ஸத² இமம் தாபஸம், ஜடிலம் உக்³க³தாபனம்;

அபரிமேய்யே இதோ கப்பே, பு³த்³தோ⁴ லோகே ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘‘அஹு கபிலவ்ஹயா ரம்மா, நிக்க²மித்வா ததா²க³தோ;

பதா⁴னம் பத³ஹித்வான, கத்வா து³க்கரகாரிகம்.

‘‘‘அஜபாலருக்க²மூலே, நிஸீதி³த்வா ததா²க³தோ;

தத்த² பாயாஸம் பக்³க³ய்ஹ, நேரஞ்ஜரமுபேஹிதி.

‘‘‘நேரஞ்ஜராய தீரம்ஹி, பாயாஸம் அத³ ஸோ ஜினோ;

படியத்தவரமக்³கே³ன, போ³தி⁴மூலமுபேஹிதி.

‘‘‘ததோ பத³க்கி²ணம் கத்வா, போ³தி⁴மண்ட³ம் அனுத்தரோ;

அஸ்ஸத்த²ருக்க²மூலம்ஹி, பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸதி மஹாயஸோ.

‘‘‘இமஸ்ஸ ஜனிகா மாதா, மாயா நாம ப⁴விஸ்ஸதி;

பிதா ஸுத்³தோ⁴த³னோ நாம, அயம் ஹேஸ்ஸதி கோ³தமோ.

‘‘‘அனாஸவா வீதராகா³, ஸந்தசித்தா ஸமாஹிதா;

கோலிதோ உபதிஸ்ஸோ ச, அக்³கா³ ஹேஸ்ஸந்தி ஸாவகா;

ஆனந்தோ³ நாமுபட்டா²கோ, உபட்டி²ஸ்ஸதி தம் ஜினம்.

‘‘‘கே²மா உப்பலவண்ணா ச, அக்³கா³ ஹேஸ்ஸந்தி ஸாவிகா;

அனாஸவா வீதராகா³, ஸந்தசித்தா ஸமாஹிதா;

போ³தி⁴ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ, அஸ்ஸத்தோ²தி பவுச்சதீ’’’தி. (பு³. வம். 2.60-68);

தம் ஸுத்வா ஸுமேத⁴தாபஸோ – ‘‘மய்ஹம் கிர பத்த²னா ஸமிஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி ஸோமனஸ்ஸப்பத்தோ அஹோஸி. மஹாஜனோ தீ³பங்கரத³ஸப³லஸ்ஸ வசனம் ஸுத்வா ‘‘ஸுமேத⁴தாபஸோ கிர பு³த்³த⁴பீ³ஜம் பு³த்³த⁴ங்குரோ’’தி ஹட்ட²துட்டோ² அஹோஸி. ஏவஞ்சஸ்ஸ அஹோஸி – ‘‘யதா² நாம மனுஸ்ஸா நதி³ம் தரந்தா உஜுகேன தித்தே²ன உத்தரிதும் அஸக்கோந்தா ஹேட்டா²தித்தே²ன உத்தரந்தி, ஏவமேவ மயம்பி தீ³பங்கரத³ஸப³லஸ்ஸ ஸாஸனே மக்³க³ப²லம் அலப⁴மானா அனாக³தே யதா³ த்வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி, ததா³ தவ ஸம்முகா² மக்³க³ப²லம் ஸச்சி²காதும் ஸமத்தா² ப⁴வேய்யாமா’’தி பத்த²னம் ட²பயிம்ஸு. தீ³பங்கரத³ஸப³லோபி போ³தி⁴ஸத்தம் பஸம்ஸித்வா அட்ட²புப்ப²முட்டீ²ஹி பூஜேத்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி. தேபி சதுஸதஸஹஸ்ஸஸங்கா² கீ²ணாஸவா போ³தி⁴ஸத்தம் க³ந்தே⁴ஹி ச மாலாஹி ச பூஜேத்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்கமிம்ஸு. தே³வமனுஸ்ஸா பன ததே²வ பூஜேத்வா வந்தி³த்வா பக்கந்தா.

போ³தி⁴ஸத்தோ ஸப்³பே³ஸம் படிக்கந்தகாலே ஸயனா வுட்டா²ய ‘‘பாரமியோ விசினிஸ்ஸாமீ’’தி புப்ப²ராஸிமத்த²கே பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா நிஸீதி³. ஏவம் நிஸின்னே போ³தி⁴ஸத்தே ஸகலத³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளே தே³வதா ஸாது⁴காரம் த³த்வா ‘‘அய்ய ஸுமேத⁴தாபஸ, போராணகபோ³தி⁴ஸத்தானம் பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா ‘பாரமியோ விசினிஸ்ஸாமா’தி நிஸின்னகாலே யானி புப்³ப³னிமித்தானி நாம பஞ்ஞாயந்தி, தானி ஸப்³பா³னிபி அஜ்ஜ பாதுபூ⁴தானி, நிஸ்ஸம்ஸயேன த்வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி. மயமேதம் ஜானாம ‘யஸ்ஸேதானி நிமித்தானி பஞ்ஞாயந்தி, ஏகந்தேன ஸோ பு³த்³தோ⁴ ஹோதி’, த்வம் அத்தனோ வீரியம் த³ள்ஹம் கத்வா பக்³க³ண்ஹா’’தி போ³தி⁴ஸத்தம் நானப்பகாராஹி து²தீஹி அபி⁴த்த²விம்ஸு. தேன வுத்தம் –

‘‘இத³ம் ஸுத்வான வசனம், அஸமஸ்ஸ மஹேஸினோ;

ஆமோதி³தா நரமரூ, பு³த்³த⁴பீ³ஜம் கிர அயம்.

‘‘உக்குட்டி²ஸத்³தா³ வத்தந்தி, அப்போ²டேந்தி ஹஸந்தி ச;

கதஞ்ஜலீ நமஸ்ஸந்தி, த³ஸஸஹஸ்ஸீ ஸதே³வகா.

‘‘யதி³மஸ்ஸ லோகனாத²ஸ்ஸ, விரஜ்ஜி²ஸ்ஸாம ஸாஸனம்;

அனாக³தம்ஹி அத்³தா⁴னே, ஹேஸ்ஸாம ஸம்முகா² இமம்.

‘‘யதா² மனுஸ்ஸா நதி³ம் தரந்தா, படிதித்த²ம் விரஜ்ஜி²ய;

ஹேட்டா² தித்தே² க³ஹேத்வான, உத்தரந்தி மஹானதி³ம்.

‘‘ஏவமேவ மயம் ஸப்³பே³, யதி³ முஞ்சாமிமம் ஜினம்;

அனாக³தம்ஹி அத்³தா⁴னே, ஹேஸ்ஸாம ஸம்முகா² இமம்.

‘‘தீ³பங்கரோ லோகவிதூ³, ஆஹுதீனம் படிக்³க³ஹோ;

மம கம்மம் பகித்தேத்வா, த³க்கி²ணம் பாத³முத்³த⁴ரி.

‘‘யே தத்தா²ஸும் ஜினபுத்தா, ஸப்³பே³ பத³க்கி²ணமகம்ஸு மம்;

நரா நாகா³ ச க³ந்த⁴ப்³பா³, அபி⁴வாதே³த்வான பக்கமும்.

‘‘த³ஸ்ஸனம் மே அதிக்கந்தே, ஸஸங்கே⁴ லோகனாயகே;

ஹட்ட²துட்டே²ன சித்தேன, ஆஸனா வுட்ட²ஹிம் ததா³.

‘‘ஸுகே²ன ஸுகி²தோ ஹோமி, பாமோஜ்ஜேன பமோதி³தோ;

பீதியா ச அபி⁴ஸ்ஸன்னோ, பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜிம் ததா³.

‘‘பல்லங்கேன நிஸீதி³த்வா, ஏவம் சிந்தேஸஹம் ததா³;

‘வஸீபூ⁴தோ அஹம் ஜா²னே, அபி⁴ஞ்ஞாபாரமிம் க³தோ.

‘‘‘த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகம்ஹி, இஸயோ நத்தி² மே ஸமா;

அஸமோ இத்³தி⁴த⁴ம்மேஸு, அலபி⁴ம் ஈதி³ஸம் ஸுக²ம்’.

‘‘பல்லங்காபு⁴ஜனே மய்ஹம், த³ஸஸஹஸ்ஸாதி⁴வாஸினோ;

மஹானாத³ம் பவத்தேஸும், து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘யா புப்³பே³ போ³தி⁴ஸத்தானம், பல்லங்கவரமாபு⁴ஜே;

நிமித்தானி பதி³ஸ்ஸந்தி, தானி அஜ்ஜ பதி³ஸ்ஸரே.

‘‘ஸீதம் ப்³யாபக³தம் ஹோதி, உண்ஹஞ்ச உபஸம்மதி;

தானி அஜ்ஜ பதி³ஸ்ஸந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴தூ, நிஸ்ஸத்³தா³ ஹோந்தி நிராகுலா;

தானி அஜ்ஜ பதி³ஸ்ஸந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘மஹாவாதா ந வாயந்தி, ந ஸந்த³ந்தி ஸவந்தியோ;

தானி அஜ்ஜ பதி³ஸ்ஸந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘த²லஜா த³கஜா புப்பா², ஸப்³பே³ புப்ப²ந்தி தாவதே³;

தேபஜ்ஜ புப்பி²தா ஸப்³பே³, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘லதா வா யதி³ வா ருக்கா², ப²லபா⁴ரா ஹோந்தி தாவதே³;

தேபஜ்ஜ ப²லிதா ஸப்³பே³, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘ஆகாஸட்டா² ச பூ⁴மட்டா², ரதனா ஜோதந்தி தாவதே³;

தேபஜ்ஜ ரதனா ஜோதந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘மானுஸகா ச தி³ப்³பா³ ச, துரியா வஜ்ஜந்தி தாவதே³;

தேபஜ்ஜுபோ⁴ அபி⁴ரவந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘விசித்தபுப்பா² க³க³னா, அபி⁴வஸ்ஸந்தி தாவதே³;

தேபி அஜ்ஜ பவஸ்ஸந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘மஹாஸமுத்³தோ³ ஆபு⁴ஜதி, த³ஸஸஹஸ்ஸீ பகம்பதி;

தேபஜ்ஜுபோ⁴ அபி⁴ரவந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘நிரயேபி த³ஸஸஹஸ்ஸே, அக்³கீ³ நிப்³ப³ந்தி தாவதே³;

தேபஜ்ஜ நிப்³பு³தா அக்³கீ³, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘விமலோ ஹோதி ஸூரியோ, ஸப்³பா³ தி³ஸ்ஸந்தி தாரகா;

தேபி அஜ்ஜ பதி³ஸ்ஸந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘அனோவட்டே²ன உத³கம், மஹியா உப்³பி⁴ஜ்ஜி தாவதே³;

தம்பஜ்ஜுப்³பி⁴ஜ்ஜதே மஹியா, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘தாராக³ணா விரோசந்தி, நக்க²த்தா க³க³னமண்ட³லே;

விஸாகா² சந்தி³மாயுத்தா, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘பி³லாஸயா த³ரீஸயா, நிக்க²மந்தி ஸகாஸயா;

தேபஜ்ஜ ஆஸயா சு²த்³தா⁴, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘ந ஹோதி அரதி ஸத்தானம், ஸந்துட்டா² ஹோந்தி தாவதே³;

தேபஜ்ஜ ஸப்³பே³ ஸந்துட்டா², து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘ரோகா³ தது³பஸம்மந்தி, ஜிக⁴ச்சா² ச வினஸ்ஸதி;

தானிபஜ்ஜ பதி³ஸ்ஸந்தி, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘ராகோ³ ததா³ தனு ஹோதி, தோ³ஸோ மோஹோ வினஸ்ஸதி;

தேபஜ்ஜ விக³தா ஸப்³பே³, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.

‘‘ப⁴யம் ததா³ ந ப⁴வதி, அஜ்ஜபேதம் பதி³ஸ்ஸதி;

தேன லிங்கே³ன ஜானாம, து⁴வம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸஸி.