15. படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்கோ³

1. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம்

1. ஸங்க³ஹவாரவண்ணனா

718. இதா³னி தத³னந்தரே படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்கே³ சதஸ்ஸோதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. படிஸம்பி⁴தா³தி பபே⁴தா³. யஸ்மா பன பரதோ அத்தே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³திஆதி³மாஹ, தஸ்மா ந அஞ்ஞஸ்ஸ கஸ்ஸசி பபே⁴தா³, ஞாணஸ்ஸேவ பபே⁴தா³தி வேதி³தப்³பா³. இதி ‘‘சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³’’தி பதே³ன சத்தாரோ ஞாணப்பபே⁴தா³தி அயமத்தோ² ஸங்க³ஹிதோ. அத்த²படிஸம்பி⁴தா³தி அத்தே² படிஸம்பி⁴தா³; அத்த²ப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனாவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணந்தி அத்தோ². ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. த⁴ம்மப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஹி ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனாவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ நாம. நிருத்திப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனாவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் நிருத்தாபி⁴லாபே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ நாம. படிபா⁴னப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனாவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் படிபா⁴னே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ நாம.

இதா³னி யதா²னிக்கி²த்தா படிஸம்பி⁴தா³ பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ அத்தே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³திஆதி³மாஹ. தத்த² அத்தோ²தி ஸங்கே²பதோ ஹேதுப²லம். தஞ்ஹி ஹேதுவஸேன அரணீயம் க³ந்தப்³ப³ம் பத்தப்³ப³ம், தஸ்மா அத்தோ²தி வுச்சதி. பபே⁴த³தோ பன யம்கிஞ்சி பச்சயஸமுப்பன்னம், நிப்³பா³னம், பா⁴ஸிதத்தோ², விபாகோ, கிரியாதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா அத்தோ²தி வேதி³தப்³பா³. தம் அத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³.

த⁴ம்மோதி ஸங்கே²பதோ பச்சயோ. ஸோ ஹி யஸ்மா தம் தம் வித³ஹதி பவத்தேதி சேவ பாபேதி ச, தஸ்மா த⁴ம்மோதி வுச்சதி. பபே⁴த³தோ பன யோ கோசி ப²லனிப்³ப³த்தகோ ஹேது, அரியமக்³கோ³, பா⁴ஸிதம், குஸலம், அகுஸலந்தி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா த⁴ம்மோதி வேதி³தப்³பா³. தம் த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³.

தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணந்தி தஸ்மிம் அத்தே² ச த⁴ம்மே ச யா ஸபா⁴வனிருத்தி, தஸ்ஸா அபி⁴லாபே தம் ஸபா⁴வனிருத்திம் ஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸபா⁴வனிருத்தாபி⁴லாபே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. ஏவமயம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ ஸத்³தா³ரம்மணா நாம ஜாதா, ந பஞ்ஞத்திஆரம்மணா. கஸ்மா? யஸ்மா ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானந்தி. படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ ஹி ‘‘ப²ஸ்ஸோ’’தி வுத்தே ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானாதி, ‘‘ப²ஸ்ஸா’’தி வா ‘‘ப²ஸ்ஸ’’ந்தி வா வுத்தே பன ‘‘அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானாதி. வேத³னாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அஞ்ஞம் பனேஸ நாமஆக்²யாதஉபஸக்³க³ப்³யஞ்ஜனஸத்³த³ம் ஜானாதி ந ஜானாதீதி? யத³க்³கே³ன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானாதி, தத³க்³கே³ன தம்பி ஜானிஸ்ஸதீதி. தம் பன நயித³ம் படிஸம்பி⁴தா³கிச்சந்தி படிக்கி²பித்வா இத³ம் வத்து² கதி²தம் –

திஸ்ஸத³த்தத்தே²ரோ கிர போ³தி⁴மண்டே³ ஸுவண்ணஸலாகம் க³ஹேத்வா அட்டா²ரஸஸு பா⁴ஸாஸு ‘கதரபா⁴ஸாய கதே²மீ’தி பவாரேஸி. தம் பன தேன அத்தனோ உக்³க³ஹே ட²த்வா பவாரிதம், ந படிஸம்பி⁴தா³ய டி²தேன. ஸோ ஹி மஹாபஞ்ஞதாய தம் தம் பா⁴ஸம் கதா²பேத்வா கதா²பேத்வா உக்³க³ண்ஹி; ததோ உக்³க³ஹே ட²த்வா ஏவம் பவாரேஸி.

பா⁴ஸம் நாம ஸத்தா உக்³க³ண்ஹந்தீதி வத்வா ச பனேத்த² இத³ம் கதி²தம். மாதாபிதரோ ஹி த³ஹரகாலே குமாரகே மஞ்சே வா பீடே² வா நிபஜ்ஜாபேத்வா தம் தம் கத²யமானா தானி தானி கிச்சானி கரோந்தி. தா³ரகா தேஸம் தம் தம் பா⁴ஸம் வவத்தா²பேந்தி – இமினா இத³ம் வுத்தம், இமினா இத³ம் வுத்தந்தி. க³ச்ச²ந்தே க³ச்ச²ந்தே காலே ஸப்³ப³ம்பி பா⁴ஸம் ஜானந்தி. மாதா த³மிளீ, பிதா அந்த⁴கோ. தேஸம் ஜாதோ தா³ரகோ ஸசே மாதுகத²ம் பட²மம் ஸுணாதி, த³மிளபா⁴ஸம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி; ஸசே பிதுகத²ம் பட²மம் ஸுணாதி, அந்த⁴கபா⁴ஸம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி. உபி⁴ன்னம்பி பன கத²ம் அஸ்ஸுணந்தோ மாக³த⁴பா⁴ஸம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி.

யோபி அகா³மகே மஹாரஞ்ஞே நிப்³ப³த்தோ, தத்த² அஞ்ஞோ கதே²ந்தோ நாம நத்தி², ஸோபி அத்தனோ த⁴ம்மதாய வசனம் ஸமுட்டா²பேந்தோ மாக³த⁴பா⁴ஸமேவ பா⁴ஸிஸ்ஸதி. நிரயே, திரச்சா²னயோனியம், பேத்திவிஸயே, மனுஸ்ஸலோகே, தே³வலோகேதி ஸப்³ப³த்த² மாக³த⁴பா⁴ஸாவ உஸ்ஸன்னா. தத்த² ஸேஸா ஓட்டகிராதஅந்த⁴கயோனகத³மிளபா⁴ஸாதி³கா அட்டா²ரஸ பா⁴ஸா பரிவத்தந்தி. அயமேவேகா யதா²பு⁴ச்சப்³ரஹ்மவோஹாரஅரியவோஹாரஸங்கா²தா மாக³த⁴பா⁴ஸா ந பரிவத்ததி. ஸம்மாஸபு³த்³தோ⁴பி தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் தந்திம் ஆரோபேந்தோ மாக³த⁴பா⁴ஸாய ஏவ ஆரோபேஸி. கஸ்மா? ஏவஞ்ஹி அத்த²ம் ஆஹரிதும் ஸுக²ம் ஹோதி. மாக³த⁴பா⁴ஸாய ஹி தந்திம் ஆருள்ஹஸ்ஸ பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தானம் ஸோதபதா²க³மனமேவ பபஞ்சோ; ஸோதே பன ஸங்க⁴ட்டிதமத்தேயேவ நயஸதேன நயஸஹஸ்ஸேன அத்தோ² உபட்டா²தி. அஞ்ஞாய பன பா⁴ஸாய தந்திம் ஆருள்ஹம் போதே²த்வா போதே²த்வா உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் ஹோதி. ப³ஹும்பி உக்³க³ஹேத்வா பன புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தி நாம நத்தி². அரியஸாவகோ நோ படிஸம்பி⁴தா³ப்பதோ நாம நத்தி².

ஞாணேஸு ஞாணந்தி ஸப்³ப³த்த²கஞாணம் ஆரம்மணம் கத்வா ஞாணம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³தி. இமா பன சதஸ்ஸோபி படிஸம்பி⁴தா³ த்³வீஸு டா²னேஸு பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி, பஞ்சஹி காரணேஹி விஸதா³ ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. கதமேஸு த்³வீஸு? ஸேக்க²பூ⁴மியஞ்ச அஸேக்க²பூ⁴மியஞ்ச. தத்த² ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரஸ்ஸ மஹாகச்சாயனத்தே²ரஸ்ஸ மஹாகோட்டி²தத்தே²ரஸ்ஸாதி அஸீதியாபி மஹாதே²ரானம் படிஸம்பி⁴தா³ அஸேக்க²பூ⁴மியம் பபே⁴த³ம் க³தா. ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ க³ஹபதினோ த⁴ம்மிகஸ்ஸ உபாஸகஸ்ஸ உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதினோ கு²ஜ்ஜுத்தராய உபாஸிகாயாதி ஏவமாதீ³னம் படிஸம்பி⁴தா³ ஸேக்க²பூ⁴மியம் பபே⁴த³ம் க³தாதி இமாஸு த்³வீஸு பூ⁴மீஸு பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி.

கதமேஹி பஞ்சஹி காரணேஹி படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தீதி? அதி⁴க³மேன, பரியத்தியா, ஸவனேன, பரிபுச்சா²ய, புப்³ப³யோகே³னாதி. தத்த² ‘அதி⁴க³மோ’ நாம அரஹத்தம். தஞ்ஹி பத்தஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. ‘பரியத்தி’ நாம பு³த்³த⁴வசனம். தஞ்ஹி உக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. ‘ஸவனம்’ நாம த⁴ம்மஸ்ஸவனம். ஸக்கச்சஞ்ஹி த⁴ம்மம் ஸுணந்தஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. ‘பரிபுச்சா²’ நாம அட்ட²கதா². உக்³க³ஹிதபாளியா அத்த²ம் கதே²ந்தஸ்ஸ ஹி படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. ‘புப்³ப³யோகோ³’ நாம புப்³ப³யோகா³வசரதா, அதீதப⁴வே ஹரணபச்சாஹரணனயேன பரிக்³க³ஹிதகம்மட்டா²னதா; புப்³ப³யோகா³வசரஸ்ஸ ஹி படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. தத்த² அரஹத்தப்பத்தியா புனப்³ப³ஸுகுடும்பி³கபுத்தஸ்ஸ திஸ்ஸத்தே²ரஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ அஹேஸும். ஸோ கிர தம்ப³பண்ணிதீ³பே பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ண்ஹித்வா பரதீரம் க³ந்த்வா யோனகத⁴ம்மரக்கி²தத்தே²ரஸ்ஸ ஸந்திகே பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ண்ஹித்வா ஆக³ச்ச²ந்தோ நாவம் அபி⁴ருஹனதித்தே² ஏகஸ்மிம் பதே³ உப்பன்னகங்கோ² யோஜனஸதமக்³க³ம் நிவத்தித்வா ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ச்ச²ந்தோ அந்தராமக்³கே³ ஏகஸ்ஸ குடும்பி³கஸ்ஸ பஞ்ஹம் கதே²ஸி. ஸோ பஸீதி³த்வா ஸதஸஹஸ்ஸக்³க⁴னிகம் கம்ப³லம் அதா³ஸி. ஸோபி தம் ஆஹரித்வா ஆசரியஸ்ஸ அதா³ஸி. தே²ரோ வாஸியா கோட்டேத்வா நிஸீத³னட்டா²னே பரிப⁴ண்ட³ம் காரேஸி. கிமத்தா²யாதி? பச்சி²மாய ஜனதாய அனுக்³க³ஹத்தா²யாதி. ஏவம் கிரஸ்ஸ அஹோஸி – ‘‘அம்ஹாகம் க³தமக்³க³ம் ஆவஜ்ஜேத்வா அனாக³தே ஸப்³ரஹ்மசாரினோ படிபத்திம் பூரேதப்³ப³ம் மஞ்ஞிஸ்ஸந்தீ’’தி. திஸ்ஸத்தே²ரோபி ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே கங்க²ம் சி²ந்தி³த்வா ஜம்பு³கோலபட்டனே ஓருய்ஹ சேதியங்க³ணம் ஸம்மஜ்ஜனவேலாய வாலிகவிஹாரம் பத்வா ஸம்மஜ்ஜி. தஸ்ஸ ஸம்மஜ்ஜிதட்டா²னம் தி³ஸ்வா ‘இத³ம் வீதராக³ஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸம்மட்ட²ட்டா²ன’ந்தி தே²ரஸ்ஸ வீமம்ஸனத்தா²ய பஞ்ஹம் புச்சி²ம்ஸு. தே²ரோ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்ததாய புச்சி²தபுச்சி²தே பஞ்ஹே கதே²ஸீதி.

பரியத்தியா பன திஸ்ஸத³த்தத்தே²ரஸ்ஸ சேவ நாக³ஸேனத்தே²ரஸ்ஸ ச படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ அஹேஸும். ஸக்கச்சத⁴ம்மஸவனேன ஸுத⁴ம்மஸாமணேரஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ அஹேஸும். ஸோ கிர தலங்க³ரவாஸீ த⁴ம்மதி³ன்னத்தே²ரஸ்ஸ பா⁴கி³னேய்யோ கு²ரக்³கே³யேவ அரஹத்தம் பத்தோ மாதுலத்தே²ரஸ்ஸ த⁴ம்மவினிச்ச²யட்டா²னே நிஸீதி³த்வா ஸுணந்தோயேவ தீணி பிடகானி பகு³ணானி அகாஸி. உக்³க³ஹிதபாளியா அத்த²ம் கதே²ந்தஸ்ஸ பன திஸ்ஸத³த்தத்தே²ரஸ்ஸ ஏவ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ அஹேஸும். க³தபச்சாக³தவத்தம் பன பூரேத்வா யாவ அனுலோமம் கம்மட்டா²னம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா ஆக³தானம் விஸத³பா⁴வப்பத்தபடிஸம்பி⁴தா³னம் புப்³ப³யோகா³வசரானம் அந்தோ நத்தி².

ஏதேஸு பன காரணேஸு பரியத்தி, ஸவனம், பரிபுச்சா²தி இமானி தீணி பபே⁴த³ஸ்ஸேவ ப³லவகாரணானி. புப்³ப³யோகோ³ அதி⁴க³மஸ்ஸ ப³லவபச்சயோ, பபே⁴த³ஸ்ஸ ஹோதி ந ஹோதீதி? ஹோதி, ந பன ததா². பரியத்திஸவனபரிபுச்சா² ஹி புப்³பே³ ஹோந்து வா மா வா, புப்³ப³யோகே³ன புப்³பே³ சேவ ஏதரஹி ச ஸங்கா²ரஸம்மஸனம் வினா படிஸம்பி⁴தா³ நாம நத்தி². இமே பன த்³வேபி ஏகதோ ஹுத்வா படிஸம்பி⁴தா³ உபத்த²ம்பே⁴த்வா விஸதா³ கரோந்தீதி.

ஸங்க³ஹவாரவண்ணனா.

2. ஸச்சவாராதி³வண்ணனா

719. இதா³னி யே ஸங்க³ஹவாரே பஞ்ச அத்தா² ச த⁴ம்மா ச ஸங்க³ஹிதா, தேஸம் பபே⁴த³த³ஸ்ஸனனயேன படிஸம்பி⁴தா³ விப⁴ஜிதும் புன சதஸ்ஸோதிஆதி³னா நயேன பபே⁴த³வாரோ ஆரத்³தோ⁴. ஸோ ஸச்சவாரஹேதுவாரத⁴ம்மவாரபச்சயாகாரவாரபரியத்திவாரவஸேன பஞ்சவிதோ⁴. தத்த² பச்சயஸமுப்பன்னஸ்ஸ து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ பச்சயேன பத்தப்³ப³ஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ ச அத்த²பா⁴வம், ப²லனிப்³ப³த்தகஸ்ஸ ஸமுத³யஸ்ஸ நிப்³பா³னஸம்பாபகஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ ச த⁴ம்மபா⁴வஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘ஸச்சவாரோ’ வுத்தோ. யஸ்ஸ கஸ்ஸசி பன ஹேதுப²லனிப்³ப³த்தகஸ்ஸ ஹேதுனோ த⁴ம்மபா⁴வம், ஹேதுப²லஸ்ஸ ச அத்த²பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘ஹேதுவாரோ’ வுத்தோ. தத்த² ச ஹேதுப²லக்கமவஸேன உப்படிபாடியா பட²மம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ நித்³தி³ட்டா². யே பன த⁴ம்மா தம்ஹா தம்ஹா ரூபாரூபப்பபே⁴தா³ ஹேதுதோ ஜாதா, தேஸம் அத்த²பா⁴வம், தஸ்ஸ தஸ்ஸ ச ரூபாரூபத⁴ம்மப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஹேதுனோ த⁴ம்மபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘த⁴ம்மவாரோ’ வுத்தோ. ஜராமரணாதீ³னம் பன அத்த²பா⁴வம், ஜராமரணாதி³ஸமுத³யஸங்கா²தானம் ஜாதிஆதீ³னஞ்ச த⁴ம்மபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘பச்சயாகாரவாரோ’ வுத்தோ. ததோ பரியத்திஸங்கா²தஸ்ஸ தஸ்ஸ தஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ த⁴ம்மபா⁴வம், பா⁴ஸிதஸங்கா²தேன பச்சயேன பத்தப்³ப³ஸ்ஸ பா⁴ஸிதத்த²ஸ்ஸ ச அத்த²பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘பரியத்திவாரோ’ வுத்தோ.

தத்த² ச யஸ்மா பா⁴ஸிதம் ஞத்வா தஸ்ஸத்தோ² ஞாயதி, தஸ்மா பா⁴ஸிதபா⁴ஸிதத்த²க்கமேன உப்படிபாடியா பட²மம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ நித்³தி³ட்டா². பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸ ச பபே⁴த³த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘தத்த² கதமா த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி புச்சா²புப்³ப³ங்க³மோ படினித்³தே³ஸவாரோ வுத்தோ. தத்த² ஸுத்தந்திஆதீ³ஹி நவஹி அங்கே³ஹி நிப்பதே³ஸதோ தந்தி க³ஹிதா. அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ²தி இமஸ்மிம்பி டா²னே பா⁴ஸிதவஸேன நிப்பதே³ஸதோ தந்தி ஏவ க³ஹிதாதி.

ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா.

2. அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவண்ணனா

725. தத்த² திஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ லோகியா. அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகா. ஸா ஹி நிப்³பா³னாரம்மணானம் மக்³க³ப²லஞாணானம் வஸேன லோகுத்தராபி ஹோதி. அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே குஸலாகுஸலவிபாககிரியானம் வஸேன சதூஹி வாரேஹி விப⁴த்தம். தத்த² யத்தகானி ஹேட்டா² சித்துப்பாத³கண்டே³ (த⁴. ஸ. 1 ஆத³யோ) குஸலசித்தானி விப⁴த்தானி, தேஸம் ஸப்³பே³ஸம்பி வஸேன ஏகேகஸ்மிம் சித்தனித்³தே³ஸே சதஸ்ஸோ சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ விப⁴த்தாதி வேதி³தப்³பா³. அகுஸலசித்தேஸுபி ஏஸேவ நயோ. விபாககிரியவாரேஸு விபாககிரியானம் அத்தே²ன ஸங்க³ஹிதத்தா, த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴த³ம் ச²ட்³டே³த்வா, ஏகேகஸ்மிம் விபாகசித்தே ச கிரியசித்தே ச திஸ்ஸோ திஸ்ஸோவ படிஸம்பி⁴தா³ விப⁴த்தா. பாளி பன முக²மத்தமேவ த³ஸ்ஸேத்வா ஸம்கி²த்தா. ஸா ஹேட்டா² ஆக³தவித்தா²ரவஸேனேவ வேதி³தப்³பா³.

கஸ்மா பன யதா² குஸலாகுஸலவாரேஸு ‘‘தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’தி வுத்தம், ஏவமித⁴ ‘‘யேஸம் த⁴ம்மானம் இமே விபாகா, தேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏவம் ந வுத்தந்தி? ஹேட்டா² வுத்தத்தா. யதி³ ஏவம், ‘‘தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’தி ஹேட்டா² வுத்தத்தா அயம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³பி இத⁴ ந வத்தப்³பா³ ஸியாதி? நோ ந வத்தப்³பா³. கஸ்மா? ஹேட்டா² விபாககிரியசித்துப்பாத³வஸேன அவுத்தத்தா. கிரியவாரே ச ‘‘யேஸம் த⁴ம்மானம் இமே கிரியா’’தி வசனமேவ ந யுஜ்ஜதீதி த்³வீஸுபி இமேஸு வாரேஸு திஸ்ஸோ திஸ்ஸோவ படிஸம்பி⁴தா³ விப⁴த்தா.

தத்த² யாய நிருத்தியா தேஸம் த⁴ம்மானம் பஞ்ஞத்தி ஹோதீதி யாய நிருத்தியா தேஸம் ப²ஸ்ஸோ ஹோதீதிஆதி³னா நயேன வுத்தானம் த⁴ம்மானம் ‘‘அயம் ப²ஸ்ஸோ, அயம் வேத³னா’’தி ஏவம் பஞ்ஞத்தி ஹோதி. தத்த² த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணந்தி தஸ்மிம் அத்தே² த⁴ம்மே ச பவத்தமானாய தஸ்ஸா த⁴ம்மனிருத்தியா ஸபா⁴வபஞ்ஞத்தியா அபி⁴லாபே ஞாணம். அபி⁴லாபஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா உப்பன்னஞாணமேவ இதா⁴பி கதி²தம். யேன ஞாணேனாதி யேன படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணேன. தானி ஞாணானி ஜானாதீதி இதரானி தீணி படிஸம்பி⁴தா³ஞாணானி ஜானாதி.

இதா³னி யதா² யம் ஞாணம் தானி ஞாணானி ஜானாதி, ததா² தஸ்ஸ தேஸு பவத்திம் த³ஸ்ஸேதும் இமானி ஞாணானி இத³மத்த²ஜோதகானீதி வுத்தம். தத்த² இத³மத்த²ஜோதகானீதி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஜோதகானி பகாஸகானி; இமம் நாம அத்த²ம் ஜோதேந்தி பகாஸேந்தி பரிச்சி²ந்த³ந்தீதி அத்தோ². இதி ஞாணேஸு ஞாணந்தி இமினா ஆகாரேன பவத்தம் தீஸு ஞாணேஸு ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ நாம.

தத்த² கிஞ்சாபி அயம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ ‘இமிஸ்ஸா இத³ம் கிச்சம், இமிஸ்ஸா இத³ம் கிச்ச’ந்தி இதராஸம் படிஸம்பி⁴தா³னம் கிச்சம் ஜானாதி, ஸயம் பன தாஸம் கிச்சம் காதும் ந ஸக்கோதி, ப³ஹுஸ்ஸுதத⁴ம்மகதி²கோ விய அப்பஸ்ஸுதத⁴ம்மகதி²கஸ்ஸ. த்³வே கிர பி⁴க்கூ². ஏகோ ப³ஹுஸ்ஸுதோ, ஏகோ அப்பஸ்ஸுதோ. தே ஏகதோவ ஏகம் த⁴ம்மகதா²மக்³க³ம் உக்³க³ண்ஹிம்ஸு. தத்த² அப்பஸ்ஸுதோ ஸரஸம்பன்னோ அஹோஸி, இதரோ மந்த³ஸ்ஸரோ. தேஸு அப்பஸ்ஸுதோ க³தக³தட்டா²னே அத்தனோ ஸரஸம்பத்தியா ஸகலபரிஸம் கோ²பே⁴த்வா த⁴ம்மம் கதே²ஸி. த⁴ம்மம் ஸுணமானா ஹட்ட²துட்ட²மானஸா ஹுத்வா – ‘யதா² ஏஸ த⁴ம்மம் கதே²ஸி, ஏகோ திபிடகத⁴ரோ மஞ்ஞே ப⁴விஸ்ஸதீ’தி வத³ந்தி. ப³ஹுஸ்ஸுதபி⁴க்கு² பன – ‘த⁴ம்மஸவனே ஜானிஸ்ஸத² அயம் திபிடகத⁴ரோ வா நோ வா’தி ஆஹ. ஸோ கிஞ்சாபி ஏவமாஹ, யதா² பன ஸகலபரிஸம் கோ²பே⁴த்வா த⁴ம்மம் கதே²தும் ஸக்கோதி, ஏவமஸ்ஸ கத²னஸமத்த²தா நத்தி². தத்த² கிஞ்சாபி படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³, ப³ஹுஸ்ஸுதோ விய அப்பஸ்ஸுதஸ்ஸ, இதராஸம் கிச்சம் ஜானாதி, ஸயம் பன தம் கிச்சம் காதும் ந ஸக்கோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸேஸம் உத்தானத்த²மேவ.

746. ஏவம் குஸலசித்துப்பாதா³தி³வஸேன படிஸம்பி⁴தா³ விப⁴ஜித்வா இதா³னி தாஸம் உப்பத்திட்டா²னபூ⁴தம் கே²த்தம் த³ஸ்ஸேதும் புன சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³திஆதி³மாஹ. தத்த² திஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ காமாவசரகுஸலதோ சதூஸு ஞாணஸம்பயுத்தேஸு சித்துப்பாதே³ஸூதி இத³ம் ஸேக்கா²னம் வஸேன வுத்தம். தேஸஞ்ஹிபி த⁴ம்மபச்சவேக்க²ணகாலே ஹேட்டா² வுத்தம் பஞ்சப்பகாரம் த⁴ம்மம் ஆரம்மணம் கத்வா சதூஸு ஞாணஸம்பயுத்தகுஸலசித்தேஸு த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ உப்பஜ்ஜதி. ததா² நிருத்திபச்சவேக்க²ணகாலே ஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³; ஞாணம் பச்சவேக்க²ணகாலே ஸப்³ப³த்த²கஞாணம் ஆரம்மணம் கத்வா படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³தி.

கிரியதோ சதூஸூதி இத³ம் பன அஸேக்கா²னம் வஸேன வுத்தம். தேஸஞ்ஹி த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ணகாலே ஹேட்டா² வுத்தம் பஞ்சப்பகாரம் த⁴ம்மம் ஆரம்மணம் கத்வா சதூஸு ஞாணஸம்பயுத்தகிரியசித்தேஸு த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ உப்பஜ்ஜதி. ததா² நிருத்திபச்சவேக்க²ணகாலே ஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³; ஞாணம் பச்சவேக்க²ணகாலே ஸப்³ப³த்த²கஞாணம் ஆரம்மணம் கத்வா படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³தி.

அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ ஏதேஸு சேவ உப்பஜ்ஜதீதி இத³ம் பன ஸேக்கா²ஸேக்கா²னம் வஸேன வுத்தம். ததா² ஹி ஸேக்கா²னம் அத்த²பச்சவேக்க²ணகாலே ஹேட்டா² வுத்தப்பபே⁴த³ம் அத்த²ம் ஆரம்மணம் கத்வா சதூஸு ஞாணஸம்பயுத்தகுஸலசித்தேஸு அயம் உப்பஜ்ஜதி, மக்³க³ப²லகாலே ச மக்³க³ப²லேஸு. அஸேக்க²ஸ்ஸ பன அத்த²ம் பச்சவேக்க²ணகாலே ஹேட்டா² வுத்தப்பபே⁴த³மேவ அத்த²ம் ஆரம்மணம் கத்வா சதூஸு ஞாணஸம்பயுத்தகிரியசித்தேஸு உப்பஜ்ஜதி, ப²லகாலே ச உபரிமே ஸாமஞ்ஞப²லேதி. ஏவமேதா ஸேக்கா²ஸேக்கா²னம் உப்பஜ்ஜமானா இமாஸு பூ⁴மீஸு உப்பஜ்ஜந்தீதி பூ⁴மித³ஸ்ஸனத்த²ம் அயம் நயோ த³ஸ்ஸிதோதி.

அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயவண்ணனா.

3. பஞ்ஹாபுச்ச²கவண்ணனா

747. பஞ்ஹாபுச்ச²கே பாளிஅனுஸாரேனேவ சதுன்னம் படிஸம்பி⁴தா³னம் குஸலாதி³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஆரம்மணத்திகேஸு பன நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ ஸத்³த³மேவ ஆரம்மணம் கரோதீதி பரித்தாரம்மணா. அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ காமாவசரவிபாககிரியஸங்கா²தஞ்சேவ பச்சயஸமுப்பன்னஞ்ச அத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பரித்தாரம்மணா; வுத்தப்பபே⁴த³மேவ ரூபாவசராரூபாவசரம் அத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ மஹக்³க³தாரம்மணா; லோகுத்தரவிபாகத்த²ஞ்சேவ பரமத்த²ஞ்ச நிப்³பா³னம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அப்பமாணாரம்மணா. த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ காமாவசரம் குஸலத⁴ம்மம் அகுஸலத⁴ம்மம் பச்சயத⁴ம்மஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பரித்தாரம்மணா; ரூபாவசராரூபாவசரம் குஸலம் த⁴ம்மம் பச்சயத⁴ம்மஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ மஹக்³க³தாரம்மணா; லோகுத்தரம் குஸலம் த⁴ம்மம் பச்சயத⁴ம்மஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அப்பமாணாரம்மணா. படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ காமாவசரகுஸலவிபாககிரியஞாணானி பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பரித்தாரம்மணா; ரூபாவசராரூபாவசரானி குஸலவிபாககிரியஞாணானி பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தேஸம் ஆரம்மணானி விஜானந்தஸ்ஸ மஹக்³க³தாரம்மணா; லோகுத்தரானி குஸலவிபாகஞாணானி பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அப்பமாணாரம்மணா.

அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ ஸஹஜாதஹேதுவஸேன ஸியா மக்³க³ஹேதுகா, வீரியஜேட்டி²காய மக்³க³பா⁴வனாய ஸியா மக்³கா³தி⁴பதி, ச²ந்த³சித்தஜேட்டி²காய நவத்தப்³பா³, ப²லகாலேபி நவத்தப்³பா³ ஏவ. த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ மக்³க³ம் பச்சவேக்க²ணகாலே மக்³கா³ரம்மணா, மக்³க³ம் க³ரும் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ஆரம்மணாதி⁴பதிவஸேன மக்³கா³தி⁴பதி. படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ மக்³க³ஞாணம் பச்சவேக்க²ணகாலே மக்³கா³ரம்மணா, மக்³க³ம் க³ரும் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ மக்³கா³தி⁴பதி, ஸேஸஞாணம் பஞ்சவேக்க²ணகாலே நவத்தப்³பா³ரம்மணா. நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ பச்சுப்பன்னமேவ ஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கரோதீதி பச்சுப்பன்னாரம்மணா.

அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ அதீதம் விபாகத்த²ம் கிரியத்த²ம் பச்சயஸமுப்பன்னஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அதீதாரம்மணா, அனாக³தம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அனாக³தாரம்மணா, பச்சுப்பன்னம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பச்சுப்பன்னாரம்மணா, லோகுத்தரம் பரமத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ நவத்தப்³பா³ரம்மணா. த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ அதீதம் குஸலம் அகுஸலம் பச்சயத⁴ம்மஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அதீதாரம்மணா, அனாக³தம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அனாக³தாரம்மணா, பச்சுப்பன்னம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பச்சுப்பன்னாரம்மணா. படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ அதீதம் குஸலஞாணம் விபாகஞாணம் கிரியஞாணஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அதீதாரம்மணா, அனாக³தம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அனாக³தாரம்மணா, பச்சுப்பன்னம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பச்சுப்பன்னாரம்மணா.

நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ ஸத்³தா³ரம்மணத்தா ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா. இதராஸு தீஸு அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ அஜ்ஜ²த்தம் விபாகத்த²ம் கிரியத்த²ம் பச்சயஸமுப்பன்னஞ்ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தாரம்மணா, ப³ஹித்³தா⁴ பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா, பரமத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா ஏவ. த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³ அஜ்ஜ²த்தம் குஸலாகுஸலம் பச்சயத⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ணகாலே அஜ்ஜ²த்தாரம்மணா, ப³ஹித்³தா⁴ குஸலாகுஸலம் பச்சயத⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ணகாலே ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா, அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ குஸலாகுஸலம் பச்சயத⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ணகாலே அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா. படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ அஜ்ஜ²த்தம் குஸலவிபாககிரியஞாணம் பச்சவேக்க²ணகாலே அஜ்ஜ²த்தாரம்மணா, ப³ஹித்³தா⁴…பே… அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ குஸலவிபாககிரியஞாணம் பச்சவேக்க²ணகாலே அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ரம்மணாதி.

இதா⁴பி திஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ லோகியா; அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ லோகியலோகுத்தரா. இமஸ்மிஞ்ஹி படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்கே³ ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன தயோபி நயா லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகத்தா ஏகபரிச்சே²தா³வ கதி²தா. தீஸுபி ஹி ஏதாஸு திஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ லோகியா, அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ லோகியலோகுத்தராதி. ஏவமயம் படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்கோ³பி தேபரிவட்டம் நீஹரித்வாவ பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸிதோதி.

ஸம்மோஹவினோத³னியா விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²ய

படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்க³வண்ணனா நிட்டி²தா.