3. தண்ஹாமூலகஸுத்தவண்ணனா
23. ததியே தண்ஹம் படிச்சாதி த்³வே தண்ஹா ஏஸனதண்ஹா ஏஸிததண்ஹா ச. யாய தண்ஹாய அஜபத²ஸங்குபதா²தீ³னி படிபஜ்ஜித்வா போ⁴கே³ ஏஸதி க³வேஸதி, அயம் ஏஸனதண்ஹா நாம. யா தேஸு ஏஸிதேஸு க³வேஸிதேஸு படிலத்³தே⁴ஸு தண்ஹா, அயம் ஏஸிததண்ஹா நாம. இத⁴ பன ஏஸனதண்ஹா த³ட்ட²ப்³பா³. பரியேஸனாதி ரூபாதி³ஆரம்மணபரியேஸனா. ஸா ஹி ஏஸனதண்ஹாய ஸதி ஹோதி. லாபோ⁴தி ரூபாதி³ஆரம்மணபடிலாபோ⁴. ஸோ ஹி பரியேஸனாய ஸதி ஹோதி.
வினிச்ச²யோ பன ஞாணதண்ஹாதி³ட்டி²விதக்கவஸேன சதுப்³பி³தோ⁴. தத்த² ‘‘ஸுக²வினிச்ச²யம் ஜஞ்ஞா, ஸுக²வினிச்ச²யம் ஞத்வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²மனுயுஞ்ஜேய்யா’’தி (ம. நி. 3.323) அயம் ஞாணவினிச்ச²யோ. ‘‘வினிச்ச²யாதி த்³வே வினிச்ச²யா தண்ஹாவினிச்ச²யோ ச தி³ட்டி²வினிச்ச²யோ சா’’தி (மஹானி. 102) ஏவம் ஆக³தானி அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதானி தண்ஹாவினிச்ச²யோ. த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ தி³ட்டி²வினிச்ச²யோ. ‘‘ச²ந்தோ³ கோ², தே³வானமிந்த³, விதக்கனிதா³னோ’’தி (தீ³. நி. 2.358) இமஸ்மிம் பன ஸுத்தே இத⁴ வினிச்ச²யோதி வுத்தோ விதக்கோயேவ ஆக³தோ. லாப⁴ம் லபி⁴த்வா ஹி இட்டா²னிட்ட²ம் ஸுந்த³ராஸுந்த³ரம் விதக்கேனேவ வினிச்சி²னந்தி ‘‘ஏத்தகம் மே ரூபாரம்மணத்தா²ய ப⁴விஸ்ஸதி, ஏத்தகம் ஸத்³தா⁴ரம்மணத்தா²ய, ஏத்தகம் மய்ஹம் ப⁴விஸ்ஸதி, ஏத்தகம் பரஸ்ஸ, ஏத்தகம் பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமி, ஏத்தகம் நித³ஹிஸ்ஸாமீ’’தி. தேன வுத்தம் – லாப⁴ம் படிச்ச வினிச்ச²யோதி.
ச²ந்த³ராகோ³தி ஏவம் அகுஸலவிதக்கேன விதக்கிதே வத்து²ஸ்மிம் து³ப்³ப³லராகோ³ ச ப³லவராகோ³ ச உப்பஜ்ஜதி. இத³ஞ்ஹி இத⁴ ச²ந்தோ³தி து³ப்³ப³லராக³ஸ்ஸாதி⁴வசனம். அஜ்ஜோ²ஸானந்தி அஹம் மமந்தி ப³லவஸன்னிட்டா²னம். பரிக்³க³ஹோதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன பரிக்³க³ஹகரணம். மச்ச²ரியந்தி பரேஹி ஸாதா⁴ரணபா⁴வஸ்ஸ அஸஹனதா. தேனேவஸ்ஸ போராணா ஏவம் வசனத்த²ம் வத³ந்தி – ‘‘இத³ம் அச்ச²ரியம் மய்ஹமேவ ஹோது, மா அஞ்ஞஸ்ஸ அச்ச²ரியம் ஹோதூதி பவத்தத்தா மச்ச²ரியந்தி வுச்சதீ’’தி. ஆரக்கோ²தி த்³வாரபித³ஹனமஞ்ஜூஸாகோ³பனாதி³வஸேன ஸுட்டு² ரக்க²னம். அதி⁴கரோதீதி அதி⁴கரணம், காரணஸ்ஸேதம் நாமம். ஆரக்கா²தி⁴கரணந்தி பா⁴வனபும்ஸகம், ஆரக்கா²ஹேதூதி அத்தோ². த³ண்டா³தா³னாதீ³ஸு பரனிஸேத⁴னத்த²ம் த³ண்ட³ஸ்ஸ ஆதா³னம் த³ண்டா³தா³னம். ஏகதோ தா⁴ராதி³னோ ஸத்த²ஸ்ஸ ஆதா³னம் ஸத்தா²தா³னம். கலஹோதி காயகலஹோபி வாசாகலஹோபி. புரிமோ விக்³க³ஹோ, பச்சி²மோ விவாதோ³ (தீ³. நி. அட்ட². 2.103). துவம்துவந்தி அகா³ரவவஸேன துவம்துவம்வசனம்.