.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயே

த³ஸகனிபாத-அட்ட²கதா²

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. ஆனிஸம்ஸவக்³கோ³

1. கிமத்தி²யஸுத்தவண்ணனா

1. த³ஸகனிபாதஸ்ஸ பட²மே குஸலானி ஸீலானீதி அனவஜ்ஜஸீலானி. அமங்குபா⁴வஸ்ஸ அவிப்படிஸாரஸ்ஸ அத்தா²ய ஸம்வத்தந்தீதி அவிப்படிஸாரத்தா²னி. ஸோ நேஸம் ஆனிஸம்ஸோதி அவிப்படிஸாரானிஸம்ஸானி. யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனத்தோ²திஆதீ³ஸு யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம் நாம தருணவிபஸ்ஸனா, நிப்³பி³தா³ நாம ப³லவவிபஸ்ஸனா, விராகோ³ நாம மக்³கோ³, விமுத்தி நாம அரஹத்தப²லம், ஞாணத³ஸ்ஸனம் நாம பச்சவேக்க²ணஞாணம். அக்³கா³ய பரேந்தீதி அரஹத்தத்தா²ய க³ச்ச²ந்தி.

2. சேதனாகரணீயஸுத்தவண்ணனா

2. து³தியே ந சேதனாய கரணீயந்தி ந சேதேத்வா கப்பேத்வா பகப்பேத்வா காதப்³ப³ம். த⁴ம்மதா ஏஸாதி த⁴ம்மஸபா⁴வோ ஏஸோ காரணனியமோ அயம். அபி⁴ஸந்தே³ந்தீதி பவத்தேந்தி. பரிபூரேந்தீதி பரிபுண்ணம் கரோந்தி. அபாரா பாரம் க³மனாயாதி ஓரிமதீரபூ⁴தா தேபூ⁴மகவட்டா நிப்³பா³னபாரம் க³மனத்தா²ய.

3-5. உபனிஸஸுத்தத்தயவண்ணனா

3-5. ததியே ஹதூபனிஸோதி ஹதகாரணோ. சதுத்த²பஞ்சமேஸு த்³வீஹி தே²ரேஹி கதி²தபா⁴வோவ விஸேஸோ.

6. ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

6. ச²ட்டே² நேவ பத²வியம் பத²வீஸஞ்ஞீ அஸ்ஸாதி பத²விம் ஆரம்மணம் கத்வா பத²வீதி ஏவம் உப்பன்னாய ஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஞீ ந ப⁴வேய்ய. ஆபாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ந இத⁴லோகேதி இத⁴லோகே உப்பஜ்ஜனகசதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னஸஞ்ஞாய ந ஸஞ்ஞீ ப⁴வேய்ய. ந பரலோகேதி பரலோகே உப்பஜ்ஜனகசதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னஸஞ்ஞாய ந ஸஞ்ஞீ ப⁴வேய்ய. ஸஞ்ஞீ ச பன அஸ்ஸாதி அத² ச பனஸ்ஸ ஸமாபத்தி ஸவிதக்கஸமாபத்தியேவ அஸ்ஸாதி வுச்சதி. ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதந்தி ஸந்தம் ஸந்தந்தி அப்பேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ தி³வஸம்பி சித்துப்பாதோ³ ‘‘ஸந்தம் ஸந்த’’ந்தேவ பவத்ததி, பணீதம் பணீதந்தி அப்பேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ தி³வஸம்பி சித்துப்பாதோ³ ‘‘பணீதம் பணீத’’ந்தேவ பவத்ததி. யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ²தி நிப்³பா³னம் நிப்³பா³னந்தி அப்பேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ தி³வஸம்பி சித்துப்பாதோ³ ‘‘நிப்³பா³னம் நிப்³பா³ன’’ந்தேவ பவத்ததீதி ஸப்³ப³ம்பேதம் ப²லஸமாபத்திஸமாதி⁴ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

7. ஸாரிபுத்தஸுத்தவண்ணனா

7. ஸத்தமே ஸஞ்ஞீ ச பனாஹம், ஆவுஸோ, தஸ்மிம் ஸமயே அஹோஸிந்தி, ஆவுஸோ, தஸ்மிம் ஸமயே அஹம் ‘‘ப⁴வனிரோதோ⁴ நிப்³பா³ன’’ந்தி இமாய ப²லஸமாபத்திஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஞீ அஹோஸிம். ஸசித்தகா மே ஸா ஸமாபத்தி அஹோஸீதி பச்சவேக்க²ணா கதி²தா.

8. ஜா²னஸுத்தவண்ணனா

8. அட்ட²மே ஸமந்தபாஸாதி³கோதி பஸாதா³வஹானம்யேவ காயகம்மாதீ³னம் ஸப்³பா⁴வதோ ஸமந்தோ பாஸாதி³கோ. ஸப்³பா³காரபரிபூரோதி ஸப்³பே³ஹி காரணேஹி பரிபுண்ணோ.

9. ஸந்தவிமோக்க²ஸுத்தவண்ணனா

9. நவமே ஸந்தாதி ஆரம்மணஸந்ததாயபி அங்க³ஸந்ததாயபி ஸந்தா. விமோக்கா²தி பச்சனீகத⁴ம்மேஹி விமுத்தத்தா ஆரம்மணே ச நிராஸங்கபா⁴வேன ஸுட்டு² முத்தத்தா ஏவம்லத்³த⁴னாமா. அதிக்கம்ம ரூபேதி ரூபஜ்ஜா²னானி அதிக்கமித்வா பவத்தா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

ஆனிஸம்ஸவக்³கோ³ பட²மோ.

2. நாத²வக்³கோ³

1. ஸேனாஸனஸுத்தவண்ணனா

11. து³தியஸ்ஸ பட²மே பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தோதி பஞ்சஹி கு³ணங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ. நாதிதூ³ரம் ஹோதி நாச்சாஸன்னந்தி யஞ்ஹி அதிதூ³ரே ஹோதி, பிண்டா³ய சரித்வா தத்த² க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ காயசித்தத³ரதா² ஹோதி, ததோ அனுப்பன்னம் வா ஸமாதி⁴ம் உப்பாதே³தும் உப்பன்னம் வா தி²ரம் காதும் ந ஸக்கோதி. அச்சாஸன்னம் ப³ஹுஜனாகிண்ணம் ஹோதி. சத்தாலீஸஉஸப⁴மத்தே பன பதே³ஸே வஸதம் தூ³ராஸன்னதோ³ஸவிமுத்தஞ்ச க³மனாக³மனஸம்பன்னம் நாம ஹோதி. தி³வாஅப்பாகிண்ணந்தி தி³வஸபா⁴கே³ மஹாஜனேன அனாகிண்ணம்.

2. பஞ்சங்க³ஸுத்தவண்ணனா

12. து³தியே கேவலீதி கேவலேஹி ஸகலேஹி கு³ணேஹி ஸமன்னாக³தோ. வுஸிதவாதி வுத்த²ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ. அஸேகே²னாதி அஸேக²த⁴ம்மபரியாபன்னேன லோகுத்தரேன. ஸீலக்க²ந்தே⁴னாதி ஸீலராஸினா. விமுத்திக்க²ந்தே⁴னாதி ஏத்த² ட²பேத்வா ஸீலாத³யோ தயோ ஸேஸா ப²லத⁴ம்மா விமுத்தி நாம, விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சவேக்க²ணஞாணம், தம் லோகியமேவ.

3-4. ஸம்யோஜனஸுத்தாதி³வண்ணனா

13-14. ததியே ஓரம்பா⁴கி³யானீதி ஹேட்டா²பா⁴கி³யானி. உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானீதி உபரிபா⁴கி³யானி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம். சதுத்தே² கி²லவினிப³ந்தா⁴ பஞ்சகனிபாதே வித்தா²ரிதாயேவ. ஆரோஹபரிணாஹேனாதி தீ³க⁴புது²லந்தேன.

5. அப்பமாத³ஸுத்தவண்ணனா

15. பஞ்சமே ஏவமேவ கோ²தி யதா² ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அக்³கோ³, ஏவம் ஸப்³பே³ஸம் குஸலத⁴ம்மானம் காராபகஅப்பமாதோ³ அக்³கோ³தி த³ட்ட²ப்³போ³. நனு சேஸ லோகியோவ, குஸலத⁴ம்மா பன லோகுத்தராபி. அயஞ்ச காமாவசரோவ, குஸலத⁴ம்மா பன சதுபூ⁴மகா. கத²மேஸ தேஸம் அக்³கோ³தி? படிலாப⁴கத்தேன. அப்பமாதே³ன ஹி தே படிலப⁴ந்தி, தஸ்மா ஸோ தேஸம் அக்³கோ³. தேனேவ வுத்தம் – ஸப்³பே³ தே அப்பமாத³மூலகாதி.

ஜங்க³லானந்தி பத²விதலசாரீனம். பாணானந்தி ஸபாத³கபாணானம். பத³ஜாதானீதி பதா³னி. ஸமோதா⁴னம் க³ச்ச²ந்தீதி ஓதா⁴னம் பக்கே²பம் க³ச்ச²ந்தி. அக்³க³மக்கா²யதீதி ஸேட்ட²மக்கா²யதி. யதி³த³ம் மஹந்தத்தேனாதி மஹந்தபா⁴வேன அக்³க³மக்கா²யதி, ந கு³ணக்³கே³னாதி அத்தோ². வஸ்ஸிகந்தி ஸுமனபுப்ப²ம். இத³ம் கிர ஸுத்தம் ஸுத்வா பா⁴தியமஹாராஜா வீமம்ஸிதுகாமதாய ஏகஸ்மிம் க³ப்³பே⁴ சதுஜாதிக³ந்தே⁴ஹி பரிப⁴ண்ட³ம் கத்வா ஸுக³ந்த⁴புப்பா²னி ஆஹராபேத்வா ஏகஸ்ஸ ஸமுக்³க³ஸ்ஸ மஜ்ஜே² ஸுமனபுப்ப²முட்டி²ம் ட²பேத்வா ஸேஸானி தஸ்ஸ ஸமந்ததோ முட்டி²ம் கத்வா ட²பேத்வா த்³வாரம் பிதா⁴ய ப³ஹி நிக்க²ந்தோ. அத²ஸ்ஸ முஹுத்தம் ப³ஹி வீதினாமேத்வா த்³வாரம் விவரித்வா பவிஸந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³பட²மம் ஸுமனபுப்ப²க³ந்தோ⁴ கா⁴னம் பஹரி. ஸோ மஹாதலஸ்மிம்யேவ மஹாசேதியாபி⁴முகோ² நிபஜ்ஜித்வா ‘‘வஸ்ஸிகம் தேஸம் அக்³க³ந்தி கதே²ந்தேன ஸுகதி²தம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னா’’தி சேதியம் வந்தி³. கு²த்³த³ராஜானோதி கு²த்³த³கராஜானோ. கூடராஜானோதிபி பாடோ².

6. ஆஹுனேய்யஸுத்தவண்ணனா

16. ச²ட்டே² கோ³த்ரபூ⁴தி ஸிகா²பத்தவிபஸ்ஸனாபூ⁴தேன நிப்³பா³னாரம்மணேன கோ³த்ரபு⁴ஞாணேன ஸமன்னாக³தோ.

7. பட²மனாத²ஸுத்தவண்ணனா

17. ஸத்தமே ஸனாதா²தி ஸஞாதகா ப³ஹுஞாதிவக்³கா³ ஹுத்வா விஹரத². நாத²ம் கரோந்தீதி நாத²கரணா, அத்தனோ ஸனாத²பா⁴வகரா பதிட்டா²கராதி அத்தோ². கல்யாணமித்தோதிஆதீ³ஸு ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னா கல்யாணா மித்தா அஸ்ஸாதி கல்யாணமித்தோ. தேவஸ்ஸ டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு ஸஹ அயனதோ ஸஹாயாதி கல்யாணஸஹாயோ. சித்தேன சேவ காயேன ச கல்யாணமித்தேஸுயேவ ஸம்பவங்கோ ஓணதோதி கல்யாணஸம்பவங்கோ. ஸுவசோ ஹோதீதி ஸுகே²ன வத்தப்³போ³ ஹோதி, ஸுகே²ன அனுஸாஸிதப்³போ³. க²மோதி கா³ள்ஹேன ப²ருஸேன கக்க²ளேன வுத்தோ க²மதி ந குப்பதி. பத³க்கி²ணக்³கா³ஹீ அனுஸாஸனிந்தி யதா² ஏகச்சோ ஓவதி³யமானோ வாமதோ க³ண்ஹாதி, படிப்ப²ரதி வா, அஸ்ஸுணந்தோ வா க³ச்ச²தி, ஏவம் அகத்வா ‘‘ஓவத³த², ப⁴ந்தே, அனுஸாஸத², தும்ஹேஸு அனோவத³ந்தேஸு கோ அஞ்ஞோ ஓவதி³ஸ்ஸதீ’’தி பத³க்கி²ணம் க³ண்ஹாதி.

உச்சாவசானீதி உச்சனீசானி. கிம்கரணீயானீதி ‘‘கிம் கரோமீ’’தி ஏவம் வத்வா கத்தப்³ப³கம்மானி. தத்த² உச்சகம்மம் நாம சீவரஸ்ஸ கரணம் ரஜனம், சேதியே ஸுதா⁴கம்மம், உபோஸதா²கா³ரசேதியக⁴ரபோ³தி⁴க⁴ரேஸு கத்தப்³ப³கம்மந்தி ஏவமாதி³. அவசகம்மம் நாம பாத³தோ⁴வனமக்க²னாதி³கு²த்³த³ககம்மம். தத்ரூபாயாயாதி தத்ருபக³மனியாய. அலம் காதுந்தி காதும் ஸமத்தோ² ஹோதி. அலம் ஸம்விதா⁴துந்தி விசாரேதும் ஸமத்தோ² ஹோதி.

த⁴ம்மே அஸ்ஸ காமோ ஸினேஹோதி த⁴ம்மகாமோ, தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் பியாயதீதி அத்தோ². பியஸமுதா³ஹாரோதி பரஸ்மிம் கதே²ந்தே ஸக்கச்சம் ஸுணாதி, ஸயஞ்ச பரேஸம் தே³ஸேதுகாமோ ஹோதீதி அத்தோ². அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴வினயேதி ஏத்த² த⁴ம்மோ அபி⁴த⁴ம்மோ, வினயோ அபி⁴வினயோதி சதுக்கம் வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² த⁴ம்மோதி ஸுத்தந்தபிடகம். அபி⁴த⁴ம்மோதி ஸத்த பகரணானி. வினயோதி உப⁴தோவிப⁴ங்கோ³. அபி⁴வினயோதி க²ந்த⁴கபரிவாரா. அத² வா ஸுத்தந்தபிடகம்பி அபி⁴த⁴ம்மபிடகம்பி த⁴ம்மோ ஏவ, மக்³க³ப²லானி அபி⁴த⁴ம்மோ. ஸகலவினயபிடகம் வினயோ, கிலேஸவூபஸமகரணம் அபி⁴வினயோ. இதி ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி ஏத்த² த⁴ம்மே ச அபி⁴த⁴ம்மே ச வினயே ச அபி⁴வினயே ச உளாரபாமோஜ்ஜோ ஹோதீதி அத்தோ². குஸலேஸு த⁴ம்மேஸூதி காரணத்தே² பு⁴ம்மம், சாதுபூ⁴மககுஸலத⁴ம்மகாரணா தேஸம் அதி⁴க³மத்தா²ய அனிக்கி²த்தது⁴ரோ ஹோதீதி அத்தோ².

8. து³தியனாத²ஸுத்தவண்ணனா

18. அட்ட²மே தே²ரானுகம்பிதஸ்ஸாதி தே²ரேஹி ஓவாதா³னுஸாஸனிதா³னஸமுஸ்ஸாஹிதாய ஹிதப²ரணாய அனுகம்பிதஸ்ஸ.

9. பட²மஅரியாவாஸஸுத்தவண்ணனா

19. நவமே அரியவாஸாதி அரியானம் ஆவாஸோ, தே ஆவஸிம்ஸு ஆவஸந்தி ஆவஸிஸ்ஸந்தீதி அரியாவாஸா. யத³ரியாதி யே வாஸே அரியா.

10. து³தியஅரியாவாஸஸுத்தவண்ணனா

20. த³ஸமம் யஸ்மா குருரட்ட²வாஸினோ பி⁴க்கூ² க³ம்பீ⁴ரபஞ்ஞாகாரகா யுத்தப்பயுத்தா, தஸ்மா யதா² தேஸம் தீ³க⁴னிகாயாதீ³ஸு மஹானிதா³னாதீ³னி கதி²தானி, ஏவமித³ம்பி க³ம்பீ⁴ரம் ஸுகு²மம் திலக்க²ணாஹதம் ஸுத்தம் தத்தே²வ அவோச. தத்த² பஞ்சங்க³விப்பஹீனோதி பஞ்சஹி அங்கே³ஹி விப்பயுத்தோ ஹுத்வா கீ²ணாஸவோ அவஸி வஸதி வஸிஸ்ஸதி. தஸ்மா அயம் பஞ்சங்க³விப்பஹீனதா அரியாவாஸோதி வுத்தோ. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தோ ஹோதீதி ச²ளங்கு³பேக்கா²ய ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. ச²ளங்கு³பேக்கா² த⁴ம்மா நாம கேதி? ஞாணாத³யோ. ‘‘ஞாண’’ந்தி வுத்தே கிரியதோ சத்தாரி ஞாணஸம்பயுத்தசித்தானி லப்³ப⁴ந்தி, ‘‘ஸததவிஹாரோ’’தி வுத்தே அட்ட² மஹாசித்தானி, ‘‘ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனம் நத்தீ²’’தி வுத்தே த³ஸ சித்தானி லப்³ப⁴ந்தி. ஸோமனஸ்ஸம் ஆஸேவனவஸேன லப்³ப⁴தி. ஸதாரக்கே²ன சேதஸாதி கீ²ணாஸவஸ்ஸ ஹி தீஸு த்³வாரேஸு ஸப்³ப³காலே ஸதி ஆரக்க²கிச்சம் ஸாதே⁴தி. தேனேவஸ்ஸ சரதோ ச திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதீதி வுச்சதி.

புது²ஸமணப்³ராஹ்மணானந்தி ப³ஹூனம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம். ஏத்த² ஸமணாதி பப்³ப³ஜ்ஜூபக³தா, ப்³ராஹ்மணாதி போ⁴வாதி³னோ. புது²பச்சேகஸச்சானீதி ப³ஹூனி பாடேக்கஸச்சானி. ‘‘இத³மேவ த³ஸ்ஸனம் ஸச்சம், இத³மேவ ஸச்ச’’ந்தி ஏவம் பாடியேக்கம் க³ஹிதானி ப³ஹூனி ஸச்சானீதி அத்தோ². நுண்ணானீதி நீஹடானி. பனுண்ணானீதி ஸுட்டு² நீஹடானி. சத்தானீதி விஸ்ஸட்டா²னி. வந்தானீதி வமிதானி. முத்தானீதி சி²ன்னப³ந்த⁴னானி கதானி. பஹீனானீதி பஜஹிதானி. படினிஸ்ஸட்டா²னீதி யதா² ந புன சித்தம் ஆரோஹந்தி, ஏவம் படினிஸ்ஸஜ்ஜிதானி. ஸப்³பா³னேவ தானி க³ஹிதக்³க³ஹணஸ்ஸ விஸ்ஸட்ட²பா⁴வவேவசனானி.

ஸமவயஸட்டே²ஸனோதி ஏத்த² அவயாதி அனூனா, ஸட்டா²தி விஸ்ஸட்டா². ஸம்மா அவயா ஸட்டா² ஏஸனா அஸ்ஸாதி ஸமவயஸட்டே²ஸனோ, ஸுட்டு²விஸ்ஸட்ட²ஸப்³ப³ஏஸனோதி அத்தோ². ராகா³ சித்தம் விமுத்தந்திஆதீ³ஹி மக்³க³ஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்தி கதி²தா. ராகோ³ மே பஹீனோதிஆதீ³ஹி பச்சவேக்க²ணப²லம் கதி²தம். ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

நாத²வக்³கோ³ து³தியோ.

3. மஹாவக்³கோ³

1. ஸீஹனாத³ஸுத்தவண்ணனா

21. ததியஸ்ஸ பட²மே விஸமக³தேதி விஸமட்டா²னேஸு கோ³சரேஸு க³தே. ஸங்கா⁴தம் ஆபாதே³ஸிந்தி கா⁴தம் வத⁴ம் பாபேஸிம். தஸ்ஸ ஹி உஸ்ஸன்னதேஜதாய கு²த்³த³கேஸு பாணேஸு அனுகம்பா ஹோதி. தஸ்மா யே படிஸத்துபா⁴வேன ஸண்டா²தும் ஸக்கி²ஸ்ஸந்தி, யே து³ப்³ப³லா பலாயிதுகாமா ப⁴விஸ்ஸந்தி, தே பலாயிஸ்ஸந்தீதி ஸீஹனாத³ம் நதி³த்வாவ கோ³சராய பக்கமதி. ததா²க³தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனந்தி யதி³ ஹி ஸஹனதாய ஹனனதாய ச ஸீஹோ, ததா²க³தோ ஹி ஸப்³பா³னி ச இட்டா²னிட்டா²னி ஸஹதி, ஸப்³ப³பரப்பவாதி³னோ ச வாதா³னம் நிம்மத²னேன ஹனதி. இத³மஸ்ஸ ஹோதி ஸீஹனாத³ஸ்மிந்தி அயமஸ்ஸ ஸீஹனாதோ³.

ததா²க³தப³லானீதி அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணானி ததா²க³தஸ்ஸேவ ப³லானி. யதா² வா புப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் ப³லானி புஞ்ஞஸம்பத்தியா ஆக³தானி, ததா² ஆக³தப³லானீதிபி அத்தோ². தத்த² து³வித⁴ம் ததா²க³தஸ்ஸ ப³லம் காயப³லம் ஞாணப³லம். தேஸு காயப³லம் ஹத்தி²குலானுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். வுத்தஞ்ஹேதம் போராணேஹி –

‘‘காலாவகஞ்ச க³ங்கே³ய்யம், பண்ட³ரம் தம்ப³பிங்க³லம்;

க³ந்த⁴மங்க³லஹேமஞ்ச, உபோஸத²ச²த்³த³ந்திமே த³ஸா’’தி.

இமானி த³ஸ ஹத்தி²குலானி. தத்த² காலாவகந்தி பகதிஹத்தி²குலம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். யம் த³ஸன்னம் புரிஸானம் காயப³லம், தம் ஏகஸ்ஸ காலாவகஸ்ஸ ஹத்தி²னோ. யம் த³ஸன்னம் காலாவகானம் ப³லம், தம் ஏகஸ்ஸ க³ங்கே³ய்யஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் க³ங்கே³ய்யானம், தம் ஏகஸ்ஸ பண்ட³ரஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் பண்ட³ரானம், தம் ஏகஸ்ஸ தம்ப³ஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் தம்பா³னம், தம் ஏகஸ்ஸ பிங்க³லஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் பிங்க³லானம், தம் ஏகஸ்ஸ க³ந்த⁴ஹத்தி²னோ. யம் த³ஸன்னம் க³ந்த⁴ஹத்தீ²னம், தம் ஏகஸ்ஸ மங்க³லஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் மங்க³லானம், தம் ஏகஸ்ஸ ஹேமஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் ஹேமானம், தம் ஏகஸ்ஸ உபோஸத²ஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் உபோஸதா²னம், தம் ஏகஸ்ஸ ச²த்³த³ந்தஸ்ஸ. யம் த³ஸன்னம் ச²த்³த³ந்தானம், தம் ஏகஸ்ஸ ததா²க³தஸ்ஸ. நாராயனஸங்கா⁴தப³லந்திபி இத³மேவ வுச்சதி. ததே³தம் பகதிஹத்தி²க³ணனாய ஹத்தீ²னம் கோடிஸஹஸ்ஸானம், புரிஸக³ணனாய த³ஸன்னம் புரிஸகோடிஸஹஸ்ஸானம் ப³லம் ஹோதி. இத³ம் தாவ ததா²க³தஸ்ஸ காயப³லம்.

ஞாணப³லம் பன பாளியம் தாவ ஆக³தமேவ. த³ஸப³லஞாணம், மஜ்ஜி²மே ஆக³தம் சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணம், அட்ட²ஸு பரிஸாஸு அகம்பனஞாணம், சதுயோனிபரிச்சே²த³ஞாணம், பஞ்சக³திபரிச்சே²த³ஞாணம், ஸம்யுத்தகே (ஸம். நி. 2.33) ஆக³தானி தேஸத்ததி ஞாணானி ஸத்தஸத்ததி ஞாணானீதி, ஏவம் அஞ்ஞானிபி அனேகானி ஞாணப³லம் நாம. இதா⁴பி ஞாணப³லமேவ அதி⁴ப்பேதம். ஞாணஞ்ஹி அகம்பியட்டே²ன உபத்த²ம்ப⁴னட்டே²ன ச ப³லந்தி வுத்தம்.

ஆஸப⁴ம் டா²னந்தி ஸேட்ட²ட்டா²னம் உத்தமட்டா²னம். ஆஸபா⁴ வா புப்³ப³பு³த்³தா⁴, தேஸம் டா²னந்தி அத்தோ². அபிச க³வஸதஜேட்ட²கோ உஸபோ⁴, க³வஸஹஸ்ஸஜேட்ட²கோ வஸபோ⁴. வஜஸதஜேட்ட²கோ வா உஸபோ⁴, வஜஸஹஸ்ஸஜேட்ட²கோ வஸபோ⁴. ஸப்³ப³க³வஸேட்டோ² ஸப்³ப³பரிஸ்ஸயஸஹோ ஸேதோ பாஸாதி³கோ மஹாபா⁴ரவஹோ அஸனிஸதஸத்³தே³ஹிபி அஸம்பகம்பியோ நிஸபோ⁴, ஸோ இத⁴ உஸபோ⁴தி அதி⁴ப்பேதோ. இத³ம்பி ஹி தஸ்ஸ பரியாயவசனம். உஸப⁴ஸ்ஸ இத³ந்தி ஆஸப⁴ம். டா²னந்தி சதூஹி பாதே³ஹி பத²விம் உப்பீளேத்வா அசலட்டா²னம். இத³ம் பன ஆஸப⁴ம் வியாதி ஆஸப⁴ம். யதே²வ ஹி நிஸப⁴ஸங்கா²தோ உஸபோ⁴ உஸப⁴ப³லேன ஸமன்னாக³தோ சதூஹி பாதே³ஹி பத²விம் உப்பீளேத்வா அசலட்டா²னேன திட்ட²தி, ஏவம் ததா²க³தோபி த³ஸஹி ததா²க³தப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ சதூஹி வேஸாரஜ்ஜபாதே³ஹி அட்ட²பரிஸபத²விம் உப்பீளேத்வா ஸதே³வகே லோகே கேனசி பச்சத்தி²கேன பச்சாமித்தேன அகம்பியோ அசலட்டா²னேன திட்ட²தி. ஏவம் திட்ட²மானோ ச தம் ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி உபக³ச்ச²தி ந பச்சக்கா²தி அத்தனி ஆரோபேதி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதீ’’தி.

பரிஸாஸூதி அட்ட²ஸு பரிஸாஸு. ஸீஹனாத³ம் நத³தீதி ஸேட்ட²னாத³ம் நத³தி, அபீ⁴தனாத³ம் நத³தி, ஸீஹனாத³ஸதி³ஸம் வா நாத³ம் நத³தி. தத்ராயம் உபமா – யதா² ஸீஹோ ஸீஹப³லேன ஸமன்னாக³தோ ஸப்³ப³த்த² விஸாரதோ³ விக³தலோமஹம்ஸோ ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ஏவம் ததா²க³தஸீஹோபி ததா²க³தப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ அட்ட²ஸு பரிஸாஸு விஸாரதோ³ விக³தலோமஹம்ஸோ ‘‘இதி ஸக்காயோ’’திஆதி³னா நயேன நானாவித⁴தே³ஸனாவிலாஸஸம்பன்னம் ஸீஹனாத³ம் நத³தி. தேன வுத்தம் – ‘‘பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தீ’’தி.

ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதீதி ஏத்த² ப்³ரஹ்மந்தி ஸேட்ட²ம் உத்தமம் விஸிட்ட²ம். சக்கந்தி த⁴ம்மசக்கம். தம் பனேதம் து³வித⁴ம் ஹோதி படிவேத⁴ஞாணஞ்சேவ தே³ஸனாஞாணஞ்ச. தத்த² பஞ்ஞாபபா⁴விதம் அத்தனோ அரியப²லாவஹம் படிவேத⁴ஞாணம், கருணாபபா⁴விதம் ஸாவகானம் அரியப²லாவஹம் தே³ஸனாஞாணம். தத்த² படிவேத⁴ஞாணம் உப்பஜ்ஜமானம் உப்பன்னந்தி து³வித⁴ம். தஞ்ஹி அபி⁴னிக்க²மனதோ யாவ அரஹத்தமக்³கா³ உப்பஜ்ஜமானம், ப²லக்க²ணே உப்பன்னம் நாம. துஸிதப⁴வனதோ வா யாவ மஹாபோ³தி⁴பல்லங்கே அரஹத்தமக்³கா³ உப்பஜ்ஜமானம், ப²லக்க²ணே உப்பன்னம் நாம. தீ³பங்கரதோ வா பட்டா²ய யாவ அரஹத்தமக்³கா³ உப்பஜ்ஜமானம், ப²லக்க²ணே உப்பன்னம் நாம. தே³ஸனாஞாணம்பி பவத்தமானம் பவத்தந்தி து³வித⁴ம். தஞ்ஹி யாவ அஞ்ஞாஸிகோண்ட³ஞ்ஞஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³கா³ பவத்தமானம், ப²லக்க²ணே பவத்தம் நாம. தேஸு படிவேத⁴ஞாணம் லோகுத்தரம், தே³ஸனாஞாணம் லோகியம். உப⁴யம்பி பனேதம் அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணம், பு³த்³தா⁴னம்யேவ ஓரஸஞாணம்.

இதா³னி யேஹி த³ஸஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ ததா²க³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, தானி வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் கதமானி த³ஸ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ டா²னஞ்ச டா²னதோதிஆதி³மாஹ. தத்த² டா²னஞ்ச டா²னதோதி காரணஞ்ச காரணதோ. காரணஞ்ஹி யஸ்மா தத்த² ப²லம் திட்ட²தி, ததா³யத்தவுத்திதாய உப்பஜ்ஜதி சேவ பவத்ததி ச, தஸ்மா டா²னந்தி வுச்சதி. தம் ப⁴க³வா ‘‘யே யே த⁴ம்மா யேஸம் யேஸம் த⁴ம்மானம் ஹேதூ பச்சயா உப்பாதா³ய, தம் தம் டா²னம். யே யே த⁴ம்மா யேஸம் யேஸம் த⁴ம்மானம் ந ஹேதூ ந பச்சயா உப்பாதா³ய, தம் தம் அட்டா²ன’’ந்தி பஜானந்தோ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. அபி⁴த⁴ம்மே பனேதம் ‘‘தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் ஞாண’’ந்திஆதி³னா (விப⁴. 809) நயேன வித்தா²ரிதமேவ. யம்பீதி யேன ஞாணேன. இத³ம்பி, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸாதி இத³ம்பி டா²னாட்டா²னஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தப³லம் நாம ஹோதீதி அத்தோ². ஏவம் ஸப்³ப³பதே³ஸு யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

கம்மஸமாதா³னானந்தி ஸமாதி³யித்வா கதானம் குஸலாகுஸலகம்மானம், கம்மமேவ வா கம்மஸமாதா³னம். டா²னஸோ ஹேதுஸோதி பச்சயதோ சேவ ஹேதுதோ ச. தத்த² க³திஉபதி⁴காலபயோகா³ விபாகஸ்ஸ டா²னம், கம்மம் ஹேது. இமஸ்ஸ பன ஞாணஸ்ஸ வித்தா²ரகதா² ‘‘அத்தே²கச்சானி பாபகானி கம்மஸமாதா³னானி க³திஸம்பத்திபடிபா³ள்ஹானி ந விபச்சந்தீ’’திஆதி³னா (விப⁴. 810) நயேன அபி⁴த⁴ம்மே ஆக³தாயேவ.

ஸப்³ப³த்த²கா³மினிந்தி ஸப்³ப³க³திகா³மினிஞ்ச அக³திகா³மினிஞ்ச. படிபத³ந்தி மக்³க³ம். யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீதி ப³ஹூஸுபி மனுஸ்ஸேஸு ஏகமேவ பாணம் கா⁴தேந்தேஸு ‘‘இமஸ்ஸ சேதனா நிரயகா³மினீ ப⁴விஸ்ஸதி, இமஸ்ஸ திரச்சா²னயோனிகா³மினீ’’தி இமினா நயேன ஏகவத்து²ஸ்மிம்பி குஸலாகுஸலசேதனாஸங்கா²தானம் படிபத்தீனம் அவிபரீததோ ஸபா⁴வம் ஜானாதி. இமஸ்ஸபி ச ஞாணஸ்ஸ வித்தா²ரகதா² ‘‘தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த²கா³மினிம் படிபத³ம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ அயம் மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ நிரயகா³மினீதி பஜானாதீ’’திஆதி³னா (விப⁴. 811) நயேன அபி⁴த⁴ம்மே ஆக³தாயேவ.

அனேகதா⁴துந்தி சக்கு²தா⁴துஆதீ³ஹி காமதா⁴துஆதீ³ஹி வா தா⁴தூஹி ப³ஹுதா⁴தும். நானாதா⁴துந்தி தாஸம்யேவ தா⁴தூனம் விலக்க²ணதாய நானப்பகாரதா⁴தும். லோகந்தி க²ந்தா⁴யதனதா⁴துலோகம். யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீதி தாஸம் தா⁴தூனம் அவிபரீததோ ஸபா⁴வம் படிவிஜ்ஜ²தி. இத³ம்பி ஞாணம் ‘‘தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ அனேகதா⁴துனானாதா⁴துலோகம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ க²ந்த⁴னானத்தம் பஜானாதீ’’திஆதி³னா நயேன அபி⁴த⁴ம்மே வித்தா²ரிதமேவ.

நானாதி⁴முத்திகதந்தி ஹீனாதீ³ஹி அதி⁴முத்தீஹி நானாதி⁴முத்திகபா⁴வம். இத³ம்பி ஞாணம் ‘‘தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸத்தானம் நானாதி⁴முத்திகதம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ பஜானாதி ஸந்தி ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகா’’திஆதி³னா நயேன அபி⁴த⁴ம்மே வித்தா²ரிதமேவ.

பரஸத்தானந்தி பதா⁴னஸத்தானம். பரபுக்³க³லானந்தி ததோ அஞ்ஞேஸம் ஹீனஸத்தானம். ஏகத்த²மேவ வா ஏதம் பத³த்³வயம், வேனேய்யவஸேன த்³விதா⁴ வுத்தம். இந்த்³ரியபரோபரியத்தந்தி ஸத்³தா⁴தீ³னம் இந்த்³ரியானம் பரபா⁴வஞ்ச அபரபா⁴வஞ்ச, வுத்³தி⁴ஞ்ச ஹானிஞ்சாதி அத்தோ². இமஸ்ஸாபி ஞாணஸ்ஸ வித்தா²ரகதா² ‘‘தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் இந்த்³ரியபரோபரியத்தம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? இத⁴ ததா²க³தோ ஸத்தானம் ஆஸயம் பஜானாதீ’’தி (விப⁴. 814) ஆதி³னா நயேன அபி⁴த⁴ம்மே ஆக³தாயேவ.

ஜா²னவிமோக்க²ஸமாதி⁴ஸமாபத்தீனந்தி பட²மாதீ³னம் சதுன்னம் ஜா²னானம், ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³னம் அட்ட²ன்னம் விமோக்கா²னம், ஸவிதக்கஸவிசாராதீ³னம் திண்ணம் ஸமாதீ⁴னம், பட²மஜ்ஜா²னஸமாபத்திஆதீ³னஞ்ச நவன்னம் அனுபுப்³ப³ஸமாபத்தீனம். ஸம்கிலேஸந்தி ஹானபா⁴கி³யத⁴ம்மம். வோதா³னந்தி விஸேஸபா⁴கி³யத⁴ம்மம். வுட்டா²னந்தி ‘‘வோதா³னம்பி வுட்டா²னம், தம்ஹா தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹா வுட்டா²னம்பி வுட்டா²ன’’ந்தி (விப⁴. 828) ஏவம் வுத்தம் பகு³ணஜ்ஜா²னஞ்சேவ ப⁴வங்க³ப²லஸமாபத்தியோ ச. ஹேட்டி²மம் ஹேட்டி²மஞ்ஹி பகு³ணஜ்ஜா²னம் உபரிமஸ்ஸ உபரிமஸ்ஸ பத³ட்டா²னம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘வோதா³னம்பி வுட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம். ப⁴வங்கே³ன பன ஸப்³ப³ஜ்ஜா²னேஹி வுட்டா²னம் ஹோதி, ப²லஸமாபத்தியா நிரோத⁴ஸமாபத்திதோ வுட்டா²னம் ஹோதி. தம் ஸந்தா⁴ய ச ‘‘தம்ஹா தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹா வுட்டா²னம்பி வுட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம். இத³ம்பி ஞாணம் ‘‘தத்த² கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஜா²னவிமோக்க²ஸமாதி⁴ஸமாபத்தீனம் ஸம்கிலேஸம் வோதா³னம் வுட்டா²னம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம்? ஜா²யீதி சத்தாரோ ஜா²யீ, அத்தே²கச்சோ ஜா²யீ ஸம்பத்திம்யேவ ஸமானம் விபத்தீதி பச்சேதீ’’திஆதி³னா (விப⁴. 828) நயேன அபி⁴த⁴ம்மே வித்தா²ரிதமேவ. ஸப்³ப³ஞாணானம் வித்தா²ரகதா²ய வினிச்ச²யோ ஸம்மோஹவினோத³னியா விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²ய வுத்தோ, புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிதி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணகதா² விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வித்தா²ரிதா, ஆஸவக்க²யகதா² ஹேட்டா² வுத்தாயேவாதி.

தத்த² பரவாதீ³கதா² ஹோதி ‘‘த³ஸப³லஞாணம் நாம பாடியேக்கம் ஞாணம் நத்தி², ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸேவாயம் பபே⁴தோ³’’தி. தம் ந ததா² த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஞ்ஞமேவ ஹி த³ஸப³லஞாணம், அஞ்ஞம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம். த³ஸப³லஞாணஞ்ஹி ஸகஸககிச்சமேவ ஜானாதி, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் தம்பி ததோ அவஸேஸம்பி ஜானாதி. த³ஸப³லஞாணேஸு ஹி பட²மம் காரணாகாரணமேவ ஜானாதி, து³தியம் கம்மவிபாகந்தரமேவ, ததியம் கம்மபரிச்சே²த³மேவ, சதுத்த²ம் தா⁴துனானத்தகாரணமேவ, பஞ்சமம் ஸத்தானம் அஜ்ஜா²ஸயாதி⁴முத்திமேவ, ச²ட்ட²ம் இந்த்³ரியானம் திக்க²முது³பா⁴வமேவ, ஸத்தமம் ஜா²னாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் தேஸம் ஸம்கிலேஸாதி³மேவ, அட்ட²மம் புப்³பே³னிவுத்த²க்க²ந்த⁴ஸந்ததிமேவ, நவமம் ஸத்தானம் சுதிபடிஸந்தி⁴மேவ, த³ஸமம் ஸச்சபரிச்சே²த³மேவ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் பன ஏதேஹி ஜானிதப்³ப³ஞ்ச ததோ உத்தரிஞ்ச பஜானாதி, ஏதேஸம் பன கிச்சம் ந ஸப்³ப³ம் கரோதி. தஞ்ஹி ஜா²னம் ஹுத்வா அப்பேதும் ந ஸக்கோதி, இத்³தி⁴ ஹுத்வா விகுப்³பி³தும் ந ஸக்கோதி, மக்³கோ³ ஹுத்வா கிலேஸே கே²பேதும் ந ஸக்கோதி.

அபிச பரவாதீ³ ஏவம் புச்சி²தப்³போ³ ‘‘த³ஸப³லஞாணம் நாமேதம் ஸவிதக்கஸவிசாரம் அவிதக்கவிசாரமத்தம் அவிதக்கஅவிசாரம், காமாவசரம் ரூபாவசரம் அரூபாவசரம், லோகியம் லோகுத்தர’’ந்தி. ஜானந்தோ ‘‘படிபாடியா ஸத்த ஞாணானி ஸவிதக்கஸவிசாரானீ’’தி வக்க²தி, ‘‘ததோ பரானி த்³வே அவிதக்கஅவிசாரானீ’’தி வக்க²தி. ‘‘ஆஸவக்க²யஞாணம் ஸியா ஸவிதக்கஸவிசாரம் ஸியா அவிதக்கவிசாரமத்தம், ஸியா அவிதக்கஅவிசார’’ந்தி வக்க²தி. ததா² ‘‘படிபாடியா ஸத்த காமாவசரானி, ததோ த்³வே ரூபாவசரானி, அவஸானே ஏகம் லோகுத்தர’’ந்தி வக்க²தி. ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் பன ஸவிதக்கஸவிசாரமேவ லோகியமேவா’’தி வக்க²தி.

ஏவமேத்த² அனுபத³வண்ணனம் ஞத்வா இதா³னி யஸ்மா ததா²க³தோ பட²மம்யேவ டா²னாட்டா²னஞாணேன வேனேய்யஸத்தானம் ஆஸவக்க²யாதி⁴க³மஸ்ஸ சேவ அனதி⁴க³மஸ்ஸ ச டா²னாட்டா²னபூ⁴தம் கிலேஸாவரணாபா⁴வம் பஸ்ஸதி லோகியஸம்மாதி³ட்டி²ட்டா²னாதி³த³ஸ்ஸனதோ நியதமிச்சா²தி³ட்டி²ட்டா²னாபா⁴வத³ஸ்ஸனதோ ச. அத² நேஸம் கம்மவிபாகஞாணேன விபாகாவரணாபா⁴வம் பஸ்ஸதி திஹேதுகப்படிஸந்தி⁴த³ஸ்ஸனதோ, ஸப்³ப³த்த²கா³மினிபடிபதா³ஞாணேன கம்மாவரணாபா⁴வம் பஸ்ஸதி ஆனந்தரியகம்மாபா⁴வத³ஸ்ஸனதோ. ஏவமனாவரணானம் அனேகதா⁴துனானாதா⁴துஞாணேன அனுகூலத⁴ம்மதே³ஸனத்த²ம் சரியாவிஸேஸம் பஸ்ஸதி தா⁴துவேமத்தத³ஸ்ஸனதோ. அத² நேஸம் நானாதி⁴முத்திகதஞாணேன அதி⁴முத்திம் பஸ்ஸதி பயோக³ம் அனாதி³யித்வாபி அதி⁴முத்திவஸேன த⁴ம்மதே³ஸனத்த²ம். அதே²வம் தி³ட்டா²தி⁴முத்தீனம் யதா²ஸத்தி யதா²ப³லம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதும் இந்த்³ரியபரோபரியத்திஞாணேன இந்த்³ரியபரோபரியத்தம் பஸ்ஸதி ஸத்³தா⁴தீ³னம் திக்க²முது³பா⁴வத³ஸ்ஸனதோ. ஏவம் பரிஞ்ஞாதிந்த்³ரியபரோபரியத்தா பன தே ஸசே தூ³ரே ஹோந்தி, அத² ஜா²னாதி³ஞாணேன ஜா²னாதீ³ஸு வஸீபூ⁴தத்தா இத்³தி⁴விஸேஸேன தே கி²ப்பம் உபக³ச்ச²தி. உபக³ந்த்வா ச நேஸம் புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணேன புப்³ப³ஜாதிப⁴வம், தி³ப்³ப³சக்கா²னுபா⁴வதோ பத்தப்³பே³ன சேதோபரியஞாணேன ஸம்பதி சித்தவிஸேஸம் பஸ்ஸந்தோ ஆஸவக்க²யஞாணானுபா⁴வேன ஆஸவக்க²யகா³மினியா படிபதா³ய விக³தஸம்மோஹத்தா ஆஸவக்க²யாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. தஸ்மா இமினானுக்கமேன இமானி ப³லானி வுத்தானீதி வேதி³தப்³பா³னி.

2. அதி⁴வுத்திபத³ஸுத்தவண்ணனா

22. து³தியே யே தே த⁴ம்மாதி யே தே த³ஸப³லஞாணம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணத⁴ம்மா. அதி⁴வுத்திபதா³னந்தி அதி⁴வசனபதா³னம், க²ந்தா⁴யதனதா⁴துத⁴ம்மானந்தி அத்தோ². அதி⁴வுத்தியோதி ஹி அதி⁴வசனானி வுச்சந்தி, தேஸம் யே பத³பூ⁴தா தே³ஸனாய பத³ட்டா²னத்தா. அதீதா பு³த்³தா⁴பி ஹி ஏதே த⁴ம்மே கத²யிம்ஸு, அனாக³தாபி ஏதேவ கத²யிஸ்ஸந்தி. தஸ்மா க²ந்தா⁴த³யோ அதி⁴வுத்திபதா³னி நாம. தேஸம் அதி⁴வுத்திபதா³னம். அத² வா பூ⁴தமத்த²ம் அபி⁴ப⁴வித்வா யதா²ஸபா⁴வதோ அக்³க³ஹேத்வா வத்தனதோ அதி⁴வுத்தியோதி தி³ட்டி²யோ வுச்சந்தி, அதி⁴வுத்தீனம் பதா³னி அதி⁴வுத்திபதா³னி, தி³ட்டி²தீ³பகானி வசனானீதி அத்தோ². தேஸம் அதி⁴வுத்திபதா³னம் தி³ட்டி²வோஹாரானம். அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கிரியாயாதி ஜானித்வா பச்சக்க²கரணத்தா²ய. விஸாரதோ³தி ஞாணஸோமனஸ்ஸப்பத்தோ. தத்தா²தி தேஸு த⁴ம்மேஸு தேஸம் தேஸம் ததா² ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதுந்தி தேஸம் தேஸம் தி³ட்டி²க³திகானம் வா இதரேஸம் வா ஆஸயம் ஞத்வா ததா² ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதும். ஹீனம் வா ஹீனந்தி ஞஸ்ஸதீதி ஹீனம் வா த⁴ம்மம் ‘‘ஹீனோ த⁴ம்மோ’’தி ஜானிஸ்ஸதி. ஞாதேய்யந்தி ஞாதப்³ப³ம். த³ட்டே²ய்யந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸச்சி²கரேய்யந்தி ஸச்சி²காதப்³ப³ம். தத்த² தத்த² யதா²பூ⁴தஞாணந்தி தேஸு தேஸு த⁴ம்மேஸு யதா²ஸபா⁴வஞாணம். இமினா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் த³ஸ்ஸேத்வா புன த³ஸப³லஞாணம் த³ஸ்ஸேந்தோ த³ஸயிமானீதிஆதி³மாஹ. த³ஸப³லஞாணம்பி ஹி தத்த² தத்த² யதா²பூ⁴தஞாணமேவாதி.

3. காயஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே ஆபன்னோ ஹோதி கஞ்சிதே³வ தே³ஸந்தி கஞ்சி ஆபத்திகோட்டா²ஸம் ஆபன்னோ ஹோதி. அனுவிச்சாதி அனுபவிஸித்வா பரியோகா³ஹேத்வா. காயது³ச்சரிதந்தி திவித⁴ம் காயது³ச்சரிதம். வசீது³ச்சரிதந்தி சதுப்³பி³த⁴ம் வசீது³ச்சரிதம். பாபிகா இஸ்ஸாதி லாமிகா உஸூயா. பஞ்ஞாய தி³ஸ்வாதி ஸஹவிபஸ்ஸனாய மக்³க³பஞ்ஞாய பஸ்ஸித்வா பஸ்ஸித்வா பஹாதப்³பா³. இஜ்ஜ²தீதி ஸமிஜ்ஜ²தி. உபவாஸஸ்ஸாதி நிஸ்ஸாய உபஸங்கமித்வா வஸந்தஸ்ஸ. அபி⁴பு⁴ய்யாதி அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா மத்³தி³த்வா. இரீயதீதி வத்ததி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸஹவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³ கதி²தோ.

4. மஹாசுந்த³ஸுத்தவண்ணனா

24. சதுத்தே² ஜானாமிமம் த⁴ம்மந்தி இமினா ஞாணவாத³ஸ்ஸ வத³னாகாரோ வுத்தோ. பா⁴விதகாயோம்ஹீதிஆதீ³ஹி பா⁴வனாவாத³ஸ்ஸ. ததியவாரே த்³வேபி வாதா³ ஏகதோ வுத்தா, தயோபி சேதே அரஹத்தமேவ படிஜானந்தி. அட்³ட⁴வாத³ம் வதே³ய்யாதி அட்³டோ⁴ஹமஸ்மீதி வாத³ம் வதே³ய்ய. உபனீஹாதுந்தி நீஹரித்வா தா³தும்.

5. கஸிணஸுத்தவண்ணனா

25. பஞ்சமே ஸகலட்டே²ன கஸிணானி, ததா³ரம்மணானம் த⁴ம்மானம் கே²த்தட்டே²ன அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன வா ஆயதனானீதி கஸிணாயதனானி. உத்³த⁴ந்தி உபரி க³க³ணதலாபி⁴முக²ம். அதோ⁴தி ஹேட்டா² பூ⁴மிதலாபி⁴முக²ம். திரியந்தி கே²த்தமண்ட³லம் விய ஸமந்தா பரிச்சி²ந்தி³த்வா. ஏகச்சோ ஹி உத்³த⁴மேவ கஸிணம் வட்³டே⁴தி, ஏகச்சோ அதோ⁴, ஏகச்சோ ஸமந்ததோ. தேன தேன வா காரணேன ஏவம் பஸாரேதி ஆலோகமிவ ரூபத³ஸ்ஸனகாமோ. தேன வுத்தம் – ‘‘பத²வீகஸிணமேகோ ஸஞ்ஜானாதி உத்³த⁴ம் அதோ⁴ திரிய’’ந்தி. அத்³வயந்தி இத³ம் பன ஏகஸ்ஸ அஞ்ஞபா⁴வானுபக³மனத்த²ம் வுத்தம். யதா² ஹி உத³கம் பவிட்ட²ஸ்ஸ ஸப்³ப³தி³ஸாஸு உத³கமேவ ஹோதி ந அஞ்ஞம், ஏவமேவ பத²வீகஸிணம் பத²வீகஸிணமேவ ஹோதி. நத்தி² தஸ்ஸ அஞ்ஞகஸிணஸம்பே⁴தோ³தி. ஏஸேவ நயோ ஸப்³ப³த்த². அப்பமாணந்தி இத³ம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ ப²ரணஅப்பமாணவஸேன வுத்தம். தஞ்ஹி சேதஸா ப²ரந்தோ ஸகலமேவ ப²ரதி, ‘‘அயமஸ்ஸ ஆதி³, இத³ம் மஜ்ஜ²’’ந்தி பமாணம் ந க³ண்ஹாதி. விஞ்ஞாணகஸிணந்தி சேத்த² கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே பவத்தவிஞ்ஞாணம். தத்த² கஸிணவஸேன கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே, கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸவஸேன தத்த² பவத்தவிஞ்ஞாணே உத்³த⁴ம்அதோ⁴திரியதா வேதி³தப்³பா³. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, கம்மட்டா²னபா⁴வனானயேன பனேதானி பத²வீகஸிணாதீ³னி வித்தா²ரதோ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.51 ஆத³யோ) வுத்தானேவ.

6. காளீஸுத்தவண்ணனா

26. ச²ட்டே² குமாரிபஞ்ஹேஸூதி குமாரீனம் மாரதீ⁴தானம் புச்சா²ஸு. அத்த²ஸ்ஸ பத்திம் ஹத³யஸ்ஸ ஸந்திந்தி த்³வீஹிபி பதே³ஹி அரஹத்தமேவ கதி²தம். ஸேனந்தி ராகா³தி³கிலேஸஸேனம். பியஸாதரூபந்தி பியஜாதிகேஸு ச ஸாதஜாதிகேஸு ச வத்தூ²ஸு உப்பஜ்ஜனதோ ஏவம்லத்³த⁴னாமம். ஏகோஹம் ஜா²யம் ஸுக²மனுபோ³தி⁴ந்தி ஏவம் கிலேஸஸேனம் ஜினித்வா அஹம் ஏககோவ ஜா²யந்தோ ஸுக²ம் அனுபு³ஜ்ஜி²ம் ஸச்சி²அகாஸிம். ஸக்கி²ந்தி ஸக்கி²பா⁴வப்பத்தம் த⁴ம்மஸக்கி²ம். ந ஸம்பஜ்ஜதி கேனசி மேதி மய்ஹம் கேனசி ஸத்³தி⁴ம் மித்தத⁴ம்மோ நாம நத்தி². பத²வீகஸிணஸமாபத்திபரமா கோ², ப⁴கி³னி, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா அத்தோ²தி அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸுந்தி பத²வீகஸிணஸமாபத்திபரமோ உத்தமோ அத்தோ²தி க³ஹேத்வா அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸும். யாவதா கோ², ப⁴கி³னி, பத²வீகஸிணஸமாபத்திபரமதாதி யத்தகா பத²வீகஸிணஸமாபத்தியா உத்தமகோடி. தத³பி⁴ஞ்ஞாஸி ப⁴க³வாதி தம் ப⁴க³வா அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞாய அபி⁴ஞ்ஞாஸி. அஸ்ஸாத³மத்³த³ஸாதி ஸமுத³யஸச்சம் அத்³த³ஸ. ஆதீ³னவமத்³த³ஸாதி து³க்க²ஸச்சம் அத்³த³ஸ. நிஸ்ஸரணமத்³த³ஸாதி நிரோத⁴ஸச்சம் அத்³த³ஸ. மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனமத்³த³ஸாதி மக்³க³ஸச்சம் அத்³த³ஸ. அத்த²ஸ்ஸ பத்தீதி ஏதேஸம் சதுன்னம் ஸச்சானம் தி³ட்ட²த்தா அரஹத்தஸங்கா²தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பத்தி, ஸப்³ப³த³ரத²பரிளாஹவூபஸந்ததாய ஹத³யஸ்ஸ ஸந்தீதி.

7. பட²மமஹாபஞ்ஹஸுத்தவண்ணனா

27. ஸத்தமே அபி⁴ஜானாதா²தி அபி⁴ஜானித்வா பச்சக்க²ம் கத்வா விஹரத². அபி⁴ஞ்ஞாயாதி அபி⁴ஜானித்வா. இதா⁴தி இமாய. த⁴ம்மதே³ஸனாய வா த⁴ம்மதே³ஸனந்தி யதி³த³ம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனாய ஸத்³தி⁴ம் அம்ஹாகம் த⁴ம்மதே³ஸனம், அம்ஹாகம் வா த⁴ம்மதே³ஸனாய ஸத்³தி⁴ம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஆரப்³ப⁴ நானாகரணம் வுச்சேத², தம் கிம் நாமாதி வத³ந்தி. து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ. இதி தே மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணம் விய ஸாஸனேன ஸத்³தி⁴ம் அத்தனோ லத்³தி⁴ம் வசனமத்தேன ஸமது⁴ரம் ட²பயிம்ஸு. நேவ அபி⁴னந்தி³ம்ஸூதி ‘‘ஏவமேத’’ந்தி ந ஸம்படிச்சி²ம்ஸு. நப்படிக்கோஸிம்ஸூதி ‘‘ந இத³ம் ஏவ’’ந்தி நப்படிஸேதே⁴ஸும். கஸ்மா? தே கிர ‘‘தித்தி²யா நாம அந்த⁴ஸதி³ஸா ஜானித்வா வா அஜானித்வா வா கதே²ய்யு’’ந்தி நாபி⁴னந்தி³ம்ஸு.

ந ஸம்பாயிஸ்ஸந்தீதி ஸம்பாதே³த்வா கதே²தும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸந்தி. உத்தரி ச விகா⁴தந்தி அஸம்பாத³னதோ உத்தரிம்பி து³க்க²ம் ஆபஜ்ஜிஸ்ஸந்தி. ஸம்பாதே³த்வா கதே²தும் அஸக்கோந்தானஞ்ஹி து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி. யதா² தம், பி⁴க்க²வே, அவிஸயஸ்மிந்தி ஏத்த² ச தந்தி நிபாதமத்தம். யதா²தி காரணவசனம், யஸ்மா அவிஸயே பஞ்ஹம் புச்சி²தா ஹோந்தீதி அத்தோ². இதோ வா பன ஸுத்வாதி இதோ வா பன மம ஸாஸனதோ ஸுத்வா. இதோதி ததா²க³ததோபி ததா²க³தஸாவகதோபி. ஆராதே⁴ய்யாதி பரிதோஸேய்ய, அஞ்ஞதா² ஆராத⁴னம் நாம நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதி.

ஏகத⁴ம்மேதி ஏகஸ்மிம் த⁴ம்மே. இமினா உத்³தே³ஸோ த³ஸ்ஸிதோ. பரதோ கதமஸ்மிம் ஏகத⁴ம்மேதி இமினா பஞ்ஹோ த³ஸ்ஸிதோ. ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகாதி இத³ம் பனேத்த² வேய்யாகரணம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸம்மா நிப்³பி³ந்த³மானோதிஆதீ³ஸு பன ஸம்மா ஹேதுனா நயேன நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாய நிப்³பி³ந்த³ந்தோ உக்கண்ட²ந்தோ, விராகா³னுபஸ்ஸனாய விரஜ்ஜந்தோ, படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாய முச்சனஸ்ஸ உபாயம் கத்வா விமுச்சமானோ, அதி⁴மோக்க²வஸேன வா விமுச்சமானோ ஸன்னிட்டா²னம் குருமானோதி அத்தோ². உத³யப்³ப³யேஹி பரிச்சி²ந்தி³த்வா புப்³ப³ந்தாபரந்தத³ஸ்ஸனேன ஸம்மா பரியந்தத³ஸ்ஸாவீ. ஸம்மத³த்த²ம் அபி⁴ஸமேச்சாதி ஸம்மா ஸபா⁴க³த்த²ம் ஞாணேன அபி⁴ஸமாக³ந்த்வா. து³க்க²ஸ்ஸந்தகரோ ஹோதீதி ஸகலவட்டது³க்க²ஸ்ஸ பரியந்தம் பரிவடுமம் கரோ ஹோதி.

ஸப்³பே³ ஸத்தாதி காமப⁴வாதீ³ஸு ஏகவோகாரப⁴வாதீ³ஸு ச ஸப்³ப³ப⁴வேஸு ஸப்³பே³ ஸத்தா. ஆஹாரட்டி²திகாதி ஆஹாரதோ டி²தி ஏதேஸந்தி ஆஹாரட்டி²திகா. இதி ஸப்³ப³ஸத்தானம்பி டி²திஹேது ஆஹாரோ நாம ஏகோ த⁴ம்மோ, தஸ்மிம் ஏகத⁴ம்மே. நனு ச ஏவம் ஸந்தே யம் வுத்தம் – ‘‘அஸஞ்ஞஸத்தா தே³வா அஹேதுகா அனாஹாரா அப²ஸ்ஸகா’’திஆதி³ (விப⁴. 1017), தம் விருஜ்ஜ²தீதி. ந விருஜ்ஜ²தி. தேஸஞ்ஹி ஜா²னம் ஆஹாரோ ஹோதி. ஏவம் ஸந்தேபி ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரா’’தி (ஸம். நி. 2.11) இத³ம் விருஜ்ஜ²தீதி. இத³ம்பி ந விருஜ்ஜ²தி. ஏதஸ்மிஞ்ஹி ஸுத்தே நிப்பரியாயேன ஆஹாரலக்க²ணா த⁴ம்மா ஆஹாராதி வுத்தா, இத⁴ பன பரியாயேன பச்சயோ ஆஹாரோதி வுத்தோ. ஸப்³ப³த⁴ம்மானஞ்ஹி பச்சயோ லத்³து⁴ம் வட்டதி. ஸோ ச யம் யம் ப²லம் ஜனேதி, தம் தம் ஆஹரதி நாம. தஸ்மா ஆஹாரோதி வுச்சதி. தேனேவாஹ – ‘‘அவிஜ்ஜம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸாஹாரம் வதா³மி, நோ அனாஹாரம். கோ ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாய ஆஹாரோ? பஞ்ச நீவரணாதிஸ்ஸ வசனீய’’ந்தி (அ. நி. 10.61). அயம் இத⁴ அதி⁴ப்பேதோ. ஏதஸ்மிஞ்ஹி பச்சயாஹாரே க³ஹிதே பரியாயாஹாரோபி நிப்பரியாயாஹாரோபி ஸப்³போ³ க³ஹிதோவ ஹோதி.

தத்த² அஸஞ்ஞீப⁴வே பச்சயாஹாரோ லப்³ப⁴தி. அனுப்பன்னே ஹி பு³த்³தே⁴ தித்தா²யதனே பப்³ப³ஜிதா வாயோகஸிணே பரிகம்மம் கத்வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா ததோ வுட்டா²ய ‘‘தி⁴ சித்தம், தி⁴ வதேதம் சித்தம், சித்தஸ்ஸ நாம அபா⁴வோயேவ ஸாது⁴. சித்தஞ்ஹி நிஸ்ஸாய வத⁴ப³ந்தா⁴தி³பச்சயம் து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி. சித்தே அஸதி நத்தே²த’’ந்தி க²ந்திம் ருசிம் உப்பாதே³த்வா அபரிஹீனஜ்ஜா²னா காலம் கத்வா அஸஞ்ஞீப⁴வே நிப்³ப³த்தந்தி. யோ யஸ்ஸ இரியாபதோ² மனுஸ்ஸலோகே பணிஹிதோ அஹோஸி, ஸோ தேன இரியாபதே²ன நிப்³ப³த்தித்வா சித்தரூபஸதி³ஸோ ஹுத்வா பஞ்ச கப்பஸதானி திட்ட²தி. ஏத்தகம் அத்³தா⁴னம் ஸயிதோ விய ஹோதி. ஏவரூபானம்பி ஸத்தானம் பச்சயாஹாரோ லப்³ப⁴தி. தே ஹி யம் ஜா²னம் பா⁴வேத்வா நிப்³ப³த்தா, ததே³வ நேஸம் பச்சயோ ஹோதி. யதா² ஜியாவேகே³ன கி²த்தஸரோ யாவ ஜியாவேகோ³ அத்தி², தாவ க³ச்ச²தி. ஏவம் யாவ ஜா²னபச்சயோ அத்தி², தாவ திட்ட²ந்தி. தஸ்மிம் நிட்டி²தே கீ²ணவேகோ³ விய ஸரோ பதந்தி. சவனகாலே ச தேஸம் ஸோ ரூபகாயோ அந்தரதா⁴யதி, காமாவசரஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதி, தேன ஸஞ்ஞுப்பாதே³ன தே தே³வா தம்ஹா காயா சுதாதி பஞ்ஞாயந்தி.

யே பன தே நேரயிகா நேவ வுட்டா²னப²லூபஜீவீ, ந புஞ்ஞப²லூபஜீவீதி வுத்தா, தேஸம் கோ ஆஹாரோதி? தேஸம் கம்மமேவ ஆஹாரோ. கிம் பஞ்ச ஆஹாரா அத்தீ²தி? பஞ்ச, ந பஞ்சாதி இத³ம் ந வத்தப்³ப³ம், நனு ‘‘பச்சயோ ஆஹாரோ’’தி வுத்தமேதம். தஸ்மா யேன கம்மேன நிரயே நிப்³ப³த்தந்தி, ததே³வ தேஸம் டி²திபச்சயத்தா ஆஹாரோ ஹோதி. யம் ஸந்தா⁴ய இத³ம் வுத்தம் – ‘‘ந ச தாவ காலம் கரோதி, யாவ ந தம் பாபகம்மம் ப்³யந்தீ ஹோதீ’’தி (ம. நி. 3.250, 268; அ. நி. 3.36).

கப³ளீகாராஹாரம் ஆரப்³பா⁴பி சேத்த² விவாதோ³ ந காதப்³போ³. முகே² உப்பஜ்ஜனகே²ளோபி ஹி தேஸம் ஆஹாரகிச்சம் ஸாதே⁴தி. கே²ளோ ஹி நிரயே து³க்க²வேத³னீயோ ஹுத்வா பச்சயோ ஹோதி, ஸக்³கே³ ஸுக²வேத³னியோ. இதி காமப⁴வே நிப்பரியாயேன சத்தாரோ ஆஹாரா, ரூபாரூபப⁴வேஸு ட²பேத்வா அஸஞ்ஞே ஸேஸானம் தயோ, அஸஞ்ஞானஞ்சேவ அவஸேஸானஞ்ச பச்சயாஹாரோதி இமினா ஆகாரேன ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகாதி வேதி³தப்³பா³. தத்த² சத்தாரோ ஆஹாரோ யோ வா பன கோசி பச்சயாஹாரோ து³க்க²ஸச்சம், ஆஹாரஸமுட்டா²பிகா புரிமதண்ஹா ஸமுத³யஸச்சம், உபி⁴ன்னம் அப்பவத்தி நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴ப்பஜானனா பஞ்ஞா மக்³க³ஸச்சந்தி ஏவம் சதுஸச்சவஸேன ஸப்³ப³வாரேஸு யோஜனா காதப்³பா³.

8. து³தியமஹாபஞ்ஹஸுத்தவண்ணனா

28. அட்ட²மே கஜங்க³லாயந்தி ஏவம்னாமகே நக³ரே. கஜங்க³லாதி கஜங்க³லாவாஸினோ. மஹாபஞ்ஹேஸூதி மஹந்தஅத்த²பரிக்³கா³ஹகேஸு பஞ்ஹேஸு. யதா² மேத்த² கா²யதீதி யதா² மே ஏத்த² உபட்டா²தி. ஸம்மா ஸுபா⁴விதசித்தோதி ஹேதுனா நயேன ஸுட்டு² பா⁴விதசித்தோ. ஏஸோ சேவ தஸ்ஸ அத்தோ²தி கிஞ்சாபி ப⁴க³வதா ‘‘சத்தாரோ த⁴ம்மா’’திஆத³யோ பஞ்ஹா ‘‘சத்தாரோ ஆஹாரா’’திஆதி³னா நயேன விஸ்ஸஜ்ஜிதா, யஸ்மா பன சதூஸு ஆஹாரேஸு பரிஞ்ஞாதேஸு சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ஹோந்தி, தேஸு ச பா⁴விதேஸு சத்தாரோ ஆஹாரா பரிஞ்ஞாதாவ ஹோந்தி. தஸ்மா தே³ஸனாவிலாஸேன ப்³யஞ்ஜனமேவேத்த² நானம், அத்தோ² பன ஏகோயேவ. இந்த்³ரியாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. தேன வுத்தம் – ‘‘ஏஸோ சேவ தஸ்ஸ அத்தோ²’’தி. அத்த²தோ ஹி உப⁴யம்பேதம் மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணமிவ ஹோதி.

9. பட²மகோஸலஸுத்தவண்ணனா

29. நவமே யாவதாதி யத்தகா. காஸிகோஸலாதி காஸிகோஸலஜனபதா³. அத்தே²வ அஞ்ஞத²த்தந்தி டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் அத்தி²யேவ. அத்தி² விபரிணாமோதி மரணம்பி அத்தி²யேவ. தஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தீதி தஸ்மிம்பி ஸம்பத்திஜாதே உக்கண்ட²தி. அக்³கே³ விரஜ்ஜதீதி ஸம்பத்தியா அக்³கே³ கோஸலராஜபா⁴வே விரஜ்ஜதி. பகே³வ ஹீனஸ்மிந்தி பட²மதரம்யேவ ஹீனே இத்தரமனுஸ்ஸானம் பஞ்ச காமகு³ணஜாதே.

மனோமயாதி ஜா²னமனேன நிப்³ப³த்தா. பா³ராணஸேய்யகந்தி பா³ராணஸியம் உப்பன்னம். தத்த² கிர கப்பாஸோபி முது³, ஸுத்தகந்திகாயோபி தந்தவாயாபி சே²கா, உத³கம்பி ஸுசி ஸினித்³த⁴ம். உப⁴தோபா⁴க³விமட்ட²ந்தி த்³வீஸுபி பஸ்ஸேஸு மட்ட²ம் முது³ ஸினித்³த⁴ம் கா²யதி. சதஸ்ஸோ படிபதா³ லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸிகா கதி²தா. ஸஞ்ஞாஸு பட²மா காமாவசரஸஞ்ஞா, து³தியா ரூபாவசரஸஞ்ஞா, ததியா லோகுத்தரஸஞ்ஞா, சதுத்தா² ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞா. யஸ்மா பன ஸா ஸஞ்ஞா அக்³கா³தி ஆக³தா, ததோ பரம் ஸஞ்ஞாபஞ்ஞத்தி நாம நத்தி², தஸ்மா அக்³க³ந்தி வுத்தா.

பா³ஹிரகானந்தி ஸாஸனதோ ப³ஹித்³தா⁴ பவத்தானம். நோ சஸ்ஸம் நோ ச மே ஸியாதி ஸசே அஹம் அதீதே ந ப⁴விஸ்ஸம், ஏதரஹிபி மே அயம் அத்தபா⁴வோ ந ஸியா. ந ப⁴விஸ்ஸாமி ந மே ப⁴விஸ்ஸதீதி ஸசேபி அனாக³தே ந ப⁴விஸ்ஸாமி, ந ச மே கிஞ்சி பலிபோ³த⁴ஜாதம் ப⁴விஸ்ஸதி. அக்³கே³ விரஜ்ஜதீதி உச்சே²த³தி³ட்டி²யம் விரஜ்ஜதி. உச்சே²த³தி³ட்டி² ஹி இத⁴ நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸந்ததாய அக்³க³ந்தி ஜாதா.

பரமத்த²விஸுத்³தி⁴ந்தி உத்தமத்த²விஸுத்³தி⁴ம். நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா ஏதம் அதி⁴வசனம். ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஞ்ஹி விபஸ்ஸனாபத³ட்டா²னத்தா அக்³க³ம் நாம ஜாதம், நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் தீ³கா⁴யுகத்தா. பரமதி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னந்தி இமஸ்மிஞ்ஞேவ அத்தபா⁴வே பரமனிப்³பா³னம். அனுபாதா³ விமோக்கோ²தி சதூஹி உபாதா³னேஹி அக்³க³ஹேத்வா சித்தஸ்ஸ விமோக்கோ². அரஹத்தஸ்ஸேதம் நாமம். பரிஞ்ஞந்தி ஸமதிக்கமம். தத்த² ப⁴க³வா பட²மஜ்ஜா²னேன காமானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞாபேதி, அரூபாவசரேஹி ரூபானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞாபேதி, அனுபாதா³னிப்³பா³னேன வேத³னானம் பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞாபேதி. நிப்³பா³னஞ்ஹி ஸப்³ப³வேத³யிதப்பஹானத்தா வேத³னானம் பரிஞ்ஞா நாம. அனுபாதா³பரினிப்³பா³னந்தி அபச்சயபரினிப்³பா³னம். இத³ம் பன ஸுத்தம் கதே²ந்தோ ப⁴க³வா அனபி⁴ரதிபீளிதானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி தி³ஸ்வா தேஸம் அனபி⁴ரதிவினோத³னத்த²ம் கதே²ஸி. தேபி அனபி⁴ரதிம் வினோதே³த்வா தே³ஸனானுஸாரேன ஞாணம் பேஸேத்வா ஸோதாபன்னா ஹுத்வா அபரபா⁴கே³ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பாபுணிம்ஸூதி.

10. து³தியகோஸலஸுத்தவண்ணனா

30. த³ஸமே உய்யோதி⁴கா நிவத்தோ ஹோதீதி யுத்³த⁴தோ நிவத்தோ ஹோதி. லத்³தா⁴தி⁴ப்பாயோதி மஹாகோஸலரஞ்ஞா கிர பி³ம்பி³ஸாரஸ்ஸ தீ⁴தரம் தே³ந்தேன த்³வின்னம் ரஜ்ஜானம் அந்தரே ஸதஸஹஸ்ஸுட்டா²னோ காஸிகா³மோ நாம தீ⁴து தி³ன்னோ. அஜாதஸத்துனா பிதரி மாரிதே மாதாபிஸ்ஸ ரஞ்ஞோ வியோக³ஸோகேன நசிரஸ்ஸேவ மதா. ததோ ராஜா பஸேனதி³கோஸலோ ‘‘அஜாதஸத்துனா மாதாபிதரோ மாரிதா, மம பிது ஸந்தகோ கா³மோ’’தி தஸ்ஸத்தா²ய அட்டம் கரோதி, அஜாதஸத்துபி ‘‘மம மாது ஸந்தகோ’’தி தஸ்ஸ கா³மஸ்ஸத்தா²ய. த்³வேபி மாதுலபா⁴கி³னேய்யா சதுரங்கி³னிம் ஸேனம் ஸன்னய்ஹித்வா யுஜ்ஜி²ம்ஸு. தத்த² பஸேனதி³கோஸலோ த்³வே வாரே அஜாதஸத்துனா பராஜிதோ நக³ரமேவ பாவிஸி. ததியவாரே ‘‘கத²ம் நு கோ² மே ஜயோ ப⁴வேய்யா’’தி உபஸ்ஸுதிவஸேன யுஜ்ஜி²தப்³பா³காரம் ஞத்வா ப்³யூஹம் ரசயித்வா உபோ⁴ஹி பஸ்ஸேஹி பரிக்கி²பித்வா அஜாதஸத்தும் க³ண்ஹி. தாவதே³வ ஜயாதி⁴ப்பாயஸ்ஸ லத்³த⁴த்தா லத்³தா⁴தி⁴ப்பாயோ நாம அஹோஸி.

யேன ஆராமோ தேன பாயாஸீதி ப³ஹினக³ரே ஜயக²ந்தா⁴வாரம் நிவேஸேத்வா ‘‘யாவ நக³ரம் அலங்கரோந்தி, தாவ த³ஸப³லம் வந்தி³ஸ்ஸாமி. நக³ரம் பவிட்ட²காலதோ பட்டா²ய ஹி பபஞ்சோ ஹோதீ’’தி அமச்சக³ணபரிவுதோ யேனாராமோ தேன பாயாஸி, ஆராமம் பாவிஸி. கஸ்மிம் காலே பாவிஸீதி? பிண்ட³பாதப்படிக்கந்தானம் பி⁴க்கூ²னம் ஓவாத³ம் த³த்வா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ க³ந்த⁴குடிம் பவிட்டே² பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ ச ஓவாத³ம் ஸம்படிச்சி²த்வா அத்தனோ அத்தனோ ரத்திட்டா²னதி³வாட்டா²னானி க³தே. சங்கமந்தீதி கஸ்மிம் ஸமயே சங்கமந்தி? பணீதபோ⁴ஜனபச்சயஸ்ஸ தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ வினோத³னத்த²ம், தி³வா பதா⁴னிகா வா தே. தாதி³ஸானஞ்ஹி பச்சா²ப⁴த்தம் சங்கமித்வா ந்ஹத்வா ஸரீரம் உதும் கா³ஹாபேத்வா நிஸஜ்ஜ ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தானம் சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி. யே தே பி⁴க்கூ²தி ஸோ கிர ‘‘கஹம் ஸத்தா² கஹம் ஸுக³தோதி பரிவேணேன பரிவேணம் ஆக³ந்த்வா புச்சி²த்வாவ பவிஸிஸ்ஸாமீ’’தி விலோகேந்தோ அரஞ்ஞஹத்தீ² விய மஹாசங்கமே சங்கமமானே பம்ஸுகூலிகே பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா தேஸம் ஸந்திகம் அக³மாஸி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். த³ஸ்ஸனகாமாதி பஸ்ஸிதுகாமா. விஹாரோதி க³ந்த⁴குடிம் ஸந்தா⁴ய ஆஹம்ஸு. அதரமானோதி அதுரிதோ, ஸணிகம் பத³பமாணட்டா²னே பத³ம் நிக்கி²பந்தோ வத்தம் கத்வா ஸுஸம்மட்ட²ம் முத்தஜாலஸிந்து³வாரஸதி³ஸம் வாலுகம் அவினாஸேந்தோதி அத்தோ². ஆலிந்த³ந்தி பமுக²ம். அக்³க³ளந்தி கவாடம். உக்காஸித்வாதி உக்காஸிதஸத்³த³ம் கத்வா. ஆகோடேஹீதி அக்³க³னகே²ன ஈஸகம் குஞ்சிகாசி²த்³த³ஸமீபே கோடேஹீதி வுத்தம் ஹோதி. த்³வாரம் கிர அதிஉபரி அமனுஸ்ஸா, அதிஹேட்டா² தீ³க⁴ஜாதிகா கோடேந்தி. ததா² அகோடேத்வா மஜ்ஜே² சி²த்³த³ஸமீபே கோடேதப்³ப³ந்தி இத³ம் த்³வாரகோடனவத்தந்தி வத³ந்தி. விவரி ப⁴க³வா த்³வாரந்தி ந ப⁴க³வா உட்டா²ய த்³வாரம் விவரதி, விவரதூதி பன ஹத்த²ம் பஸாரேதி. ததோ ‘‘ப⁴க³வா தும்ஹேஹி அனேககப்பகோடீஸு தா³னம் த³த³மானேஹி ந ஸஹத்தா² த்³வாரவிவரணகம்மம் கத’’ந்தி ஸயமேவ த்³வாரம் விவடம். தம் பன யஸ்மா ப⁴க³வதோ மனேன விவடம், தஸ்மா ‘‘விவரி ப⁴க³வா த்³வார’’ந்தி வத்தும் வட்டதி.

மேத்தூபஹாரந்தி மேத்தாஸம்பயுத்தம் காயிகவாசஸிகஉபஹாரம். கதஞ்ஞுதந்தி அயஞ்ஹி ராஜா புப்³பே³ தூ²லஸரீரோ அஹோஸி, தோ³ணபாகம் பு⁴ஞ்ஜதி. அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா தி³வஸே தி³வஸே தோ²கம் தோ²கம் ஹாபனத்தா²ய –

‘‘மனுஜஸ்ஸ ஸதா³ ஸதீமதோ,

மத்தம் ஜானதோ லத்³த⁴போ⁴ஜனே;

தனுகஸ்ஸ ப⁴வந்தி வேத³னா,

ஸணிகம் ஜீரதி ஆயுபாலய’’ந்தி. (ஸம். நி. 1.124) –

இமம் ஓவாத³ம் அதா³ஸி. ஸோ இமஸ்மிம் ஓவாதே³ ட²த்வா தி³வஸே தி³வஸே தோ²கம் தோ²கம் ஹாபேத்வா அனுக்கமேன நாளிகோத³னபரமதாய ஸண்டா²ஸி, க³த்தானிபிஸ்ஸ தனூனி தி²ரானி ஜாதானி. தம் ப⁴க³வதா கதம் உபகாரம் ஸந்தா⁴ய ‘‘கதஞ்ஞுதம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, கதவேதி³தம் ஸம்பஸ்ஸமானோ’’தி ஆஹ. அரியே ஞாயேதி ஸஹவிபஸ்ஸனகே மக்³கே³. வுத்³த⁴ஸீலோதி வட்³டி⁴தஸீலோ. அரியஸீலோதி அபோது²ஜ்ஜனிகேஹி ஸீலேஹி ஸமன்னாக³தோ. குஸலஸீலோதி அனவஜ்ஜேஹி ஸீலேஹி ஸமன்னாக³தோ. ஆரஞ்ஞகோதி ஜாயமானோபி அரஞ்ஞே ஜாதோ, அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²மானோபி அரஞ்ஞே அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தே³வவிமானகப்பாய க³ந்த⁴குடியா வஸந்தோபி அரஞ்ஞேயேவ வஸீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவமாஹ. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

மஹாவக்³கோ³ ததியோ.

4. உபாலிவக்³கோ³

1. உபாலிஸுத்தவண்ணனா

31. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே ஸங்க⁴ஸுட்டு²தாயாதிஆதீ³ஸு ஸங்க⁴ஸுட்டு²தா நாம ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸுட்டு²பா⁴வோ, ‘‘ஸுட்டு² தே³வா’’தி ஆக³தட்டா²னே விய ‘‘ஸுட்டு², ப⁴ந்தே’’தி வசனஸம்படிச்ச²னபா⁴வோ. யோ ச ததா²க³தஸ்ஸ வசனம் ஸம்படிச்ச²தி, தஸ்ஸ தம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்ததி. தஸ்மா ஸங்க⁴ஸ்ஸ ‘‘ஸுட்டு², ப⁴ந்தே’’தி வசனஸம்படிச்ச²னத்த²ம் பஞ்ஞத்தம், அஸம்படிச்ச²னே ஆதீ³னவம், ஸம்படிச்ச²னே ஆனிஸம்ஸம் த³ஸ்ஸேத்வா, ந ப³லக்காரேன அபி⁴ப⁴வித்வாதி ஏதமத்த²ம் ஆவிகரோந்தோ ஆஹ – ஸங்க⁴ஸுட்டு²தாயாதி. ஸங்க⁴பா²ஸுதாயாதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ பா²ஸுபா⁴வாய, ஸஹஜீவிதாய ஸுக²விஹாரத்தா²யாதி அத்தோ².

து³ம்மங்கூனம் புக்³க³லானம் நிக்³க³ஹாயாதி து³ம்மங்கூனாம து³ஸ்ஸீலபுக்³க³லா, யே மங்குதம் ஆபாதி³யமானாபி து³க்கே²ன ஆபஜ்ஜந்தி, வீதிக்கமம் கரோந்தா வா கத்வா வா ந லஜ்ஜந்தி, தேஸம் நிக்³க³ஹத்தா²ய. தே ஹி ஸிக்கா²பதே³ அஸதி ‘‘கிம் தும்ஹேஹி தி³ட்ட²ம், கிம் ஸுதம், கிம் அம்ஹேஹி கதம், கதமஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிம் கதமம் ஆபத்திம் ரோபேத்வா அம்ஹே நிக்³க³ண்ஹதா²’’தி ஸங்க⁴ம் விஹேடே²ய்யும். ஸிக்கா²பதே³ பன ஸதி தே ஸங்கோ⁴ ஸிக்கா²பத³ம் த³ஸ்ஸேத்வா ஸஹ த⁴ம்மேன நிக்³க³ஹேஸ்ஸதி. தேன வுத்தம் – ‘‘து³ம்மங்கூனம் புக்³க³லானம் நிக்³க³ஹாயா’’தி.

பேஸலானந்தி பியஸீலானம் பி⁴க்கூ²னம் பா²ஸுவிஹாரத்தா²ய. பியஸீலா ஹி பி⁴க்கூ² கத்தப்³பா³கத்தப்³ப³ம் ஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜம் வேலம் மரியாத³ஞ்ச அஜானந்தா ஸிக்கா²த்தயபாரிபூரியா க⁴டமானா கிலமந்தி, தே பன ஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜம் வேலம் மரியாத³ஞ்ச ஞத்வா ஸிக்கா²பாரிபூரியா க⁴டமானா ந கிலமந்தி. தேன தேஸம் ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞாபனம் பா²ஸுவிஹாராய ஸம்வத்ததியேவ. யோ வா து³ம்மங்கூனம் புக்³க³லானம் நிக்³க³ஹோ, ஸ்வேவ தேஸம் பா²ஸுவிஹாரோ. து³ஸ்ஸீலபுக்³க³லே நிஸ்ஸாய ஹி உபோஸத²ப்பவாரணா ந திட்ட²ந்தி, ஸங்க⁴கம்மானி நப்பவத்தந்தி, ஸாமக்³கீ³ ந ஹோதி, பி⁴க்கூ² அனேகக்³கா³ உத்³தே³ஸாதீ³ஸு அனுயுஞ்ஜிதும் ந ஸக்கோந்தி. து³ஸ்ஸீலேஸு பன நிக்³க³ஹிதேஸு ஸப்³போ³பி அயம் உபத்³த³வோ ந ஹோதி, ததோ பேஸலா பி⁴க்கூ² பா²ஸு விஹரந்தி. ஏவம் ‘‘பேஸலானம் பி⁴க்கூ²னம் பா²ஸுவிஹாராயா’’தி ஏத்த² த்³விதா⁴ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

தி³ட்ட²த⁴ம்மிகானம் ஆஸவானம் ஸம்வராயாதி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ஆஸவா நாம அஸம்வரே டி²தேன தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே பத்தப்³பா³ பாணிப்பஹாரத³ண்ட³ப்பஹாரஸத்த²ப்பஹாரஹத்த²ச்சே²த³பாத³ச்சே²த³அகித்திஅயஸவிப்படிஸாராத³யோ து³க்க²விஸேஸோ, தேஸம் ஸம்வராய பித³ஹனாய ஆக³மனமக்³க³த²கனாயாதி அத்தோ². ஸம்பராயிகானந்தி ஸம்பராயிகா ஆஸவா நாம அஸம்வரே டி²தேன கதபாபகம்மமூலகா ஸம்பராயே நரகாதீ³ஸு பத்தப்³பா³ து³க்க²விஸேஸா, தேஸம் படிகா⁴தத்தா²ய வூபஸமத்தா²ய.

அப்பஸன்னானந்தி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஹி ஸதி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திம் ஞத்வா வா, யதா²பஞ்ஞத்தம் படிபஜ்ஜமானே பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா வா, யேபி அப்பஸன்னா பண்டி³தமனுஸ்ஸா, தே ‘‘யானி வத லோகே மஹாஜனஸ்ஸ ரஜ்ஜனது³ஸ்ஸனமுய்ஹனட்டா²னானி, தேஹி இமே ஸமணா ஆரகா விரதா விஹரந்தி, து³க்கரம் வத கரோந்தீ’’தி பஸாத³ம் ஆபஜ்ஜந்தி வினயபிடகபோத்த²கம் தி³ஸ்வா மிச்சா²தி³ட்டி²கதவேதி³ப்³ராஹ்மணா விய. தேன வுத்தம் – ‘‘அப்பஸன்னானம் பஸாதா³யா’’தி.

பஸன்னானந்தி யேபி ஸாஸனே பஸன்னா குலபுத்தா, தேபி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திம் வா ஞத்வா, யதா²பஞ்ஞத்தம் படிபஜ்ஜமானே பி⁴க்கூ² வா தி³ஸ்வா ‘‘அஹோ அய்யா து³க்கரம் கரோந்தி, யே யாவஜீவம் ஏகப⁴த்தா வினயஸம்வரம் பாலேந்தீ’’தி பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ பஸீத³ந்தி. தேன வுத்தம் – ‘‘பஸன்னானம் பி⁴ய்யோபா⁴வாயா’’தி.

ஸத்³த⁴ம்மட்டி²தியாதி திவிதோ⁴ ஸத்³த⁴ம்மோ பரியத்திஸத்³த⁴ம்மோ படிபத்திஸத்³த⁴ம்மோ அதி⁴க³மஸத்³த⁴ம்மோதி. தத்த² ஸகலம்பி பு³த்³த⁴வசனம் பரியத்திஸத்³த⁴ம்மோ நாம. தேரஸ து⁴தகு³ணா சாரித்தவாரித்தஸீலஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாதி அயம் படிபத்திஸத்³த⁴ம்மோ நாம. நவலோகுத்தரத⁴ம்மோ அதி⁴க³மஸத்³த⁴ம்மோ நாம. ஸோ ஸப்³போ³பி யஸ்மா ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஸதி பி⁴க்கூ² ஸிக்கா²பத³ஞ்ச தஸ்ஸ விப⁴ங்க³ஞ்ச தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் அஞ்ஞஞ்ச பு³த்³த⁴வசனம் பரியாபுணந்தி, யதா²பஞ்ஞத்தஞ்ச படிபஜ்ஜமானா படிபத்திம் பூரேத்வா படிபத்தியா அதி⁴க³ந்தப்³ப³ம் லோகுத்தரத⁴ம்மம் அதி⁴க³ச்ச²ந்தி, தஸ்மா ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஸத்³த⁴ம்மோ சிரட்டி²திகோ ஹோதி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸத்³த⁴ம்மட்டி²தியா’’தி.

வினயானுக்³க³ஹாயாதி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஸதி ஸம்வரவினயோ, பஹானவினயோ, ஸமத²வினயோ, பஞ்ஞத்திவினயோதி சதுப்³பி³தோ⁴ வினயோ அனுக்³க³ஹிதோ ஹோதி ஸூபத்த²ம்பி⁴தோ. தேன வுத்தம் – ‘‘வினயானுக்³க³ஹாயா’’தி.

2. பாதிமோக்க²ட்ட²பனாஸுத்தவண்ணனா

32. து³தியே பாராஜிகோதி பாராஜிகாபத்திம் ஆபன்னோ. பாராஜிககதா² விப்பகதா ஹோதீதி ‘‘அஸுகபுக்³க³லோ பாராஜிகம் ஆபன்னோ நு கோ² நோ’’தி ஏவம் கதா² ஆரபி⁴த்வா அனிட்டா²பிதா ஹோதி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

3. உப்³பா³ஹிகாஸுத்தவண்ணனா

33. ததியே உப்³பா³ஹிகாயாதி ஸம்பத்தஅதி⁴கரணம் வூபஸமேதும் ஸங்க⁴தோ உப்³பா³ஹித்வா உத்³த⁴ரித்வா க³ஹணத்தா²ய. வினயே கோ² பன டி²தோ ஹோதீதி வினயலக்க²ணே பதிட்டி²தோ ஹோதி. அஸம்ஹீரோதி ந அஞ்ஞஸ்ஸ வசனமத்தேனேவ அத்தனோ லத்³தி⁴ம் விஸ்ஸஜ்ஜேதி. படிப³லோதி காயப³லேனபி ஞாணப³லேனபி ஸமன்னாக³தோ. ஸஞ்ஞாபேதுந்தி ஜானாபேதும். பஞ்ஞாபேதுந்தி ஸம்பஜானாபேதும். நிஜ்ஜா²பேதுந்தி ஓலோகாபேதும். பேக்க²துந்தி பஸ்ஸாபேதும். பஸாதே³துந்தி ஸஞ்ஜாதபஸாத³ம் காதும். அதி⁴கரணந்தி விவாதா³தி⁴கரணாதி³சதுப்³பி³த⁴ம். அதி⁴கரணஸமுத³யந்தி விவாத³மூலாதி³கம் அதி⁴கரணகாரகம். அதி⁴கரணனிரோத⁴ந்தி அதி⁴கரணானம் வூபஸமம். அதி⁴கரணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ந்தி ஸத்தவித⁴அதி⁴கரணஸமத²ம்.

4. உபஸம்பதா³ஸுத்தவண்ணனா

34. சதுத்தே² அனபி⁴ரதிந்தி உக்கண்டி²தபா⁴வம். வூபகாஸேதுந்தி வினேதும். அதி⁴ஸீலேதி உத்தமஸீலே. சித்தபஞ்ஞாஸுபி ஏஸேவ நயோ.

7. ஸங்க⁴பே⁴த³ஸுத்தவண்ணனா

37. ஸத்தமே வத்தூ²ஹீதி காரணேஹி. அவகஸ்ஸந்தீதி பரிஸம் ஆகட்³ட⁴ந்தி விஜடேந்தி ஏகமந்தம் உஸ்ஸாரேந்தி. அபகஸ்ஸந்தீதி அதிவிய ஆகட்³ட⁴ந்தி, யதா² விஸம்ஸட்டா² ஹோந்தி, ஏவம் கரோந்தி. ஆவேனி கம்மானி கரோந்தீதி விஸும் ஸங்க⁴கம்மானி கரோந்தி.

9-10. ஆனந்த³ஸுத்தத்³வயவண்ணனா

39-40. நவமே கப்பட்டி²கந்தி ஆயுகப்பம் நிரயம்ஹி டி²திகாரணம். கிப்³பி³ஸம் பஸவதீதி பாபம் படிலப⁴தி. ஆபாயிகோதி அபாயக³மனீயோ. நேரயிகோதி நிரயே நிப்³ப³த்தனகோ. வக்³க³ரதோதி பே⁴த³ரதோ. யோக³க்கே²மா பத⁴ம்ஸதீதி யோகே³ஹி கே²மதோ அரஹத்ததோ த⁴ம்ஸதி விக³ச்ச²தி. த³ஸமே அனுக்³க³ஹோதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸங்க³ஹானுக்³க³ஹோ. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

உபாலிவக்³கோ³ சதுத்தோ².

5. அக்கோஸவக்³கோ³

4. குஸினாரஸுத்தவண்ணனா

44. பஞ்சமஸ்ஸ சதுத்தே² குஸினாராயந்தி ஏவம்னாமகே நக³ரே. தே³வதானம் அத்தா²ய ப³லிம் ஹரந்தி ஏத்தா²தி ப³லிஹரணோ, தஸ்மிம் ப³லிஹரணே. அச்சி²த்³தே³ன அப்படிமம்ஸேனாதிஆதீ³ஸு யேன கேனசிதே³வ பஹடோ வா ஹோதி, வேஜ்ஜகம்மாதீ³னி வா கதானி, தஸ்ஸ காயஸமாசாரோ உபசிகாதீ³ஹி கா²யிததாலபண்ணம் விய சி²த்³தோ³ ச, படிமஸிதும் யத்த² கத்த²சி க³ஹேத்வா ஆகட்³டி⁴தும் ஸக்குணேய்யதாய படிமம்ஸோ ச ஹோதி, விபரீதோ அச்சி²த்³தோ³ அப்படிமம்ஸோ நாம. வசீஸமாசாரோ பன முஸாவாத³ஓமஸவாத³பேஸுஞ்ஞஅமூலகானுத்³த⁴ம்ஸனாதீ³ஹி சி²த்³தோ³ ஸப்படிமம்ஸோ ச ஹோதி, விபரீதோ அச்சி²த்³தோ³ அப்படிமம்ஸோ. மேத்தம் நு கோ² மே சித்தந்தி பலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா கம்மட்டா²னபா⁴வனானுயோகே³ன அதி⁴க³தம் மே மேத்தசித்தம். அனாகா⁴தந்தி ஆகா⁴தவிரஹிதம், விக்க²ம்ப⁴னேன விஹதாகா⁴தந்தி அத்தோ². கத்த² வுத்தந்தி இத³ம் ஸிக்கா²பத³ம் கிஸ்மிம் நக³ரே வுத்தம்.

காலேன வக்கா²மீதிஆதீ³ஸு ஏகோ ஏகம் ஓகாஸம் காரேத்வா சோதே³ந்தோ காலேன வத³தி நாம. ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வா க³ணமஜ்ஜே² வா ஸலாகக்³க³யாக³க்³க³விதக்கமாளகபி⁴க்கா²சாரமக்³க³ஆஸனஸாலாதீ³ஸு வா உபட்டா²கேஹி பரிவாரிதக்க²ணே வா சோதே³ந்தோ அகாலேன வத³தி நாம. தச்சே²ன வத³ந்தோ பூ⁴தேன வத³தி நாம. ‘‘த³ஹரமஹல்லகபரிஸாவசரகபம்ஸுகூலிகத⁴ம்மகதி²கபதிரூபம் தவ இத³’’ந்தி வத³ந்தோ ப²ருஸேன வத³தி நாம. காரணனிஸ்ஸிதம் பன கத்வா, ‘‘ப⁴ந்தே மஹல்லகத்த², பரிஸாவசரகத்த², பம்ஸுகூலிகத்த², த⁴ம்மகதி²கத்த²பதிரூபம் தும்ஹாகமித³’’ந்தி வத³ந்தோ ஸண்ஹேன வத³தி நாம. காரணனிஸ்ஸிதம் கத்வா வத³ந்தோ அத்த²ஸம்ஹிதேன வத³தி நாம. மேத்தசித்தோ வக்கா²மி நோ தோ³ஸந்தரோதி மேத்தசித்தம் பச்சுபட்ட²பேத்வா வக்கா²மி, ந து³ட்ட²சித்தோ ஹுத்வா.

5. ராஜந்தேபுரப்பவேஸனஸுத்தவண்ணனா

45. பஞ்சமே கதம் வா கரிஸ்ஸந்தி வாதி மேது²னவீதிக்கமம் கரிம்ஸு வா கரிஸ்ஸந்தி வா. ரதனந்தி மணிரதனாதீ³ஸு யம்கிஞ்சி. பத்தே²தீதி மாரேதும் இச்ச²தி. ஹத்தி²ஸம்பா³த⁴ந்தி ஹத்தீ²ஹி ஸம்பா³த⁴ம். ஹத்தி²ஸம்மத்³த³ந்தி வா பாடோ², தஸ்ஸத்தோ² – ஹத்தீ²ஹி ஸம்மத்³தோ³ ஏத்தா²தி ஹத்தி²ஸம்மத்³த³ம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ரஜனீயானி ரூபஸத்³த³க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³பா³னீதி ஏதானி ராக³ஜனகானி ரூபாதீ³னி தத்த² பரிபூரானி ஹோந்தி.

6. ஸக்கஸுத்தவண்ணனா

46. ச²ட்டே² ஸோகஸப⁴யேதி ஸோகேன ஸப⁴யே. ஸோகப⁴யேதி வா பாடோ², அயமேவத்தோ². து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ. யேன கேனசி கம்மட்டா²னேனாதி கஸிவணிஜ்ஜாதி³கம்மேஸு யேன கேனசி கம்மேன. அனாபஜ்ஜ அகுஸலந்தி கிஞ்சி அகுஸலம் அனாபஜ்ஜித்வா. நிப்³பி³ஸேய்யாதி உப்பாதே³ய்ய ஆசினேய்ய. த³க்கோ²தி சே²கோ. உட்டா²னஸம்பன்னோதி உட்டா²னவீரியேன ஸமன்னாக³தோ. அலம் வசனாயாதி யுத்தோ வசனாய. ஏகந்தஸுக²ப்படிஸம்வேதீ³ விஹரேய்யாதி ஏகந்தமேவ காயிகசேதஸிகஸுக²ம் ஞாணேன படிஸம்வேதே³ந்தோ விஹரேய்ய. அனிச்சாதி ஹுத்வா அபா⁴வதோ. துச்சா²தி ஸாரரஹிதா. முஸாதி நிச்சஸுப⁴ஸுகா² விய கா²யமானாபி ததா² ந ஹோந்தீதி முஸா. மோஸத⁴ம்மாதி நஸ்ஸனஸபா⁴வா. தஸ்மா தே படிச்ச து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதீதி ஸந்த³ஸ்ஸேதி. இத⁴ பன வோதி ஏத்த² வோ தி நிபாதமத்தம். அபண்ணகம் வா ஸோதாபன்னோதி அவிராதி⁴தம் ஏகம்ஸேன ஸோதாபன்னோ வா ஹோதி. ஸோபி ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேதி, ப்³ரஹ்மலோகம் வா க³ந்த்வா ச²ஸு வா காமஸக்³கே³ஸு ஏகந்தஸுக²ப்படிஸம்வேதீ³ ஹுத்வா விஹரேய்ய. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸத்தா² அட்ட²ங்கு³போஸத²ஸ்ஸ கு³ணம் கதே²ஸி.

7. மஹாலிஸுத்தவண்ணனா

47. ஸத்தமே மிச்சா²பணிஹிதந்தி மிச்சா² ட²பிதம். அத⁴ம்மசரியாவிஸமசரியாதி அகுஸலகம்மபத²வஸேன அத⁴ம்மசரியஸங்கா²தா விஸமசரியா. குஸலகம்மபத²வஸேன இதரா வேதி³தப்³பா³. ஏவமித⁴ வட்டமேவ கதி²தம்.

8. பப்³ப³ஜிதஅபி⁴ண்ஹஸுத்தவண்ணனா

48. அட்ட²மே பப்³ப³ஜிதேனாதி க⁴ராவாஸம் பஹாய ஸாஸனே பப்³ப³ஜ்ஜம் உபக³தேன. அபி⁴ண்ஹந்தி அபி⁴க்க²ணம் புனப்புனம், பச்சவேக்கி²தப்³பா³ ஓலோகேதப்³பா³ ஸல்லக்கே²தப்³பா³. வேவண்ணியந்தி விவண்ணபா⁴வம். தம் பனேதம் வேவண்ணியம் து³வித⁴ம் ஹோதி ஸரீரவேவண்ணியம் பரிக்கா²ரவேவண்ணியஞ்ச. தத்த² கேஸமஸ்ஸுஓரோபனேன ஸரீரவேவண்ணியம் வேதி³தப்³ப³ம். புப்³பே³ பன நானாவிராகா³னி ஸுகு²மவத்தா²னி நிவாஸேத்வாபி நானக்³க³ரஸபோ⁴ஜனம் ஸுவண்ணரஜதபா⁴ஜனேஸு பு⁴ஞ்ஜித்வாபி ஸிரிக³ப்³பே⁴ வரஸயனாஸனேஸு நிபஜ்ஜித்வாபி நிஸீதி³த்வாபி ஸப்பினவனீதாதீ³ஹி பே⁴ஸஜ்ஜம் கத்வாபி பப்³ப³ஜிதகாலதோ பட்டா²ய சி²ன்னஸங்க⁴டிதகஸாவரஸபீதானி வத்தா²னி நிவாஸேதப்³பா³னி, அயபத்தே வா மத்திகபத்தே வா மிஸ்ஸகோத³னோ பு⁴ஞ்ஜிதப்³போ³, ருக்க²மூலாதி³ஸேனாஸனே முஞ்ஜதிணஸந்த²ரணாதீ³ஸு நிபஜ்ஜிதப்³ப³ம், சம்மக²ண்ட³தட்டிகாதீ³ஸு நிஸீதி³தப்³ப³ம், பூதிமுத்தாதீ³ஹி பே⁴ஸஜ்ஜம் கத்தப்³ப³ம் ஹோதி. ஏவமேத்த² பரிக்கா²ரவேவண்ணியம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் பச்சவேக்க²தோ கோபோ ச மானோ ச பஹீயதி.

பரபடிப³த்³தா⁴ மே ஜீவிகாதி மய்ஹம் பரேஸு படிப³த்³தா⁴ பராயத்தா சதுபச்சயஜீவிகாதி. ஏவம் பச்சவேக்க²தோ ஹி ஆஜீவோ பரிஸுஜ்ஜ²தி, பிண்ட³பாதோ ச அபசிதோ ஹோதி, சதூஸு பச்சயேஸு அபச்சவேக்கி²தபரிபோ⁴கோ³ நாம ந ஹோதி. அஞ்ஞோ மே ஆகப்போ கரணீயோதி யோ கி³ஹீனம் உரம் அபி⁴னீஹரித்வா கீ³வம் பக்³க³ஹேத்வா லலிதேனாகாரேன அனியதபத³வீதிஹாரேன க³மனாகப்போ ஹோதி, ததோ அஞ்ஞோவ ஆகப்போ மயா கரணீயோ, ஸந்திந்த்³ரியேன ஸந்தமானஸேன யுக³மத்தத³ஸ்ஸினா விஸமட்டா²னே உத³கஸகடேனேவ மந்த³மிதபத³வீதிஹாரேன ஹுத்வா க³ந்தப்³ப³ந்தி பச்சவேக்கி²தப்³ப³ம். ஏவம் பச்சவேக்க²தோ ஹி இரியாபதோ² ஸாருப்போ ஹோதி, திஸ்ஸோ ஸிக்கா² பரிபூரேந்தி. கச்சினுகோ²தி ஸலக்க²ணே நிபாதஸமுதா³யோ. அத்தாதி சித்தம். ஸீலதோ ந உபவத³தீதி அபரிஸுத்³த⁴ம் தே ஸீலந்தி ஸீலபச்சயோ ந உபவத³தி. ஏவம் பச்சவேக்க²தோ ஹி அஜ்ஜ²த்தம் ஹிரீ ஸமுட்டா²தி, ஸா தீஸு த்³வாரேஸு ஸம்வரம் ஸாதே⁴தி, தீஸு த்³வாரேஸு ஸம்வரோ சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் ஹோதி, சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலே டி²தோ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் க³ண்ஹாதி. அனுவிச்ச விஞ்ஞூ ஸப்³ரஹ்மசாரீதி பண்டி³தா ஸப்³ரஹ்மசாரினோ அனுவிசாரேத்வா. ஏவம் பச்சவேக்க²தோ ஹி ப³ஹித்³தா⁴ ஓத்தப்பம் ஸண்டா²தி, தம் தீஸு த்³வாரேஸு ஸம்வரம் ஸாதே⁴தீதி அனந்தரனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

நானாபா⁴வோ வினாபா⁴வோதி ஜாதியா நானாபா⁴வோ, மரணேன வினாபா⁴வோ. ஏவம் பச்சவேக்க²தோ ஹி தீஸு த்³வாரேஸு அஸம்வுதாகாரோ நாம ந ஹோதி, மரணஸ்ஸதி ஸூபட்டி²தா ஹோதி. கம்மஸ்ஸகோம்ஹீதிஆதீ³ஸு கம்மம் மய்ஹம் ஸகம் அத்தனோ ஸந்தகந்தி கம்மஸ்ஸகா. கம்மேன தா³தப்³ப³ம் ப²லம் தா³யம், கம்மஸ்ஸ தா³யம் கம்மதா³யம், தம் ஆதீ³யாமீதி கம்மதா³யாதோ³. கம்மம் மய்ஹம் யோனி காரணந்தி கம்மயோனி. கம்மம் மய்ஹம் ப³ந்து⁴ ஞாதகோதி கம்மப³ந்து⁴. கம்மம் மய்ஹம் படிஸரணம் பதிட்டா²தி கம்மபடிஸரணோ. தஸ்ஸ தா³யாதோ³ ப⁴விஸ்ஸாமீதி தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ தா³யாதோ³ தேன தி³ன்னப²லம் படிக்³கா³ஹகோ ப⁴விஸ்ஸாமி. ஏவம் கம்மஸ்ஸகதம் பன பச்சவேக்க²தோ பாபகரணம் நாம ந ஹோதி. கத²ம்பூ⁴தஸ்ஸ மே ரத்திந்தி³வா வீதிவத்தந்தீதி கின்னு கோ² மே வத்தப்படிபத்திம் கரோந்தஸ்ஸ, உதா³ஹு அகரோந்தஸ்ஸ, பு³த்³த⁴வசனம் ஸஜ்ஜா²யந்தஸ்ஸ, உதா³ஹு அஸஜ்ஜா²யந்தஸ்ஸ, யோனிஸோமனஸிகாரே கம்மம் கரோந்தஸ்ஸ, உதா³ஹு அகரோந்தஸ்ஸாதி கத²ம்பூ⁴தஸ்ஸ மே ரத்திந்தி³வா வீதிவத்தந்தி, பரிவத்தந்தீதி அத்தோ². ஏவம் பச்சவேக்க²தோ ஹி அப்பமாதோ³ பரிபூரதி.

ஸுஞ்ஞாகா³ரே அபி⁴ரமாமீதி விவித்தோகாஸே ஸப்³பி³ரியாபதே²ஸு ஏககோவ ஹுத்வா கச்சி நு கோ² அபி⁴ரமாமீதி அத்தோ². ஏவம் பச்சவேக்க²தோ காயவிவேகோ பரிபூரதி. உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோதி உத்தரிமனுஸ்ஸானம் உக்கட்ட²மனுஸ்ஸபூ⁴தானம் ஜா²யீனஞ்சேவ அரியானஞ்ச ஜா²னாதி³த⁴ம்மோ, த³ஸகுஸலகம்மபத²ஸங்கா²தமனுஸ்ஸத⁴ம்மதோ வா உத்தரிதரோ விஸிட்ட²தரோ த⁴ம்மோ மே மம ஸந்தானே அத்தி² நு கோ², ஸந்தி நு கோ²தி அத்தோ². அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோதி மஹக்³க³தலோகுத்தரபஞ்ஞா பஜானனட்டே²ன ஞாணம், சக்கு²னா தி³ட்ட²மிவ த⁴ம்மம் பச்சக்க²கரணதோ த³ஸ்ஸனட்டே²ன த³ஸ்ஸனந்தி ஞாணத³ஸ்ஸனம், அரியம் விஸுத்³த⁴ம் உத்தமம் ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி அரியஞாணத³ஸ்ஸனம், அலம் பரியத்தகம் கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனஸமத்த²ம் அரியஞாணத³ஸ்ஸனமேத்த², அஸ்ஸ வாதி அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனோ, ஜா²னாதி³பே⁴தோ³ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோ அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனோ ச ஸோ விஸேஸோ சாதி அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ. அத² வா தமேவ கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனஸமத்த²ம் விஸுத்³த⁴ம் ஞாணத³ஸ்ஸனமேவ விஸேஸோதி அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ வா. அதி⁴க³தோதி படிலத்³தோ⁴ மே அத்தி² நு கோ². ஸோஹந்தி படிலத்³த⁴விஸேஸோ ஸோ அஹம். பச்சி²மே காலேதி மரணமஞ்சே நிபன்னகாலே. புட்டோ²தி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி அதி⁴க³தகு³ணவிஸேஸம் புச்சி²தோ. ந மங்கு ப⁴விஸ்ஸாமீதி பதிதக்க²ந்தோ⁴ நித்தேஜோ ந ஹேஸ்ஸாமீதி. ஏவம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ஹி மோக⁴காலகிரியா நாம ந ஹோதி.

9-10. ஸரீரட்ட²த⁴ம்மஸுத்தாதி³வண்ணனா

49-50. நவமே போனோப்³ப⁴விகோதி புனப்³ப⁴வனிப்³ப³த்தகோ. ப⁴வஸங்கா²ரோதி ப⁴வஸங்க²ரணகம்மம். இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம். த³ஸமே ஸீலபா³ஹுஸச்சவீரியஸதிபஞ்ஞா லோகியலோகுத்தராமிஸ்ஸிகா கதி²தா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

அக்கோஸவக்³கோ³ பஞ்சமோ.

பட²மபண்ணாஸகம் நிட்டி²தம்.

2. து³தியபண்ணாஸகம்

(6) 1. ஸசித்தவக்³கோ³

1-4. ஸசித்தஸுத்தாதி³வண்ணனா

51-54. து³தியஸ்ஸ பட²மே ஸசித்தபரியாயகுஸலோதி அத்தனோ சித்தவாரகுஸலோ. ரஜந்தி ஆக³ந்துகஉபக்கிலேஸம். அங்க³ணந்தி தத்த²ஜாதகஅங்க³காளதிலகாதி³ம். ஆஸவானம் க²யாயாதி அரஹத்தத்தா²ய. ததியே படிபா⁴னேனாதி வசனஸண்டா²னேன. சதுத்தே² அதி⁴பஞ்ஞாத⁴ம்மவிபஸ்ஸனாயாதி ஸங்கா²ரபரிக்³கா³ஹகவிபஸ்ஸனாய.

8. மூலகஸுத்தவண்ணனா

58. அட்ட²மே அமதோக³தா⁴தி ஏத்த² ஸஉபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து கதி²தா, நிப்³பா³னபரியோஸானாதி ஏத்த² அனுபாதி³ஸேஸா. அனுபாதி³ஸேஸம் பத்தஸ்ஸ ஹி ஸப்³பே³ த⁴ம்மா பரியோஸானப்பத்தா நாம ஹோந்தி. ஸேஸபதா³னி ஹேட்டா² வுத்தத்தா²னேவ.

9. பப்³ப³ஜ்ஜாஸுத்தவண்ணனா

59. நவமே தஸ்மாதி யஸ்மா ஏவம் அபரிசிதசித்தஸ்ஸ ஸாமஞ்ஞத்தோ² ந ஸம்பஜ்ஜதி, தஸ்மா. யதா²பப்³ப³ஜ்ஜாபரிசிதஞ்ச நோ சித்தம் ப⁴விஸ்ஸதீதி யதா² பப்³ப³ஜ்ஜானுரூபேன பரிசிதம். யே ஹி கேசி பப்³ப³ஜந்தி நாம, ஸப்³பே³ தே அரஹத்தம் பத்தே²த்வா. தஸ்மா யம் சித்தம் அரஹத்தாதி⁴க³மத்தா²ய பரிசிதம் வட்³டி⁴தம், தம் யதா²பப்³ப³ஜ்ஜாபரிசிதம் நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவரூபம் பன சித்தம் ப⁴விஸ்ஸதீதி ஸிக்கி²தப்³ப³ம். லோகஸ்ஸ ஸமஞ்ச விஸமஞ்சாதி ஸத்தலோகஸ்ஸ ஸுசரிதது³ச்சரிதானி. லோகஸ்ஸ ப⁴வஞ்ச விப⁴வஞ்சாதி தஸ்ஸ வட்³டி⁴ஞ்ச வினாஸஞ்ச, ததா² ஸம்பத்திஞ்ச விபத்திஞ்ச. லோகஸ்ஸ ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்சாதி பன ஸங்கா²ரலோகம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்திஞ்ச பே⁴த³ஞ்சாதி அத்தோ².

10. கி³ரிமானந்த³ஸுத்தவண்ணனா