1. ஸவிகரணாக்²யாதவிபா⁴க³

தத்த² தா⁴தூதி கேனட்டே²ன தா⁴து? ஸகத்த²ம்பி தா⁴ரேதீதி தா⁴து, அத்தா²திஸயயோக³தோ பரத்த²ம்பி தா⁴ரேதீதி தா⁴து, வீஸதியா உபஸக்³கே³ஸு யேன கேனசி உபஸக்³கே³ன அத்த²விஸேஸகாரணேன படிப³த்³தா⁴ அத்த²விஸேஸம்பி தா⁴ரேதீதி தா⁴து, ‘‘அயம் இமிஸ்ஸா அத்தோ², அயமிதோ பச்சயோ பரோ’’திஆதி³னா அனேகப்பகாரேன பண்டி³தேஹி தா⁴ரியதி ஏஸாதிபி தா⁴து, வித³ஹந்தி விது³னோ ஏதாய ஸத்³த³னிப்ப²த்திம் அயலோஹாதி³மயம் அயலோஹாதி³தா⁴தூஹி வியாதிபி தா⁴து. ஏவம் தாவ தா⁴துஸத்³த³ஸ்ஸத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

தா⁴துஸத்³தோ³ ஜினமதே, இத்தி²லிங்க³த்தனே மதோ;

ஸத்தே² புல்லிங்க³பா⁴வஸ்மிம், கச்சாயனமதே த்³விஸு.

அத² வா ஜினமதே ‘‘ததோ கோ³தமிதா⁴தூனீ’’தி ஏத்த² தா⁴துஸத்³தோ³ லிங்க³விபல்லாஸே வத்ததி ‘‘பப்³ப³தானி வனானி சா’’தி ஏத்த² பப்³ப³தஸத்³தோ³ விய, ந பனேத்த² வத்தப்³ப³ம் ‘‘அட்டி²வாசகத்தா நபும்ஸகனித்³தே³ஸோ’’தி அட்டி²வாசகத்தேபி ‘‘தா⁴துயோ’’தி இத்தி²லிங்க³த³ஸ்ஸனதோ. பூ⁴வாத³யோ ஸத்³தா³ தா⁴தவோ. ஸேய்யதி²த³ம்? பூ⁴ இ கு கே தக்க தக தகி ஸுகஇச்சாத³யோ. க³ணதோ தே அட்ட²விதா⁴ பூ⁴வாதி³க³ணோ ருதா⁴தி³க³ணோ தி³வாதி³க³ணோ ஸ்வாதி³க³ணோ கியாதி³க³ணோ க³ஹாதி³க³ணோ தனாதி³க³ணோ சுராதி³க³ணோ சாதி. இதா³னி தேஸம் விகரணஸஞ்ஞிதே பச்சயே த³ஸ்ஸேஸ்ஸாம. அனேகவிதா⁴ ஹி பச்சயா நானப்பகாரேஸு நாமனாம கிதனாம ஸமாஸனாம தத்³தி⁴தனாமாக்²யாதேஸு பவத்தனதோ. ஸங்கே²பதோ பன து³விதா⁴வ நாமபச்சயோ ஆக்²யாதபச்சயோ சாதி. தத்ராபி ஆக்²யாதபச்சயா து³விதா⁴ விகரணபச்சயனோவிகரணபச்சயவஸேன. தத்த² விகரணபச்சயோ அகாராதி³ஸத்தரஸவிதோ⁴ அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன பன்னரஸவிதோ⁴ ச. நோவிகரணபச்சயோ பன க² ச² ஸாதி³னேகவிதோ⁴. யே ரூபனிப்ப²த்தியா உபகாரகா அத்த²விஸேஸஸ்ஸ ஜோதகா வா அஜோதகா வா லோபனீயா வா அலோபனீயா வா, தே ஸத்³தா³ பச்சயா.

படிச்ச காரணம் தம் தம், ஏந்தீதி பச்சயாத² வா;

படிச்ச ஸத்³த³னிப்ப²த்தி, இதோ ஏதீதி பச்சயா.

நாமிகப்பச்சயானம் யோ, விபா⁴கோ³ ஆவி ஹேஸ்ஸதி;

நாமகப்பே யதோ தஸ்மா, ந தம் வித்தா²ரயாமஸே.

யோ நோவிகரணானம் து, பச்சயானம் விபா⁴க³தோ;

ஸோ பனாக்²யாதகப்பம்ஹி, வித்தா²ரேனா’க³மிஸ்ஸதீதி.

இச்சானேகவிதே⁴ஸு பச்சயேஸு ‘‘விகரணபச்சயா நாம இமே’’தி ஸல்லக்கே²தப்³பா³. கத²ம்? பூ⁴வாதி³க³ணதோ அபச்சயோ ஹோதி கத்தரி, ருதா⁴தி³க³ணதோ அகாரிவண்ணேகாரோகாரபச்சயா ஹோந்தி கத்தரி, புப்³ப³மஜ்ஜ²ட்டா²னே நிக்³க³ஹீதாக³மோ ச, தி³வாதி³க³ணதோ யபச்சயோ ஹோதி கத்தரி, ஸ்வாதி³க³ணதோ ணு ணா உணாபச்சயா ஹோந்தி கத்தரி, கியாதி³க³ணதோ நாபச்சயோ ஹோதி கத்தரி, க³ஹாதி³க³ணதோ ப்ப ண்ஹாபச்சயா ஹோந்தி கத்தரி, தனாதி³க³ணதோ ஓ யிரபச்சயா ஹோந்தி கத்தரி, சுராதி³க³ணதோ ணே ணயபச்சயா ஹோந்தி கத்தரி.

அகாரோ ச இவண்ணோ ச, ஏ ஓகாரா ச யோ ததா²;

ணு ணா உணா ச நா ப்ப ண்ஹா-யிரா ணே ணயபச்சயா.

அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன, ஏவம் பன்னரஸே’ரிதா;

விகரணவ்ஹயா ஏதே, பச்சயாதி விபா⁴வயே.

யே ஏவம் நித்³தி³ட்டே²ஹி விகரணபச்சயேஹி தத³ஞ்ஞேஹி ச ஸப்பச்சயா அட்ட²விதா⁴ தா⁴துக³ணா ஸுத்தந்தேஸு ப³ஹூபகாரா, தேஸ்வாயம் பூ⁴வாதி³க³ணோ. பூ⁴ ஸத்தாயம், பூ⁴தா⁴து விஜ்ஜமானதாயம் வத்ததி. ஸகம்மிகாகம்மிகாஸு தா⁴தூஸு அயம் அகம்மிகா தா⁴து, ந பன ‘‘த⁴ம்மபூ⁴தோ’’திஆதீ³ஸு பத்திஅத்த²வாசிகா அபரா பூ⁴தா⁴து விய ஸகம்மிகா. ஏஸா ஹி பரிஅபி⁴ஆதீ³ஹி உபஸக்³கே³ஹி யுத்தாயேவ ஸகம்மிகா ப⁴வதி, ந உப பரா பாதுஆதீ³ஹி உபஸக்³க³னிபாதேஹி யுத்தாபி. அதோ இமிஸ்ஸா ஸித்³தா⁴னி ரூபானி த்³விதா⁴ ஞேய்யானி அகம்மகபதா³னி ஸகம்மகபதா³னி சாதி.

ஸுத்³த⁴கத்துக்ரியாபத³னித்³தே³ஸ

தத்ர ப⁴வதி உப்³ப⁴வதி ஸமுப்³ப⁴வதி பப⁴வதி பராப⁴வதி ஸம்ப⁴வதி விப⁴வதி, போ⁴தி ஸம்போ⁴தி விபோ⁴தி பாதுப⁴வதி பாதுப்³ப⁴வதி பாதுபோ⁴தி, இமானி அகம்மகபதா³னி. ஏத்த² பாதுஇதி நிபாதோ, ஸோ ‘‘ஆவிப⁴வதி திரோப⁴வதீ’’திஆதீ³ஸு ஆவி திரோநிபாதா விய பூ⁴தா⁴துதோ நிப்ப²ன்னாக்²யாதஸத்³த³ஸ்ஸ நேவ விஸேஸகரோ, ந ச ஸகம்மகத்தஸாத⁴கோ. உஇச்சாத³யோ உபஸக்³கா³, தே பன விஸேஸகரா, ந ஸகம்மகத்தஸாத⁴கா. யேஸமத்தோ² கம்மேன ஸம்ப³ந்த⁴னீயோ ந ஹோதி, தானி பதா³னி அகம்மகானி. அகம்மகபதா³னம் யதா²ரஹம் ஸகம்மகாகம்மகவஸேன அத்தோ² கதே²தப்³போ³. பரிபோ⁴தி பரிப⁴வதி, அபி⁴போ⁴தி அபி⁴ப⁴வதி, அதி⁴போ⁴தி அதி⁴ப⁴வதி, அதிபோ⁴தி அதிப⁴வதி, அனுபோ⁴தி அனுப⁴வதி, ஸமனுபோ⁴தி ஸமனுப⁴வதி, அபி⁴ஸம்போ⁴தி அபி⁴ஸம்ப⁴வதி, இமானி ஸகம்மகபதா³னி. ஏத்த² பரிஇச்சாத³யோ உபஸக்³கா³, தே பூ⁴தா⁴துதோ நிப்ப²ன்னாக்²யாதஸத்³த³ஸ்ஸ விஸேஸகரா சேவ ஸகம்மகத்தஸாத⁴கா ச. யேஸமத்தோ² கம்மேன ஸம்ப³ந்த⁴னீயோ, தானி பதா³னி ஸகம்மகானி. ஸகம்மகபதா³னம் ஸகம்மகவஸேன அத்தோ² கதே²தப்³போ³, க்வசி அகம்மகவஸேனபி. ஏவம் ஸுத்³த⁴கத்துக்ரியாபதா³னி ப⁴வந்தி. உத்³தே³ஸோயம்.

தத்ர ப⁴வதீதி ஹோதி விஜ்ஜதி பஞ்ஞாயதி ஸரூபம் லப⁴தி. உப்³ப⁴வதீதி உப்பஜ்ஜதி ஸரூபம் லப⁴தி. ஸமுப்³ப⁴வதீதி ஸமுப்பஜ்ஜதி ஸரூபம் லப⁴தி. பப⁴வதீதி ஹோதி ஸம்ப⁴வதி. அத² வா பப⁴வதீதி யதோ குதோசி ஸந்த³தி, ந விச்சி²ஜ்ஜதி, அவிச்சி²ன்னம் ஹோதி, தம் தம் டா²னம் விஸரதி. பராப⁴வதீதி பராப⁴வோ ஹோதி ப்³யஸனம் ஆபஜ்ஜதி அவுத்³தி⁴ம் பாபுணாதி. ஸம்ப⁴வதீதி ஸுட்டு² ப⁴வதி வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜதி. விப⁴வதீதி உச்சி²ஜ்ஜதி வினஸ்ஸதி விபஜ்ஜதி, விஸேஸதோ வா ப⁴வதி ஸம்பஜ்ஜதி. போ⁴தி ஸம்போ⁴தி விபோ⁴தீதி இமானி ‘‘ப⁴வதி ஸம்ப⁴வதி விப⁴வதீ’’தி இமேஹி யதா²க்கமம் ஸமானனித்³தே³ஸானி. பாதுப⁴வதீதி பகாஸதி தி³ஸ்ஸதி பஞ்ஞாயதி பாகடம் ஹோதி. பாதுப்³ப⁴வதி பாதுபோ⁴தீதி இமானி ‘‘பாதுப⁴வதீ’’தி இமினா ஸமானனித்³தே³ஸானி. ஏவம் அகம்மகபதா³னம் யதா²ரஹம் ஸகம்மகாகம்மகவஸேன அத்த²கத²னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமுத்தரத்ராபி அஞ்ஞேஸம்பி அகம்மகபதா³னம்.

பரிபோ⁴திது³காதீ³ஸு பன ஸத்தஸு து³கேஸு யதா²க்கமம் த்³வே த்³வே பதா³னி ஸமானத்தா²னி, தஸ்மா த்³வே த்³வே பதா³னியேவ க³ஹேத்வா நித்³தி³ஸிஸ்ஸாம. தத்ர பரிபோ⁴தி பரிப⁴வதீதி பரம் ஹிம்ஸதி பீளேதி, அத² வா ஹீளேதி அவஜானாதி. அபி⁴போ⁴தி அபி⁴ப⁴வதீதி பரம் அஜ்ஜோ²த்த²ரதி மத்³த³தி. அதி⁴போ⁴தி அதி⁴ப⁴வதீதி பரம் அபி⁴மத்³தி³த்வா ப⁴வதி அத்தனோ வஸம் வத்தாபேதி. அதிபோ⁴தி அதிப⁴வதீதி பரம் அதிக்கமித்வா ப⁴வதி. அனுபோ⁴தி அனுப⁴வதீதி ஸுக²து³க்க²ம் வேதே³தி பரிபு⁴ஞ்ஜதி ஸுக²து³க்க²படிஸம்வேதீ³ ஹோதி. ஸமனுபோ⁴தி ஸமனுப⁴வதீதி ஸுக²து³க்க²ம் ஸுட்டு² வேதே³தி ஸுட்டு² பரிபு⁴ஞ்ஜதி ஸுட்டு² ஸுக²து³க்க²படிஸம்வேதீ³ ஹோதி. அபி⁴ஸம்போ⁴தி அபி⁴ஸம்ப⁴வதீதி பரம் அஜ்ஜோ²த்த²ரதி மத்³த³தி. ஏவம் ஸகம்மகபதா³னம் ஸகம்மகவஸேன அத்த²கத²னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத்த²சி பன க³ச்ச²தீதி பவத்ததீதி ஏவம் அகம்மகவஸேனபி. ஏவமுத்தரத்ராபி அஞ்ஞேஸம் ஸகம்மகபதா³னம்.

அபச்சயோ பரோ ஹோதி, பூ⁴வாதி³க³ணதோ ஸதி;

ஸுத்³த⁴கத்துக்ரியாக்²யானே, ஸப்³ப³தா⁴துகனிஸ்ஸிதே.

அயம் ஸுத்³த⁴கத்துக்ரியாபதா³னம் நித்³தே³ஸோ.

ஹேதுகத்துக்ரியாபத³னித்³தே³ஸ

பா⁴வேதி விபா⁴வேதிஸம்பா⁴வேதி பரிபா⁴வேதி, ஏவம் ஹேதுகத்துக்ரியாபதா³னி ப⁴வந்தி. ஏககம்மகவஸேனேஸமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. பச்சி²மஸ்ஸ பன த்³விகம்மகவஸேனபி. பரிபா⁴வாபேதி அபி⁴பா⁴வாபேதி அனுபா⁴வாபேதி, ஏவம்பி ஹேதுகத்துக்ரியாபதா³னி ப⁴வந்தி. த்³விகம்மகவஸேனேஸமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. இச்சேவம் த்³விதா⁴ ஹேதுகத்துக்ரியாபதா³னி ஞேய்யானி, அஞ்ஞானிபி க³ஹேதப்³பா³னி.

தத்ர பா⁴வேதீதி புக்³க³லோ பா⁴வேதப்³ப³ம் யம் கிஞ்சி பா⁴வேதி ஆஸேவதி ப³ஹுலீகரோதி, அத² வா பா⁴வேதீதி வட்³டே⁴தி. விபா⁴வேதீதி பா⁴வேதப்³ப³ம் யம் கிஞ்சி விபா⁴வேதி விஸேஸேன பா⁴வேதி, விவிதே⁴ன வா ஆகாரேன பா⁴வேதி பா⁴வயதி வட்³டே⁴தி, அத² வா விபா⁴வேதீதி அபா⁴வேதி அந்தரதா⁴பேதி. ஸம்பா⁴வேதீதி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி கு³ணம் ஸம்பா⁴வேதி ஸம்பா⁴வயதி ஸுட்டு² பகாஸேதி உக்கம்ஸேதி. பரிபா⁴வேதீதி பரிபா⁴வேதப்³ப³ம் யம் கிஞ்சி பரிபா⁴வேதி பரிபா⁴வயதி ஸமந்ததோ வட்³டே⁴தி. ஏவம் ஏககம்மகவஸேனத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. அத² வா பரிபா⁴வேதீதி வாஸேதப்³ப³ம் வத்து²ம் பரிபா⁴வேதி பரிபா⁴வயதி வாஸேதி க³ந்த⁴ம் கா³ஹாபேதி. ஏவம் த்³விகம்மகவஸேனாபி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. பரிபா⁴வாபேதீதி புக்³க³லோ புக்³க³லேன ஸபத்தம் பரிபா⁴வாபேதி ஹிம்ஸாபேதி, அத² வா பரிபா⁴வாபேதீதி ஹீளாபேதி அவஜானாபேதி. அபி⁴பா⁴வாபேதீதி புக்³க³லோ புக்³க³லேன ஸபத்தம் அபி⁴பா⁴வாபேதி அஜ்ஜோ²த்த²ராபேதி. அனுபா⁴வாபேதீதி புக்³க³லோ புக்³க³லேன ஸம்பத்திம் அனுபா⁴வாபேதி பரிபோ⁴ஜேதி.

பயுத்தோ கத்துனா யோகே³, டி²தோயேவாப்பதா⁴னியே;

க்ரியம் ஸாதே⁴தி ஏதஸ்ஸ, தீ³பகம் ஸாஸனே பத³ம்.

கரணவசனம்யேவ, யேபு⁴ய்யேன பதி³ஸ்ஸதி;

ஆக்²யாதே காரிதட்டா²னம், ஸந்தா⁴ய கதி²தம் இத³ம்.

ந நாமே காரிதட்டா²னம், ‘‘போ³தே⁴தா’’ இதிஆதி³கம்;

‘‘ஸுனகே²ஹிபி கா²தா³பேந்தி’’, இச்சாதீ³னி பதா³னி ச;

ஆஹரித்வான தீ³பேய்ய, பயோக³குஸலோ பு³தோ⁴.

தத்ரித³ம் கரணவசனம் கம்மத்த²தீ³பகம், உபயோக³ஸாமிவசனானிபி தத்³தீ³பகானி யோஜேதப்³பா³னி. கத²ம்? பரிபா⁴வாபேதீதி புக்³க³லோ புக்³க³லம் ஸபத்தம் பரிபா⁴வாபேதீதி, ததா² பரிபா⁴வாபேதீதி புக்³க³லோ புக்³க³லஸ்ஸ ஸபத்தம் பரிபா⁴வாபேதீதி. ஸேஸானி நயானுஸாரேன நித்³தி³ஸிதப்³பா³னி. ஏவம் ஸப்³பா³னேதானி கரணோபயோக³ஸாமிவசனானி கம்மத்த²தீ³பகானியேவ ஹோந்தி, தஸ்மா த்³விகம்மகவஸேனத்தோ² க³ஹேதப்³போ³.

அயம் ஹேதுகத்துக்ரியாபதா³னம் நித்³தே³ஸோ.

கம்மக்ரியாபத³னித்³தே³ஸ

ப⁴வியதே விப⁴வியதே பரிப⁴வியதே அபி⁴ப⁴வியதே அனுப⁴வியதே பரிபூ⁴யதே அபி⁴பூ⁴யதே அனுபூ⁴யதே, ஏவம் கம்முனோ க்ரியாபதா³னி ப⁴வந்தி. அஞ்ஞதா² ச ப⁴விய்யதே விப⁴விய்யதே பரிப⁴விய்யதே அபி⁴ப⁴விய்யதே அனுப⁴விய்யதே பரிபு⁴ய்யதே அபி⁴பு⁴ய்யதே அனுபு⁴ய்யதேதி. ஏத்த² கம்முனோ க்ரியாபதா³னியேவ கம்மகத்துனோ க்ரியாபதா³னி கத்வா யோஜேதப்³பா³னி. விஸுஞ்ஹி கம்மகத்துனோ க்ரியாபதா³னி ந லப்³ப⁴ந்தி.

தத்ர ப⁴வியதேதி பா⁴வேதப்³ப³ம் யம் கிஞ்சி புக்³க³லேன பா⁴வியதே ஆஸேவியதே ப³ஹுலீகரியதே, அத² வா ப⁴வியதேதி வட்³டி⁴யதே. விப⁴வியதேதி விபா⁴வேதப்³ப³ம் யம் கிஞ்சி புக்³க³லேன விப⁴வியதே விஸேஸேன ப⁴வியதே, விவிதே⁴ன வா ஆகாரேன ப⁴வியதே வட்³டி⁴யதே, அத² வா விப⁴வியதேதி அப⁴வியதே அந்தரதா⁴பியதே. பரிப⁴வியதேதி ஸபத்தோ புக்³க³லேன பரிப⁴வியதே ஹிம்ஸியதே, அத² வா பரிப⁴வியதேதி ஹீளியதே அவஜானியதே. அபி⁴ப⁴வியதேதி ஸபத்தோ புக்³க³லேன அபி⁴ப⁴வியதே அஜ்ஜோ²த்த²ரியதே அபி⁴மத்³தி³யதே. அனுப⁴வியதேதி ஸம்பத்தி புக்³க³லேன அனுப⁴வியதே பரிபு⁴ஞ்ஜியதே. பரிபூ⁴யதேதிஆதீ³னி தீணி ‘‘பரிப⁴வியதே’’திஆதீ³ஹி தீஹி ஸமானனித்³தே³ஸானி. ஸேஸானி பன யதா²வுத்தேஹி யம் கம்மமேவ பதா⁴னதோ க³ஹேத்வா நித்³தி³ஸியதி பத³ம், தம் கம்மத்த²தீ³பகம். தஸ்மா கத்தரி ஏகவசனேன நித்³தி³ட்டே²பி யதி³ கம்மம் ப³ஹுவசனவஸேன வத்தப்³ப³ம், ப³ஹுவசனந்தஞ்ஞேவ கம்முனோ க்ரியாபத³ம் தி³ஸ்ஸதி. யதி³ பனேகவசனவஸேன வத்தப்³ப³ம், ஏகவசனந்தஞ்ஞேவ. ததா² கத்தரி ப³ஹுவசனேன நித்³தி³ட்டே²பி யதி³ கம்மம் ஏகவசனவஸேன வத்தப்³ப³ம், ஏகவசனந்தஞ்ஞேவ கம்முனோ க்ரியாபத³ம் தி³ஸ்ஸதி. யதி³ பன ப³ஹுவசனவஸேன வத்தப்³ப³ம், ப³ஹுவசனந்தஞ்ஞேவ. கத²ம்? பி⁴க்கு²னா த⁴ம்மோ ப⁴வியதே, பி⁴க்கு²னா த⁴ம்மா ப⁴வியந்தே, பி⁴க்கூ²ஹி த⁴ம்மோ ப⁴வியதே, பி⁴க்கூ²ஹி த⁴ம்மா ப⁴வியந்தேதி. இமினா நயேன ஸப்³ப³த்த² கம்முனோ க்ரியாபதே³ஸு வோஹாரோ காதப்³போ³. யஸ்மிம் பன கம்முனோ க்ரியாபதே³ கம்மத்த²தீ³பகே கம்மபூ⁴தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ கத்துபா⁴வபரிகப்போ ஹோதி, தம் கம்மகத்துத்த²தீ³பகம், தம் கம்முனோ க்ரியாபத³தோ விஸும் ந லப்³ப⁴தி. அயம் பனேத்த² அத்த²விஞ்ஞாபனே பயோக³ரசனா. ஸயமேவ பரிப⁴வியதே து³ப்³பா⁴ஸிதம் ப⁴ணம் பா³லோ தப்பச்சயா அஞ்ஞேஹி பரிபூ⁴தோபி, ஸயமேவ அபி⁴ப⁴வியதே பாபகாரீ நிரயே நிரயபாலேஹி அபி⁴பூ⁴தோபி ததா²ரூபஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஸயம் கதத்தாதி. ஏத்த² ஹி ஸயமேவ பீயதே பானீயம், ஸயமேவ கடோ கரியதேதிஆதீ³ஸு விய ஸுகா²பி⁴ஸங்க²ரணீயதா லப்³ப⁴தேவ, ததோ கம்மகத்துதா ச.

அயம் கம்முனோ க்ரியாபதா³னம் நித்³தே³ஸோ.

பா⁴வக்ரியாபத³னித்³தே³ஸ

பூ⁴யதே ப⁴வியதே உப்³ப⁴வியதே, ஏவம் பா⁴வஸ்ஸ க்ரியாபதா³னி ப⁴வந்தி. அஞ்ஞதா² ச பு⁴ய்யதே ப⁴விய்யதே உப்³ப⁴விய்யதேதி. தத்ர யதா² டீ²யதேபத³ஸ்ஸ டா²னந்தி பா⁴வவஸேன அத்த²கத²னமிச்ச²ந்தி, ஏவம் பூ⁴யதேதிஆதீ³னம்பி ப⁴வனந்திஆதி³னா பா⁴வவஸேன அத்த²கத²னமிச்சி²தப்³ப³ம். யதா² ச டா²னம் டி²தி ப⁴வனந்திஆதீ³ஹி பா⁴வவாசககிதந்தனாமபதே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ப³ந்தே⁴ ச²ட்டி²யோஜனமிச்ச²ந்தி, ந ததா² டீ²யதே பூ⁴யதேதிஆதீ³ஹி பா⁴வவாசகாக்²யாதபதே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ப³ந்தே⁴ ச²ட்டி²யோஜனா இச்சி²தப்³பா³ ஸம்ப³ந்தே⁴ பவத்தச²ட்டி²யந்தஸத்³தே³ஹி அஸம்ப³ந்த⁴னீயத்தா ஆக்²யாதிகபதா³னம். யஸ்மிம் பயோகே³ யம் கம்முனோ க்ரியாபதே³ன ஸமானக³திகம் கத்வா வினா கம்மேன நித்³தி³ஸியதி க்ரியாபத³ம், கத்துவாசகபத³ம் பன பச்சத்தவசனேன வா கரணவசனேன வா நித்³தி³ஸியதி, தம் தத்த² பா⁴வத்த²தீ³பகம். ந ஹி ஸப்³ப³தா² கத்தாரமனிஸ்ஸாய பா⁴வோ பவத்ததி. ஏவம் ஸந்தேபி பா⁴வோ நாம கேவலோ ப⁴வனலவனபசனாதி³கோ தா⁴துஅத்தோ²யேவ. அக்க²ரசிந்தகா பன ‘‘டீ²யதே பூ⁴யதே’’திஆதீ³ஸு பா⁴வவிஸயேஸு கரணவசனமேவ பயுஞ்ஜந்தி ‘‘நனு நாம பப்³ப³ஜிதேன ஸுனிவத்தே²ன ப⁴விதப்³ப³ம் ஸுபாருதேன ஆகப்பஸம்பன்னேனா’’திஆதீ³ஸு விய, தஸ்மா தேஸம் மதே ‘‘தேன உப்³ப⁴வியதே’’தி கரணவசனேன யோஜேதப்³ப³ம். ஜினமதேன பன ‘‘ஸோ பூ⁴யதே’’திஆதி³னா பச்சத்தவசனேனேவ. ஸச்சஸங்கே²பப்பகரணே ஹி த⁴ம்மபாலாசரியேன, நித்³தே³ஸபாளியம் பன த⁴ம்மஸேனாபதினா, த⁴ஜக்³க³ஸுத்தந்தே ப⁴க³வதா ச பா⁴வபத³ம் பச்சத்தவசனாபேக்க²வஸேனு’ச்சாரிதம்.

கதி²தோ ஸச்சஸங்கே²பே, பச்சத்தவசனேன வே,

‘‘பூ⁴யதே’’ இதி ஸத்³த³ஸ்ஸ, ஸம்ப³ந்தோ⁴ பா⁴வதீ³பனோ.

நித்³தே³ஸபாளியம் ‘‘ரூபம், விபோ⁴தி விப⁴விய்யதி’’;

இதி த³ஸ்ஸனதோ வாபி, பச்சத்தவசனம் தி²ரம்.

ததா² த⁴ஜக்³க³ஸுத்தந்தே, முனினாஹச்சபா⁴ஸிதே;

‘‘ஸோ பஹீயிஸ்ஸதி’’ இதி, பாளித³ஸ்ஸனதோபி ச.

பாரமிதானுபா⁴வேன, மஹேஸீனம்வ தே³ஹதோ;

ஸந்தி நிப்பா²த³னா, நேவ, ஸக்கதாதி³வசோ விய.

பச்சத்தத³ஸ்ஸனேனேவ, புரிஸத்தயயோஜனம்;

ஏகவசனிகஞ்சாபி, ப³ஹுவசனிகம்பி ச;

காதப்³ப³மிதி நோ க²ந்தி, பரஸ்ஸபத³ஆதி³கே.

தஸ்மா ரூபம் விப⁴விய்யதி, ரூபானி விப⁴விய்யந்தி, த்வம் விப⁴விய்யஸி, தும்ஹே விப⁴விய்யத², அஹம் விப⁴விய்யாமி, மயம் விப⁴விய்யாம, ரூபம் விப⁴விய்யதே, ரூபானி விப⁴விய்யந்தே இச்சேவமாதி³ ஜினவசனானுரூபதோ யோஜேதப்³ப³ம். அத்ராயம் பத³ஸோத⁴னா –

விப⁴விய்யதீதி இத³ம், கம்மபத³ஸமானகம்;

ந ச கம்மபத³ம் நாபி, கம்மகத்துபதா³தி³கம்.

யதி³ கம்மபத³ம் ஏதம், பச்சத்தவசனம் பன;

கம்மம் தீ³பேய்ய கரண-வசனம் கத்துதீ³பகம்.

யதி³ கம்மகத்துபத³ம், ‘‘பீயதே’’தி பத³ம் விய;

ஸியா ஸகம்மகம், நேதம், ததா² ஹோதீதி தீ³பயே.

யதி³ கத்துபத³ம் ஏதம், விப⁴வதிபத³ம் விய;

வினா யபச்சயம் திட்டே², ந ததா² திட்ட²தே இத³ம்.

ந கத்தரி பு⁴வாதீ³னம், க³ணே யபச்சயோ ருதோ;

தி³வாதீ³னம் க³ணேயேவ, கத்தரி ஸமுதீ³ரிதோ.

ந பூ⁴தா⁴து தி³வாதீ³னம், தா⁴தூனம் தி³ஸ்ஸதே க³ணே;

பூ⁴வாதி³கசுராதீ³னம், க³ணேஸுயேவ தி³ஸ்ஸதி.

‘‘விப⁴விய்யதி’’ இச்சாதோ³, தஸ்மா யபச்சயோ பன;

பா⁴வேயேவாதி விஞ்ஞேய்யம், விஞ்ஞுனா ஸமயஞ்ஞுனா.

ஏத்த² ஹி பாகடம் கத்வா, பா⁴வகாரகலக்க²ணம்;

த³ஸ்ஸயிஸ்ஸாமஹம் தா³னி, ஸக்கச்சம் மே நிபோ³த⁴த².

‘‘திஸ்ஸோ க³ச்ச²தி’’இச்சத்ர, கத்தாரம் கத்துனோ பத³ம்;

‘‘த⁴ம்மோ தே³ஸியதி’’ச்சத்ர, கம்மம் து கம்முனோ பத³ம்.

ஸரூபதோ பகாஸேதி, தஸ்மா தே பாகடா உபோ⁴;

ததா² விப⁴விய்யதீதி-ஆதி³பா⁴வபத³ம் பன.

ஸரூபதோ ந தீ³பேதி, காரகம் பா⁴வனாமகம்;

த³ப்³ப³பூ⁴தம் து கத்தாரம், பகாஸேதி ஸரூபதோ.

கத்தாரம் பன தீ³பேந்தம், கத்துஸன்னிஸ்ஸிதம்பி தம்;

பா⁴வம் தீ³பேதி ஸ்வாகாரோ, பச்சயேன விபா⁴விதோ.

யஸ்மா ச கத்துபா⁴வேன, பா⁴வோ நாம ந திட்ட²தி;

கத்தாவ கத்துபா⁴வேன, பா⁴வட்டா²னே டி²தோ ததோ.

யஜ்ஜேவம் கத்துவோஹாரோ, பா⁴வஸ்ஸ து கத²ம் ஸியா;

‘‘ஸாவகானம் ஸன்னிபாதோ, அஹோஸி’’இதிஆதி³ஸு.

இதி சே நிஸ்ஸயானம் து, வஸா நிஸ்ஸிதஸம்ப⁴வா;

கத்துட்டா²னேபி பா⁴வஸ்ஸ, கத்துபஞ்ஞத்தி ஸிஜ்ஜ²தி.

காரகே கத்துகம்மவ்ஹே, க்ரியாஸன்னிஸ்ஸயே யதா²;

தா⁴ரேந்தீ ஆஸனதா²லீ, க்ரியாதா⁴ரோதி கப்பிதா.

ததா² பா⁴வபத³ம் தீ⁴ரா, கத்தாரம் பா⁴வனிஸ்ஸயம்;

தீ³பயந்தம்பி கப்பேந்தி, பா⁴வஸ்ஸ வாசகம் இதி.

கேசி அத³ப்³ப³பூ⁴தஸ்ஸ, பா⁴வஸ்ஸேகத்ததோ ப்³ரவும்;

பா⁴வேதே³கவசோவாதி³-புரிஸஸ்ஸேவ ஹோதிதி.

பாளிம் பத்வான தேஸம் து, வசனம் அப்பமாணகம்;

‘‘தே ஸம்கிலேஸிகா த⁴ம்மா, பஹீயிஸ்ஸந்தி’’ இதி ஹி.

பாடோ² பாவசனே தி³ட்டோ², தஸ்மா ஏவம் வதே³மஸே;

பச்சத்தத³ஸ்ஸனேனேவ, புரிஸத்தயயோஜனம்.

வசனேஹி யுதம் த்³வீஹி, இச்சி²தப்³ப³ந்தி நோ ருசி;

பா⁴வே க்ரியாபத³ம் நாம, பாளியம் அதிது³த்³த³ஸம்;

தஸ்மா தக்³க³ஹணூபாயோ, வுத்தோ ஏத்தாவதா மயாதி.

அயம் பா⁴வஸ்ஸ க்ரியாபதா³னம் நித்³தே³ஸோ.

ஏவம் ஸுத்³த⁴கத்துக்ரியாபதா³னி ஹேதுகத்துக்ரியாபதா³னி கம்முனோ க்ரியாபதா³னி, பா⁴வஸ்ஸ க்ரியாபதா³னி சாதி சதுதா⁴, கம்மகத்துக்ரியாபதே³ஹி வா பஞ்சதா⁴ பூ⁴தா⁴துதோ நிப்ப²ன்னானி க்ரியாபதா³னி நானப்பகாரேன நித்³தி³ட்டா²னி, ஏதானி லோகியானம் பா⁴வபே⁴த³வஸேன வோஹாரபே⁴தோ³ ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் விஸும் விஸும் வுத்தானி. அத்த²தோ பன கம்மகத்துபா⁴வகாரகத்தயவஸேன திவிதா⁴னேவ. ஹேதுகத்தா ஹி ஸுத்³த⁴கத்துஸங்கா²தே காரகே தஸ்ஸங்க³பா⁴வதோ ஸங்க³ஹமுபக³ச்ச²தி, ததா² கம்மகத்தா கம்மகாரகே, பா⁴வோ பன கேவலோ. ஸோ ஹி க³மனபசனலவனாதி³வஸேனானேகவிதோ⁴பி க்ரியாஸபா⁴வத்தா பே⁴த³ரஹிதோ காரகந்தரோ. ஏவம் ஸந்தேபி த³ப்³ப³ஸன்னிஸ்ஸிதத்தா த³ப்³ப³பே⁴தே³ன பி⁴ஜ்ஜதி. தேன பாவசனே பா⁴வவாசகம் பத³ம் ப³ஹுவசனந்தம்பி தி³ஸ்ஸதி. ஆக்²யாதிகபதே³ பா⁴வகாரகவோஹாரோ நிருத்தினயம் நிஸ்ஸாய க³தோ, அத்த²தோ பன பா⁴வஸ்ஸ காரகதா நுபபஜ்ஜதி. ஸோ ஹி ந கிஞ்சி ஜனேதி, ந ச க்ரியாய நிமித்தம். க்ரியானிமித்தபா⁴வோயேவ ஹி காரகலக்க²ணம். இதி முக்²யதோ வா ஹேதுதோ வா பா⁴வஸ்ஸ காரகதா ந லப்³ப⁴தி. ஏவம் ஸந்தேபி ஸோ கரணமத்தத்தா காரகம். ததா² ஹி கரணம் காரோ, க்ரியா, ததே³வ காரகந்தி பா⁴வஸ்ஸ காரகதா த³ட்ட²ப்³பா³. யஸ்மா பன க்ரியானிமித்தபா⁴வோயேவ காரகலக்க²ணம், தஸ்மா நாமிகபதே³ காரகலக்க²ணே பா⁴வகாரகந்தி வோஹாரம் பஹாய கத்துகம்மகரணஸம்பதா³னாபாதா³னாதி⁴கரணானம் ச²ன்னம் வத்தூ²னம் கத்துகாரககம்மகாரகந்திஆதி³ வோஹாரோ கரியதி வேய்யாகரணேஹி. ஏவம் நிருத்தினயம் நிஸ்ஸாய வுத்தம் பா⁴வகாரகஞ்ச த்³வே ச கம்மகத்துகாரகானீதி காரகத்தயம் ப⁴வதி. தத்³தீ³பகஞ்சாக்²யாதிகபத³ம் திகாரகம்.

இமமத்த²ஞ்ஹி ஸந்தா⁴ய, வுத்தமாசரியேஹிபி;

மஹாவேய்யாகரணேஹி, நிருத்தினயத³ஸ்ஸிபி⁴.

‘‘யம் திகாலம் திபுரிஸம், க்ரியாவாசி திகாரகம்;

அதிலிங்க³ம் த்³விவசனம், ததா³க்²யாதந்தி வுச்சதீ’’தி.

இத⁴ பா⁴வகம்மேஸு அத்தனோபது³ப்பத்திம் கேசி அக்க²ரசிந்தகா அவஸ்ஸமிச்ச²ந்தீதி தேஸம் மதிவிபா⁴வனத்த²மம்ஹேஹி பா⁴வகம்மானம் க்ரியாபதா³னி அத்தனோபத³வஸேனுத்³தி³ட்டா²னி சேவ நித்³தி³ட்டா²னி ச. ஸப்³பா³னிபி பனேதானி திகாரகானி க்ரியாபதா³னி க்ரியாபத³மாலமிச்ச²தா பரஸ்ஸபத³த்தனோபத³வஸேன யோஜேதப்³பா³னி. பாளிஆதீ³ஸு ஹி திகாரகானி க்ரியாபதா³னி பரஸ்ஸபத³த்தனோபத³வஸேன த்³விதா⁴ டி²தானி. ஸேய்யதி²த³ம்? ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி. ஸமாதி⁴ஜ்ஜா²னகுஸலா, வந்த³ந்தி லோகனாயகம். மோனம் வுச்சதி ஞாணம். அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதி. கத²ம் படிபன்னஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ரூபம் விபோ⁴தி விப⁴விய்யதி. ஸோ பஹீயிஸ்ஸதி. பண்டு³கம்ப³லே நிக்கி²த்தம் பா⁴ஸதே தபதே. பூஜகோ லப⁴தே பூஜம். புத்தகாமா தி²யோ யாசம், லப⁴ந்தே தாதி³ஸம் ஸுதம். அஸிதோ தாதி³ வுச்சதே ஸப்³ரஹ்மா. அக்³கி³ஜாதி³ புப்³பே³வ பூ⁴யதே. ஸோ பஹீயேதா²பி நோ பஹீயேதா²தி ஏவம் த்³விதா⁴ டி²தானி. அத்ரித³ம் பாளிவவத்தா²னம் –

திகாரகானி ஸப்³பா³னி, க்ரியாபதா³னி பாயதோ;

பரஸ்ஸபத³யோகே³ன, தி³ஸ்ஸந்தி பிடகத்தயே.

அத்தனோபத³யுத்தானி, சுண்ணியேஸு பதே³ஸு ஹி;

அதீவப்பானி கா³தா²ஸு, பதா³னீதி ப³ஹூனி து.

கா³தா²ஸு சேவிதரானி, சுண்ணியேஸு பதே³ஸு ச;

ஸுப³ஹூனேவ ஹுத்வான, தி³ஸ்ஸந்தீதி பகாஸயே.

பதா³னம் நித்³தே³ஸோ பனதி அந்திஆதீ³னம் தேஸம் தேஸம் வசனானமனுரூபேன யோஜேதப்³போ³. ஏவம் திகாரகக்ரியாபதா³னி ஸரூபதோ வவத்தா²னதோ நித்³தே³ஸதோ ச வேதி³தப்³பா³னி.

இதா³னி நோபஸக்³கா³கம்மிகாதி³வஸேன ப⁴வதிஸ்ஸ தா⁴துஸ்ஸ வினிச்ச²யம் வதா³ம –

நோபஸக்³கா³ அகம்மா ச, ஸோபஸக்³கா³ அகம்மிகா;

ஸோபஸக்³கா³ ஸகம்மா ச, இதி பூ⁴தி விபா⁴விதா.

இத³ம் து வசனம் ‘‘த⁴ம்ம-பூ⁴தோ பு⁴த்வா’’திஆதி³ஸு;

பத்தானுப⁴வனத்த²ம் மே, விவஜ்ஜேத்வா உதீ³ரிதம்.

ஏதேன பன அத்தே²ன, நோபஸக்³க³ஸகம்மிகம்;

க³ஹேத்வா சதுதா⁴ ஹோதி, இதி ஞேய்யம் விஸேஸதோ.

நோபஸக்³கா³ அகம்மா ச, ஸோபஸக்³கா³ அகம்மிகா;

பூ⁴தா⁴து காரிதே ஸந்தே, ஏககம்மா ப⁴வந்தி ஹி.

‘‘பா⁴வேதி குஸலம் த⁴ம்மம், விபா⁴வேதீ’’திமானித⁴;

த³ஸ்ஸேதப்³பா³னி விஞ்ஞூஹி, ஸாஸனஞ்ஞூஹி ஸாஸனே.

ஸோபஸக்³கா³ ஸகம்மா து, காரிதப்பச்சயே ஸதி;

த்³விகம்மாயேவ ஹோதீதி, ஞாதப்³ப³ம் விஞ்ஞுனா கத²ம்.

அபி⁴பா⁴வேந்தி புரிஸா, புரிஸே பாணஜாதிகம்;

அனுபா⁴வேதி புரிஸோ, ஸம்பத்திம் புரிஸம் இதி.

இத³ம் ஸகம்மகம் நாம, அகம்மகமித³ம் இதி;

கத²மம்ஹேஹி ஞாதப்³ப³ம், வித்தா²ரேன வதே³த² நோ.

வித்தா²ரேனேவ கிம் வத்தும், ஸக்கோமி ஏகதே³ஸதோ;

கத²யிஸ்ஸாமி ஸக்கச்சம், வத³தோ மே நிபோ³த⁴த².

ஆக்²யாதிகபத³ம் நாம, து³வித⁴ம் ஸமுதீ³ரிதம்;

ஸகம்மகமகம்மஞ்ச, இதி விஞ்ஞூ விபா⁴வயே.

தத்ர யஸ்ஸ பயோக³ம்ஹி, பத³ஸ்ஸ கத்துனா க்ரியா;

நிப்பா²தி³தா வினா கம்மம், ந ஹோதி தம் ஸகம்மகம்.

‘‘பசதீ’’தி ஹி வுத்தே து, யேன கேனசி ஜந்துனா;

ஓத³னம் வா பனஞ்ஞம் வா, கிஞ்சி வத்து²ந்தி ஞாயதி.

யஸ்ஸ பன பயோக³ம்ஹி, கம்மேன ரஹிதா க்ரியா;

பத³ஸ்ஸ ஞாயதே ஏதம், அகம்மகந்தி தீரயே.

‘‘திட்ட²தி தே³வத³த்தோ’’தி, வுத்தே கேனசி ஜந்துனா;

டா²னம்வ பு³த்³தி⁴விஸயோ, கம்மபூ⁴தம் ந கிஞ்சிபி.

ஸகம்மகபத³ம் தத்த², கத்தாரம் கம்மமேவ ச;

பகாஸேதி யதா²யோக³-மிதி விஞ்ஞூ விபா⁴வயே.

‘‘ஓத³னம் பசதி போஸோ, ஓத³னோ பச்சதே ஸயம்’’;

இச்சுதா³ஹரணா ஞேய்யா, அவுத்தேபி அயம் நயோ.

அகம்மகபத³ம் நாம, கத்தாரம் பா⁴வமேவ ச;

யதா²ரஹம் பகாஸேதி, இதி தீ⁴ரோபலக்க²யே.

கத்தாரம் ‘‘திட்ட²தி’’ச்சத்ர, ஸூசேதி பா⁴வனாமகம்;

‘‘உபட்டீ²யதி’’ இச்சத்ர, அவுத்தேபி அயம் நயோ.

ஏவம் ஸகம்மகாகம்மம், ஞத்வா யோஜேய்ய பு³த்³தி⁴மா;

திகம்மகஞ்ச ஜானேய்ய, கராதோ³ காரிதே ஸதி.