5. தத்³தி⁴தகண்ட³

அபச்சதத்³தி⁴த

அத² நாமதோ ஏவ விப⁴த்யந்தா அபச்சாதி³அத்த²விஸேஸே தத்³தி⁴துப்பத்தீதி நாமதோ பரம் தத்³தி⁴தவிதா⁴னமாரபீ⁴யதே.

தத்த² தஸ்மா திவித⁴லிங்க³தோ பரம் ஹுத்வா ஹிதா ஸஹிதாதி தத்³தி⁴தா, ணாதி³பச்சயானமேதம் அதி⁴வசனம், தேஸம் வா நாமிகானம் ஹிதா உபகாரா தத்³தி⁴தாதி அன்வத்த²பூ⁴தபரஸமஞ்ஞாவஸேனாபி ணாதி³ப்பச்சயாவ தத்³தி⁴தா நாம.

‘‘வஸிட்ட²ஸ்ஸ அபச்ச’’ந்தி விக்³க³ஹே –

‘‘லிங்க³ஞ்ச நிபச்சதே’’தி இதோ லிங்க³க்³க³ஹணமனுவத்ததே.

361. வா ண’பச்சே.

ச²ட்டி²யந்ததோ லிங்க³ம்ஹா ணப்பச்சயோ ஹோதி விகப்பேன ‘‘தஸ்ஸ அபச்ச’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே².

ஸோ ச –

362. தா⁴துலிங்கே³ஹி பரா பச்சயா.

தா⁴தூஹி, லிங்கே³ஹி ச பச்சயா பராவ ஹோந்தீதி பரிபா⁴ஸதோ அபச்சத்த²ஸம்ப³ந்தி⁴லிங்க³தோ ச²ட்டி²யந்தாயேவ பரோ ஹோதி. படிச்ச ஏதஸ்மா அத்தோ² ஏதீதி பச்சயோ, பதீயந்தி அனேன அத்தா²தி வா பச்சயோ, ‘‘வுத்தத்தா²னமப்பயோகோ³’’தி அபச்சஸத்³த³ஸ்ஸ அப்பயோகோ³, ‘‘தேஸம் விப⁴த்தியோ லோபா சே’’தி விப⁴த்திலோபோ ச.

363. தேஸம் ணோ லோபம்.

தேஸம் தத்³தி⁴தப்பச்சயானம் ணாநுப³ந்தா⁴னம் ணகாரோ லோபமாபஜ்ஜதே.

364. வுத்³தா⁴தி³ஸரஸ்ஸ வாஸம்யோக³ந்தஸ்ஸ ஸணே ச.

ஆதி³ஸரஸ்ஸ வா ஆதி³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ வா அஸம்யோக³ந்தஸ்ஸ வுத்³தி⁴ ஹோதி ஸணகாரப்பச்சயே பரே. ஸம்யோகோ³ அந்தோ அஸ்ஸாதி ஸம்யோக³ந்தோ, தத³ஞ்ஞோ அஸம்யோக³ந்தோ. அத² வா வவத்தி²தவிபா⁴ஸத்தோ²யம் வாஸத்³தோ³, ததா³ ச பகதிபூ⁴தே லிங்கே³ ஸரானமாதி³ஸரஸ்ஸ அஸம்யோக³ந்தஸ்ஸ வுத்³தி⁴ ஹோதி ஸணகாரே தத்³தி⁴தப்பச்சயே பரேதி அத்தோ².

தேன –

வாஸிட்டா²தீ³ஸு நிச்சாயம், அனிச்சோளும்பிகாதி³ஸு;

ந வுத்³தி⁴ நீலபீதாதோ³, வவத்தி²தவிபா⁴ஸதோ.

சஸத்³த³க்³க³ஹணமவதா⁴ரணத்த²ம்.

தஸ்ஸா வுத்³தி⁴யா அனியமப்பஸங்கே³ நியமத்த²ம் பரிபா⁴ஸமாஹ.

365. அயுவண்ணானஞ்சாயோ வுத்³தீ⁴.

தேஸம் அகாரஇவண்ணுவண்ணானமேவ யதா²க்கமம் ஆ ஏஓஇச்சேதே வுத்³தி⁴யோ ஹோந்தி. சஸத்³த³க்³க³ஹணமவுத்³தி⁴ஸம்பிண்ட³னத்த²ம், அவதா⁴ரணத்த²ம் வா. இ ச உ ச யு, யு ஏவ வண்ணா யுவண்ணா, அ ச யுவண்ணா ச அயுவண்ணா. ஆ ச ஏ ச ஓ ச ஆயோ. புன வுத்³தி⁴க்³க³ஹணம் ‘‘நேக³மஜானபதா³’’திஆதீ³ஸு உத்தரபத³வுத்³தி⁴பா⁴வத்த²ம், ஏத்த² ச ‘‘அயுவண்ணான’’ந்தி டா²னனியமவசனம் ஆயோனம் வுத்³தி⁴பா⁴வப்பஸங்க³னிவத்தனத்த²ம்.

யதா² ஹி கதவுத்³தீ⁴னம், புன வுத்³தி⁴ ந ஹோதிஹ;

ததா² ஸபா⁴வவுத்³தீ⁴னம், ஆயோனம் புன வுத்³தி⁴ ந.

ததோ அகாரஸ்ஸ ஆகாரோ வுத்³தி⁴, ‘‘ஸரலோபோமாதே³ஸப்பச்சயாதி³ம்ஹி ஸரலோபே து பகதீ’’தி ஸரலோபபகதிபா⁴வா, ‘‘நயே பரம் யுத்தே’’தி பரனயனம் கத்வா தத்³தி⁴தத்தா ‘‘தத்³தி⁴தஸமாஸ’’இச்சாதி³னா நாமப்³யபதே³ஸே கதே புரே விய ஸ்யாத்³யுப்பத்தி.

வாஸிட்டோ², வஸிட்ட²ஸ்ஸ புத்தோ வா, வாஸிட்டா² இச்சாதி³ புரிஸஸத்³த³ஸமம். தஸ்ஸ நத்துபனத்தாத³யோபி தது³பசாரதோ வாஸிட்டா²யேவ. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² கோ³த்ததத்³தி⁴தே பட²மப்பகதிதோயேவ பச்சயோ ஹோதி.

இத்தி²யம் ணப்பச்சயந்தத்தா ‘‘ணவ ணிக ணேய்ய ண ந்தூஹீ’’தி வாஸிட்ட²ஸத்³த³தோ ஈபச்சயோ. ஸரலோபாதி³ம் கத்வா இத்தி²ப்பச்சயந்தத்தா ‘‘தத்³தி⁴தஸமாஸ’’இச்சாதி³ஸுத்தே சக்³க³ஹணேன நாமப்³யபதே³ஸே கதே ஸ்யாத்³யுப்பத்தி, வாஸிட்டீ² கஞ்ஞா, வாஸிட்டீ², வாஸிட்டி²யோ இச்சாதி³ இத்தி²ஸத்³த³ஸமம்.

நபும்ஸகே வாஸிட்ட²ம் அபச்சம், வாஸிட்டா²னி அபச்சானி இச்சாதி³ சித்தஸத்³த³ஸமம். ஏவம் உபரிபி தத்³தி⁴தந்தஸ்ஸ திலிங்க³தா வேதி³தப்³பா³.

பா⁴ரத்³வாஜஸ்ஸ புத்தோ பா⁴ரத்³வாஜோ, வேஸாமித்தஸ்ஸ புத்தோ வேஸாமித்தோ, கோ³தமஸ்ஸ புத்தோ கோ³தமோ. ஏத்த² ச அயுவண்ணத்தாபா⁴வா ஆகாராதீ³னம் ந வுத்³தி⁴ ஹோதி. வஸுதே³வஸ்ஸ அபச்சம் வாஸுதே³வோ, ப³லதே³வோ. ‘‘சித்தகோ’’திஆதீ³ஸு பன ஸம்யோக³ந்தத்தா வுத்³தி⁴ ந ப⁴வதி.

‘‘வச்ச²ஸ்ஸ அபச்ச’’ந்தி விக்³க³ஹே ணம்ஹி ஸம்பத்தே ‘‘வா ண’பச்சே’’தி இதோ வாதி தத்³தி⁴தவிதா⁴னே ஸப்³ப³த்த² வத்ததே, தேன ஸப்³ப³த்த² வாக்யவுத்தியோ ப⁴வந்தி. ‘‘அபச்சே’’தி பத³ம் யாவ ஸம்ஸட்ட²க்³க³ஹணாவ வத்ததே.

366. ணாயன ணான வச்சா²தி³தோ.

வச்ச² கச்சஇச்சேவமாதி³தோ ச²ட்டி²யந்ததோ கோ³த்தக³ணதோ ணாயன ணானஇச்சதே பச்சயா ஹோந்தி வா ‘‘தஸ்ஸாபச்ச’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே². ஸப்³ப³த்த² ணகாரானுப³ந்தோ⁴ வுத்³த⁴த்தோ², ஸேஸம் புப்³ப³ஸமம், ஸம்யோக³ந்தத்தா வுத்³தி⁴அபா⁴வோவ விஸேஸோ.

வச்சா²யனோ வச்சா²னோ வச்ச²ஸ்ஸ புத்தோ வா. ஏவம் கச்சஸ்ஸ புத்தோ கச்சாயனோ கச்சானோ, மோக்³க³ல்லஸ்ஸ புத்தோ மோக்³க³ல்லாயனோ மோக்³க³ல்லானோ. ஏவம் அக்³கி³வேஸ்ஸாயனோ அக்³கி³வேஸ்ஸானோ, கண்ஹாயனோ கண்ஹானோ, ஸாகடாயனோ ஸாகடானோ, முஞ்சாயனோ முஞ்சானோ, குஞ்ஜாயனோ குஞ்ஜானோ இச்சாதி³. ஆகதிக³ணோ’யம்.

‘‘கத்திகாய அபச்ச’’ந்தி விக்³க³ஹே –

367. ணேய்யோ கத்திகாதீ³ஹி.

ஆதி³ஸத்³தோ³யம் பகாரே வத்ததே. கத்திகா வினதாரோஹிணீஇச்சேவமாதீ³ஹி இத்தி²யம் வத்தமானேஹி லிங்கே³ஹி ணேய்யப்பச்சயோ ஹோதி வா ‘‘தஸ்ஸாபச்ச’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே².

விப⁴த்திலோபே ‘‘பகதி சஸ்ஸ ஸரந்தஸ்ஸா’’தி பகதிபா⁴வோ. கத்திகேய்யோ, கத்திகாய புத்தோ வா. ஏவம் வினதாய அபச்சம் வேனதேய்யோ, இகாரஸ்ஸேகாரோ வுத்³தி⁴, ரோஹிணியா புத்தோ ரோஹிணேய்யோ, க³ங்கா³ய அபச்சம் க³ங்கே³ய்யோ, ப⁴கி³னியா புத்தோ பா⁴கி³னேய்யோ, நதி³யாபுத்தோ நாதே³ய்யோ. ஏவம் அந்தேய்யோ, ஆஹேய்யோ, காமேய்யோ. ஸுசியா அபச்சம் ஸோசேய்யோ, ஏத்த² உகாரஸ்ஸோகாரோ வுத்³தி⁴, பா³லாய அபச்சம் பா³லேய்யோ இச்சாதி³.

‘‘த³க்க²ஸ்ஸாபச்ச’’ந்தி விக்³க³ஹே ணம்ஹி ஸம்பத்தே –

368. அதோ ணி வா.

அகாரந்ததோ லிங்க³ம்ஹா ணிபச்சயோ ஹோதி வா ‘‘தஸ்ஸாபச்ச’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே². த³க்கி², த³க்கீ², த³க்க²யோ, தோ³ணஸ்ஸ அபச்சம் தோ³ணி. ஏவம் வாஸவி, ஸக்யபுத்தி, நாடபுத்தி, தா³ஸபுத்தி, தா³ஸரதி². வாருணி, கண்டி³, பா³லதே³வி, பாவகி, ஜினத³த்தஸ்ஸ அபச்சம் ஜேனத³த்தி, ஸுத்³தோ⁴த³னி, அனுருத்³தி⁴ இச்சாதி³.

புன வாக்³க³ஹணேன அபச்சத்தே² ணிகப்பச்சயோ, அதி³திஆதி³தோ ண்யப்பச்சயோ ச. யதா² – ஸக்யபுத்தஸ்ஸ புத்தோ ஸக்யபுத்திகோ, ‘‘தேஸு வுத்³தீ⁴’’திஆதி³னா ககாரஸ்ஸ யகாரோ, ஸக்யபுத்தியோ. ஏவம் நாடபுத்திகோ, ஜேனத³த்திகோ, விமாதுயா புத்தோ வேமாதிகோ.

‘‘அதி³தியா புத்தோ’’தி அத்தே² ண்யப்பச்சயோ, வுத்³தி⁴ ச.

369. அவண்ணோ யே லோபஞ்ச.

அவண்ணோ தத்³தி⁴தபூ⁴தே யப்பச்சயே பரே லோபமாபஜ்ஜதே. சஸத்³தே³ன இவண்ணோபீதி இகாரலோபோ, ‘‘யவதம் தலனத³காரானம் ப்³யஞ்ஜனானி ச ல ஞ ஜகாரத்த’’ந்தி த்யகாரஸம்யோக³ஸ்ஸ சகாரோ, ‘‘பரத்³வேபா⁴வோ டா²னே’’தி த்³வித்தம், ஆதி³ச்சோ. ஏவம் தி³தியா புத்தோ தே³ச்சோ.

‘‘குண்ட³னியா புத்தோ’’தி அத்தே² ண்யப்பச்சயே கதே –

‘‘க்வசாதி³மஜ்ஜு²த்தரேஸூ’’தி வத்ததே.

370. தேஸு வுத்³தி⁴லோபாக³மவிகாரவிபரீதாதே³ஸா ச.

தேஸு ஆதி³மஜ்ஜு²த்தரேஸு அவிஹிதலக்க²ணேஸு ஜினவசனானுபரோதே⁴ன க்வசி வுத்³தி⁴ லோப ஆக³ம விகார விபரீதஆதே³ஸா ஹோந்தீதி ஸம்யோக³ந்தத்தேபி ஆதி³வுத்³தி⁴, இகாரலோபே ந்யஸ்ஸஞாதே³ஸோ, கோண்ட³ஞ்ஞோ, குருனோ புத்தோ கோரப்³யோ, ஏத்தா²பி தேனேவ உகாரஸ்ஸ அவாதே³ஸோ, பா⁴துனோ புத்தோ பா⁴தப்³யோ.

‘‘உபகு³ஸ்ஸ அபச்ச’’ந்தி விக்³க³ஹே –

371. ணவோபக்³வாதீ³ஹி.

உபகு³ மனுஇச்சேவமாதீ³ஹி உகாரந்தேஹி கோ³த்தக³ணேஹி ணவப்பச்சயோ ஹோதி வா ‘‘தஸ்ஸாபச்ச’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே². ஆதி³ஸத்³த³ஸ்ஸ சேத்த² பகாரவாசகத்தா உகாரந்ததோயேவாயம். ஓபக³வோ, ஓபக³வீ, ஓபக³வம், மனுனோ அபச்சம் மானவோ, ‘‘மானுஸோ’’தி ணப்பச்சயே, ஸாக³மே ச கதே ரூபம், ப⁴க்³கு³னோ அபச்சம் ப⁴க்³க³வோ, பண்டு³னோ அபச்சம் பண்ட³வோ, உபவிந்து³ஸ்ஸ அபச்சம் ஓபவிந்த³வோ இச்சாதி³.

‘‘வித⁴வாய அபச்ச’’ந்தி அத்தே² –

372. ணேர வித⁴வாதி³தோ.

வித⁴வாதி³தோ ணேரப்பச்சயோ ஹோதி வா அபச்சத்தே². விக³தோ த⁴வோ பதி ஏதிஸ்ஸாதி வித⁴வா, வேத⁴வேரோ, ப³ந்து⁴கியா அபி⁴ஸாரிணியா புத்தோ ப³ந்து⁴கேரோ, ஸமணஸ்ஸ உபஜ்ஜா²யஸ்ஸ புத்தோ புத்தட்டா²னியத்தாதி ஸாமணேரோ, நாளிகேரோ இச்சாதி³.

அபச்சதத்³தி⁴தம்.

ஸம்ஸட்டா²தி³அனேகத்த²தத்³தி⁴த

‘‘திலேன ஸம்ஸட்ட²’’ந்தி விக்³க³ஹே –

373. யேன வா ஸம்ஸட்ட²ம் தரதி சரதி வஹதி ணிகோ.

யேன வா ஸம்ஸட்ட²ம், யேன வா தரதி, யேன வா சரதி, யேன வா வஹதி, ததோ ததியந்ததோ லிங்க³ம்ஹா தேஸு ஸம்ஸட்டா²தீ³ஸ்வத்தே²ஸு ணிகப்பச்சயோ ஹோதி வா. தேலிகம் போ⁴ஜனம், திலேன அபி⁴ஸங்க²தந்தி அத்தோ². தேலிகீ யாகு³. கு³ளேன ஸம்ஸட்ட²ம் ஏகா³ளிகம். ஏவம் கா⁴திகம், தா³தி⁴கம், மாரிசிகம், லோணிகம்.

நாவாய தரதீதி நாவிகோ, உளும்பேன தரதீதி ஓளும்பிகோ, வுத்³தி⁴அபா⁴வபக்கே² உளும்பிகோ. ஏவம் குல்லிகோ, கோ³புச்சி²கோ. ஸகடேன சரதீதி ஸாகடிகோ. ஏவம் பாதி³கோ, த³ண்டி³கோ, த⁴ம்மேன சரதி பவத்ததீதி த⁴ம்மிகோ. ஸீஸேன வஹதீதி ஸீஸிகோ, வாக்³க³ஹணேன ஈகாரஸ்ஸ வுத்³தி⁴ ந ஹோதி. ஏவம் அம்ஸிகோ, க²ந்தி⁴கோ, ஹத்தி²கோ, அங்கு³லிகோ.

புன வாக்³க³ஹணேன அஞ்ஞத்தே²ஸுபி ணிகப்பச்சயோ, பரதா³ரம் க³ச்ச²தீதி பாரதா³ரிகோ, பத²ம் க³ச்ச²தீதி பதி²கோ.

‘‘வினயமதீ⁴தே, அவேச்சாதீ⁴தே’’தி வா விக்³க³ஹே –

‘‘ணிகோ’’தி வத்ததே.

374. தமதீ⁴தே தேனகதாதி³ஸன்னிதா⁴னனியோக³ஸிப்பப⁴ண்ட³ஜீவிகத்தே²ஸு ச.

சதுப்பத³மித³ம். தமதீ⁴தேதி அத்தே², தேன கதாதீ³ஸ்வத்தே²ஸு ச தம்ஹி ஸன்னிதா⁴னோ, தத்த² நியுத்தோ, தமஸ்ஸ ஸிப்பம், தமஸ்ஸ ப⁴ண்ட³ம், தமஸ்ஸ ஜீவிகா இச்சேதேஸ்வத்தே²ஸு ச து³தியாதி³விப⁴த்யந்தேஹி லிங்கே³ஹி ணிகப்பச்சயோ ஹோதி வா. வேனயிகோ. ஏவம் ஸுத்தந்திகோ, ஆபி⁴த⁴ம்மிகோ.

‘‘ப்³யாகரணமதீ⁴தே’’தி அத்தே² ணிகப்பச்சயாதி³ம்ஹி கதே –

‘‘வுத்³தா⁴தி³ஸரஸ்ஸ வாஸம்யோக³ந்தஸ்ஸ ஸணே சா’’தி வத்தமானே –

375. மாயூனமாக³மோ டா²னே.

இ உஇச்சேபே⁴ஸம் ஆதி³ஸரானம் அஸம்யோக³ந்தானம் மா வுத்³தி⁴ ஹோதி ஸணே, தத்ரேவ வுத்³தி⁴ ஆக³மோ ஹோதி ச டா²னேதி ஏகாரவுத்³தா⁴க³மோ.

‘‘டா²னே’’தி வசனா சேத்த², யூநமாதே³ஸபூ⁴ததோ;

யவேஹி புப்³பே³வ ஏஓ-வுத்³தி⁴யோ ஹோந்தி ஆக³மா.

யகாரஸ்ஸ த்³விபா⁴வோ.

வேய்யாகரணிகோ, ந்யாயமதீ⁴தேதி நேய்யாயிகோ. ஏவம் தக்கிகோ, வேதி³கோ, நேமித்திகோ, காயேன கதோ பயோகோ³ காயிகோ, காயேன கதம் கம்மம் காயிகம், வசஸா கதம் கம்மம் வாசஸிகம். ஏவம் மானஸிகம், ஏத்த² ச ‘‘ஸஸரே வாக³மோ’’தி ஸுத்தே வவத்தி²தவாஸத்³தே³ன பச்சயே பரேபி ஸாக³மோ, தே²ரேஹி கதா ஸங்கீ³தி தே²ரிகா. ஏவம் பஞ்சஸதிகா, ஸத்தஸதிகா, ஏத்த² ‘‘ணவணிகா’’தி³ஸுத்தே அனுவத்திதவாக்³க³ஹணேன ஈபச்சயோ ந ஹோதி.

ஸன்னிதா⁴னத்தே² ஸரீரே ஸன்னிதா⁴னா வேத³னா ஸாரீரிகா, ஸாரீரிகம் து³க்க²ம். ஏவம் மானஸிகா, மானஸிகம்.

நியுத்தத்தே² த்³வாரே நியுத்தோ தோ³வாரிகோ, ஏத்த² ‘‘மாயூனமாக³மோ டா²னே’’தி வகாரதோ புப்³பே³ஓகாராக³மோ. ஏவம் ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, நாக³ரிகோ, நவகம்மிகோ, வனகம்மிகோ, ஆதி³கம்மிகோ, ஓத³ரிகோ, ரதி²கோ, பதி²கோ, உபாயே நியுத்தோ ஓபாயிகோ, சேதஸி நியுத்தா சேதஸிகா.

ஸிப்பத்தே² வீணாவாத³னம் வீணா, வீணா அஸ்ஸ ஸிப்பம் வேணிகோ. ஏவம் பாணவிகோ, மோதி³ங்கி³கோ, வம்ஸிகோ.

ப⁴ண்ட³த்தே² க³ந்தோ⁴ அஸ்ஸ ப⁴ண்ட³ந்தி க³ந்தி⁴கோ. ஏவம் தேலிகோ, கோ³ளிகோ, பூவிகோ, பண்ணிகோ, தம்பூ³லிகோ, லோணிகோ.

ஜீவிகத்தே² உரப்³ப⁴ம் ஹந்த்வா ஜீவதி, உரப்³ப⁴மஸ்ஸ ஜீவிகாதி வா ஓரப்³பி⁴கோ. ஏவம் மாக³விகோ, ஏத்த² வகாராக³மோ. ஸூகரிகோ, ஸாகுணிகோ, மச்சி²கோ இச்சாதி³.

‘‘தேன கதாதீ³’’தி ஏத்த² ஆதி³க்³க³ஹணேன தேன ஹதம், தேன ப³த்³த⁴ம், தேன கீதம், தேன தி³ப்³ப³தி, ஸோ அஸ்ஸ ஆவுதோ⁴, ஸோ அஸ்ஸ ஆபா³தோ⁴, தத்த² பஸன்னோ, தஸ்ஸ ஸந்தகம், தமஸ்ஸ பரிமாணம், தஸ்ஸ ராஸி, தம் அரஹதி, தமஸ்ஸ ஸீலம், தத்த² ஜாதோ, தத்த² வஸதி, தத்ர விதி³தோ, தத³த்தா²ய ஸம்வத்ததி, ததோ ஆக³தோ, ததோ ஸம்பூ⁴தோ, தத³ஸ்ஸ பயோஜனந்தி ஏவமாதி³அத்தே² ச ணிகப்பச்சயோ ஹோதி. யதா² – ஜாலேன ஹதோ, ஹனதீதி வா ஜாலிகோ. ஏவம் பா³ளிஸிகோ, வாகரிகோ, ஸுத்தேன ப³த்³தோ⁴ ஸுத்திகோ, வரத்தாய ப³த்³தோ⁴ வாரத்திகோ நாகோ³.

வத்தே²ன கீதம் ப⁴ண்ட³ம் வத்தி²கம். ஏவம் கும்பி⁴கம், பா²லிகம், ஸோவண்ணிகம், ஸாதிகம். அக்கே²ன தி³ப்³ப³தீதி அக்கி²கோ. ஏவம் ஸாலாகிகோ, திந்து³கிகோ, அம்ப³ப²லிகோ. சாபோ அஸ்ஸ ஆவுதோ⁴தி சாபிகோ. ஏவம் தோமரிகோ, முக்³க³ரிகோ, மோஸலிகோ.

வாதோ அஸ்ஸ ஆபா³தோ⁴தி வாதிகோ. ஏவம் ஸேம்ஹிகோ, பித்திகோ.

பு³த்³தே⁴ பஸன்னோ பு³த்³தி⁴கோ. ஏவம் த⁴ம்மிகோ, ஸங்கி⁴கோ. பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸந்தகோ பு³த்³தி⁴கோ. ஏவம் த⁴ம்மிகோ, ஸங்கி⁴கோ விஹாரோ, ஸங்கி⁴கா பூ⁴மி, ஸங்கி⁴கம் சீவரம், புக்³க³லிகம்.

கும்போ⁴ அஸ்ஸ பரிமாணந்தி கும்பி⁴கம். ஏவம் கா²ரிகம், தோ³ணிகம். கும்ப⁴ஸ்ஸ ராஸி கும்பி⁴கோ. கும்ப⁴ம் அரஹதீதி கும்பி⁴கோ. ஏவம் தோ³ணிகோ, அட்ட²மாஸிகோ, கஹாபணிகோ, ஆஸீதிகா கா³தா², நாவுதிகா, ஸாதிகம், ஸாஹஸ்ஸிகம். ஸந்தி³ட்ட²மரஹதீதி ஸந்தி³ட்டி²கோ, ‘‘ஏஹி பஸ்ஸா’’தி இமம் விதி⁴ம் அரஹதீதி ஏஹிபஸ்ஸிகோ.

ஸீலத்தே² பம்ஸுகூலதா⁴ரணம் பம்ஸுகூலம், தம் ஸீலமஸ்ஸாதி பம்ஸுகூலிகோ. ஏவம் தேசீவரிகோ, ஏகாஸனே போ⁴ஜனஸீலோ ஏகாஸனிகோ, ருக்க²மூலே வஸனஸீலோ ருக்க²மூலிகோ, ததா² ஆரஞ்ஞிகோ, ஸோஸானிகோ.

ஜாதத்தே² அபாயே ஜாதோ ஆபாயிகோ. ஏவம் நேரயிகோ, ஸாமுத்³தி³கோ மச்சோ², வஸ்ஸேஸு ஜாதோ வஸ்ஸிகோ, வஸ்ஸிகா, வஸ்ஸிகம் புப்ப²ம், ஸாரதி³கோ, ஹேமந்திகோ, வாஸந்திகோ, சாதுத்³த³ஸிகோ, ராஜக³ஹே ஜாதோ, ராஜக³ஹே வஸதீதி வா ராஜக³ஹிகோ ஜனோ, மக³தே⁴ஸு ஜாதோ, வஸதீதி வா மாக³தி⁴கோ, மாக³தி⁴கா, மாக³தி⁴கம், ஸாவத்தி²யம் ஜாதோ, வஸதீதி வா ஸாவத்தி²கோ, காபிலவத்தி²கோ, வேஸாலிகோ.

லோகே விதி³தோ லோகிகோ, லோகாய ஸம்வத்ததீதிபி லோகிகோ. ததா² மாதிதோ ஆக³தம் மாதிகம், பிதிதோ ஆக³தம் பேத்திகம் நாமம்.

ஸம்பூ⁴தத்தே² மாதிதோ ஸம்பூ⁴தம் மத்திகம். ஏவம் பேத்திகம். உபதி⁴தஸ்ஸ பயோஜனம் ஓபதி⁴கம்.

ஸகத்தே²பி அஸங்கா²ரோயேவ அஸங்கா²ரிகம். ஏவம் ஸஸங்கா²ரிகம், நாமமேவ நாமிகம். ஏவம் ஆக்²யாதிகம், ஓபஸக்³கி³கம், நேபாதிகம், சதுமஹாராஜே ப⁴த்தி ஏதேஸந்தி சாதுமஹாராஜிகா. ஏவம் அஞ்ஞத்தே²பி யோஜேதப்³ப³ம்.

‘‘கஸாவேன ரத்த’’ந்தி விக்³க³ஹே –

376. ண ராகா³ தேனரத்தம் தஸ்ஸேத³மஞ்ஞத்தே²ஸு ச.

ராக³த்த²வாசகா லிங்க³ம்ஹா ‘‘தேன ரத்த’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே², ‘‘தஸ்ஸே’’தி ச²ட்டி²யந்ததோ ‘‘இத³’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே² ச அஞ்ஞத்தே²ஸு ச ணப்பச்சயோ ஹோதி வா.

காஸாவம் வத்த²ம். ஏவம் காஸாயம், குஸும்பே⁴ன ரத்தம் கோஸும்ப⁴ம், ஹலித்³தி³யா ரத்தம் ஹாலித்³த³ம், பத்தங்க³ம், மஞ்ஜிட்ட²ம், குங்குமம், நீலேன ரத்தம் நீலம். ஏவம் பீதம்.

இத³மத்தே² மஹிம்ஸஸ்ஸ இத³ம் மாஹிம்ஸம் மம்ஸம், த³தி⁴ ஸப்பி சம்மாதி³கம் வா, ஸூகரஸ்ஸ இத³ம் ஸூகரம், கச்சாயனஸ்ஸ இத³ம் கச்சாயனம் ப்³யாகரணம். ஏவம் ஸோக³தம் ஸாஸனம்.

‘‘இஸிஸ்ஸ இத³’’ந்தி அத்தே² ணப்பச்சயே கதே வுத்³தி⁴ம்ஹி ஸம்பத்தே –

‘‘ஸணே, யூனமாக³மோ டா²னே’’தி ச வத்ததே.

377. ஆத்தஞ்ச.

இ உஇச்சேதேஸம் ஆதி³ஸரானம் ஆத்தஞ்ச ஹோதி ஸணகாரப்பச்சயே பரே, சஸத்³தே³ன ரிகாராக³மோ ச டா²னேதி இகாரஸ்ஸ ஆத்தம்.

டா²னாதி⁴காரதோ ஆத்தம், இஸூஸப⁴உஜாதி³னம்;

இஸிஸ்ஸ து ரிகாராக³-மோ சாத்தானந்தரே ப⁴வே.

ஆரிஸ்யம், உஸப⁴ஸ்ஸ இத³ம் ஆஸப⁴ம் டா²னம், ஆஸபீ⁴ வாசா.

அஞ்ஞத்த²க்³க³ஹணேன பன அவிதூ³ரப⁴வோ, தத்ர ப⁴வோ, தத்ர ஜாதோ, ததோ ஆக³தோ, ஸோ அஸ்ஸ நிவாஸோ, தஸ்ஸ இஸ்ஸரோ, கத்திகாதீ³ஹி நியுத்தோ மாஸோ, ஸாஸ்ஸ தே³வதா, தமவேச்சாதீ⁴தே, தஸ்ஸ விஸயோ தே³ஸோ, தஸ்மிம் தே³ஸே அத்தி², தேன நிப்³ப³த்தம், தம் அரஹதி, தஸ்ஸ விகாரோ, தமஸ்ஸ பரிமாணந்தி இச்சேவமாதீ³ஸ்வத்தே²ஸு ச ணப்பச்சயோ. யதா² – விதி³ஸாய அவிதூ³ரே ப⁴வோ வேதி³ஸோ கா³மோ, உது³ம்ப³ரஸ்ஸ அவிதூ³ரே ப⁴வம் ஓது³ம்ப³ரம் விமானம்.

ப⁴வத்தே² மனஸி ப⁴வம் மானஸம் ஸுக²ம், ஸாக³மோ. ஸரே ப⁴வோ ஸாரஸோ ஸகுணோ, ஸாரஸா ஸகுணீ, ஸாரஸம் புப்ப²ம், உரஸி ப⁴வோ ஓரஸோ புத்தோ, உரஸி ஸம்வட்³டி⁴தத்தா, மித்தே ப⁴வா மேத்தா, மேத்தீ வா, புரே ப⁴வா போரீ வாசா.

ஜாதாதீ³ஸு பாவுஸே ஜாதோ பாவுஸோ மேகோ⁴, பாவுஸா ரத்தி, பாவுஸம் அப்³ப⁴ம், ஸரதே³ ஜாதோ ஸாரதோ³ மாஸோ, ஸாரதா³ ரத்தி, ஸாரத³ம் புப்ப²ம். ஏவம் ஸிஸிரோ, ஹேமந்தோ, வஸந்தோ, விம்ஹோ, மது²ராயம் ஜாதோ மாது²ரோ ஜனோ, மாது²ரா க³ணிகா, மாது²ரம் வத்த²ம். மது²ராய ஆக³தோ மாது²ரோ, மது²ரா அஸ்ஸ நிவாஸோதி மாது²ரோ, மது²ராய இஸ்ஸரோ மாது²ரோ ராஜா. ‘‘ஸப்³ப³தோ கோ’’தி ஏத்த² புன ஸப்³ப³தோக்³க³ஹணேன தத்³தி⁴ததோபி க்வசி ஸஸரககாராக³மோ, மாது²ரகோ வா, ராஜக³ஹே ஜாதோ, ராஜக³ஹா ஆக³தோ, ராஜக³ஹோ அஸ்ஸ நிவாஸோதி வா, ராஜக³ஹஸ்ஸ இஸ்ஸரோதி வா ராஜக³ஹோ, ராஜக³ஹகோ வா. ஏவம் ஸாக³லோ, ஸாக³லகோ வா, பாடலிபுத்தோ, பாடலிபுத்தகோ வா, வேஸாலியம் ஜாதோதிஆதி³அத்தே² வேஸாலோ, வேஸாலகோ வா, குஸினாரே ஜாதோ கோஸினாரோ, கோஸினாரகோ வா. ஏவம் ஸாகேதோ, ஸாகேதகோ வா, கோஸம்போ³, கோஸம்ப³கோ வா, இந்த³பத்தோ, இந்த³பத்தகோ வா, கபில்லோ, கபில்லகோ வா, பா⁴ருகச்சோ², பா⁴ருகச்ச²கோ வா, நக³ரே ஜாதோ, நக³ரா ஆக³தோ, நக³ரே வஸதீதி வா நாக³ரோ, நாக³ரகோ வா. ஏவம் ஜானபதோ³.

ஜனபத³னாமேஸு பன ஸப்³ப³த்த² ப³ஹுவசனமேவ ப⁴வதி. யதா² – அங்கே³ஸு ஜாதோ, அங்கே³ஹி ஆக³தோ, அங்கா³ அஸ்ஸ நிவாஸோ, அங்கா³னம் இஸ்ஸரோ வா அங்கோ³, அங்க³கோ வா, மாக³தோ⁴, மாக³த⁴கோ வா, கோஸலோ, கோஸலகோ வா, வேதே³ஹோ, வேதே³ஹகோ வா, கம்போ³ஜோ, கம்போ³ஜகோ வா, க³ந்தா⁴ரோ, க³ந்தா⁴ரகோ வா, ஸோவீரோ, ஸோவீரகோ வா, ஸிந்த⁴வோ, ஸிந்த⁴வகோ வா, அஸ்ஸகோ, காலிங்கோ³, பஞ்சாலோ, ஸக்கோ, ததா² ஸுரட்டே² ஜாதோ, ஸுரட்ட²ஸ்ஸ இஸ்ஸரோ வா ஸோரட்டோ², ஸோரட்ட²கோ வா. ஏவம் மஹாரட்டோ², மஹாரட்ட²கோ வா இச்சாதி³.

நக்க²த்தயோகே³ கத்திகாய புண்ணசந்த³யுத்தாய யுத்தோ மாஸோ கத்திகோ, மக³ஸிரேன சந்த³யுத்தேன நக்க²த்தேன யுத்தோ மாஸோ மாக³ஸிரோ. ஏவம் பு²ஸ்ஸேன யுத்தோ மாஸோ பு²ஸ்ஸோ, மகா⁴ய யுத்தோ மாஸோ மாகோ⁴, ப²க்³கு³னியா யுத்தோ மாஸோ ப²க்³கு³னோ, சித்தாய யுத்தோ மாஸோ சித்தோ, விஸாகா²ய யுத்தோ மாஸோ வேஸாகோ², ஜேட்டா²ய யுத்தோ மாஸோ ஜேட்டோ², உத்தராஸாள்ஹாய யுத்தோ மாஸோ ஆஸாள்ஹோ, ஆஸாள்ஹீ வா, ஸவணேன யுத்தோ மாஸோ ஸாவணோ, ஸாவணீ. ப⁴த்³தே³ன யுத்தோ மாஸோ ப⁴த்³தோ³, அஸ்ஸயுஜேன யுத்தோ மாஸோ அஸ்ஸயுஜோ, பு³த்³தோ⁴ அஸ்ஸ தே³வதாதி பு³த்³தோ⁴. ஏவம் ஸோக³தோ, மாஹிந்தோ³, யாமோ, ஸோமோ.

ப்³யாகரணம் அவேச்சாதீ⁴தே வேய்யாகரணோ. ஏவம் மோஹுத்தோ, நேமித்தோ, அங்க³விஜ்ஜோ, வத்து²விஜ்ஜோ. வஸாதீனம் விஸயோ தே³ஸோ வாஸாதோ, உது³ம்ப³ரா அஸ்மிம் பதே³ஸே ஸந்தீதி ஓது³ம்ப³ரோ தே³ஸோ.

ஸஹஸ்ஸேன நிப்³ப³த்தா ஸாஹஸ்ஸீ பரிகா², பயஸா நிப்³ப³த்தம் பாயாஸம், ஸஹஸ்ஸம் அரஹதீதி ஸாஹஸ்ஸீ கா³தா², அயஸோ விகாரோ ஆயஸோ. ஏவம் ஸோவண்ணோ, புரிஸோ பரிமாணமஸ்ஸாதி போரிஸம் உத³கம்.

சக்³க³ஹணேன தத்த² ஜாதோ, தத்த² வஸதி, தஸ்ஸ ஹிதம், தம் அரஹதீதிஆதீ³ஸு ணேய்யப்பச்சயோ. பா³ராணஸியம் ஜாதோ, வஸதீதி வா பா³ராணஸேய்யகோ, புரே விய ககாராக³மோ. ஏவம் சம்பேய்யகோ, ஸாக³லேய்யகோ, மிதி²லேய்யகோ ஜனோ, க³ங்கே³ய்யோ மச்சோ², ஸிலாய ஜாதம் ஸேலேய்யகம், குலே ஜாதோ கோலேய்யகோ ஸுனகோ², வனே ஜாதம் வானேய்யம் புப்ப²ம். ஏவம் பப்³ப³தேய்யோ மானுஸோ, பப்³ப³தேய்யா நதீ³, பப்³ப³தேய்யம் ஓஸத⁴ம், பத²ஸ்ஸ ஹிதம் பாதே²ய்யம், ஸபதிஸ்ஸ ஹிதம் ஸாபதேய்யம் த⁴னம், பதீ³பேய்யம் தேலம், மாது ஹிதம் மத்தேய்யம். ஏவம் பேத்தேய்யம். த³க்கி²ணமரஹதீதி த³க்கி²ணேய்யோ இச்சாதி³.

378. ஜாதாதீ³னமிமியா ச.

ஜாதஇச்சேவமாதீ³னம் ஸத்³தா³னம் அத்தே² இம இயஇச்சேதே பச்சயா ஹோந்தி வா.

பச்சா² ஜாதோ பச்சி²மோ, பச்சி²மா ஜனதா, பச்சி²மம் சித்தம், அந்தே ஜாதோ அந்திமோ, அந்திமா, அந்திமம். ஏவம் மஜ்ஜி²மோ, புரிமோ, உபரிமோ, ஹேட்டி²மோ, பச்சந்திமோ, கோ³ப்பி²மோ, க³ந்தி²மோ.

ததா² இயப்பச்சயே மனுஸ்ஸஜாதியா ஜாதோ மனுஸ்ஸஜாதியோ, மனுஸ்ஸஜாதியா, மனுஸ்ஸஜாதியம். ஏவம் அஸ்ஸஜாதியோ, ஹத்தி²ஜாதியோ, போ³தி⁴ஸத்தஜாதியோ, த³ப்³ப³ஜாதியோ, ஸமானஜாதியோ, லோகியோ இச்சாதி³.

ஆதி³க்³க³ஹணேன தத்த² நியுத்தோ, தத³ஸ்ஸ அத்தி², தத்த² ப⁴வோதிஆதீ³ஸ்வபி இம இயப்பச்சயா ஹோந்தி, சஸத்³தே³ன இகப்பச்சயோ ச. அந்தே நியுத்தோ அந்திமோ, அந்தியோ, அந்திகோ, புத்தோ அஸ்ஸ அத்தி², தஸ்மிம் வா விஜ்ஜதீதி புத்திமோ, புத்தியோ, வுத்திகோ, கப்போ அஸ்ஸ அத்தீ²தி கப்பியோ, ஜடா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஜடியோ, ஹானபா⁴கோ³ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஹானபா⁴கி³யோ. ஏவம் டி²திபா⁴கி³யோ, போ³தி⁴ஸ்ஸ பக்கே² ப⁴வா போ³தி⁴பக்கி²யா, பஞ்சவக்³கே³ ப⁴வா பஞ்சவக்³கி³யா. ஏவம் ச²ப்³ப³க்³கி³யா, உத³ரியம், அத்தனோ இத³ந்தி அத்தனியம், நகாராக³மோ.

சஸத்³த³க்³க³ஹணேன கிய யண்யப்பச்சயா ச. ஜாதியா நியுத்தோ ஜாதிகியோ. ஏவம் அந்த⁴கியோ, ஜச்சந்தே⁴ நியுத்தோ ஜச்சந்த⁴கியோ. ஸஸ்ஸ அயந்தி ஸகியோ. ஏவம் பரகியோ.

யப்பச்சயோ ஸாது⁴ஹிதப⁴வஜாதாதி³அத்தே²ஸு. யதா² – கம்மனி ஸாது⁴ கம்மஞ்ஞம். ஸபா⁴யம் ஸாது⁴ ஸப்³ப⁴ம், ‘‘யவதம் தலனா’’தி³னா உகாராதி³. ஏவம் மேதா⁴ய ஹிதம் மேஜ்ஜ²ம் க⁴டம். பாதா³னம் ஹிதம் பஜ்ஜம் தேலம், ரத²ஸ்ஸ ஹிதா ரச்சா², கா³மே ப⁴வோ க³ம்மோ, க³வே ப⁴வம் க³ப்³யம், ‘‘ஓஸரே சா’’தி ஸுத்தே சஸத்³தே³ன யப்பச்சயே பரேபி அவாதே³ஸோ. கவிம்ஹி ப⁴வம் கப்³யம், தி³வி ப⁴வா தி³ப்³யா, த²நதோ ஜாதம் த²ஞ்ஞம், த⁴னாய ஸம்வத்ததீதி த⁴ஞ்ஞம்.

ண்யப்பச்சயோ பரிஸாயம் ஸாது⁴ பாரிஸஜ்ஜோ, த³காராக³மோ, ஸமணானம் ஹிதா ஸாமஞ்ஞா ஜனா, ப்³ராஹ்மணானம் ஹிதா ப்³ராஹ்மஞ்ஞா, அரூபே ப⁴வா ஆருப்பா இச்சாதி³.

‘‘ராஜபுத்தானம் ஸமூஹோ’’தி விக்³க³ஹே –

379. ஸமூஹத்தே² கணணா.

ச²ட்டி²யந்ததோ ‘‘தேஸம் ஸமூஹோ’’தி அத்தே² கணணஇச்சேதே பச்சயா ஹோந்தி. ராஜபுத்தகோ, ராஜபுத்தகம் வா, ராஜபுத்தோ. ஏவம் மானுஸ்ஸகோ, மானுஸ்ஸோ, மாது²ரகோ, மாது²ரோ, போரிஸகோ, போரிஸோ, வுத்³தா⁴னம் ஸமூஹோ வுத்³த⁴கோ, வுத்³தோ⁴. ஏவம் மாயூரகோ, மாயூரோ, காபோதோ, கோகிலோ, மாஹிம்ஸகோ, மாஹிம்ஸோ, ஓட்ட²கோ, ஓரப்³ப⁴கோ, அட்ட²ன்னம் ஸமூஹோ அட்ட²கோ, ராஜானம் ஸமூஹோ ராஜகோ, பி⁴க்கா²னம் ஸமூஹோ பி⁴க்கோ², ஸிக்கா²னம் ஸமூஹோ ஸிக்கோ², த்³வின்னம் ஸமூஹோ த்³வயம், ‘‘தேஸு வுத்³தீ⁴’’திஆதி³னா இகாரஸ்ஸ அயாதே³ஸோ. ஏவம் திண்ணம் ஸமூஹோ தயம் இச்சாதி³.

‘‘ஸமூஹத்தே²’’தி வத்ததே.

380. கா³மஜனப³ந்து⁴ஸஹாயாதீ³ஹி தா.

கா³மஜனப³ந்து⁴ஸஹாயஇச்சேவமாதீ³ஹி தாபச்சயோ ஹோதி ஸமூஹத்தே². கா³மானம் ஸமூஹோ கா³மதா. ஏவம் ஜனதா, ப³ந்து⁴தா, ஸஹாயதா, நாக³ரதா. ‘‘தா’’தி யோக³விபா⁴கே³ன ஸகத்தே²பி தே³வோயேவ தே³வதா, தாபச்சயந்தஸ்ஸ நிச்சமித்தி²லிங்க³தா.

381. தத³ஸ்ஸ டா²னமியோ ச.

‘‘தத³ஸ்ஸ டா²ன’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே² ச²ட்டி²யந்ததோ இயப்பச்சயோ ஹோதி. மத³னஸ்ஸ டா²னம் மத³னியோ, மத³னியா, மத³னியம், ப³ந்த⁴னஸ்ஸ டா²னம் ப³ந்த⁴னியம். ஏவம் முச்ச²னியம். ரஜனியம், க³மனியம், த³ஸ்ஸனியம், உபாதா³னியம், பஸாத³னியம். சஸத்³தே³ன ஹிதாதி³அத்தே²பி உபாதா³னானம் ஹிதா உபாதா³னியா இச்சாதி³.

382. உபமத்தா²யிதத்தம்.

உபமத்தே² உபமாவாசிலிங்க³தோ ஆயிதத்தப்பச்சயோ ஹோதி. தூ⁴மோ விய தி³ஸ்ஸதீதி தூ⁴மாயிதத்தம். ஏவம் திமிராயிதத்தம்.

‘‘தத³ஸ்ஸ டா²ன’’ந்தி வத்ததே.

383. தன்னிஸ்ஸிதத்தே² லோ.

‘‘தன்னிஸ்ஸித’’ந்தி அத்தே², ‘‘தத³ஸ்ஸடா²ன’’ந்தி அத்தே² ச லப்பச்சயோ ஹோதி. து³ட்டு² நிஸ்ஸிதம், து³ட்டு² டா²னம் வா து³ட்டு²ல்லம், து³ட்டு²ல்லா வாசா, லஸ்ஸ த்³விபா⁴வோ. ஏவம் வேத³ல்லம்.

‘‘அபி⁴ஜ்ஜா² அஸ்ஸ பகதி, அபி⁴ஜ்ஜா² அஸ்ஸ ப³ஹுலா’’தி வா விக்³க³ஹே –

384. ஆலு தப்³ப³ஹுலே.

பட²மாவிப⁴த்யந்ததோ ஆலுப்பச்சயோ ஹோதி ‘‘தத³ஸ்ஸ ப³ஹுல’’மிச்சேதஸ்மிம் அத்தே². அபி⁴ஜ்ஜா²லு, அபி⁴ஜ்ஜா²லூ, அபி⁴ஜ்ஜா²லவோ. ஏவம் ஸீதாலு, த⁴ஜாலு, த³யாலு. ‘‘ஸப்³ப³தோ கோ’’தி ஏத்த² புன ஸப்³ப³தோக்³க³ஹணேன ககாராக³மோ, அபி⁴ஜ்ஜா²லுகோ, அபி⁴ஜ்ஜா²லுகா, அபி⁴ஜ்ஜா²லுகம். ஏவம் ஸீதாலுகோ, த³யாலுகோ, ததா² ஹீனோவ ஹீனகோ. ஏவம் போதகோ, குமாரகோ, மாணவகோ, முது³கோ, உஜுகோ, அப்பமத்தகம், ஓரமத்தகம், ஸீலமத்தகம் இச்சாதி³.

‘‘யத³னுபபன்னா நிபாதனா ஸிஜ்ஜ²ந்தீ’’தி இமினா படிபா⁴க³குச்சி²தஸஞ்ஞானுகம்பாதி³அத்தே²ஸு கப்பச்சயோ. படிபா⁴க³த்தே² ஹத்தி²னோ இவ ஹத்தி²கா. ஏவம் அஸ்ஸகா. குச்சி²தத்தே² குச்சி²தோ ஸமணோ ஸமணகோ. ஏவம் ப்³ராஹ்மணகோ, முண்ட³கோ, பண்டி³தகோ, வேய்யாகரணகோ. ஸஞ்ஞாயம் கதகோ, ப⁴டகோ. அனுகம்பாயம் புத்தகோ.

ததா² கிம்யதேததோ பரிமாணத்தே² த்தகவந்துப்பச்சயா. கிம் பரிமாணமஸ்ஸாதி கித்தகம். ஏவம் யத்தகம், தத்தகம், ஏத்தகம். வந்தும்ஹி ஆத்தஞ்ச, யம் பரிமாணமஸ்ஸாதி யாவா, யாவந்தோ, கு³ணவந்துஸமம். ஏவம் தாவா, தாவந்தோ. ஏதாவா, ஏதாவந்தோ இச்சாதி³.

‘‘ஸுவண்ணேன பகத’’ந்தி விக்³க³ஹே –

385. தப்பகதிவசனே மயோ.

தப்பகதிவசனத்தே² மயப்பச்சயோ ஹோதி, பகரீயதீதி பகதி, தேன பகதி தப்பகதி, தப்பகதியா வசனம் கத²னம் தப்பகதிவசனம். ஸுவண்ணமயோ ரதோ², ஸோவண்ணமயோ வா, ஸுவண்ணமயா பா⁴ஜனவிகதி, ஸுவண்ணமயம் பா⁴ஜனம். ஏவம் ரூபியமயம், ரஜதமயம், ஜதுமயம், தா³ருமயம், மத்திகாமயம், இத்³தி⁴யா நிப்³ப³த்தம் இத்³தி⁴மயம்.

மனதோ நிப்ப²ன்னா மனோமயா, அயஸாபகதம் அயோமயம். ஏத்த² ச ‘‘மனோக³ணாதீ³ன’’ந்தி வத்தமானே –

386. ஏதேஸமோ லோபே.

ஏதேஸம் மனோக³ணாதீ³னம் அந்தோ ஓத்தமாபஜ்ஜதே விப⁴த்திலோபே கதேதி ஓகாரோ.

க³வேன பகதம் கரீஸம், கோ³தோ நிப்³ப³த்தந்தி வா கோ³மயம். ‘‘மயோ’’தியோக³விபா⁴கே³ன ஸகத்தே²பி தா³னமேவ தா³னமயம், ஸீலமயம் இச்சாதி³.

ஸம்ஸட்டா²தி³அனேகத்த²தத்³தி⁴தம்.

பா⁴வதத்³தி⁴த

‘‘அலஸஸ்ஸ பா⁴வோ’’தி விக்³க³ஹே –

387. ண்யத்ததா பா⁴வே து.

ச²ட்டி²யந்ததோ ண்யத்ததாஇச்சேதே பச்சயா ஹோந்தி ‘‘தஸ்ஸ பா⁴வோ’’ இச்சேதஸ்மிம் அத்தே², துஸத்³த³க்³க³ஹணேன த்தனணேய்யாதி³ப்பச்சயா ச. ப⁴வந்தி ஏதஸ்மா பு³த்³தி⁴ஸத்³தா³ இதி பா⁴வோ, ஸத்³த³ப்பவத்தினிமித்தம் வுச்சதி, வுத்தஞ்ச – ‘‘யஸ்ஸ கு³ணஸ்ஸ ஹி பா⁴வா த³ப்³பே³ ஸத்³த³னிவேஸோ தத³பி⁴தா⁴னேண்யத்ததாத³யோ’’தி. ண்யத்தத்தனந்தானம் நிச்சம் நபும்ஸகத்தம், தாபச்சயந்தஸ்ஸ ஸபா⁴வதோ நிச்சமித்தி²லிங்க³தா. ண்யப்பச்சயோயம் கு³ணவசனே ப்³ராஹ்மணாதீ³ஹி, தத்த² ‘‘அவண்ணோ யே லோபஞ்சா’’தி அவண்ணலோபோ, ஆதி³வுத்³தி⁴.

ஆலஸ்யம். ஏவம் ஆரோக்³யம், உத³க்³க³ஸ்ஸ பா⁴வோ ஓத³க்³யம், ஸகி²னோ பா⁴வோ ஸக்²யம், அணணஸ்ஸ பா⁴வோ ஆணண்யம், வித⁴வாய பா⁴வோ வேத⁴ப்³யம், து³ப்³ப³லஸ்ஸ பா⁴வோ து³ப்³ப³ல்யம், சபலஸ்ஸ பா⁴வோ சாபல்யம்.

வியத்தஸ்ஸ பா⁴வோ வேய்யத்தியம், மச்ச²ரஸ்ஸ பா⁴வோ மச்ச²ரியம். ஏவம் இஸ்ஸரியம், ஆலஸியம், முண்டி³யம், மூள்ஹியம். ஏத்த² ‘‘வேய்யத்திய’’ந்திஆதீ³ஸு ‘‘தேஸு வுத்³தீ⁴’’திஆதி³னா யம்ஹி இகாராக³மோ.

‘‘பண்டி³தஸ்ஸ பா⁴வோ பண்டி³த்ய’’ந்திஆதீ³ஸு ‘‘யவதம் தலனத³காரானம் ப்³யஞ்ஜனானி சலஞஜகாரத்த’’ந்தி த்யகாரஸம்யோகா³தீ³னம் சலஞஜகாராதே³ஸா, த்³வித்தம். பண்டி³ச்சம், ப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸ பா⁴வோ பா³ஹுஸ்ஸச்சம், ‘‘தேஸு வுத்³தீ⁴’’திஆதி³னா உகாரஸ்ஸ அகாரோ, ஏவம் போரோஹிச்சம், அதி⁴பதிஸ்ஸ பா⁴வோ ஆதி⁴பச்சம், முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ பா⁴வோ முட்ட²ஸ்ஸச்சம், இவண்ணலோபோ. குஸலஸ்ஸ பா⁴வோ கோஸல்லம். ஏவம் வேபுல்லம், ஸமானானம் பா⁴வோ ஸாமஞ்ஞம், கி³லானஸ்ஸ பா⁴வோ கே³லஞ்ஞம், ‘‘க்வசாதி³மஜ்ஜு²த்தரா’’தி³ஸுத்தேன ஸம்யோகே³ பரே ரஸ்ஸத்தம்.

ஸுஹத³ஸ்ஸ பா⁴வோஸோஹஜ்ஜம். ஏவம் வேஸாரஜ்ஜம், குஸீத³ஸ்ஸபா⁴வோகோஸஜ்ஜம், ‘‘தேஸு வுத்³தீ⁴’’திஆதி³னா ஈகாரஸ்ஸ அகாரோ. ததா² ‘‘புரிஸஸ்ஸ பா⁴வோ போரிஸ’’ந்திஆதீ³ஸு ‘‘யவதம் தலனா’’தி³ஸுத்தே காரக்³க³ஹணேன யவதம் ஸகாரகசடபவக்³கா³னம் ஸகாரகசடபவக்³கா³தே³ஸா. ஸுமனஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோமனஸ்ஸம். ஏவம் தோ³மனஸ்ஸம், ஸோவசஸ்ஸம், தோ³வசஸ்ஸம், ஏத்த² ஸகாராக³மோ. ததா² நிபகஸ்ஸ பா⁴வோ நேபக்கம், த்³வித்தம். ஏவம் ஆதி⁴க்கம், து³ப⁴க³ஸ்ஸ பா⁴வோ தோ³ப⁴க்³க³ம், வாணிஜஸ்ஸ பா⁴வோ வாணிஜ்ஜம், ராஜினோ பா⁴வோ ரஜ்ஜம், ‘‘க்வசா’’தி³னா ரஸ்ஸத்தம். ஸரூபஸ்ஸ பா⁴வோ ஸாருப்பம். ஏவம் ஓபம்மம், ஸோகு²ம்மம்.