5. பஞ்சமோ கண்டோ³ (கா²தி³)

1. திஜ மானேஹி க² ஸா க²மா வீமம்ஸாஸு.

க²ந்தியம் திஜா வீமம்ஸாயம் மானா ச க²ஸப்பச்சயா ஹோந்தி யதா²க்கமம், திதிக்கா², வீமம்ஸா, திதிக்க²தி, வீமம்ஸதி. க²மாவீமம்ஸா, ஸூதி கிம்? தேஜனம், தேஜோ, தேஜயதி, மானனம், மானோமானேதி.

2. கிதா திகிச்சா²ஸம்ஸயேஸு சோ².

திகிச்சா²யம் ஸம்ஸயே ச வத்தமானா கிதா சோ² ஹோதி. திகிச்சா², விசிகிச்சா², திகிச்ச²தி, விசிகிச்ச²தி. அஞ்ஞத்ர நிகேதோ, ஸம்கேதோ, கேதனம், கேதோ, கேதயதி.

3. நிந்தா³யம் கு³ப ப³தா⁴ ப³ஸ்ஸ போ⁴ ச.

நிந்தா³யம் வத்தமானேஹி கு³ப ப³தே⁴ஹி சோ² ஹோதி ப³ஸ்ஸ போ⁴ ச. ஜிகு³ச்சா², பீ³ப⁴ச்சா², ஜிகு³ச்ச²தி, பீ³ப⁴ச்ச²தி, அஞ்ஞத்ர கோ³பனம், கோ³போ, கோ³பேதி, ப³த⁴கோ.

4. தும்ஸ்மா லோபோ சிச்சா²யம் தே.

துமந்ததோ இச்சா²யமத்தே² தே க²ஸசா² ஹோந்தி ப³ஹுலம், லோபோ ச தும்பச்சயஸ்ஸ ஹோதி ஸுதத்தா, பு³பு⁴க்கா², ஜிகீ³ஸாம், ஜிக⁴ச்சா², பு³பு⁴க்க²தி, ஜிகீ³ஸதி ஜிக⁴ச்ச²தி. இத⁴ கஸ்மா ந ஹோதி ‘போ⁴த்துமிச்ச²தீ’தி? பத³ந்தரேனாபி⁴தா⁴னா. தும்ஸ்மாதி கிம்? போ⁴ஜனமிச்ச²தி. இச்சா²யந்தி கிம்? பு⁴ஞ்ஜிதும் க³ச்ச²தி. கத²ம் ‘கூலம் விபதி ஸதீ’தி? யதா² கூலம் பதிது மிச்ச²தீதி வாக்யம் ஹோதி, ஏவம் வுத்திபி ஹோஸ்ஸதி. வாக்யமேவ சரஹி கத²ம் ஹோதி? லோகஸ்ஸ ததா² வசனிச்சா²ய.

5. ஈயோ கம்மா.

இச்சா²கம்மதோ இச்சா²யமத்தே² ஈயப்பச்சயோ ஹோதி. புத்தமிச்ச²தி புத்தீ²யதி. கம்மாதி கிம்? அஸினேச்ச²தி. இத⁴ கஸ்மா ந ஹோதி ‘ரஞ்ஞோபுத்தமிச்ச²தீ’தி? ஸாபேக்க²த்தா, ந ஹி அஞ்ஞமபேக்க²மானோ அஞ்ஞேன ஸஹேகத்தி²பா⁴வமனுப⁴விதும் ஸக்கோதி. இதா⁴பி சரஹி ந ஸியா ‘அத்தனோ புத்த மிச்ச²தீ’தி? நேவேத்த² ப⁴விதப்³ப³ம், ந ஹி ப⁴வதி ‘அத்தனோ புத்தீயதீ’தி, கத²ம் சரஹி புத்தஸ்ஸ அத்தனியதா-வக³ம்யதே? அஞ்ஞஸ்ஸாஸுதத்தா இச்சா²ய ச தப்³பி³ஸயத்தா.

6. உபமானாசாரே.

கம்மதோ உபமானா ஆசாரத்தே² ஈயோ ஹோதி. புத்தமி-வா-சரதி புத்தீயதி மாணவகம், உபமானாதி கிம்? புத்தமாசரதி.

7. ஆதா⁴ரா.

ஆதா⁴ரதூ-பமானா ஆசாரத்தே² ஈயோ யோதி. குடியமிவா-சரதி குடீயதீ பாஸாதே³, பாஸாதீ³யதி குடியம் பி⁴க்கு².

8. கத்துதாயோ.

கத்துதூ-பமானா ஆசாரத்தே² ஆயோ ஹோதி. பப்³ப³தோ இவாசரதி பப்³ப³தாயதி.

9. ய்சத்தே².

கத்துதோ அபூ⁴ததப்³பா⁴வே ஆயோ ஹோதி ப³ஹுலம். பு⁴ஸாயதி, படபடாயதி, லோஹிதாயதி, கத்துதோத்வேவ? (அபு⁴ஸம்) பு⁴ஸம் கரோதீஹி, இஹ கஸ்மா ந ஹோதி ‘பு⁴ஸீ ப⁴வதீ’தி? வுத்தத்த²தாய.

10. ஸத்³தா³தீ³னி கரோதி.

ஸத்³தா³தீ³ஹி து³தியந்தேஹி கரோதீதி அஸ்மிம் அத்தே² ஆயோ ஹோதி. ஸத்³தா³யதி, வேராயதி, கலஹாயதி, தூ⁴பாயதி.

11. நுமோத்வ-ஸ்ஸோ.

நமோஇச்சஸ்மா கரோதீதி அஸ்மிம் அத்தே² அஸ்ஸோ ஹோதி. நமஸ்ஸதி ததா²க்³தம்.

12. தா⁴த்வத்தே² நாமஸ்மி.

நாமஸ்மா தா⁴த்வத்தே² ப³ஹுலமிஹோதி. ஹத்தி²னா அதிக்கமதி அதிஹத்த²யதி, வீணாய உபகா³யதி உபவீணயதி, த³ள்ஹம் கரோதி வினயம் த³ள்ஹயதி, விஸுத்³தா⁴ ஹோதி ரத்தி விஸுத்³த⁴யதி, குஸலம் புச்ச²தி குஸலயதி.

13. ஸச்சாதீ³ஹாபி.

ஸச்சாதீ³ஹி தா⁴த்வத்தே² ஆபி ஹோதி. ஸச்சாபேதி, அத்தா²பேதி, வேதா³பேதி, ஸுக்கா²பேதி, ஸுகா²பேதி, து³க்கா²பேதி.

14. க்ரியத்தா².

அயமதி⁴காரோ ஆஸத்த²பரிஸமத்தியா. க்ரியா அத்தோ² யஸ்ஸ ஸோ க்ரியத்தோ² தா⁴து.

15. சுராதி³தோ ணி.

சுராதீ³ஹி க்ரியத்தே²ஹி ஸகத்தே² ணி பரோ ஹோதி ப³ஹுலம். ணகாரோ வுத்³த்⁴யத்தோ², ஏவமஞ்ஞத்ராபி, சோரயதி, லாளயதி, கத²ம் ‘ரஜ்ஜம் காரேதீ’தி? யோக³விபா⁴க³தோ.

16. பயோஜகப்³யாபாரே ணாபி ச.

கத்தாரம் யோ பயோஜயதி, தஸ்ஸ ப்³யாபாரே க்ரியத்தா² ணிணாபீ ஹோந்தி ப³ஹுலம், காரேதி, காராபேதி. நனு ச கத்தாபி கரணாதீ³னம் பயோஜகோதி தம்ப்³யாபாரேபி ணிணாபீ பாபுணந்தி? பயோஜகக்³க³ஹணஸாமத்தி²யா ந ப⁴விஸ்ஸந்தி சுராதீ³ஹி விஸும் வசனஸாமத்தி²யா ச. அதோ பி⁴ய்யோ ணாபியேவ, ணியேவுவண்ணதோ, த்³வயமேவஞ்ஞேஹி.

17. க்யோ பா⁴வகம்மேஸ்வ-பரோக்கே²ஸு மான ந்த த்யாதீ³ஸு. பா⁴வகம்மவிஹிதேஸு பரோக்கா²வஜ்ஜிதேஸு மானந்தத்யாதீ³ஸு பரேஸு க்யோ ஹோதி க்ரியத்தா². ந்தக்³க³ஹணமுத்தரத்த²ம், ககாரோ அவுத்³த்⁴யத்தோ² ஏவமுத்தரத்ராபி. டீ²யமானம், டீ²யதே, ஸூயமானம், ஸூயதே, அபரோக்கே²ஸு மானந்தத்யாதீ³ஸூதி கிம்? ப³பூ⁴வ தே³வத³த்தேன, பி³பி⁴த³ குஸுலோ. பி⁴ஜ்ஜதே குஸுலோ ஸயமேவாதி ‘பி⁴ஜ்ஜதே’தி ஸவனா கம்மதா-வக³ம்யதே, ‘ஸயமேவா’தி ஸவனதோ கத்துதா, கத்துதாவசனிச்சா²யந்து ‘பி⁴ந்த³தி குஸுலோ அத்தான’ந்தி ப⁴வதி, ஏவமஞ்ஞம்பி யதா²க³மமனுக³ந்தப்³ப³ம். ‘அபரோக்கே²ஸு மானந்தத்யாதீ³ஸூ’தி அயமதி⁴காரோ ஆ ‘தனாதி³த்வோ’தி 5.26. அபிச ஏதே க்யாத³யோ த்யாதீ³ஸு பரபூ⁴தேஸு கத்துகம்மபா⁴வ விஹிதேஸு க்யலாதீ³னம் விதா⁴னதோ தேஸ்வேவ விஞ்ஞாயந்தீதி அகம்மகேஹி தா⁴தூஹி கத்துபா⁴வேஸு, ஸகம்மகேஹி கத்துகம்மேஸு, கம்மாவசனிச்சா²யம் பா⁴வே ச ப⁴வந்தீதி வேதி³தப்³பா³. யஸ்ஸ பன தா⁴துஸ்ஸ கிரியா கம்மமபேக்க²தே, ஸோ ஸகம்மகோ, யஸ்ஸ து கிரியா கத்துமத்தமபேக்க²தே, ஸ்வாகம்மகோதி ஞாதப்³ப³ம்.

18. கத்தரி லோ.

க்ரியத்த²தோ அபரோக்கே²ஸு கத்துவிஹிதமான ந்தத்யாதீ³ஸு லோ ஹோதி. லகாரோ, ‘‘ஞிலஸ்ஸே’’தி 5-163 விஸேஸனத்தோ². பசமானோ, பசந்தோ, பசதி.

19. மம் ச ருதா⁴தீ³னம்.

ருதா⁴தி³தோ கத்துவிஹிதமானந்த த்யாதீ³ஸு லோ ஹோதி மம் ச அந்தஸரா பரோ. மகாரோ-நுப³ந்தோ⁴, அகாரோ உச்சாரணத்தோ². ருந்த⁴மானோ, ருந்த⁴ந்தோ, ருந்த⁴தி.

20. ணிணாப்யாபீஹி வா.

ணிணாப்யாபீஹி கத்துவிஹிதமானந்த த்யாதீ³ஸு லோ ஹோதி விபா⁴ஸா, ஓரயந்தோ, சோரேந்தோ, காரயந்தோ, காரேந்தோ, காராபயந்தோ, காராபேந்தோ, ஸச்சாபயந்தோ, ஸச்சாபேந்தோ, சோரயதி, சோரேதி, காரயதி, காரேதி, காராபயதி, காராபேதி, ஸச்சாபயதி, ஸச்சாபேதி. வவத்தி²தவிபா⁴ஸத்தோ²-யம் வாஸத்³தோ³, தேன மானே நிச்சம், சோரயமானோ, காரயமானோ, காராபயமானோ, ஸச்சாபயமானோ.

21. தி³வாதீ³ஹி யக.

தி³வாதீ³ஹி லவிஸயே யக ஹோதி. தி³ப்³ப³ந்தோ, தி³ப்³ப³தி.

22. துதா³தீ³ஹி கோ.

துதா³தீ³ஹி லவிஸயே கோ ஹோதி. துத³மானோ, துத³ந்தோ, துத³தி.

23. ஜ்யாதீ³ஹி க்னா.

ஜிஆதீ³ஹி லவிஸயே க்னா ஹோதி. ஜினந்தோ, ஜினாதி. கத²ம் ‘ஜயந்தோ’ ஜயதீ, தி? பூ⁴வாதி³பாடா².

24. க்யாதீ³ஹி க்ணா.

கீஆதீ³ஹி லவிஸயே க்ணா ஹோதி. கிணந்தோ, கிணாதி.

25. ஸ்வாதீ³ஹி க்ணோ.

ஸுஆதீ³ஹி லவிஸயே க்ணோ ஹோதி. ஸுணமானோ, ஸுணந்தோ, ஸுணோதி. கத²ம் ஸுணாதீதி? க்யாதி³பாடா².

26. தனாதி³த்வோ.

தனாதி³தோ லவிஸயே ஓ ஹோதி. தனோதி.

27. பா⁴வகம்மேஸு தப்³பா³-நீயா.

தப்³ப³அனீயா க்ரியத்தா² பரே பா⁴வகம்மேஸு ப³ஹுலம் ப⁴வந்தி. கத்தப்³ப³ம், கரணீயம், கத்தப்³போ³ கடோ, கரணீயோ. ப³ஹுலாதி⁴காரா கரணாதீ³ஸுபி ப⁴வந்தி, ஸினானீயம் சுண்ணம், தா³னீயோ ப்³ராஹ்மணோ, ஸம்மாவத்தனீயோ கு³ரு, பவசனீயோ உபஜ்ஜா²யோ, உபட்டா²னீயோ ஸிஸ்ஸோ.

28. க்⁴யண.

பா⁴வகம்மேஸு க்ரியத்தா² பரோ க்⁴யண ஹோதி ப³ஹுலம். வாக்யம், காரியம், சேய்யம், ஜேய்யம்.

29. ஆஸ்ஸே ச.

ஆதோக்⁴யண ஹோதி பா⁴வகம்மேஸு, ஆஸ்ஸ ஏ ச. தே³ய்யம்.

30. வதா³தீ³ஹி யோ.

வதா³தீ³ஹி க்ரியத்தே²ஹி யோ ஹோதி ப³ஹுலம் பா⁴வகம்மேஸு. வஜ்ஜம், மஜ்ஜம், க³ம்மம். (42) ‘‘பு⁴ஜான்னே’’, போ⁴ஜ்ஜோ ஓத³னோ, போ⁴ஜ்ஜா யாகு³, போ⁴க்³க³மஞ்ஞம்.

31. கிச்ச க⁴ச்ச ப⁴ச்ச ப⁴ப்³ப³ லேய்யா.

ஏதே ஸத்³தா³ யப்பச்சயந்தா நிபச்சந்தே.

32. கு³ஹாதீ³ஹி யக.

கு³தாதீ³ஹி க்ரியத்தேஹி பா⁴வகம்மேஸு யக ஹோதி. கு³ய்ஹம், து³ய்ஹம், ஸிஸ்ஸோ. ஸித்³தா⁴ ஏவேதே தப்³பா³த³யோ பேஸாதிஸக்³க³பத்தகாலேஸுபி க³ம்யமானேஸு ஸாமஞ்ஞேனவிதா⁴னதோ, த்வயா க²லு கடோ கத்தப்³போ³, கரணீயோ, காரியோ, கிச்சோ, ஏவம் த்வயா கடோ கத்தப்³போ³, போ⁴தா கடோ கத்தப்³போ³, போ⁴தோ ஹி பத்தோ காலோ கடகரணே. ஏவம் உத்³த⁴மோஹுத்திகேபி வத்தமானதோ பேஸாதீ³ஸு ஸித்³தா⁴ ஏவ. ததா² அரஹே கத்தரி ஸத்திவிஸிட்டே² ச பதீயமானே ஆவஸ்ஸகாத⁴மீணதாவிஸிட்டே² ச பா⁴வாதோ³ ஸித்³தா⁴, உத்³த⁴ம்முஹுத்ததோ-போ⁴தா கடோ கத்தப்³போ³, போ⁴தா ரஜ்ஜம் கத்தப்³ப³ம். ப⁴வம் அரஹோ, போ⁴தா ஸாரோ வஹிதப்³போ³, ப⁴வம் ஸக்கோ, போ⁴தா அவஸ்ஸம் கடோ கத்தப்³போ³, போ⁴தா நிக்கோ² தா³தப்³போ³.

33. கத்தரி ல்துணகா.

கத்தரி காரகே க்ரியத்தா² ல்துணகா ஹோந்தி ப³ஹுலம். படி²தா, பாட²கோ. ப³ஹுலமித்வேவ? பாதே³ஹி ஹரீயதீதி பாத³ஹா-ரகோ, க³லே சுப்பதேதி க³லேசோபகோ. ஸித்³தோ⁴வ ல்து, அரஹே ஸீலஸாது⁴த⁴ம்மேஸு ச ஸாமஞ்ஞவிஹிதத்தா, ப⁴வம் க²லு கஞ்ஞாய பரிக்³க³ஹிதா, ப⁴வமேதம் அரஹதி. ஸீலாதீ³ஸு-க²ல்வபி உபாதா³தா குமாரகே, க³ந்தா கே²லம், முண்ட³யிதாரோ ஸாவிட்டா²யனா வது⁴ம் கதபரிக்³க³ஹம்.

34. ஆவீ.

க்ரியத்தா² ஆவீ ஹோதி ப³ஹுலம் கத்தரி. ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ. அப்பவிஸயதஞ்ஞாபனத்த²ம் பி⁴ன்னயோக³கரணம், ஸாமஞ்ஞவிஹிதத்தா ஸீலா தீ³ஸு ச ஹோதேவ.

35. ஆஸிம்ஸாயமகோ.

ஆஸிம்ஸாயம் க³ம்யமானாயம் க்ரியத்தா² அகோ ஹோதி கத்தரி. ஜீவதூதி ஜீவகோ, நந்த³தூதி நந்த³கோ, ப⁴வதூதி ப⁴வகோ.

36. கரா ணனோ.

கரதோ கத்தரி ணனோ ஹோதி. கரோதீதி காரணம், கத்தரீதி கிம்? கரணம்.

37. ஹாதோ வீஹிகாலேஸு.

ஹாதோ வீஹிஸ்மிம் காலே ச ணனோ ஹோதி கத்தரி. ஹாயனா நாம விஹயோ, ஹாயனோ ஸம்வச்ச²ரோ, வீஹிகாலேஸூதி கிம்? ஹாதா.

38. விதா³ கூ.

வித³ஸ்மா கூ ஹோதி கத்தரி. விதூ³, லோகவிதூ³.

39. விதோ ஞாதோ.

விபுப்³பா³ ஞாஇச்சஸ்மா கூ ஹோதி கத்தரி. விஞ்ஞூ. விதோதி கிம்? பஞ்ஞா.

40. கம்மா.

கம்மதோ பரா ஞாஇச்சஸ்மா கூ ஹோதி கத்தரி. ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, காலஞ்ஞூ.

41. க்வசண.

கம்மதோ பரா க்ரியத்தா² க்வசி அண ஹோதி கத்தரி. கும்ப⁴காரோ, ஸரலாவோ, மந்தஜ்ஜா²யோ, ப³ஹுலாதி⁴காரா இத⁴ ந ஹோதி ஆதி³ச்சம் பஸ்ஸதி, ஹிமவந்தம் ஸுணோதி, கா³மம் க³ச்ச²தி. க்வசீதி கிம்? கம்மகரோ.

42. க³மா ரூ.

கம்மதோ பரா க³மா ரூ ஹோதி கத்தரி. வேத³கூ³ பாரகூ³.

43. ஸமானஞ்ஞ ப⁴வந்த யாதி³தூ-பமானா தி³ஸா கம்மே ரீரிக்க²கா.

ஸமானாதீ³ஹி யாதீ³ஹி சோபமானேஹி பரா தி³ஸா கம்மகாரகே ரீரிக்க²கா ஹோந்தி. ஸமானோ விய தி³ஸ்ஸதீதி ஸதீ³ ஸதி³க்கோ² ஸதி³ஸோ. அஞ்ஞாதீ³ அஞ்ஞாதி³க்கோ² அஞ்ஞாதி³ஸோ. ப⁴வாதீ³ ப⁴வாதி³க்கோ² ப⁴வாதி³ஸோ. யாதீ³ யாதி³க்கோ² யாதி³ஸோ. த்யாதீ³ த்யாதி³க்கோ² த்யாதி³ஸோ. ஸமானாதீ³ஹீதி கிம்? ருக்கோ² விய தி³ஸ்ஸதி. உபமானாதி கிம்? ஸோ தி³ஸ்ஸதி. கம்மேதி கிம்? ஸோ விய பஸ்ஸதி. ரகாரா அந்தஸராதி³லோபத்தா², ககாரோ ஏகாராபா⁴வத்தோ².

44. பா⁴வகாரகேஸ்வ-க⁴ண க⁴கா.

பா⁴வே காரகே ச க்ரியத்தா² அ க⁴ண க⁴ கா ஹோந்தி ப³ஹுலம். அ-பக்³க³ஹோ, நிக்³க³ஹோ, கரோ, க³ரோ, சயோ, ஜயோ, ரவோ, ப⁴வோ, பசோ, வசோ, அன்னதோ³, புரிந்த³தோ³, ஈஸக்கரோ, து³க்கரோ, ஸுகரோ. க⁴ண-பா⁴வே பாகோ, சாகோ³, பா⁴வோ, காரகேபி ஸஞ்ஞாயம் தாவ பஜ்ஜதேனேனாதி பாதோ³, ருஜதீதி ரோகோ³, விஸதீதி வேஸோ, ஸரதி காலந்தரந்தி ஸாரோ தி²ரம்ஸோ, த³ரீயந்தே ஏதேஹீதி தா³ரா, ஜீரயதி ஏதேனாதி ஜாரோ, அஸஞ்ஞாயம்பி தா³யோ த³த்தோ, லாபோ⁴ லத்³தோ⁴, க⁴-வகோ, நிபகோ, க-பியோ, கி²போ, பு⁴ஜோ, ஆயுத⁴ம்.

45. தா³தா⁴த்வி.

தா³தா⁴ஹி ப³ஹுலமி ஹோதி பா⁴வகாரகேஸு. ஆதி³, நிதி⁴, வாலமி.

46. வமாதீ³ய்யது².

வமாதீ³ஹி பா⁴வகாரகேஸ்வது² ஹோதி. வமது², வேபது², (அவது², ஸயது²).

47. க்வி.

க்ரியத்தா² க்வி ஹோதி ப³ஹுலம் பா⁴வகாரகேஸு. ககாரோ கானுப³ந்த⁴காரியத்தோ², அபி⁴பூ⁴, ஸயம்பூ⁴, ப⁴த்தக்³க³ம், (தா³னக்³க³ம்) ஸலாகக்³க³ம், ஸபா⁴, பபா⁴.

48. அனோ.

க்ரியத்தா பா⁴வகாரகேஸ்வனோ ஹோதி. க³மனம், தா³னம், ஸம்பதா³னம், அபாதா³னம், அதி⁴கரணம், சலனோ, ஜலனோ, கோத⁴னோ, கோபனோ, மண்ட³னோ, பூ⁴ஸனோ.

49. இத்தி²யமண த்தி க யக யா ச.

இத்தி²லிங்கே³ பா⁴வே காரகே ச க்ரியத்தா² அஆத³யோ ஹோந்தி அனோ ச ப³ஹுலம். அ திதிக்கா², வீமம்ஸா, ஜிகு³ச்சா², பிபாஸா, புத்தியா ஈஹா பி⁴க்கா², ஆபதா³, மேதா⁴, கோ³தா⁴, ணகாரா, ஹாரா, தாரா, தா⁴ரா, ஆரா, க்தி-இட்டி², ஸிட்டி², பி⁴த்தி, ப⁴த்தி, தந்தி பூ⁴தி, க-கு³ஹா, ருஜா, முதா³, யக-விஜ்ஜா, இஜ்ஜா, ய-ஸேய்யா, ஸமஜ்ஜா, பப்³ப³ஜ்ஜா, பரிசரியா, ஜாக³ரியா, அனகாரணா, ஹாரணா, வேத³னா, வந்த³னா, உபாஸனா.

50. ஜாஹாஹி நி.

ஜாஹாஇச்சேதேஹி நி ஹோதித்தி²யம். ஜானி, ஹானி.

51. கரா ரிரியோ.

கரதோ ரிரியோ ஹோதித்தி²யம். கரணம் கிரியா. கத²ம் ‘க்ரியா’தி? ‘‘க்ரியாயம்’’தி நிபாதனா.

52. இகிதீ ஸரூபே.

க்ரியத்த²ஸ்ஸ ஸரூபே-பி⁴தே⁴ய்யே க்ரியத்தா² பரே இகிதீ ஹோந்தி, வசி, யுதி⁴, பசதி, ‘அகாரோ ககாரோ’தி ஆதீ³ஸு காரஸத்³தே³ன ஸமாஸோ, யதா² ஏவகாரோதி.

53. ஸீலாபி⁴க்க²ஞ்ஞா-வஸ்ஸகேஸு ணீ.

க்ரியத்தா² ணீ ஹோதி ஸீலாதீ³ஸு பதீயமானேஸு, உண்ஹபோ⁴ஜீ, கீ²ரபாயீ, அவஸ்ஸகாரீ, ஸதந்தா³யீ.

54. தா²வரித்தர ப⁴ங்கு³ர பி⁴து³ர பா⁴ஸுர ப⁴ஸ்ஸரா.

ஏதே ஸத்³தா³ நிபச்சந்தே ஸீலே க³ம்யமானே.

55. கத்தரி பூ⁴தே க்தவந்து க்தாவீ.

பூ⁴தே-த்தே² வத்தமானதோ க்ரியத்தா² க்தவந்துத்தாவீ ஹோந்தி கத்தரி. விஜிதவா, விஜிதாவீ, பூ⁴தேதி அதி⁴காரோ யாவ ‘‘ஆஹாரத்தா²’’தி (5-60).

56. க்தோபா⁴வகம்மேஸு.

பா⁴வே கம்மே ச பூ⁴தே க்தோ ஹோதி. ஆஸிதம் ப⁴வதா. கதோ கடோ ப⁴வதா.

57. கத்தரி சாரம்பே⁴.

க்ரியாரம்பே⁴ கத்தரி க்தோ ஹோதி யதா²பத்தஞ்ச. பகதோ ப⁴வம் கடம், பகதோ கடோ ப⁴வதா, பஸுத்தோ ப⁴வம், பஸுத்தம் ப⁴வதா.

58. டா²-ஸ வஸ ஸிலிஸ ஸீ ருஹ ஜர ஜனீஹி.

டா²தீ³ஹி கத்தரி க்தோ ஹோதி யதா²பத்தஞ்ச. உபட்டி²தோ கு³ரும் ப⁴வம், உபட்டி²தோ கு³ரு போ⁴தா, உபாஸிதோ கு³ரும் ப⁴வம், உபாஸிதோ கு³ரு போ⁴தா, அனுவுஸிதோ கு³ரும் ப⁴வம், அனுவுஸிதோ கு³ரு போ⁴தா, ஆஸிலிட்டோ² கு³ரும் ப⁴வம், ஆஸிலிட்டோ² கு³ரு போ⁴தா, அதி⁴ஸ்ஸிதோ க²டோபிகம் ப⁴வம், அதி⁴ஸ்ஸிதா க²டோபிகா போ⁴தா, ஆரள்ஹோ ருக்க²ம் ப⁴வம், ஆருள்ஹோ ருக்கோ² போ⁴தா, அனுஜிண்ணோ வஸலிம் தே³வத³த்தோ, அனுஜிண்ணா வஸலீ தே³வத³த்தேன, அனுஜாதோ மாணவகோ மாணவிகம், அனுஜாதா மாணவிகா மாணவகேன.

59. க³மனத்தா²கம்மகாதா⁴ரே ச.

க³மனத்த²தோ அகம்மகதோ ச க்ரியத்தா² ஆதா⁴ரே க்தோ ஹோதி கத்தரி ச யதா²பத்தஞ்ச, இத³மேஸம் யாதம், இஹ தே யாதா, இஹ தேஹி யாதம், அயம் தேஹி யாதோ பதோ², இத³மேஸமாஸிதம், இஹ தே ஆஸிதா, இஹதேஹி ஆஸிதம், ‘தே³வோ சே வுட்டோ² ஸம்பன்னா ஸாலயோ’தி காரணஸாமக்³கீ³ஸம்பத்தி ஏத்தா²பி⁴மதா.

60. ஆஹாரத்தா².

அஜ்ஜோ²ஹாரத்தா² ஆதா⁴ரே க்தோ ஹோதி யதா²பத்தஞ்ச, இத³மேஸம் பு⁴த்தம், இத³மேஸம் பீதம், இஹ தேஹி பு⁴த்தம், இஹ தேஹி பீதம், ஓத³னோ தேஹி பு⁴த்தோ பீதமுத³கம், அகத்தத்தோ² யோக³விபா⁴கோ³, கத²ம் ‘பீதா கா³வோ’தி? பீதமேஸம் விஜ்ஜதீதி பீதா, பா³ஹுலகா வா, ‘பஸ்ஸின்னோ’தி யா ஏத்த² பூ⁴தகாலதா, தத்ர த்தோ, ஏவம் ரஞ்ஞம் மதோ ரஞ்ஞம் இட்டோ², ரஞ்ஞம் பு³த்³தோ⁴, ரஞ்ஞம் பூஜிதோ, ஏவம் ஸீலிதோ, ரக்கி²தோ, க²ந்தோ, ஆகுட்டோ², ருட்டோ², ருஸிதோ, அபி⁴ப்³யாஹடோ, த³யியோ, ஹட்டோ², கந்தா, ஸம்யதோ, அமதோ, ‘கட்ட²’ந்தி பூ⁴ததாயமேவ ஹேதுனோ, ப²லம் த்வத்ர பா⁴வி.

61. தும் தாயே தவே பா⁴வே ப⁴விஸ்ஸதி க்ரியாயம் தத³த்தா²ய.

ப⁴விஸ்ஸதி அத்தே² வத்தமானதோ க்ரியத்தா² பா⁴வே தும் தாயே தவே ஹோந்தி க்ரியாயம் தத³த்தா²யம் பதீயமானாயம். காதும் க³ச்ச²தி, கத்தாயே க³ச்ச²தி, காதவே க³ச்ச²தி, இச்ச²தி போ⁴த்தும் காமேதி போ⁴த்துந்தி இமீனாவ ஸித்³த⁴ம், புனப்³பி³தா⁴னே த்விஹாபி ஸியா ‘இச்ச²ந்தோ கரோதீ’தி, ஏவம் ஸக்கோதி போ⁴த்தும், ஜானாதி போ⁴த்தும், கி³லாயதி போ⁴த்தும், க⁴டதே போ⁴த்தும், ஆரப⁴தே போ⁴த்தும், லப⁴தே போ⁴த்தும், பக்கமதி போ⁴த்தும், உஸ்ஸஹதி போ⁴த்தும், அரஹதி போ⁴த்தும், அத்தி² போ⁴த்தும், விஜ்ஜதி போ⁴த்தும், வட்ட திபோ⁴த்தும், கப்பதி போ⁴த்துந்தி. ததா² பாரயதி போ⁴த்தும், பஹு போ⁴த்தும், ஸமத்தோ² போ⁴த்தும், பரியத்தோ போ⁴த்தும், அலம் போ⁴த்துந்தி ப⁴வதிஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த² ஸம்ப⁴வா. ததா² காலோ போ⁴த்தும். ஸமயோ போ⁴தும், வேலா போ⁴துந்தி, யதா² போ⁴த்தும்மனோ, ஸோத்தும் ஸோதோ, த³ட்டு²ம் சக்கு², யுஜ்ஜி²தும் த⁴னு, வத்தும் ஜளோ, க³ந்துமனோ, கத்துமலஸோதி, உச்சாரணந்து வத்தாயத்தம். பா⁴வேதி கிம்? கரிஸ்ஸாமீதி க³ச்ச²தி, க்ரியாயந்தி கிம்? பி⁴க்கி²ஸ்ஸம் இச்சஸ்ஸ ஜடா, தத³த்தா²யந்தி கிம்? க³ச்சி²ஸ்ஸதோ தே ப⁴விஸ்ஸதி ப⁴த்தம் போ⁴ஜனாய.

62. படிஸேதே⁴-லம்க²லூனம் துன த்வான த்வா வா.

அலம் க²லுஸத்³தா³னம் படிஸேத⁴த்தா²னம் பயோகே³ துனாத³யோ வா ஹோந்தி பா⁴வே. அலம் ஸோதுன, க²லு ஸோதுன, அலம் ஸுத்வான, த⁴லு ஸுத்வான, அலம் ஸுத்வா, க²லு ஸுத்வா, அலம் ஸுதேன, க²லு ஸோதேன, அலம் க²லூனந்தி கிம்? மா ஹோது, படிஸேதே⁴தி கிம்? அலங்காரோ.

63. புப்³பே³ககத்து²கானம்.

ஏகோ கத்தா யேஸம் ப்³யாபாரானம், தேஸு யோ புப்³போ³, தத³த்த²தோ க்ரியத்தா² துனாத³யோ ஹோந்தி பா⁴வே, ஸோதுன யாதி, ஸுத்வான, ஸுத்வா வா, ஏககத்துகானந்திகிம்? பு⁴த்தஸ்மிம் தே³வத³த்தே யஞ்ஞத³த்தோ வஜதி, புப்³பா³தி கிம்? பு⁴ஞ்ஜபி⁴ ச பசதி ச. ‘அப்பத்வா நதி³ம் பப்³ப³தோ அதிக்கம்ம பப்³ப³தம் நதீ³’தி பூ⁴தா⁴துஸ்ஸ ஸப்³ப³த்த² ஸம்ப⁴வா ஏககத்துகதா புப்³ப³காலதா ச க³ம்யதே. ‘பு⁴த்வா பு⁴த்வா க³ச்ச²தீதி’ இமினாவ ஸித்³த⁴ம் ஆபி⁴க்க²ஞ்ஞந்து த்³விப்³ப³சனாவக³ம்யதே. கத²ம் ‘ஜீவக்³கா³ஹம் அகா³ஹயி, காயப்பசாலகம் க³ச்ச²ந்தீ’தி ஆதி³? க⁴ணந்தேன க்ரியாவிஸேஸனேன ஸித்³த⁴ம் யதா² ‘ஓத³னபாகம் ஸயதீ’தி.

64. ந்தோ கத்த²ரி வத்தமானே.

வத்தமானத்தே² வத்தமானதோ க்ரியத்தா ந்தோ ஹோ தி கத்தரி, திட்ட²ந்தோ.

65. மானோ.

வத்தமானத்தே² வத்தமானதோ க்ரியத்தா² மானோ ஹோதி, கத்தரி. திட்ட²மானோ.

66. பா⁴வகம்மேஸு.

வத்தமானத்தே² வத்தமானதோ க்ரிம்யத்தா² பா⁴வே கம்மேச மானோ ஹோதி. டீ²யமானம், பச்சமானோ ஓத³னோ.

67. தே ஸ்ஸபுப்³பா³னாக³தே.

அனாக³தத்தே² வத்தமானதோ க்ரியத்தா² தேந்தமானா ஸ்ஸபுப்³பா³ ஹோந்தி. ட²ஸ்ஸந்தோ, ட²ஸ்ஸமானோ, டீ²யிஸ்ஸமானம், பச்சிஸ்ஸமானோ ஓத³னோ.

68. ண்வாத³யோ.

க்ரியத்தா² பரே ப³ஹுலம் ண்வாத³யோ ஹோந்தி. சாரு, தா³ரு.

69. க²ச²ஸான மேகஸ்ஸரோதி³ த்³வே.

க²ச²ஸப்பச்சயந்தானம் க்ரியத்தா²னம் பட²மேகஸ்ஸரம் ஸத்³த³ரூபம் த்³வே ப⁴வதி. திதிக்கா², ஜிகு³ச்சா², வீமம்ஸா.

70. பரோக்கா²யஞ்ச.

பரோக்கா²யம் பட²மேகஸ்ஸரம் ஸத்³த³ரூபம் த்³வே ப⁴வதி. ஜகா³ம, சகாரோ அனுத்தஸமுச்சயத்தோ², தேனஞ்ஞத்ராபி யதா²க³மம், ஜஹாதி, ஜஹிதப்³ப³ம், ஜஹிதும், த³த்³த³ல்லதி, சங்கமதி. ‘லோலுபோ, மோமூஹோதி ஓத்தம் தத³மினாதி³பாடா².

71. ஆதி³ஸ்மா ஸரா.

ஆதி³பூ⁴தா ஸரா பரமேகஸ்ஸரம் த்³வே ஹோதி, அஸிஸிஸதி, ஆதி³ஸ்மாதி கிம்? ஜஜகா³ர, ஸராதி கிம்? பபாச.

72. ந புன.

யம் த்³விபூ⁴தம், ந தம் புன த்³வித்தமாபஜ்ஜதே, திதிக்கி²ஸதி, ஜிகு³ச்சி²ஸதி.

73. யதி²ட்ட²ம் ஸ்யாதி³னோ.

ஸ்யாத்³யந்தஸ்ஸ யதி²ட்ட²மேகஸ்ஸரமாதி³பூ⁴தமஞ்ஞம் வா யதா²க³மம் த்³வித்தபஜ்ஜதே, புபுத்தீயிஸதி, புதித்தீயிஸதி, புத்தீயியிஸதி.

74. ரஸ்ஸோ புப்³ப³ஸ்ஸ.

த்³வித்தே புப்³ப³ஸ்ஸ ஸரோ ரஸ்ஸோ ஹோதி. த³தா³தி.

75. லோபோ-நாதி³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ.

த்³வித்தே புப்³ப³ஸ்ஸாதி³தோ-ஞ்ஞஸ்ஸ ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ லோபோ ஹோதி. அஸிஸிஸதி.