4. அப்³யயவக்³க³வண்ணனா

1136-1137. சிரஸ்ஸாத³யோ சத்தாரோ சிரத்த²கா. சிராய, சிரா சாத்ர. ஸஹாத³யோபி சத்தாரோ ஸஹத்தா². புனப்புனமாத³யோ பஞ்ச புனப்புனத்தா². வினாத³யோ பஞ்ச வஜ்ஜனத்தா².

1138. ப³லவம் ஸுட்டு² அதீவ கிமுத ஸு அதி ஏதே ச² அதிஸயத்தே². பஸம்ஸாயஞ்ச ஸுட்டு². பஞ்ஹேபி கிமுத. ஆஹோ கிம் கிமு உதா³ஹு கிமுத உத³ ஏதே ச² விகப்பே விதக்கே. தத்ர ஆஹோஸத்³தோ³ தீ³கா⁴தி³. ‘‘தி³ட்டோ² ஆஹோ உதா³ஹு ச, விகப்பத்தே² விபா⁴வனே’’தி ஹி பா⁴கு³ரி. கா²ணுரயமாஹோ புரிஸோ. ருத்³தோ³ து ரஸ்ஸாதி³மாஹ ‘‘இஸ்ஸரேப்யதி⁴கேபி ச, விகப்பேவிம்ஹயேப்யஹோ’’தி. கிமுஸத்³தோ³ ரஸ்ஸந்தோ. கிமாயம் கா²ணு, கிமு புரிஸோ. உத³ஸத்³தோ³ ரஸ்ஸாதி³. தூ⁴மோயமோத³ காபோதம், ஸமூஹத்தே² ணோ. கிஞ்சஸத்³தோ³பி விகப்பே. கிமுதஸத்³தோ³ அதிஸயேதி வுத்தோ.

1139. போ⁴ அரே அம்போ⁴ ஹம்போ⁴ ரே ஜே அங்க³ ஆவுஸோ ஹே ஹரே ஏதே த³ஸ அவ்ஹானே. ஹம் ஹோஸத்³தா³ப்யத்ர. கத²ம் கிம்ஸு நனு கச்சி நு கிம் ஏதே ச² ஸமா ஸமானத்தா².

1140. அது⁴னா, ஏதரஹி, இதா³னி, ஸம்பதி சாதி சத்தாரோ இதா³னீத்யத்தே². அஞ்ஞத³த்து² தக்³க⁴ ஸஸக்கம் அத்³தா⁴ காமம் ஜாது வே ஹவே ஏதே அட்ட² ஏகம்ஸே ஏகம்ஸத்தே².

1141. யாவதாத³யோ ஸத்த பரிச்சே²த³வாசகா. தத்ர யாவதா, யாவாதி த்³வே அனியமபரிச்சே²த³த்த²வாசகா. தாவதா, தாவ, ஏத்தாவதாதி நியமபரிச்சே²த³த்த²வாசகா. கித்தாவதா, கீவேதி பரிச்சே²த³புச்ச²னத்த²வாசகா.

1142-1143. யதா² ததா² யதே²வ ஏவம் யதா²னாம யதா²ஹி ஸேய்யதா²பி ஏவமேவம் வா ததே²வ யதா²பி ஏவம்பி ஸேய்யதா²பி நாம யத²ரிவ யதா² ச விய தத²ரிவ இச்சேதே ஸத்தரஸ படிபா⁴க³த்தே² ஸதி³ஸத்தே² ப⁴வந்தி.

1144. ஸம், ஸாமம், ஸயஞ்சேதி தயோ ஸயமிச்சத்தே². ஆம ஸாஹு லஹு ஓபாயிகம் பதிரூபம் ஸாது⁴ ஏவம் ஏதே ஸத்த ஸம்படிச்ச²னத்தே². ஆமந்தாப்யத்ர.

1145. யமாத³யோ ச² காரணத்தே²ஸியும். சனஸத்³தோ³, சிஸத்³தோ³ சாதி த்³வே அஸாகல்யே அஸகலத்தே². கதா³சனம், கதா³சீத்யாதி³ பயோகோ³. முதா⁴ஸத்³தோ³ நிப்ப²லே ப²லரஹிதே, நிப்பயோஜனேத்யத்தோ². அமூலேபி ச முதா⁴.

1146. ஜாதுஸத்³தோ³ ஏகம்ஸேபி. ஸப்³ப³தோ, ஸமந்ததோ, பரிதோ, ஸமந்தா சாதி சத்தாரோ துல்யத்தா².

1147. ந அ நோ மா அலம் நஹி இச்சேதே ச² நிஸேதே⁴. சே, ஸசே, யதீ³தி தயோ யத்³யத்தே². ஸத்³த⁴ம்ஸத்³தோ³ அனுகூலத்தே². நத்தம் தோ³ஸோ ச ரஜனீயமிச்சத்தே². தி³வாஸத்³தோ³ அஹே அஹனீத்யத்தே².

1148. ஈஸம், கிஞ்சி, மனம் இச்சேதே அப்பத்தே². அதக்கிதே அவிதக்கிதே. ப³லக்காரே து ஸாஹஸம். அக்³க³தோ, புரதோ ச புரேஇச்சத்தே². பேச்ச அமுத்ரஸத்³தா³ ப⁴வந்தரே.

1149. அஹோ ச ஹி சாதி ஏதே விம்ஹயே. விகப்பேபி அஹோ. ஸம்மோதே³பி ஹி. துண்ஹீஸத்³தோ³ மோனே அபா⁴ஸனே. ஆவி, பாது ச பாகடத்தே². ஸஜ்ஜு ஸபதி³ஸத்³தா³ தங்க²ணேத்யத்தே².

1150. ஸுத³ம் கோ² அஸ்ஸு யக்³கே⁴ வே ஹாத³யோ ஹகாராத³யோ ச பத³பூரணே ஸியும். அந்தரேன, அந்தரா, அந்தோ சாதி ஏதே அப்³ப⁴ந்தரேஇச்சத்தே². அவஸ்ஸம், நூன ச நிச்ச²யத்தே².

1151. ஸம்ஸத்³தோ³ தி³ட்டா²ஸத்³தோ³ ஆனந்த³த்தே². ஸமுபஜோ, ஸம்ப்யத்ர. காமப்பவேத³னே இச்சா²ய அக்கா²னே கச்சி ஜீவதி தே மாதா, மமேத³மபி⁴மதமிச்சத்தே². உஸூயோபக³மே உஸூயாபுப்³ப³கே உபக³மே.

‘‘காமானுமதியம் காமோ,

உஸூயோபக³மேபி சா’’தி ருத்³தோ³.

உஸூயோபக³மானுஞ்ஞாணேபிசாயம் அத்தோ² தி³ஸ்ஸதே.

1152-1153. யதா²த்தந்தி ஸச்சம். தத²ஸ்ஸ அனதிக்கமோ யதா²தத²ம், யதா²த்தே² அப்³யயீபா⁴வோ. தத²ஸத்³தோ³யம் பூ⁴தபரியாயோ. ஸதா³ஸத்³தோ³, ஸனம்ஸத்³தோ³ சாதி நிச்சே. ஸனஸத்³தோ³ப்யத்ர. பாயோ, பா³ஹுல்யஞ்ச ஸமா. பஞ்சகம் பா³ஹ்யே. ஸணிகம்ஸத்³தோ³ அஸீகே⁴.

1154. ஸம்மா, ஸுட்டூ²தி த்³வே அபி⁴தா⁴னானி.

1155. ஸாயம் ஸாயே ஸாயன்ஹே. அத்ராஹேதி இமஸ்மிம் அஹனி அஜ்ஜஸத்³தோ³.

1156. யத்தா²த³யோ தயோ அனியமட்டா²னாதி³வாசகா. தத்தா²த³யோ நியமட்டா²னாதி³வாசகா.

1157. ஸம்முகா², ஆவி, பாது ச ஸமானத்தா².

1158. அப்பேவாத³யோ தயோ ஸம்ஸயத்த²ம்ஹி. இதி இத்த²ம் ஏவம்ஸத்³தா³ நித³ஸ்ஸனே வத்தந்தி. கத²ஞ்சிஸத்³தோ³ கிச்ச²த்தே².

1159. கே²தோ³ கி²ன்னதா. பச்சக்கே² ஸச்சி²ஸத்³தோ³. தி²ரே, அவதா⁴ரணே ச து⁴வம். திரோ திரியம்ஸத்³தா³ ஸமா. து³ட்டு²குஸத்³தா³ குச்சா²யம்.

1160. ஆஸிட்ட²த்த²ம்ஹி ஸுவத்தி². தி⁴ஸத்³தோ³ நிந்தா³யம். குஹிஞ்சனாத³யோ ஸத்த டா²னாதி³புச்ச²னத்தா².

1161. இஹ இத⁴ அத்ர ஏத்த² அத்த² ஏதே ஓகாஸத்தா²தி³வாசகா. ஸப்³ப³ஸ்மிம் காலாதி³கே ஸப்³ப³த்ராதி³த்³வயம். கிஸ்மிம் காலே கதா³. கஸ்மிம் காலே குதா³சனம்.

1162-1163. விப⁴த்யந்தனாமஸராக்²யாதபதிரூபகே அப்³யயே த³ஸ்ஸேத்வா தத³ஞ்ஞபா⁴வே அப்³யயே த³ஸ்ஸேதுமாஹ ‘‘ஆதி³கம்மே’’இச்சாதி³. தத்ர விப⁴த்யந்தபதிரூபகம் யதா² – ‘‘சிரஸ்ஸம், சிரம், சிரேனி’’ச்சாதி³. நாமபதிரூபகம் யதா² – ‘‘ஆம, ஸாஹு, லஹு, ஓபாயிக’’மிச்சாதி³. ஸரபதிரூபகம் யதா² – ‘‘அ’’-இச்சாதி³. ஆக்²யாதபதிரூபகம் யதா² – ‘‘அத்தி²’’இச்சாதி³.

ஸம்ப⁴வோ பப⁴வோ. உதி³ண்ணே பவுத்³தே⁴ வட்³ட⁴னே. திஸ பீணனே,தி, தித்தி. நியோகே³ நியோஜனே. அக்³கே³ உத்தமே. தப்பரே தப்பதா⁴னே. ஸங்கே³ லக்³க³னே. பகாரே ஸதி³ஸே, பே⁴தே³ வா. அந்தோபா⁴வே பக்கி²த்தே. வியோகே³ பவாஸே. அவயவே பதே³ஸே. தி⁴தியம் வீரியே பதா⁴னே. ஏதே சத்தா² தா⁴துஸம்யோக³த்தா² வா நாமஸம்யோக³த்தா² வா ப⁴வந்தி. அஸம்யோக³ஸ்ஸ பன நாமபத³ஸ்ஸ அத்தோ² ‘‘போ ஸியா பரமத்த²ஸ்மிம், பாது வாதேஸு பா ப⁴வே’’தி ஏகக்க²ரகோஸே [ஏகக்க²ரகோஸ 73 கா³தா²] வுத்தோ.

1164. விக்கமோ பதா⁴னம்.

1165-1167. ஸன்யாஸே நிக்கி²த்தே. மோக்கோ² நிப்³பா³னம். ராஸி நிகரோ. கே³ஹே நிலயே. ஆதே³ஸோ ஆசிக்க²னம். உபமாய ஸன்னிபே⁴. அச்சயோ அதிக்கமோ. ஸாமீப்யே ஸமீபபா⁴வே. உபரதி உபஸமோ. நீஹரணம் அபனயனம். ஆவரணம் நீவரணம் [ஆஹரணம் க³ஹணம் (க.)].

1168. உத்³த⁴கம்மே உய்யானே. வியோகே³ உப்பாஸிதே. அத்த²லாபோ⁴ உப்பத்தி. பப³லத்தே மஹாப³ஹலத்தே. த³க்க²க்³க³தாஸூதி த³க்க²பா⁴வே, அக்³க³பா⁴வே ச. ஸத்தியம், மோக்கே² நிப்³பா³னே ச.

1169. து³ ச அபா⁴வே து³ஸ்ஸீலோ, து³ப்பஞ்ஞோ. அஸமித்³தி⁴யம் து³ப்³பி⁴க்க²ம். அனந்த³னம் அமோத³னம்.

1170. ஸமந்தத்தஸமித்³தீ⁴ஸூதி ஸமந்தபா⁴வே, ஸமித்³தி⁴யஞ்ச. ஸங்க³தே ஸஹிதே. விதா⁴னே கரணே. பப⁴வோ ஸம்ப⁴வோ. புனப்புனக்ரியா புனப்புனகரணம்.

1171-1172. அதிஸயோ அத்ர அதி⁴மத்தம். பு⁴ஸத்தோ² ஸமந்தத்தோ², தேன ஸமந்த பரியாயோபி பு⁴ஸஸத்³தோ³ அத்தீ²தி வேதி³தப்³போ³. இஸ்ஸரியோ பபூ⁴தி. அச்சயே அதிக்கமே. கலஹே விக்³க³ஹே. பா⁴ஸே கத²னே, ‘‘பா⁴ஸாயா’’திபி பாடோ². குச்ச²னே குச்சா²யம். அனபி⁴முக²த்தே² விமுகோ². மோஹோ விமதி. பதா⁴னே விஸிட்டே². த³க்க²தா சே²கதா. கே²தே³ பரிஸ்ஸமே.

1173. ஜானனே அவக³தே. அதோ⁴பா⁴கே³ அவம்ஸிரே. அனிச்ச²யே அனிண்ணயே. பரிப⁴வே அவஞ்ஞாதே. தே³ஸோ ச ப்³யாபனஞ்ச ஹானி சாதி த்³வந்தோ³. வசோக்ரியாய வசனக்ரியாயம். தே²ய்யே சோரியே. அஞ்ஞாணே ச பத்திஆதி³கே ச.

1174. பச்சா²த்தே² அனுசரோ. பு⁴ஸத்தே² அனுக்³க³தோ. ஸதி³ஸே அனுரூபோ. அனுவத்தியம் அன்வேதி. ஹீனே அனு ஸாரிபுத்தம் பஞ்ஞவந்தோ. ததியத்தே² நதி³மன்வவஸிதா பா³ராணஸீ. தே³ஸே, லக்க²ணே, விச்சா²யம், இத்த²ம்பூ⁴தே, பா⁴கா³தி³கே ச அனு. லக்க²ணே ருக்க²’மனு விஜ்ஜோததே சந்தோ³. விச்சா²யம் ருக்க²ம் ருக்க²மனு திட்ட²தி. இத்த²ம்பூ⁴தே ஸாது⁴ தே³வத³த்தோ மாதர’மனு. பா⁴கே³ யதே³த்த² மம் அனு ஸியா.

1175. ஆலிங்க³னே பரிஸ்ஸஜதி. தோ³ஸக்கா²னே பரிபா⁴ஸேத்வா. நிவாஸனே வத்த²ம் பரித³ஹித்வா. அவஞ்ஞோ பரிப⁴வோ. ஆதா⁴ரே போ⁴ஜனே ஸோகே ப்³யாபனே. தத்வே ஸபா⁴வே. லக்க²ணாதோ³ லக்க²ணவிச்சா²இத்த²ம்பூ⁴தபா⁴கே³.

1176. விஸிட்டே² அபி⁴த⁴ம்மோ. உத்³த⁴கம்மே ஸாருப்பே வுத்³தி⁴யம் பூஜாயம் அதி⁴கே. குலே அபி⁴ஜனோ. அஸச்சே லக்க²ணாதி³ம்ஹி சதுப்³பி³தே⁴ [‘அபி⁴ரபா⁴கே³ (பா.1.4.91)’ தி அபி⁴ஸ்ஸ பா⁴க³வஜ்ஜிதேஸு லக்க²ணாதீ³ஸு கம்மப்பவசனீயஸஞ்ஞா வுத்தா (ரூபஸித்³தி⁴-காரகதண்டே³)].

1177. அதி⁴கே இஸ்ஸரே பாடே² உச்சாரணே, அதி⁴ட்டா²னே பாபுணனே நிச்ச²யே உபரிபா⁴கா³தி³கே ப⁴டனே ப⁴த்தியம் விஸேஸனே ச அதி⁴.

1178-1179. வாமாதா³னே இதி பாடே² வாமே படிலோமே, ஆதா³னே க³ஹணே. வாசாதா³னே பச்சஸ்ஸோஸி. படினிதி⁴ம்ஹி முக்²யஸதி³ஸே பு³த்³த⁴ஸ்மா பதி. படிபா³தே⁴ நிவத்தனே. படிச்சத்தே² ‘‘படிச்சா’’தி பத³ஸ்ஸ அத்தே². லக்க²ணாதி³கே சதுப்³பி³தே⁴.

1180-1181. ஸமீபே ஆதி³கம்மனி மரியாதே³ உத்³த⁴கம்மனி இச்சா²யம் ப³ந்த⁴னே அபி⁴விதி⁴ம்ஹி ச ஆ. கிச்சே² ஈஸத்தே² நிவத்தியஞ்ச அப்பஸாதே³ ஆஸீஸனே ஸரணே வாக்யஸரணே ஆ ஏவம் அனுஸ்ஸரம். பதிட்டா²யம், விம்ஹயாதீ³ஸு ச ஆ.

1182. பூ⁴தபா⁴வே அதீதோ.

1183. ஸம்பா⁴வனே அபி தி³ப்³பே³ஸு காமேஸு, ரதிம் ஸோ நாதி⁴க³ச்ச²தி [த⁴. ப. 187]. ஸம்பா⁴வனமதி⁴கத்த²வசனேன அஞ்ஞத்ர ஸத்தியா அவிகா⁴தோ. ஸம்வரணே அபிதா⁴னம்.

1184-1185. அபக³தோ அபேதோ. உபபத்தியம் யுத்தியம் உபேக்கா². ஆதி⁴க்யே உபகா²ரியம் தோ³ணோ. புப்³ப³கம்மனி பு³த்³தோ⁴பக்கமம் கிலேஸச்சே²தோ³. க³ய்ஹாகாரே பச்சுபட்டா²னம். உபரித்தே உபரிபா⁴வே உபபன்னோ. அனஸனே உபவாஸோ.

1186. உபதே³ஸே ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³ம். வசனபடிக்³கா³ஹே ஏவம் ஹோது. இத³மத்தே² இத³ம்ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தே².

1187. ஸமுச்சயே கேவலஸமுச்சயே –

சீவரம் பிண்ட³பாதஞ்ச, பச்சயம் ஸயனாஸனம்;

அதா³ஸி உஜுபூ⁴தேஸு, விப்பஸன்னேன சேதஸா [ஜா. 2.22.551].

ஸமாஹாரே சக்கு² ச ஸோதஞ்ச சக்கு²ஸோதம். அன்வாசயோ ஏகம் பதா⁴னபா⁴வேன வத்வா இதரஸ்ஸ அப்பதா⁴னபா⁴வேன வசனம், தஸ்மிம். ஸீலம் ரக்கா²ஹி, தா³னஞ்ச தே³ஹி. இதரீதரே ஸமணோ ச ப்³ராஹ்மணோ ச ஸமணப்³ராஹ்மணா. தத்ர கேவலஸமுச்சயோ ச அன்வாசயோ ச ஸமாஸே நத்தி², இதரத்³வயம் ஸமாஸேயேவ.

1188. பகாரோ துல்யோ, பே⁴தோ³ ச. பத³த்த²ஸ்ஸ விபல்லாஸே கோ³தி அயமாஹேதி. ஸமாபனே இச்சி²தஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ பரினிட்டா²பனே.

1189. பஜ்ஜம் வாஸத்³த³ஸ்ஸத்தே². வவத்தி²தவிபா⁴ஸாயம் வா பரோ அஸரூபா. விஅவபுப்³போ³ டா² க³தினிவத்தியம், தோ, டா²திஸ்ஸ தோ², அஸரூபத்³வித்தஞ்ச. வவத்தி²தா நியமிதா விபா⁴ஸா வவத்தி²தவிபா⁴ஸா. அவஸ்ஸக்³கே³தி அவபுப்³போ³ ஸஜ விஸ்ஸஜ்ஜனாலிங்க³னனிம்மானேஸு.

1190. பூ⁴ஸனே அலங்காரே. வாரணே நிவாரணே. பரியத்தி பரியாபுணனதா, யுத்தத்தே²பி அலம். அதோ² அத²ஸத்³தா³ அனந்தராதீ³ஸு சதூஸு அத்தே²ஸு ஸியும்.

1191. பஸம்ஸாதீ³ஸு தீஸு. ஸ்வீகாரே படிஞ்ஞாணே. ஆதி³நா பகாஸத்த²ஸம்பா⁴ப்³யாகோதா⁴தி³கே சத்தே² நாமஸத்³தோ³. அவதா⁴ரணமேவத்தோ².

1192. அனுஞ்ஞா அனுமதி. ஸந்தானம் அனுனயோ. ஆலபனம் ஸம்போ³த⁴னம். வதஸத்³தோ³ ஏகம்ஸே த³யாயம் கருணாயம் ஹாஸே பஹாஸே கே²தே³ பரிஸ்ஸமே ஆலபனே விம்ஹயே அச்ச²ரியே ச ஸியா.

1193. வாக்யாரம்பே⁴ ‘‘ஹந்த³ வதா³மி தே’’தி. விஸாதே³ கே²தே³. யாவ தாவ தூதி யாவதாவஸத்³தா³ ஸாகல்யே நிரவஸேஸே. யாவத³த்த²ம் தாவ க³ஹிதம். மானே பமாணே. ‘‘யாவ பமாணமரியாதா³-வதா⁴ரணத்த²கம் மத’’மிதி பா⁴கு³ரி. அவதி⁴ம்ஹி பரிச்சி²ன்னே.

1194. புரத்தா²ஸத்³தோ³ பாசியம் தி³ஸாயம் இச்சத்தே², புரத்தே² வக்க²மானே, அக்³க³தோ ஸமுத்³தே⁴ இச்சத்தே² ச பட²மேபி ஆதி³ம்ஹி வத்ததி. பப³ந்தே⁴ வாக்யரசனாயம் வாக்யபப³ந்தே⁴ புராணாதி³கே. சிரந்தரே அதீதபூ⁴தே. நிகடே ஸன்னிஹிதே. ஆகா³மிகே அனாக³தே.

1195. க²லுஸத்³தோ³ நிஸேதே⁴ வாக்யாலங்காரே வாக்யபூ⁴ஸாயம் அவதா⁴ரணே ஏவத்தே², பஸித்³தி⁴யஞ்ச வத்ததி. அபி⁴தோஸத்³தோ³ ஆஸன்னே அபி⁴முகே² உப⁴யதோ இச்சத்தே², ஆதி³நா ஸீகே⁴, ஸாகல்யே ச அத்தே² வத்ததி. ஆஸன்னே அபி⁴தோயம் நதீ³. அபி⁴முகே² அபி⁴தோவ தாதா. உப⁴யதோஇச்சத்தே² அபி⁴தோ மக்³க³ஸ்ஸ. ஸீகே⁴ அபி⁴தோ அதீ⁴யித்வா. ஸாகல்யே அபி⁴தோ வனம் த³ட்³ட⁴ம்.

1196. யத்³யபிஸத்³த³த்தே² அனுக்³க³ஹணக³ரஹத்தே². ஏகம்ஸத்தே² அவிதத²த்தே². அதோ² பனஸத்³தோ³ விஸேஸஸ்மிம் அத்தே², பத³பூரணத்தே² ச ஸியா.

1197. ஹிஸத்³தோ³ காரணாதீ³ஸு சதூஸு அத்தே²ஸு வத்ததி. துஸத்³தோ³ பன தத்த² சதூஸு அத்தே²ஸு மஜ்ஜே² ஹேதுவஜ்ஜே திகே அத்தே² வத்ததி. குஸத்³தோ³ பாபே ஈஸத்தே² குச்ச²னே ஜிகு³ச்சா²யஞ்ச.

1198. நுகாரோ ஸம்ஸயே, பஞ்ஹே ச. நானாஸத்³தோ³ அனேகத்தே², வஜ்ஜனே ச. கிம்ஸத்³தோ³ புச்சா²யம், ஜிகு³ச்சா²யஞ்ச, அப்³யயோ. திலிங்கோ³ ச, நியமே து திலிங்கோ³வ. வாரிம்ஹி உத³கே. முத்³த⁴னி ஸீஸே ச, கம் ஸுகே²பி, வுத்தஞ்ச நானத்த²ஸங்க³ஹே –

‘‘கோ ப்³ரஹ்மத்தானீலக்கேஸு, ஸமானே ஸப்³ப³னாமிகே;

பாவகே ச மயூரே ச, ஸுக²ஸீஸஜலேஸு க’’ந்தி.

1199. அமாஸத்³தோ³ ஸஹத்தே², ஸமீபத்தே² ச, அமாவாஸீ, அமாக³தோ ச. புனஸத்³தோ³ பே⁴தே³ விஸேஸே. அபட²மே புன த³தா³தி. கிரஸத்³தோ³ அனுஸ்ஸவே அனுக்கமேன ஸவனே, அருசியஞ்ச. உத³ஸத்³தோ³ அப்யத்தே² பஞ்ஹே. விகப்பனே அத்த²ந்தரஸ்ஸ விகப்பனே ச.

1200. பச்சா²ஸத்³தோ³ பதீசியம் தி³ஸாயம். சரிமே அனாக³தே காலே. ஸாமிஸத்³தோ³ து அத்³தே⁴ பா⁴கே³, ஜிகு³ச்ச²னே நிந்தா³யஞ்ச. அத்³தே⁴ பா⁴கே³ ஸாமி வுத்தம், ஜிகு³ச்ச²னேபி ததே³வ. பாது பகாஸே பகாஸனீயே, ஸம்ப⁴வே உப்பத்தியஞ்ச. மிதோ²ஸத்³தோ³ அஞ்ஞோஞ்ஞேஇச்சத்தே², ரஹோஇச்சத்தே² ச.

1201. ஹாஸத்³தோ³ கே²தே³, ஸோகே, து³க்கே² ச. அஹஹஸத்³தோ³ கே²தே³, விம்ஹயே அப்³பு⁴தே ச. தி⁴ஸத்³தோ³ ஹிம்ஸாபனே, நிந்தா³யஞ்ச. திரியம் திரோஸத்³தா³ பிதா⁴னே வத்தந்தி. திரியம் கத்வா கண்ட³ங்க³தோ, திரோகத்வா வா.

1202-1203. ஸங்க்²யாதாஸங்க்²யாதத்தா²னம் உபஸக்³க³னிபாதஸங்க்²யாதானம் அப்³யயானம் பஸித்³தே⁴ பசுரப்பயோகே³ ஏகச்சே வா த³ஸ்ஸேத்வா தத³ஞ்ஞேபி ஸங்கே²பனயேன த³ஸ்ஸேதுமாஹ ‘‘துனி’’ச்சாதி³. ஏத்த² ச துனாதி³ஸத்³தே³ஹி ஜ்ஜுபரியந்தேஹி தத³ந்தாவ க³ஹிதா, ந ஹி கேவலானம் ஏதேஸம் அப்³யயபா⁴வோ ஸம்ப⁴வதி. தஸ்ஸத்தோ² – துனபச்சயந்தோ ச ததா² த்வான தவே த்வா தும் தா⁴ ஸோ தா² க்க²த்தும் தோ த² த்ர ஹிஞ்சனம் ஹிம் ஹம் தி⁴ ஹ யகாரதோ ஹிம்த⁴ து⁴னா ரஹி தா³னி, கிம்ஸ்மா வோ தா³சனம் தா³ஜ்ஜத²ம் த²த்தம் ஜ்ஜ²ஜ்ஜுபச்சயந்தோ ச அப்³யயீபா⁴வஸமாஸோ ச துனாதீ³னம் யாதே³ஸந்தோ ச அப்³யயம் நாம ப⁴வேதி. பயோகோ³ யதா² – ‘‘காதுன, கத்வான, காதவே, கத்வா, காதும், ஸப்³ப³தா⁴, ஸப்³ப³ஸோ, ஸப்³ப³தா², சதுக்க²த்தும், ஸப்³ப³தோ, ஸப்³ப³த்த², ஸப்³ப³த்ர, குஹிஞ்சனம், குஹிம், குஹம், ஸப்³ப³தி⁴, இஹ, யஹிம், இத⁴, அது⁴னா, ஏதரஹி, இதா³னி, க்வ, குதா³சனம், கதா³, அஜ்ஜ, கத²ம், அஞ்ஞத²த்தம், ஏகஜ்ஜ²ம், ஸஜ்ஜு, உபனக³ரம், அந்தோபாஸாத³ம், அபி⁴வந்தி³ய’’இச்சாதி³. இத³ம் பன ஸப்³பே³ஸம்பி அப்³யயானம் ஸங்கே²பலக்க²ணம்.

‘‘ஸதி³ஸம் தீஸு லிங்கே³ஸு, ஸப்³பா³ஸு ச விப⁴த்திஸு;

வசனேஸு ச ஸப்³பே³ஸு, யம் ந ப்³யேதி தத³ப்³யய’’ந்தி.

அப்³யயவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி ஸகலப்³யாகரணமஹாவனாஸங்க³ஞாணசாரினா கவிகுஞ்ஜரகேஸரினா தீ⁴மதா ஸிரிமஹாசதுரங்க³ப³லேன மஹாமச்சேன விரசிதாயம் அபி⁴தா⁴னப்பதீ³பிகாவண்ணனாயம் ஸாமஞ்ஞகண்ட³வண்ணனா ஸமத்தா.

நிக³மனவண்ணனா

1. ‘‘ஸக்³க³கண்டோ³ சா’’த்யாதி³னா அபி⁴தா⁴னப்பதீ³பிகாயம் கபாலதேலவட்டிஸதி³ஸேன கண்ட³த்தயேன ஸமங்கி³தா தீ³பிதா.

2. ‘‘திதி³வே’’த்யாதி³னா தோடகேன தஸ்ஸா பயோஜனம் கதி²தம். தஸ்ஸத்தோ² – யோ நரோ கத்துபூ⁴தோ திதி³வே தே³வலோகே, ப்³ரஹ்மலோகே ச மஹியம் மனுஸ்ஸலோகே, பு⁴ஜகா³வஸதே² நாக³லோகே சாதி ஏதேஸு தீஸு டா²னேஸு ஸன்னிஹிதானம் ஸகலத்தா²னம் ஸப்³பே³ஸம் அபி⁴தே⁴ய்யானம் ஸமவ்ஹயஸ்ஸ அபி⁴தா⁴னஸ்ஸ தீ³பனியம் பகாஸனியம் இஹ அபி⁴தா⁴னப்பதீ³பிகாயம் ஸவனதா⁴ரணாதி³னா குஸலோ சே²கோ ஹோதி, ஸ நரோ மஹாமுனினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வசனே ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மவினயஸங்கா²தே வசனே படு சே²கோ ஹோதி, படுத்தாயேவ மதிமா நாம ஹோதீதி.

3-9. இதா³னி யஸ்ஸ ரஞ்ஞோ விஹாரே வஸித்வா அயம் க³ந்தோ² விரசிதோ, தஸ்ஸ நாமகு³ணனிவாஸகரணப்பகாரவிஹாரகு³ணனாமாதீ³னி த³ஸ்ஸேத்வா அத்தனோ ச நாமகு³ணே த³ஸ்ஸேதும் ஸத்த கா³தா² வுத்தா.

தத்ர து³தியா பு⁴ஜங்க³ப்பயாதம் நாம. தாஸம் அயம் ஸம்ப³ந்தா⁴தி⁴ப்பாயா அத்த²வண்ணனா – யோ பரக்கமபு⁴ஜோ நாம பூ⁴பாலோ ராஜா காரேஸி, ரக்கே²ஸீதி ச இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. கிம்கு³ணோ ஸோ ராஜா? கு³ணபூ⁴ஸனோ ஸத்³தா⁴தி³கு³ணாலங்காரத⁴ரோ. தேஜஸ்ஸீ தேஜோயுத்தோ. ஜயீ அரிஜயேன யுத்தோ. கேஸரிவிக்கமோ கேஸரஸீஹோ விய ஸூரகு³ணயுத்தோ, வீரியவா ச. ஸ கத்த² நிவாஸீ? ஸோ ராஜா லங்காயமாஸி லங்கானாமகே தீ³பே நிவாஸனஸீலோ. சிரம் சிரகாலம் விபி⁴ன்னம் திதா⁴ விபி⁴ன்னம் நிகாயத்தயஸ்மிம் நிகாயத்தயம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸம்மா நயேன ஹேதுனா ஸமக்³கே³ ஸமக்³க³ம் காரேஸி, காரிதந்தோயம் கரோதீதி கம்மிகோ, ததா² ஸதே³ஹம்வ அத்தனோ காயம் இவ நிச்சாத³ரோ ஹுத்வா தீ³க⁴காலம் மஹக்³கே⁴ஹி ச பச்சயேஹி தம் நிகாயத்தயம் ரக்கே²ஸி.

ததா² யேன ரஞ்ஞா யதா² கித்தியா அத்தனோ ஸத்³தா⁴தி³கித்தியா கரணபூ⁴தாய லங்கா அத்தனோ நிவாஸனட்டா²னபூ⁴தா கம்மபூ⁴தா ஸம்பா³தீ⁴கதா ஸங்கடீகதா அனோகாஸீகதா, ததா² விஹாரேஹி கா³மேஹி ஆராமேஹி கே²த்தேஹி வாபீஹி ச லங்கா ஸம்பா³தீ⁴கதா.

ததா² யஸ்ஸ ரஞ்ஞோ ஸப்³ப³காமத³த³ம் அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணம் அனுக்³க³ஹம் பத்வா பாபுணனஹேது அஹம் விபு³த⁴கோ³சரம் பண்டி³தவிஸயம் க³ந்த²காரத்தம் பத்தோ, தேன ரஞ்ஞா காரிதே பாஸாத³கோ³புராதி³விபூ⁴ஸிதே, ஸக்³க³கண்டே³ தே³வலோகஸ்ஸ கண்ட³ஸதி³ஸே, ஸதோயாஸயஸ்மிம் ஸாது³ஸலிலாஸயஸமன்னாக³தே, படிபி³ம்பி³தே ப⁴க³வதோ நிவாஸனட்டா²னஜேதவனமஹாவிஹாரஸ்ஸ படிபி³ம்ப³பூ⁴தே, ஸாது⁴ஸம்மதே ஸாது⁴விஹாரோதி ஸம்மதே, ஸாதூ⁴ஹி வா ஸம்மதே ஸரோகா³மஸமூஹம்ஹி ஸலிலாஸயபி⁴க்கா²சாரயுத்தகா³மஸமூஹஸமன்னாக³தே மஹாஜேதவனாக்²யம்ஹி விஹாரே வஸதா நிவாஸம் குப்³ப³தா ஸந்தவுத்தினா ஸந்தசாரினா ஸத்³த⁴ம்மட்டி²திகாமேன தீ⁴மதா அதிஸயஞாணயுத்தேன மோக்³க³ல்லானேன ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ து³தியஅக்³க³ஸாவகபூ⁴தஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ இத்³தி⁴மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ நாமதே⁴ய்யேன தே²ரேன ஏஸா அபி⁴தா⁴னப்பதீ³பிகா ரசிதாதி.

நிக³மனகதா²

யத்³யத்ர தோ³ஸோணுபமாணஸம்ப⁴வோ,

கு³ணீஸு வீதி⁴ம்பி ததா² விகா³ஹதே;

யதா² ஜலம் போ⁴ஜனம்பி ஜந்துவா,

சதுப்பதோ³ வாப்யசரோ கணண்யபி.

அஸம்பவேதி³த³ஸ்ஸனாய பா⁴ஸிதே,

கு³ணோ ச தோ³ஸோ ச ஸதா³ விவிஜ்ஜரே;

ததோ பு³தா⁴ மே நவதா⁴னதா ப⁴வம்,

க²மந்து தோ³ஸம் கு³ணதம் நயந்து வா.

யோ ஸீஹஸூரோ ஸிதகுஞ்ஜரிந்தோ³,

ராஜாதி⁴ராஜா அஹு தம்ப³தீ³பே;

து³ப்³பா³ரனாகா³தி³ஜிதோ நரிந்தோ³,

ஸுகந்தபீ⁴மாதி³கு³ணோபபன்னோ.

தன்னாமதே⁴ய்யோ தத³னுப்³பா³த³ஜாதோ,

ஸத்³தா⁴தி³யுத்தோ சதுஸேதிபி⁴ந்தோ³;

நாகா³தி³தா²மோ அதிது³ப்பஸய்ஹோ,

உளாரபஞ்ஞோ தி⁴திமா யஸஸ்ஸீ.

தேனாஹமச்சந்தமனுக்³க³ஹீதோ,

அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஸங்க³ஹேன;

ஸங்கே²பதோகாஸிமிமம் விஸுத்³தி⁴-

ஸம்வண்ணனம் ஸோதுஹிதம் ஸுபோ³த⁴ம்.

ராஜா பஜம் ரக்க²து ஸப்பஜம்வ,

த⁴ம்மஞ்ச லோகாபி ஸமாசரந்து;

பூரேந்து அத்தா² ஸுபகப்பிதா ச,

காலேன தே³வோபி பவஸ்ஸதூதி.

அபி⁴தா⁴னப்பதீ³பிகாடீகா நிட்டி²தா.