.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயோ

திகனிபாதபாளி

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. பா³லவக்³கோ³

1. ப⁴யஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே [ப⁴த்³த³ந்தே (க.)]’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘யானி கானிசி, பி⁴க்க²வே, ப⁴யானி உப்பஜ்ஜந்தி ஸப்³பா³னி தானி பா³லதோ உப்பஜ்ஜந்தி, நோ பண்டி³ததோ. யே கேசி உபத்³த³வா உப்பஜ்ஜந்தி ஸப்³பே³ தே பா³லதோ உப்பஜ்ஜந்தி, நோ பண்டி³ததோ. யே கேசி உபஸக்³கா³ உப்பஜ்ஜந்தி ஸப்³பே³ தே பா³லதோ உப்பஜ்ஜந்தி, நோ பண்டி³ததோ. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, நளாகா³ரா வா திணாகா³ரா வா [நளாகா³ரம் வா திணாகா³ரம் வா (ஸீ.)] அக்³கி³ முத்தோ [அக்³கி³முக்கோ (ஸீ.), அக்³கி³ முக்கோ (ஸ்யா. கம். பீ.)] கூடாகா³ரானிபி ட³ஹதி உல்லித்தாவலித்தானி நிவாதானி பு²ஸிதக்³க³ளானி பிஹிதவாதபானானி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யானி கானிசி ப⁴யானி உப்பஜ்ஜந்தி ஸப்³பா³னி தானி பா³லதோ உப்பஜ்ஜந்தி, நோ பண்டி³ததோ. யே கேசி உபத்³த³வா உப்பஜ்ஜந்தி ஸப்³பே³ தே பா³லதோ உப்பஜ்ஜந்தி, நோ பண்டி³ததோ. யே கேசி உபஸக்³கா³ உப்பஜ்ஜந்தி ஸப்³பே³ தே பா³லதோ உப்பஜ்ஜந்தி, நோ பண்டி³ததோ.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸப்படிப⁴யோ பா³லோ, அப்படிப⁴யோ பண்டி³தோ. ஸஉபத்³த³வோ பா³லோ, அனுபத்³த³வோ பண்டி³தோ. ஸஉபஸக்³கோ³ பா³லோ, அனுபஸக்³கோ³ பண்டி³தோ. நத்தி², பி⁴க்க²வே, பண்டி³ததோ ப⁴யம், நத்தி² பண்டி³ததோ உபத்³த³வோ, நத்தி² பண்டி³ததோ உபஸக்³கோ³.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³ தே தயோ த⁴ம்மே அபி⁴னிவஜ்ஜேத்வா, யேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³ தே தயோ த⁴ம்மே ஸமாதா³ய வத்திஸ்ஸாமா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. பட²மம்.

2. லக்க²ணஸுத்தம்

2. ‘‘கம்மலக்க²ணோ, பி⁴க்க²வே, பா³லோ, கம்மலக்க²ணோ பண்டி³தோ, அபதா³னஸோப⁴னீ [அபதா³னே ஸோப⁴தி (ஸ்யா. கம். பீ.)] பஞ்ஞாதி [பஞ்ஞத்தி (?)]. தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? காயது³ச்சரிதேன, வசீது³ச்சரிதேன, மனோது³ச்சரிதேன. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? காயஸுசரிதேன, வசீஸுசரிதேன, மனோஸுசரிதேன. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³ தே தயோ த⁴ம்மே அபி⁴னிவஜ்ஜேத்வா, யேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³ தே தயோ த⁴ம்மே ஸமாதா³ய வத்திஸ்ஸாமா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. து³தியம்.

3. சிந்தீஸுத்தம்

3. ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, பா³லஸ்ஸ பா³லலக்க²ணானி பா³லனிமித்தானி பா³லாபதா³னானி. கதமானி தீணி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பா³லோ து³ச்சிந்திதசிந்தீ ச ஹோதி து³ப்³பா⁴ஸிதபா⁴ஸீ ச து³க்கடகம்மகாரீ ச. நோ சேத³ம் [நோ சேதம் (ஸ்யா. கம். க.)], பி⁴க்க²வே, பா³லோ து³ச்சிந்திதசிந்தீ ச அப⁴விஸ்ஸ து³ப்³பா⁴ஸிதபா⁴ஸீ ச து³க்கடகம்மகாரீ ச, கேன நம் பண்டி³தா ஜானேய்யும் [தேன நம் பண்டி³தா ந ஜானேய்யும் (க.), ந நம் பண்டி³தா ஜானேய்யும் (?)] – ‘பா³லோ அயம் ப⁴வம் அஸப்புரிஸோ’தி? யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, பா³லோ து³ச்சிந்திதசிந்தீ ச ஹோதி து³ப்³பா⁴ஸிதபா⁴ஸீ ச து³க்கடகம்மகாரீ ச தஸ்மா நம் பண்டி³தா ஜானந்தி – ‘பா³லோ அயம் ப⁴வம் அஸப்புரிஸோ’தி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, தீணி பா³லஸ்ஸ பா³லலக்க²ணானி பா³லனிமித்தானி பா³லாபதா³னானி.

‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தஸ்ஸ பண்டி³தலக்க²ணானி பண்டி³தனிமித்தானி பண்டி³தாபதா³னானி. கதமானி தீணி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ஸுசிந்திதசிந்தீ ச ஹோதி ஸுபா⁴ஸிதபா⁴ஸீ ச ஸுகதகம்மகாரீ ச. நோ சேத³ம், பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ஸுசிந்திதசிந்தீ ச அப⁴விஸ்ஸ ஸுபா⁴ஸிதபா⁴ஸீ ச ஸுகதகம்மகாரீ ச, கேன நம் பண்டி³தா ஜானேய்யும் – ‘பண்டி³தோ அயம் ப⁴வம் ஸப்புரிஸோ’தி? யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ஸுசிந்திதசிந்தீ ச ஹோதி ஸுபா⁴ஸிதபா⁴ஸீ ச ஸுகதகம்மகாரீ ச தஸ்மா நம் பண்டி³தா ஜானந்தி – ‘பண்டி³தோ அயம் ப⁴வம் ஸப்புரிஸோ’தி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, தீணி பண்டி³தஸ்ஸ பண்டி³தலக்க²ணானி பண்டி³தனிமித்தானி பண்டி³தாபதா³னானி. தஸ்மாதிஹ…. ததியம்.

4. அச்சயஸுத்தம்

4. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? அச்சயம் அச்சயதோ ந பஸ்ஸதி, அச்சயம் அச்சயதோ தி³ஸ்வா யதா²த⁴ம்மம் நப்படிகரோதி, பரஸ்ஸ கோ² பன அச்சயம் தே³ஸேந்தஸ்ஸ யதா²த⁴ம்மம் நப்படிக்³க³ண்ஹாதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? அச்சயம் அச்சயதோ பஸ்ஸதி, அச்சயம் அச்சயதோ தி³ஸ்வா யதா²த⁴ம்மம் படிகரோதி, பரஸ்ஸ கோ² பன அச்சயம் தே³ஸேந்தஸ்ஸ யதா²த⁴ம்மம் படிக்³க³ண்ஹாதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³. தஸ்மாதிஹ…. சதுத்த²ம்.

5. அயோனிஸோஸுத்தம்

5. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? அயோனிஸோ பஞ்ஹம் கத்தா ஹோதி, அயோனிஸோ பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேதா ஹோதி, பரஸ்ஸ கோ² பன யோனிஸோ பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜிதம் பரிமண்ட³லேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி ஸிலிட்டே²ஹி உபக³தேஹி நாப்³ப⁴னுமோதி³தா ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? யோனிஸோ பஞ்ஹம் கத்தா ஹோதி, யோனிஸோ பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேதா ஹோதி, பரஸ்ஸ கோ² பன யோனிஸோ பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜிதம் பரிமண்ட³லேஹி பத³ப்³யஞ்ஜனேஹி ஸிலிட்டே²ஹி உபக³தேஹி அப்³ப⁴னுமோதி³தா ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³. தஸ்மாதிஹ…. பஞ்சமம்.

6. அகுஸலஸுத்தம்

6. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? அகுஸலேன காயகம்மேன, அகுஸலேன வசீகம்மேன, அகுஸலேன மனோகம்மேன. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? குஸலேன காயகம்மேன, குஸலேன வசீகம்மேன, குஸலேன மனோகம்மேன. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³. தஸ்மாதிஹ…. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸாவஜ்ஜஸுத்தம்

7. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? ஸாவஜ்ஜேன காயகம்மேன, ஸாவஜ்ஜேன வசீகம்மேன, ஸாவஜ்ஜேன மனோகம்மேன…பே… அனவஜ்ஜேன காயகம்மேன, அனவஜ்ஜேன வசீகம்மேன, அனவஜ்ஜேன மனோகம்மேன…பே…. ஸத்தமம்.

8. ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ஸுத்தம்

8. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? ஸப்³யாப³ஜ்ஜே²ன காயகம்மேன, ஸப்³யாப³ஜ்ஜே²ன வசீகம்மேன, ஸப்³யாப³ஜ்ஜே²ன மனோகம்மேன…பே… அப்³யாப³ஜ்ஜே²ன காயகம்மேன, அப்³யாப³ஜ்ஜே²ன வசீகம்மேன, அப்³யாப³ஜ்ஜே²ன மனோகம்மேன. இமேஹி, கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘யேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ வேதி³தப்³போ³ தே தயோ த⁴ம்மே அபி⁴னிவஜ்ஜேத்வா, யேஹி தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வேதி³தப்³போ³ தே தயோ த⁴ம்மே ஸமாதா³ய வத்திஸ்ஸாமா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. அட்ட²மம்.

9. க²தஸுத்தம்

9. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ அப்³யத்தோ அஸப்புரிஸோ க²தம் உபஹதம் அத்தானம் பரிஹரதி, ஸாவஜ்ஜோ ச ஹோதி ஸானுவஜ்ஜோ ச விஞ்ஞூனம், ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவதி. கதமேஹி தீஹி? காயது³ச்சரிதேன, வசீது³ச்சரிதேன, மனோது³ச்சரிதேன. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பா³லோ அப்³யத்தோ அஸப்புரிஸோ க²தம் உபஹதம் அத்தானம் பரிஹரதி, ஸாவஜ்ஜோ ச ஹோதி ஸானுவஜ்ஜோ ச விஞ்ஞூனம், ப³ஹுஞ்ச அபுஞ்ஞம் பஸவதி.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வியத்தோ ஸப்புரிஸோ அக்க²தம் அனுபஹதம் அத்தானம் பரிஹரதி, அனவஜ்ஜோ ச ஹோதி அனனுவஜ்ஜோ ச விஞ்ஞூனம், ப³ஹுஞ்ச புஞ்ஞம் பஸவதி. கதமேஹி தீஹி? காயஸுசரிதேன, வசீஸுசரிதேன, மனோஸுசரிதேன. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பண்டி³தோ வியத்தோ ஸப்புரிஸோ அக்க²தம் அனுபஹதம் அத்தானம் பரிஹரதி, அனவஜ்ஜோ ச ஹோதி அனனுவஜ்ஜோ ச விஞ்ஞூனம், ப³ஹுஞ்ச புஞ்ஞம் பஸவதீ’’தி. நவமம்.

10. மலஸுத்தம்

10. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ தயோ மலே அப்பஹாய யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் நிரயே. கதமேஹி தீஹி? து³ஸ்ஸீலோ ச ஹோதி, து³ஸ்ஸீல்யமலஞ்சஸ்ஸ அப்பஹீனம் ஹோதி; இஸ்ஸுகீ ச ஹோதி, இஸ்ஸாமலஞ்சஸ்ஸ அப்பஹீனம் ஹோதி; மச்ச²ரீ ச ஹோதி, மச்சே²ரமலஞ்சஸ்ஸ அப்பஹீனம் ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ இமே தயோ மலே அப்பஹாய யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் நிரயே.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ தயோ மலே பஹாய யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் ஸக்³கே³. கதமேஹி தீஹி? ஸீலவா ச ஹோதி, து³ஸ்ஸீல்யமலஞ்சஸ்ஸ பஹீனம் ஹோதி; அனிஸ்ஸுகீ ச ஹோதி, இஸ்ஸாமலஞ்சஸ்ஸ பஹீனம் ஹோதி; அமச்ச²ரீ ச ஹோதி, மச்சே²ரமலஞ்சஸ்ஸ பஹீனம் ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ இமே தயோ மலே பஹாய யதா²ப⁴தம் நிக்கி²த்தோ ஏவம் ஸக்³கே³’’தி. த³ஸமம்.

பா³லவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

ப⁴யம் லக்க²ணசிந்தீ ச, அச்சயஞ்ச அயோனிஸோ;

அகுஸலஞ்ச ஸாவஜ்ஜம், ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²க²தம் மலந்தி.

2. ரத²காரவக்³கோ³

1. ஞாதஸுத்தம்

11. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஞாதோ பி⁴க்கு² ப³ஹுஜனஅஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி ப³ஹுஜனது³க்கா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமேஹி தீஹி? அனனுலோமிகே காயகம்மே ஸமாத³பேதி, அனனுலோமிகே வசீகம்மே ஸமாத³பேதி, அனனுலோமிகேஸு த⁴ம்மேஸு ஸமாத³பேதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஞாதோ பி⁴க்கு² ப³ஹுஜனஅஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி ப³ஹுஜனது³க்கா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஞாதோ பி⁴க்கு² ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி ப³ஹுஜனஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமேஹி தீஹி? அனுலோமிகே காயகம்மே ஸமாத³பேதி, அனுலோமிகே வசீகம்மே ஸமாத³பேதி, அனுலோமிகேஸு த⁴ம்மேஸு ஸமாத³பேதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ஞாதோ பி⁴க்கு² ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி ப³ஹுஜனஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி. பட²மம்.

2. ஸாரணீயஸுத்தம்

12. ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயானி [ஸரணீயானி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ப⁴வந்தி. கதமானி தீணி? யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, பதே³ஸே ராஜா க²த்தியோ முத்³தா⁴வஸித்தோ ஜாதோ ஹோதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, பட²மம் ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயம் ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் பதே³ஸே ராஜா க²த்தியோ முத்³தா⁴வஸித்தோ ஹோதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, து³தியம் ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயம் ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் பதே³ஸே ராஜா க²த்தியோ முத்³தா⁴வஸித்தோ ஸங்கா³மம் அபி⁴விஜினித்வா விஜிதஸங்கா³மோ தமேவ ஸங்கா³மஸீஸம் அஜ்ஜா²வஸதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, ததியம் ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயம் ஹோதி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, தீணி ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயானி ப⁴வந்தி.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தீணிமானி பி⁴க்கு²ஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயானி ப⁴வந்தி. கதமானி தீணி? யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, பதே³ஸே பி⁴க்கு² கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதோ ஹோதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, பட²மம் பி⁴க்கு²ஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயம் ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் பதே³ஸே பி⁴க்கு² ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, து³தியம் பி⁴க்கு²ஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயம் ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் பதே³ஸே பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம், பி⁴க்க²வே, ததியம் பி⁴க்கு²ஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயம் ஹோதி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, தீணி பி⁴க்கு²ஸ்ஸ யாவஜீவம் ஸாரணீயானி ப⁴வந்தீ’’தி. து³தியம்.

3. ஆஸம்ஸஸுத்தம்

13. ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? நிராஸோ, ஆஸம்ஸோ, விக³தாஸோ. கதமோ ச, பி⁴க்க²வே புக்³க³லோ நிராஸோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ நீசே குலே பச்சாஜாதோ ஹோதி, சண்டா³லகுலே வா வேனகுலே [வேணகுலே (ஸ்யா. கம். பீ.)] வா நேஸாத³குலே வா ரத²காரகுலே வா புக்குஸகுலே வா த³லித்³தே³ அப்பன்னபானபோ⁴ஜனே கஸிரவுத்திகே, யத்த² கஸிரேன கா⁴ஸச்சா²தோ³ லப்³ப⁴தி. ஸோ ச ஹோதி து³ப்³ப³ண்ணோ து³த்³த³ஸிகோ ஓகோடிமகோ ப³வ்ஹாபா³தோ⁴ [ப³ஹ்வாபா³தோ⁴ (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] காணோ வா குணீ வா க²ஞ்ஜோ வா பக்க²ஹதோ வா, ந லாபீ⁴ அன்னஸ்ஸ பானஸ்ஸ வத்த²ஸ்ஸ யானஸ்ஸ மாலாக³ந்த⁴விலேபனஸ்ஸ ஸேய்யாவஸத²பதீ³பேய்யஸ்ஸ. ஸோ ஸுணாதி – ‘இத்த²ன்னாமோ கிர க²த்தியோ க²த்தியேஹி க²த்தியாபி⁴ஸேகேன அபி⁴ஸித்தோ’தி. தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘குதா³ஸ்ஸு நாம மம்பி க²த்தியா க²த்தியாபி⁴ஸேகேன அபி⁴ஸிஞ்சிஸ்ஸந்தீ’தி! அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ நிராஸோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஆஸம்ஸோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ரஞ்ஞோ க²த்தியஸ்ஸ முத்³தா⁴வஸித்தஸ்ஸ ஜேட்டோ² புத்தோ ஹோதி ஆபி⁴ஸேகோ அனபி⁴ஸித்தோ அசலப்பத்தோ [மசலப்பத்தோ (ஸீ. பீ.)]. ஸோ ஸுணாதி – ‘இத்த²ன்னாமோ கிர க²த்தியோ க²த்தியேஹி க²த்தியாபி⁴ஸேகேன அபி⁴ஸித்தோ’தி. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘குதா³ஸ்ஸு நாம மம்பி க²த்தியா க²த்தியாபி⁴ஸேகேன அபி⁴ஸிஞ்சிஸ்ஸந்தீ’தி! அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஆஸம்ஸோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ விக³தாஸோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ராஜா ஹோதி க²த்தியோ முத்³தா⁴வஸித்தோ. ஸோ ஸுணாதி – ‘இத்த²ன்னாமோ கிர க²த்தியோ க²த்தியேஹி க²த்தியாபி⁴ஸேகேன அபி⁴ஸித்தோ’தி. தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘குதா³ஸ்ஸு நாம மம்பி க²த்தியா க²த்தியாபி⁴ஸேகேன அபி⁴ஸிஞ்சிஸ்ஸந்தீ’தி! தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யா ஹிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனபி⁴ஸித்தஸ்ஸ அபி⁴ஸேகாஸா ஸா [ஸாஸ்ஸ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ விக³தாஸோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம்.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா பி⁴க்கூ²ஸு. கதமே தயோ? நிராஸோ, ஆஸம்ஸோ, விக³தாஸோ. கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ நிராஸோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ து³ஸ்ஸீலோ ஹோதி பாபத⁴ம்மோ அஸுசி ஸங்கஸ்ஸரஸமாசாரோ படிச்ச²ன்னகம்மந்தோ அஸ்ஸமணோ ஸமணபடிஞ்ஞோ அப்³ரஹ்மசாரீ ப்³ரஹ்மசாரிபடிஞ்ஞோ அந்தோபூதி அவஸ்ஸுதோ கஸம்பு³ஜாதோ. ஸோ ஸுணாதி – ‘இத்த²ன்னாமோ கிர பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’தி. தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘குதா³ஸ்ஸு நாம அஹம்பி ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமீ’தி! அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ நிராஸோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஆஸம்ஸோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி கல்யாணத⁴ம்மோ. ஸோ ஸுணாதி ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’தி. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘குதா³ஸ்ஸு நாம அஹம்பி ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமீ’தி! அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஆஸம்ஸோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ விக³தாஸோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அரஹம் ஹோதி கீ²ணாஸவோ. ஸோ ஸுணாதி – ‘இத்த²ன்னாமோ கிர பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’தி. தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி – ‘குதா³ஸ்ஸு நாம அஹம்பி ஆஸவானம் க²யா…பே… ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமீ’தி! தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யா ஹிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அவிமுத்தஸ்ஸ விமுத்தாஸா ஸா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ விக³தாஸோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா பி⁴க்கூ²ஸூ’’தி. ததியம்.

4. சக்கவத்திஸுத்தம்

14. ‘‘யோபி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ராஜா சக்கவத்தீ த⁴ம்மிகோ த⁴ம்மராஜா ஸோபி ந அராஜகம் சக்கம் வத்தேதீ’’தி. ஏவம் வுத்தே அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ பன, ப⁴ந்தே, ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ த⁴ம்மிகஸ்ஸ த⁴ம்மரஞ்ஞோ ராஜா’’தி [சக்கந்தி (க.)]? ‘‘த⁴ம்மோ, பி⁴க்கூ²’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘இத⁴, பி⁴க்கு², ராஜா சக்கவத்தீ த⁴ம்மிகோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மம்யேவ நிஸ்ஸாய [க³ருகரோந்தோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] த⁴ம்மம் ஸக்கரோந்தோ த⁴ம்மம் க³ரும் கரோந்தோ த⁴ம்மம் அபசாயமானோ த⁴ம்மத்³த⁴ஜோ த⁴ம்மகேது த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யோ த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹதி அந்தோஜனஸ்மிம்’’.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்கு², ராஜா சக்கவத்தீ த⁴ம்மிகோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மம்யேவ நிஸ்ஸாய த⁴ம்மம் ஸக்கரோந்தோ த⁴ம்மம் க³ரும் கரோந்தோ த⁴ம்மம் அபசாயமானோ த⁴ம்மத்³த⁴ஜோ த⁴ம்மகேது த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யோ த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹதி க²த்தியேஸு, அனுயந்தேஸு [அனுயுத்தேஸு (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], ப³லகாயஸ்மிம், ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு, நேக³மஜானபதே³ஸு, ஸமணப்³ராஹ்மணேஸு, மிக³பக்கீ²ஸு. ஸ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ராஜா சக்கவத்தீ த⁴ம்மிகோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மம்யேவ நிஸ்ஸாய த⁴ம்மம் ஸக்கரோந்தோ த⁴ம்மம் க³ரும் கரோந்தோ த⁴ம்மம் அபசாயமானோ த⁴ம்மத்³த⁴ஜோ த⁴ம்மகேது த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யோ த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹித்வா அந்தோஜனஸ்மிம், த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹித்வா க²த்தியேஸு, அனுயந்தேஸு, ப³லகாயஸ்மிம், ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு, நேக³மஜானபதே³ஸு, ஸமணப்³ராஹ்மணேஸு, மிக³பக்கீ²ஸு, த⁴ம்மேனேவ சக்கம் வத்தேதி. தம் ஹோதி சக்கம் அப்படிவத்தியம் கேனசி மனுஸ்ஸபூ⁴தேன பச்சத்தி²கேன பாணினா.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்கு² [பி⁴க்க²வே (க.)], ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ த⁴ம்மிகோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மம்யேவ நிஸ்ஸாய த⁴ம்மம் ஸக்கரோந்தோ த⁴ம்மம் க³ரும் கரோந்தோ த⁴ம்மம் அபசாயமானோ த⁴ம்மத்³த⁴ஜோ த⁴ம்மகேது த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யோ த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹதி காயகம்மஸ்மிம் – ‘ஏவரூபம் காயகம்மம் ஸேவிதப்³ப³ம், ஏவரூபம் காயகம்மம் ந ஸேவிதப்³ப³’’’ந்தி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்கு², ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ த⁴ம்மிகோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மம்யேவ நிஸ்ஸாய த⁴ம்மம் ஸக்கரோந்தோ த⁴ம்மம் க³ரும் கரோந்தோ த⁴ம்மம் அபசாயமானோ த⁴ம்மத்³த⁴ஜோ த⁴ம்மகேது த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யோ த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹதி வசீகம்மஸ்மிம் – ‘ஏவரூபம் வசீகம்மம் ஸேவிதப்³ப³ம், ஏவரூபம் வசீகம்மம் ந ஸேவிதப்³ப³’ந்தி…பே… மனோகம்மஸ்மிம் – ‘ஏவரூபம் மனோகம்மம் ஸேவிதப்³ப³ம், ஏவரூபம் மனோகம்மம் ந ஸேவிதப்³ப³’’’ந்தி.

‘‘ஸ கோ² ஸோ, பி⁴க்கு², ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ த⁴ம்மிகோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மம்யேவ நிஸ்ஸாய த⁴ம்மம் ஸக்கரோந்தோ த⁴ம்மம் க³ரும் கரோந்தோ த⁴ம்மம் அபசாயமானோ த⁴ம்மத்³த⁴ஜோ த⁴ம்மகேது த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யோ த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹித்வா காயகம்மஸ்மிம், த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹித்வா வசீகம்மஸ்மிம், த⁴ம்மிகம் ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹித்வா மனோகம்மஸ்மிம், த⁴ம்மேனேவ அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்தேதி. தம் ஹோதி சக்கம் அப்படிவத்தியம் ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா கேனசி வா லோகஸ்மி’’ந்தி. சதுத்த²ம்.

5. ஸசேதனஸுத்தம்

15. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா பா³ராணஸியம் விஹரதி இஸிபதனே மிக³தா³யே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘பூ⁴தபுப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, ராஜா அஹோஸி ஸசேதனோ [பசேதனோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] நாம. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ராஜா ஸசேதனோ ரத²காரம் ஆமந்தேஸி – ‘இதோ மே, ஸம்ம ரத²கார, ச²ன்னம் மாஸானம் அச்சயேன ஸங்கா³மோ ப⁴விஸ்ஸதி. ஸக்கி²ஸ்ஸஸி [ஸக்க²ஸி (ஸ்யா. கம். பீ.)] மே, ஸம்ம ரத²கார, நவம் சக்கயுக³ம் காது’ந்தி? ‘ஸக்கோமி தே³வா’தி கோ², பி⁴க்க²வே, ரத²காரோ ரஞ்ஞோ ஸசேதனஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ரத²காரோ ச²ஹி மாஸேஹி சா²ரத்தூனேஹி ஏகம் சக்கம் நிட்டா²பேஸி. அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ராஜா ஸசேதனோ ரத²காரம் ஆமந்தேஸி – ‘இதோ மே, ஸம்ம ரத²கார, ச²ன்னம் தி³வஸானம் அச்சயேன ஸங்கா³மோ ப⁴விஸ்ஸதி, நிட்டி²தம் நவம் சக்கயுக³’ந்தி? ‘இமேஹி கோ², தே³வ, ச²ஹி மாஸேஹி சா²ரத்தூனேஹி ஏகம் சக்கம் நிட்டி²த’ந்தி. ‘ஸக்கி²ஸ்ஸஸி பன மே, ஸம்ம ரத²கார, இமேஹி ச²ஹி தி³வஸேஹி து³தியம் சக்கம் நிட்டா²பேது’ந்தி? ‘ஸக்கோமி தே³வா’தி கோ², பி⁴க்க²வே, ரத²காரோ ச²ஹி தி³வஸேஹி து³தியம் சக்கம் நிட்டா²பேத்வா நவம் சக்கயுக³ம் ஆதா³ய யேன ராஜா ஸசேதனோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ராஜானம் ஸசேதனம் ஏதத³வோச – ‘இத³ம் தே, தே³வ, நவம் சக்கயுக³ம் நிட்டி²த’ந்தி. ‘யஞ்ச தே இத³ம், ஸம்ம ரத²கார, சக்கம் ச²ஹி மாஸேஹி நிட்டி²தம் சா²ரத்தூனேஹி யஞ்ச தே இத³ம் சக்கம் ச²ஹி தி³வஸேஹி நிட்டி²தம், இமேஸம் கிம் நானாகரணம்? நேஸாஹம் கிஞ்சி நானாகரணம் பஸ்ஸாமீ’தி. ‘அத்தே²ஸம், தே³வ, நானாகரணம். பஸ்ஸது தே³வோ நானாகரண’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, ரத²காரோ யம் தம் சக்கம் ச²ஹி தி³வஸேஹி நிட்டி²தம் தம் பவத்தேஸி. தம் பவத்திதம் ஸமானம் யாவதிகா அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ க³தி தாவதிகம் க³ந்த்வா சிங்கு³லாயித்வா பூ⁴மியம் பபதி. யம் பன தம் சக்கம் ச²ஹி மாஸேஹி நிட்டி²தம் சா²ரத்தூனேஹி தம் பவத்தேஸி. தம் பவத்திதம் ஸமானம் யாவதிகா அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ க³தி தாவதிகம் க³ந்த்வா அக்கா²ஹதம் மஞ்ஞே அட்டா²ஸி.

‘‘‘கோ நு கோ², ஸம்ம ரத²கார, ஹேது கோ பச்சயோ யமித³ம் [யதி³த³ம் (க.)] சக்கம் ச²ஹி தி³வஸேஹி நிட்டி²தம் தம் பவத்திதம் ஸமானம் யாவதிகா அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ க³தி தாவதிகம் க³ந்த்வா சிங்கு³லாயித்வா பூ⁴மியம் பபதி? கோ பன, ஸம்ம ரத²கார, ஹேது கோ பச்சயோ யமித³ம் சக்கம் ச²ஹி மாஸேஹி நிட்டி²தம் சா²ரத்தூனேஹி தம் பவத்திதம் ஸமானம் யாவதிகா அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ க³தி தாவதிகம் க³ந்த்வா அக்கா²ஹதம் மஞ்ஞே அட்டா²ஸீ’தி? ‘யமித³ம், தே³வ, சக்கம் ச²ஹி தி³வஸேஹி நிட்டி²தம் தஸ்ஸ நேமிபி ஸவங்கா ஸதோ³ஸா ஸகஸாவா, அராபி ஸவங்கா ஸதோ³ஸா ஸகஸாவா, நாபி⁴பி ஸவங்கா ஸதோ³ஸா ஸகஸாவா. தம் நேமியாபி ஸவங்கத்தா ஸதோ³ஸத்தா ஸகஸாவத்தா, அரானம்பி ஸவங்கத்தா ஸதோ³ஸத்தா ஸகஸாவத்தா, நாபி⁴யாபி ஸவங்கத்தா ஸதோ³ஸத்தா ஸகஸாவத்தா பவத்திதம் ஸமானம் யாவதிகா அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ க³தி தாவதிகம் க³ந்த்வா சிங்கு³லாயித்வா பூ⁴மியம் பபதி. யம் பன தம், தே³வ, சக்கம் ச²ஹி மாஸேஹி நிட்டி²தம் சா²ரத்தூனேஹி தஸ்ஸ நேமிபி அவங்கா அதோ³ஸா அகஸாவா, அராபி அவங்கா அதோ³ஸா அகஸாவா, நாபி⁴பி அவங்கா அதோ³ஸா அகஸாவா. தம் நேமியாபி அவங்கத்தா அதோ³ஸத்தா அகஸாவத்தா, அரானம்பி அவங்கத்தா அதோ³ஸத்தா அகஸாவத்தா, நாபி⁴யாபி அவங்கத்தா அதோ³ஸத்தா அகஸாவத்தா பவத்திதம் ஸமானம் யாவதிகா அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ க³தி தாவதிகம் க³ந்த்வா அக்கா²ஹதம் மஞ்ஞே அட்டா²ஸீ’’’தி.

‘‘ஸியா கோ² பன, பி⁴க்க²வே, தும்ஹாகம் ஏவமஸ்ஸ – ‘அஞ்ஞோ நூன தேன ஸமயேன ஸோ ரத²காரோ அஹோஸீ’தி! ந கோ² பனேதம், பி⁴க்க²வே, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஹம் தேன ஸமயேன ஸோ ரத²காரோ அஹோஸிம். ததா³ஹம், பி⁴க்க²வே, குஸலோ தா³ருவங்கானம் தா³ருதோ³ஸானம் தா³ருகஸாவானம். ஏதரஹி கோ² பனாஹம், பி⁴க்க²வே, அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ குஸலோ காயவங்கானம் காயதோ³ஸானம் காயகஸாவானம், குஸலோ வசீவங்கானம் வசீதோ³ஸானம் வசீகஸாவானம், குஸலோ மனோவங்கானம் மனோதோ³ஸானம் மனோகஸாவானம். யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா காயவங்கோ அப்பஹீனோ காயதோ³ஸோ காயகஸாவோ, வசீவங்கோ அப்பஹீனோ வசீதோ³ஸோ வசீகஸாவோ, மனோவங்கோ அப்பஹீனோ மனோதோ³ஸோ மனோகஸாவோ, ஏவம் பபதிதா தே, பி⁴க்க²வே, இமஸ்மா த⁴ம்மவினயா, ஸேய்யதா²பி தம் சக்கம் ச²ஹி தி³வஸேஹி நிட்டி²தம்.

‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னியா வா காயவங்கோ பஹீனோ காயதோ³ஸோ காயகஸாவோ, வசீவங்கோ பஹீனோ வசீதோ³ஸோ வசீகஸாவோ, மனோவங்கோ பஹீனோ மனோதோ³ஸோ மனோகஸாவோ, ஏவம் பதிட்டி²தா தே, பி⁴க்க²வே, இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே, ஸேய்யதா²பி தம் சக்கம் ச²ஹி மாஸேஹி நிட்டி²தம் சா²ரத்தூனேஹி.

‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘காயவங்கம் பஜஹிஸ்ஸாம காயதோ³ஸம் காயகஸாவம், வசீவங்கம் பஜஹிஸ்ஸாம வசீதோ³ஸம் வசீகஸாவம், மனோவங்கம் பஜஹிஸ்ஸாம மனோதோ³ஸம் மனோகஸாவ’ந்தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. பஞ்சமம்.

6. அபண்ணகஸுத்தம்

16. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அபண்ணகபடிபத³ம் [அபண்ணகதம் படிபத³ம் (ஸீ. பீ.) டீகாய பன ஸமேதி] படிபன்னோ ஹோதி, யோனி சஸ்ஸ ஆரத்³தா⁴ ஹோதி ஆஸவானம் க²யாய. கதமேஹி தீஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோதி, போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோதி, ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் [யத்வாதி⁴கரணமேதம் (ஸீ.)] சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம், மனிந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² படிஸங்கா² யோனிஸோ ஆஹாரம் ஆஹாரேதி – ‘நேவ த³வாய ந மதா³ய ந மண்ட³னாய ந விபூ⁴ஸனாய, யாவதே³வ இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ டி²தியா யாபனாய விஹிம்ஸூபரதியா ப்³ரஹ்மசரியானுக்³க³ஹாய, இதி புராணஞ்ச வேத³னம் படிஹங்கா²மி, நவஞ்ச வேத³னம் ந உப்பாதே³ஸ்ஸாமி, யாத்ரா ச மே ப⁴விஸ்ஸதி அனவஜ்ஜதா ச பா²ஸுவிஹாரோ சா’தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² தி³வஸம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴தி, ரத்தியா பட²மம் யாமம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴தி, ரத்தியா மஜ்ஜி²மம் யாமம் த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸீஹஸேய்யம் கப்பேதி பாதே³ பாத³ம் அச்சாதா⁴ய ஸதோ ஸம்பஜானோ உட்டா²னஸஞ்ஞம் மனஸி கரித்வா, ரத்தியா பச்சி²மம் யாமம் பச்சுட்டா²ய சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அபண்ணகபடிபத³ம் படிபன்னோ ஹோதி, யோனி சஸ்ஸ ஆரத்³தா⁴ ஹோதி ஆஸவானம் க²யாயா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. அத்தப்³யாபா³த⁴ஸுத்தம்

17. ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா அத்தப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, பரப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, உப⁴யப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி. கதமே தயோ? காயது³ச்சரிதம், வசீது³ச்சரிதம், மனோது³ச்சரிதம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ த⁴ம்மா அத்தப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, பரப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, உப⁴யப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி.

‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா நேவத்தப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, ந பரப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, ந உப⁴யப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி. கதமே தயோ? காயஸுசரிதம், வசீஸுசரிதம், மனோஸுசரிதம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ த⁴ம்மா நேவத்தப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, ந பரப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தி, ந உப⁴யப்³யாபா³தா⁴யபி ஸம்வத்தந்தீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. தே³வலோகஸுத்தம்

18. ‘‘ஸசே வோ, பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஏவம் புச்சே²ய்யும் – ‘தே³வலோகூபபத்தியா, ஆவுஸோ, ஸமணே கோ³தமே ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதா²’தி? நனு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஏவம் புட்டா² அட்டீயேய்யாத² ஹராயேய்யாத² ஜிகு³ச்சே²ய்யாதா²’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘இதி கிர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தி³ப்³பே³ன ஆயுனா அட்டீயத² ஹராயத² ஜிகு³ச்ச²த², தி³ப்³பே³ன வண்ணேன தி³ப்³பே³ன ஸுகே²ன தி³ப்³பே³ன யஸேன தி³ப்³பே³னாதி⁴பதேய்யேன அட்டீயத² ஹராயத² ஜிகு³ச்ச²த²; பகே³வ கோ² பன, பி⁴க்க²வே, தும்ஹேஹி காயது³ச்சரிதேன அட்டீயிதப்³ப³ம் ஹராயிதப்³ப³ம் ஜிகு³ச்சி²தப்³ப³ம், வசீது³ச்சரிதேன… மனோது³ச்சரிதேன அட்டீயிதப்³ப³ம் ஹராயிதப்³ப³ம் ஜிகு³ச்சி²தப்³ப³’’ந்தி. அட்ட²மம்.

9. பட²மபாபணிகஸுத்தம்

19. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பாபணிகோ அப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் பா²திம் காதும். கதமேஹி தீஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் [மஜ்ஜ²ந்திகஸமயம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ந ஸக்கச்சம் கம்மந்தம் அதி⁴ட்டா²தி, மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் ந ஸக்கச்சம் கம்மந்தம் அதி⁴ட்டா²தி, ஸாயன்ஹஸமயம் ந ஸக்கச்சம் கம்மந்தம் அதி⁴ட்டா²தி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பாபணிகோ அப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் பா²திம் காதும் [பா²திகத்தும் (ஸீ.), பா²திகாதும் (ஸ்யா. கம். பீ.)].

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் பா²திம் காதும். கதமேஹி தீஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் ந ஸக்கச்சம் ஸமாதி⁴னிமித்தம் அதி⁴ட்டா²தி, மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம் ந ஸக்கச்சம் ஸமாதி⁴னிமித்தம் அதி⁴ட்டா²தி, ஸாயன்ஹஸமயம் ந ஸக்கச்சம் ஸமாதி⁴னிமித்தம் அதி⁴ட்டா²தி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² அப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் பா²திம் காதும்.

‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பாபணிகோ ப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் பா²திம் காதும். கதமேஹி தீஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் ஸக்கச்சம் கம்மந்தம் அதி⁴ட்டா²தி, மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம்…பே… ஸாயன்ஹஸமயம் ஸக்கச்சம் கம்மந்தம் அதி⁴ட்டா²தி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பாபணிகோ ப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா போ⁴க³ம் பா²திம் காதும்.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் பா²திம் காதும். கதமேஹி தீஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் ஸக்கச்சம் ஸமாதி⁴னிமித்தம் அதி⁴ட்டா²தி, மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயம்…பே… ஸாயன்ஹஸமயம் ஸக்கச்சம் ஸமாதி⁴னிமித்தம் அதி⁴ட்டா²தி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ப⁴ப்³போ³ அனதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் அதி⁴க³ந்தும், அதி⁴க³தம் வா குஸலம் த⁴ம்மம் பா²திம் காது’’ந்தி. நவமம்.

10. து³தியபாபணிகஸுத்தம்

20. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பாபணிகோ நசிரஸ்ஸேவ மஹத்தம் வேபுல்லத்தம் [மஹந்தத்தம் வா வேபுல்லத்தம் வா (பீ. க.)] பாபுணாதி போ⁴கே³ஸு. கதமேஹி தீஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ சக்கு²மா ச ஹோதி விது⁴ரோ ச நிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ச. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ சக்கு²மா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ பணியம் ஜானாதி – ‘இத³ம் பணியம் ஏவம் கீதம், ஏவம் விக்கயமானம் [விக்கீயமானம் (?)], ஏத்தகம் மூலம் ப⁴விஸ்ஸதி, ஏத்தகோ உத³யோ’தி [உத்³த³யோதி (ஸீ.)]. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ சக்கு²மா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ விது⁴ரோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ குஸலோ ஹோதி பணியம் கேதுஞ்ச விக்கேதுஞ்ச. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ விது⁴ரோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ நிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ஹோதி? இத⁴ பி⁴க்க²வே, பாபணிகம் யே தே க³ஹபதீ வா க³ஹபதிபுத்தா வா அட்³டா⁴ மஹத்³த⁴னா மஹாபோ⁴கா³ தே ஏவம் ஜானந்தி – ‘அயம் கோ² ப⁴வம் பாபணிகோ சக்கு²மா விது⁴ரோ ச படிப³லோ புத்ததா³ரஞ்ச போஸேதும், அம்ஹாகஞ்ச காலேன காலம் அனுப்பதா³து’ந்தி. தே நம் போ⁴கே³ஹி நிபதந்தி – ‘இதோ, ஸம்ம பாபணிக, போ⁴கே³ கரித்வா [ஹரித்வா (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] புத்ததா³ரஞ்ச போஸேஹி, அம்ஹாகஞ்ச காலேன காலம் அனுப்பதே³ஹீ’தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பாபணிகோ நிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பாபணிகோ நசிரஸ்ஸேவ மஹத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணாதி போ⁴கே³ஸு.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² நசிரஸ்ஸேவ மஹத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணாதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கதமேஹி தீஹி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²மா ச ஹோதி விது⁴ரோ ச நிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ச. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²மா ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சக்கு²மா ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விது⁴ரோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விது⁴ரோ ஹோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யே தே பி⁴க்கூ² ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா தே காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா பரிபுச்ச²தி பரிபஞ்ஹதி – ‘இத³ம், ப⁴ந்தே, கத²ம், இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’தி? தஸ்ஸ தே ஆயஸ்மந்தோ அவிவடஞ்சேவ விவரந்தி, அனுத்தானீகதஞ்ச உத்தானீகரோந்தி, அனேகவிஹிதேஸு ச கங்கா²டா²னியேஸு த⁴ம்மேஸு கங்க²ம் படிவினோதே³ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிஸ்ஸயஸம்பன்னோ ஹோதி. இமேஹி கோ², பி⁴க்க²வே, தீஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² நசிரஸ்ஸேவ மஹத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணாதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸூ’’தி. த³ஸமம்.

ரத²காரவக்³கோ³ து³தியோ.

பட²மபா⁴ணவாரோ நிட்டி²தோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

ஞாதோ [ஞாதகோ (ஸ்யா. கம்.)] ஸாரணீயோ பி⁴க்கு², சக்கவத்தீ ஸசேதனோ;

அபண்ணகத்தா தே³வோ ச, து³வே பாபணிகேன சாதி.

3. புக்³க³லவக்³கோ³

1. ஸமித்³த⁴ஸுத்தம்

21. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச ஸமித்³தோ⁴ [ஸவிட்டோ² (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ஆயஸ்மா ச மஹாகோட்டி²கோ [மஹாகோட்டி²தோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ஸமித்³த⁴ம் ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச –

‘‘தயோமே, ஆவுஸோ ஸமித்³த⁴, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? காயஸக்கீ², தி³ட்டி²ப்பத்தோ [தி³ட்ட²ப்பத்தோ (க.)], ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். இமேஸம், ஆவுஸோ, திண்ணம் புக்³க³லானம் கதமோ தே புக்³க³லோ க²மதி அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’’தி?

‘‘தயோமே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? காயஸக்கீ², தி³ட்டி²ப்பத்தோ, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். இமேஸம், ஆவுஸோ, திண்ணம் புக்³க³லானம் ய்வாயம் [யோயம் (க.)] புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ, அயம் மே புக்³க³லோ க²மதி இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ ச. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? இமஸ்ஸ, ஆவுஸோ, புக்³க³லஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்த’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாகோட்டி²கம் ஏதத³வோச – ‘‘தயோமே, ஆவுஸோ கோட்டி²க, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? காயஸக்கீ², தி³ட்டி²ப்பத்தோ, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். இமேஸம், ஆவுஸோ, திண்ணம் புக்³க³லானம் கதமோ தே புக்³க³லோ க²மதி அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’’தி?

‘‘தயோமே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? காயஸக்கீ², தி³ட்டி²ப்பத்தோ, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். இமேஸம், ஆவுஸோ, திண்ணம் புக்³க³லானம் ய்வாயம் புக்³க³லோ காயஸக்கீ², அயம் மே புக்³க³லோ க²மதி இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ ச. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? இமஸ்ஸ, ஆவுஸோ, புக்³க³லஸ்ஸ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்த’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘தயோமே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? காயஸக்கீ², தி³ட்டி²ப்பத்தோ, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். இமேஸம், ஆவுஸோ, திண்ணம் புக்³க³லானம் கதமோ தே புக்³க³லோ க²மதி அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’’தி?

‘‘தயோமே, ஆவுஸோ கோட்டி²க, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? காயஸக்கீ², தி³ட்டி²ப்பத்தோ, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. இமே கோ², ஆவுஸோ, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். இமேஸம், ஆவுஸோ, திண்ணம் புக்³க³லானம் ய்வாயம் புக்³க³லோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ, அயம் மே புக்³க³லோ க²மதி இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ ச. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? இமஸ்ஸ, ஆவுஸோ, புக்³க³லஸ்ஸ பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴மத்த’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தஞ்ச ஸமித்³த⁴ம் ஆயஸ்மந்தஞ்ச மஹாகோட்டி²கம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³யாகதம் கோ², ஆவுஸோ, அம்ஹேஹி ஸப்³பே³ஹேவ யதா²ஸகம் படிபா⁴னம். ஆயாமாவுஸோ, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதோ ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸ்ஸாம. யதா² நோ ப⁴க³வா ப்³யாகரிஸ்ஸதி ததா² நம் தா⁴ரேஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² ஆயஸ்மா ச ஸமித்³தோ⁴ ஆயஸ்மா ச மஹாகோட்டி²கோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். அத² கோ² ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மா ச ஸமித்³தோ⁴ ஆயஸ்மா ச மஹாகோட்டி²கோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ யாவதகோ அஹோஸி ஆயஸ்மதா ச ஸமித்³தே⁴ன ஆயஸ்மதா ச மஹாகோட்டி²கேன ஸத்³தி⁴ம் கதா²ஸல்லாபோ தம் ஸப்³ப³ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸி.

‘‘ந க்²வேத்த², ஸாரிபுத்த, ஸுகரம் ஏகம்ஸேன ப்³யாகாதும் – ‘அயம் இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’தி. டா²னஞ்ஹேதம், ஸாரிபுத்த, விஜ்ஜதி ய்வாயம் புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ ஸ்வாஸ்ஸ [ஸ்வாயம் (ஸ்யா. கம். பீ.), ஸோயம் (க.)] அரஹத்தாய படிபன்னோ, ய்வாயம் புக்³க³லோ காயஸக்கீ² ஸ்வாஸ்ஸ ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா, யோ சாயம் புக்³க³லோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ ஸோபஸ்ஸ [ஸோயம் (க.)] ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா.

‘‘ந க்²வேத்த², ஸாரிபுத்த, ஸுகரம் ஏகம்ஸேன ப்³யாகாதும் – ‘அயம் இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’தி. டா²னஞ்ஹேதம், ஸாரிபுத்த, விஜ்ஜதி ய்வாயம் புக்³க³லோ காயஸக்கீ² ஸ்வாஸ்ஸ அரஹத்தாய படிபன்னோ, ய்வாயம் புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ ஸ்வாஸ்ஸ ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா, யோ சாயம் புக்³க³லோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ ஸோபஸ்ஸ ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா.

‘‘ந க்²வேத்த², ஸாரிபுத்த, ஸுகரம் ஏகம்ஸேன ப்³யாகாதும் – ‘அயம் இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’தி. டா²னஞ்ஹேதம், ஸாரிபுத்த, விஜ்ஜதி ய்வாயம் புக்³க³லோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ ஸ்வாஸ்ஸ அரஹத்தாய படிபன்னோ, ய்வாயம் புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ ஸ்வாஸ்ஸ ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா, யோ சாயம் புக்³க³லோ காயஸக்கீ² ஸோபஸ்ஸ ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா.

‘‘ந க்²வேத்த², ஸாரிபுத்த, ஸுகரம் ஏகம்ஸேன ப்³யாகாதும் – ‘அயம் இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் அபி⁴க்கந்ததரோ ச பணீததரோ சா’’’தி. பட²மம்.

2. கி³லானஸுத்தம்

22. [பு. ப. 94] ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, கி³லானா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ கி³லானோ லப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி அலப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி, லப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி பே⁴ஸஜ்ஜானி அலப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி பே⁴ஸஜ்ஜானி, லப⁴ந்தோ வா பதிரூபம் உபட்டா²கம் அலப⁴ந்தோ வா பதிரூபம் உபட்டா²கம் நேவ வுட்டா²தி தம்ஹா ஆபா³தா⁴.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ கி³லானோ லப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி அலப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி, லப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி பே⁴ஸஜ்ஜானி அலப⁴ந்தோ வா ஸப்பாயானி பே⁴ஸஜ்ஜானி, லப⁴ந்தோ வா பதிரூபம் உபட்டா²கம் அலப⁴ந்தோ வா பதிரூபம் உபட்டா²கம் வுட்டா²தி தம்ஹா ஆபா³தா⁴.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ கி³லானோ லப⁴ந்தோவ ஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி நோ அலப⁴ந்தோ, லப⁴ந்தோவ ஸப்பாயானி பே⁴ஸஜ்ஜானி நோ அலப⁴ந்தோ, லப⁴ந்தோவ பதிரூபம் உபட்டா²கம் நோ அலப⁴ந்தோ வுட்டா²தி தம்ஹா ஆபா³தா⁴.

‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் கி³லானோ லப⁴ந்தோவ ஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி நோ அலப⁴ந்தோ, லப⁴ந்தோவ ஸப்பாயானி பே⁴ஸஜ்ஜானி நோ அலப⁴ந்தோ, லப⁴ந்தோவ பதிரூபம் உபட்டா²கம் நோ அலப⁴ந்தோ வுட்டா²தி தம்ஹா ஆபா³தா⁴, இமம் கோ², பி⁴க்க²வே, கி³லானம் படிச்ச கி³லானப⁴த்தம் அனுஞ்ஞாதம் கி³லானபே⁴ஸஜ்ஜம் அனுஞ்ஞாதம் கி³லானுபட்டா²கோ அனுஞ்ஞாதோ. இமஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, கி³லானம் படிச்ச அஞ்ஞேபி கி³லானா உபட்டா²தப்³பா³. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ கி³லானா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம்.

‘‘ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தயோமே கி³லானூபமா புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ லப⁴ந்தோ வா ததா²க³தம் த³ஸ்ஸனாய அலப⁴ந்தோ வா ததா²க³தம் த³ஸ்ஸனாய, லப⁴ந்தோ வா ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் ஸவனாய அலப⁴ந்தோ வா ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் ஸவனாய நேவ ஓக்கமதி நியாமம் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம்.

‘‘இத⁴, பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ லப⁴ந்தோ வா ததா²க³தம் த³ஸ்ஸனாய அலப⁴ந்தோ வா ததா²க³தம் த³ஸ்ஸனாய, லப⁴ந்தோ வா ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் ஸவனாய அலப⁴ந்தோ வா ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் ஸவனாய ஓக்கமதி நியாமம் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம்.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ லப⁴ந்தோவ ததா²க³தம் த³ஸ்ஸனாய நோ அலப⁴ந்தோ, லப⁴ந்தோவ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் ஸவனாய நோ அலப⁴ந்தோ ஓக்கமதி நியாமம் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம்.

‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, ய்வாயம் புக்³க³லோ லப⁴ந்தோவ ததா²க³தம் த³ஸ்ஸனாய நோ அலப⁴ந்தோ, லப⁴ந்தோவ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் ஸவனாய நோ அலப⁴ந்தோ ஓக்கமதி நியாமம் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தம், இமம் கோ² பி⁴க்க²வே, புக்³க³லம் படிச்ச த⁴ம்மதே³ஸனா அனுஞ்ஞாதா. இமஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லம் படிச்ச அஞ்ஞேஸம்பி த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³. ‘‘இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ கி³லானூபமா புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’ந்தி. து³தியம்.

3. ஸங்கா²ரஸுத்தம்

23. ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் [ஸப்³யாபஜ்ஜ²ம் (ஸப்³ப³த்த²) ஏவமுபரிபி] காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி. ஸோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. தமேனம் ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் லோகம் உபபன்னம் ஸமானம் ஸப்³யாப³ஜ்ஜா² ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தி. ஸோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜே²ஹி ப²ஸ்ஸேஹி பு²ட்டோ² ஸமானோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் வேத³னம் வேத³யதி ஏகந்தது³க்க²ம், ஸேய்யதா²பி ஸத்தா நேரயிகா.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி. ஸோ அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா, அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா, அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. தமேனம் அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் லோகம் உபபன்னம் ஸமானம் அப்³யாப³ஜ்ஜா² ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தி. ஸோ அப்³யாப³ஜ்ஜே²ஹி ப²ஸ்ஸேஹி பு²ட்டோ² ஸமானோ அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம் வேத³னம் வேத³யதி ஏகந்தஸுக²ம், ஸேய்யதா²பி தே³வா ஸுப⁴கிண்ஹா.

‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி. ஸோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி வசீஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா, ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி மனோஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி லோகம் உபபஜ்ஜதி. தமேனம் ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி லோகம் உபபன்னம் ஸமானம் ஸப்³யாப³ஜ்ஜா²பி அப்³யாப³ஜ்ஜா²பி ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தி. ஸோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜே²ஹிபி அப்³யாப³ஜ்ஜே²ஹிபி ப²ஸ்ஸேஹி பு²ட்டோ² ஸமானோ ஸப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி அப்³யாப³ஜ்ஜ²ம்பி வேத³னம் வேத³யதி வோகிண்ணஸுக²து³க்க²ம், ஸேய்யதா²பி மனுஸ்ஸா ஏகச்சே ச தே³வா ஏகச்சே ச வினிபாதிகா. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’ந்தி. ததியம்.

4. ப³ஹுகாரஸுத்தம்

24. ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா புக்³க³லஸ்ஸ ப³ஹுகாரா. கதமே தயோ? யம், பி⁴க்க²வே, புக்³க³லம் ஆக³ம்ம புக்³க³லோ பு³த்³த⁴ம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி, த⁴ம்மம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி, ஸங்க⁴ம் ஸரணம் க³தோ ஹோதி; அயம், பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ப³ஹுகாரோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யம் புக்³க³லம் ஆக³ம்ம புக்³க³லோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி; அயம், பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ப³ஹுகாரோ.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, யம் புக்³க³லம் ஆக³ம்ம புக்³க³லோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி; அயம், பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ப³ஹுகாரோ. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா புக்³க³லஸ்ஸ ப³ஹுகாரா.

‘‘இமேஹி ச பன, பி⁴க்க²வே, தீஹி புக்³க³லேஹி இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ நத்த²ஞ்ஞோ புக்³க³லோ ப³ஹுகாரோதி வதா³மி. இமேஸம் பன, பி⁴க்க²வே, திண்ணம் புக்³க³லானம் இமினா புக்³க³லேன ந ஸுப்பதிகாரம் வதா³மி, யதி³த³ம் அபி⁴வாத³னபச்சுட்டா²னஅஞ்ஜலிகம்மஸாமீசிகம்மசீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸன-கி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானுப்பதா³னேனா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. வஜிரூபமஸுத்தம்

25. ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? அருகூபமசித்தோ புக்³க³லோ, விஜ்ஜூபமசித்தோ புக்³க³லோ, வஜிரூபமசித்தோ புக்³க³லோ. கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, அருகூபமசித்தோ புக்³க³லோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ கோத⁴னோ ஹோதி உபாயாஸப³ஹுலோ அப்பம்பி வுத்தோ ஸமானோ அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, து³ட்டா²ருகோ [து³ட்டா²ருகா (ஸீ.)] கட்டே²ன வா கட²லாய [கத²லாய (ஸ்யா. கம். க.), கட²லேன-கத²லேன (அட்ட²கதா²)] வா க⁴ட்டிதோ [க⁴ட்டிதா (ஸீ.)] பி⁴ய்யோஸோமத்தாய ஆஸவம் தே³தி [அஸ்ஸவனோதி (ஸீ.)]; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ கோத⁴னோ ஹோதி உபாயாஸப³ஹுலோ அப்பம்பி வுத்தோ ஸமானோ அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அருகூபமசித்தோ புக்³க³லோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, விஜ்ஜூபமசித்தோ புக்³க³லோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஸேய்யதா²பி பி⁴க்க²வே, சக்கு²மா புரிஸோ ரத்தந்த⁴காரதிமிஸாயம் விஜ்ஜந்தரிகாய ரூபானி பஸ்ஸேய்ய; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி…பே… ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, விஜ்ஜூபமசித்தோ புக்³க³லோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, வஜிரூபமசித்தோ புக்³க³லோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, வஜிரஸ்ஸ நத்தி² கிஞ்சி அபே⁴ஜ்ஜம் மணி வா பாஸாணோ வா; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ ஆஸவானம் க²யா…பே… உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வஜிரூபமசித்தோ புக்³க³லோ. ‘இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’’ந்தி [பு. ப. 102]. பஞ்சமம்.

6. ஸேவிதப்³ப³ஸுத்தம்

26. ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? அத்தி², பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³. அத்தி², பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. அத்தி², பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ ஹீனோ ஹோதி ஸீலேன ஸமாதி⁴னா பஞ்ஞாய. ஏவரூபோ, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³ அஞ்ஞத்ர அனுத்³த³யா அஞ்ஞத்ர அனுகம்பா.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ ஸதி³ஸோ ஹோதி ஸீலேன ஸமாதி⁴னா பஞ்ஞாய. ஏவரூபோ, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸீலஸாமஞ்ஞக³தானம் ஸதம் ஸீலகதா² ச நோ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸா ச நோ பவத்தினீ [பவத்தனீ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) பு. ப. 122 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] ப⁴விஸ்ஸதி, ஸா ச நோ பா²ஸு ப⁴விஸ்ஸதி. ஸமாதி⁴ஸாமஞ்ஞக³தானம் ஸதம் ஸமாதி⁴கதா² ச நோ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸா ச நோ பவத்தினீ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸா ச நோ பா²ஸு ப⁴விஸ்ஸதி. பஞ்ஞாஸாமஞ்ஞக³தானம் ஸதம் பஞ்ஞாகதா² ச நோ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸா ச நோ பவத்தினீ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸா ச நோ பா²ஸு ப⁴விஸ்ஸதீதி. தஸ்மா ஏவரூபோ புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ அதி⁴கோ ஹோதி ஸீலேன ஸமாதி⁴னா பஞ்ஞாய. ஏவரூபோ, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? இதி அபரிபூரம் வா ஸீலக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸாமி, பரிபூரம் வா ஸீலக்க²ந்த⁴ம் தத்த² தத்த² பஞ்ஞாய அனுக்³க³ஹேஸ்ஸாமி; அபரிபூரம் வா ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸாமி, பரிபூரம் வா ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் தத்த² தத்த² பஞ்ஞாய அனுக்³க³ஹேஸ்ஸாமி; அபரிபூரம் வா பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேஸ்ஸாமி, பரிபூரம் வா பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் தத்த² தத்த² பஞ்ஞாய அனுக்³க³ஹேஸ்ஸாமீதி. தஸ்மா ஏவரூபோ புக்³க³லோ ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’ந்தி.

‘‘நிஹீயதி புரிஸோ நிஹீனஸேவீ,

ந ச ஹாயேத² கதா³சி துல்யஸேவீ;

ஸேட்ட²முபனமம் உதே³தி கி²ப்பம்,

தஸ்மா அத்தனோ உத்தரிம் ப⁴ஜேதா²’’தி. ச²ட்ட²ம்;

7. ஜிகு³ச்சி²தப்³ப³ஸுத்தம்

27. ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? அத்தி², பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஜிகு³ச்சி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³. அத்தி², பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ அஜ்ஜு²பேக்கி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³. அத்தி², பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஜிகு³ச்சி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ து³ஸ்ஸீலோ ஹோதி பாபத⁴ம்மோ அஸுசி ஸங்கஸ்ஸரஸமாசாரோ படிச்ச²ன்னகம்மந்தோ, அஸ்ஸமணோ ஸமணபடிஞ்ஞோ, அப்³ரஹ்மசாரீ ப்³ரஹ்மசாரிபடிஞ்ஞோ, அந்தோபூதி அவஸ்ஸுதோ கஸம்பு³ஜாதோ. ஏவரூபோ, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஜிகு³ச்சி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? கிஞ்சாபி, பி⁴க்க²வே, ஏவரூபஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ந தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜதி, அத² கோ² நம் பாபகோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி – ‘பாபமித்தோ புரிஸபுக்³க³லோ பாபஸஹாயோ பாபஸம்பவங்கோ’தி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, அஹி கூ³த²க³தோ கிஞ்சாபி ந த³ம்ஸதி [ட³ம்ஸதி (ஸீ. ஸ்யா.), ட³ஸ்ஸதி (பீ.)], அத² கோ² நம் மக்கே²தி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, கிஞ்சாபி ஏவரூபஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ந தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜதி, அத² கோ² நம் பாபகோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி – ‘பாபமித்தோ புரிஸபுக்³க³லோ பாபஸஹாயோ பாபஸம்பவங்கோ’தி. தஸ்மா ஏவரூபோ புக்³க³லோ ஜிகு³ச்சி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ அஜ்ஜு²பேக்கி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ கோத⁴னோ ஹோதி உபாயாஸப³ஹுலோ, அப்பம்பி வுத்தோ ஸமானோ அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி, கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, து³ட்டா²ருகோ கட்டே²ன வா கட²லாய வா க⁴ட்டிதோ பி⁴ய்யோஸோமத்தாய ஆஸவம் தே³தி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே…பே… ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, திந்து³காலாதம் கட்டே²ன வா கட²லாய வா க⁴ட்டிதம் பி⁴ய்யோஸோமத்தாய சிச்சிடாயதி சிடிசிடாயதி; ஏவமேவம் கோ² பி⁴க்க²வே…பே… ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, கூ³த²கூபோ கட்டே²ன வா கட²லாய வா க⁴ட்டிதோ பி⁴ய்யோஸோமத்தாய து³க்³க³ந்தோ⁴ ஹோதி; ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ கோத⁴னோ ஹோதி உபாயாஸப³ஹுலோ, அப்பம்பி வுத்தோ ஸமானோ அபி⁴ஸஜ்ஜதி குப்பதி ப்³யாபஜ்ஜதி பதித்தீ²யதி, கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. ஏவரூபோ, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ அஜ்ஜு²பேக்கி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அக்கோஸேய்யபி மம் பரிபா⁴ஸேய்யபி மம் அனத்த²ம்பி மம் கரேய்யாதி. தஸ்மா ஏவரூபோ புக்³க³லோ அஜ்ஜு²பேக்கி²தப்³போ³ ந ஸேவிதப்³போ³ ந ப⁴ஜிதப்³போ³ ந பயிருபாஸிதப்³போ³.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ ஸீலவா ஹோதி கல்யாணத⁴ம்மோ. ஏவரூபோ, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? கிஞ்சாபி, பி⁴க்க²வே, ஏவரூபஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ந தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜதி, அத² கோ² நம் கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி – ‘கல்யாணமித்தோ புரிஸபுக்³க³லோ கல்யாணஸஹாயோ கல்யாணஸம்பவங்கோ’தி. தஸ்மா ஏவரூபோ புக்³க³லோ ஸேவிதப்³போ³ ப⁴ஜிதப்³போ³ பயிருபாஸிதப்³போ³. ‘இமே கோ², பி⁴க்க²வே, தயோ புக்³க³லா ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’’ந்தி.

‘‘நிஹீயதி புரிஸோ நிஹீனஸேவீ,

ந ச ஹாயேத² கதா³சி துல்யஸேவீ;