1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. கம்மகரணவக்³கோ³

1. வஜ்ஜஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘த்³வேமானி, பி⁴க்க²வே, வஜ்ஜானி. கதமானி த்³வே? தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஞ்ச வஜ்ஜம் ஸம்பராயிகஞ்ச வஜ்ஜம். கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகம் வஜ்ஜம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ பஸ்ஸதி சோரம் ஆகு³சாரிம் ராஜானோ க³ஹேத்வா விவிதா⁴ கம்மகாரணா [விவிதா⁴னி கம்மகரணானி (க.)] காரேந்தே; கஸாஹிபி தாளேந்தே, வேத்தேஹிபி தாளேந்தே, அத்³த⁴த³ண்ட³கேஹிபி தாளேந்தே, ஹத்த²ம்பி சி²ந்த³ந்தே, பாத³ம்பி சி²ந்த³ந்தே, ஹத்த²பாத³ம்பி சி²ந்த³ந்தே, கண்ணம்பி சி²ந்த³ந்தே, நாஸம்பி சி²ந்த³ந்தே, கண்ணனாஸம்பி சி²ந்த³ந்தே, பி³லங்க³தா²லிகம்பி கரோந்தே, ஸங்க²முண்டி³கம்பி கரோந்தே, ராஹுமுக²ம்பி கரோந்தே, ஜோதிமாலிகம்பி கரோந்தே, ஹத்த²பஜ்ஜோதிகம்பி கரோந்தே, ஏரகவத்திகம்பி கரோந்தே, சீரகவாஸிகம்பி கரோந்தே, ஏணேய்யகம்பி கரோந்தே, ப³ளிஸமம்ஸிகம்பி கரோந்தே, கஹாபணிகம்பி கரோந்தே, கா²ராபதச்சி²கம்பி [கா²ராபடிச்ச²கம்பி (ஸ்யா. கம். க.)] கரோந்தே, பலிக⁴பரிவத்திகம்பி கரோந்தே, பலாலபீட²கம்பி [பலாலபிட்டி²கம்பி (ஸீ.)] கரோந்தே, தத்தேனபி தேலேன ஓஸிஞ்சந்தே, ஸுனகே²ஹிபி கா²தா³பேந்தே, ஜீவந்தம்பி ஸூலே உத்தாஸேந்தே, அஸினாபி ஸீஸம் சி²ந்த³ந்தே.

‘‘தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘யதா²ரூபானம் கோ² பாபகானம் கம்மானம் ஹேது சோரம் ஆகு³சாரிம் ராஜானோ க³ஹேத்வா விவிதா⁴ கம்மகாரணா காரேந்தி; கஸாஹிபி தாளேந்தி, வேத்தேஹிபி தாளேந்தி, அத்³த⁴த³ண்ட³கேஹிபி தாளேந்தி, ஹத்த²ம்பி சி²ந்த³ந்தி, பாத³ம்பி சி²ந்த³ந்தி, ஹத்த²பாத³ம்பி சி²ந்த³ந்தி, கண்ணம்பி சி²ந்த³ந்தி, நாஸம்பி சி²ந்த³ந்தி, கண்ணனாஸம்பி சி²ந்த³ந்தி, பி³லங்க³தா²லிகம்பி கரோந்தி, ஸங்க²முண்டி³கம்பி கரோந்தி, ராஹுமுக²ம்பி கரோந்தி, ஜோதிமாலிகம்பி கரோந்தி, ஹத்த²பஜ்ஜோதிகம்பி கரோந்தி, ஏரகவத்திகம்பி கரோந்தி, சீரகவாஸிகம்பி கரோந்தி, ஏணேய்யகம்பி கரோந்தி, ப³ளிஸமம்ஸிகம்பி கரோந்தி, கஹாபணிகம்பி கரோந்தி, கா²ராபதச்சி²கம்பி கரோந்தி, பலிக⁴பரிவத்திகம்பி கரோந்தி, பலாலபீட²கம்பி கரோந்தி, தத்தேனபி தேலேன ஓஸிஞ்சந்தி, ஸுனகே²ஹிபி கா²தா³பேந்தி, ஜீவந்தம்பி ஸூலே உத்தாஸேந்தி, அஸினாபி ஸீஸம் சி²ந்த³ந்தி. அஹஞ்சேவ [அஹஞ்சே (?)] கோ² பன ஏவரூபம் பாபகம்மம் கரேய்யம், மம்பி ராஜானோ க³ஹேத்வா ஏவரூபா விவிதா⁴ கம்மகாரணா காரேய்யும்; கஸாஹிபி தாளேய்யும்…பே… அஸினாபி ஸீஸம் சி²ந்தே³ய்யு’ந்தி. ஸோ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸ வஜ்ஜஸ்ஸ பீ⁴தோ ந பரேஸம் பாப⁴தம் விலும்பந்தோ சரதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, தி³ட்ட²த⁴ம்மிகம் வஜ்ஜம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்பராயிகம் வஜ்ஜம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘காயது³ச்சரிதஸ்ஸ கோ² பன பாபகோ து³க்கோ² விபாகோ அபி⁴ஸம்பராயம், வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ பாபகோ து³க்கோ² விபாகோ அபி⁴ஸம்பராயம், மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ பாபகோ து³க்கோ² விபாகோ அபி⁴ஸம்பராயம். அஹஞ்சேவ கோ² பன காயேன து³ச்சரிதம் சரேய்யம், வாசாய து³ச்சரிதம் சரேய்யம், மனஸா து³ச்சரிதம் சரேய்யம். கிஞ்ச தம் யாஹம் ந காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜேய்ய’ந்தி. ஸோ ஸம்பராயிகஸ்ஸ வஜ்ஜஸ்ஸ பீ⁴தோ காயது³ச்சரிதம் பஹாய காயஸுசரிதம் பா⁴வேதி, வசீது³ச்சரிதம் பஹாய வசீஸுசரிதம் பா⁴வேதி, மனோது³ச்சரிதம் பஹாய மனோஸுசரிதம் பா⁴வேதி, ஸுத்³த⁴ம் அத்தானம் பரிஹரதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்பராயிகம் வஜ்ஜம். ‘‘இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே வஜ்ஜானி. தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸ வஜ்ஜஸ்ஸ பா⁴யிஸ்ஸாம, ஸம்பராயிகஸ்ஸ வஜ்ஜஸ்ஸ பா⁴யிஸ்ஸாம, வஜ்ஜபீ⁴ருனோ ப⁴விஸ்ஸாம வஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோ’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³ம். வஜ்ஜபீ⁴ருனோ, பி⁴க்க²வே, வஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோ ஏதம் பாடிகங்க²ம் யம் பரிமுச்சிஸ்ஸதி ஸப்³ப³வஜ்ஜேஹீ’’தி. பட²மம்.

2. பதா⁴னஸுத்தம்

2. ‘‘த்³வேமானி, பி⁴க்க²வே, பதா⁴னானி து³ரபி⁴ஸம்ப⁴வானி லோகஸ்மிம். கதமானி த்³வே? யஞ்ச கி³ஹீனம் அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸதம் சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானுப்பதா³னத்த²ம் பதா⁴னம், யஞ்ச அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதானம் ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³க³த்த²ம் பதா⁴னம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பதா⁴னானி து³ரபி⁴ஸம்ப⁴வானி லோகஸ்மிம்.

‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமேஸம் த்³வின்னம் பதா⁴னானம் யதி³த³ம் ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³க³த்த²ம் பதா⁴னம். தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³க³த்த²ம் பதா⁴னம் பத³ஹிஸ்ஸாமா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. து³தியம்.

3. தபனீயஸுத்தம்

3. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா தபனீயா. கதமே த்³வே? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சஸ்ஸ காயது³ச்சரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி காயஸுசரிதம்; வசீது³ச்சரிதம் கதம் ஹோதி; அகதம் ஹோதி வசீஸுசரிதம்; மனோது³ச்சரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி மனோஸுசரிதம். ஸோ ‘காயது³ச்சரிதம் மே கத’ந்தி தப்பதி, ‘அகதம் மே காயஸுசரித’ந்தி தப்பதி; ‘வசீது³ச்சரிதம் மே கத’ந்தி தப்பதி, ‘அகதம் மே வசீஸுசரித’ந்தி தப்பதி; ‘மனோது³ச்சரிதம் மே கத’ந்தி தப்பதி, ‘அகதம் மே மனோஸுசரித’ந்தி தப்பதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே த⁴ம்மா தபனீயா’’தி. ததியம்.

4. அதபனீயஸுத்தம்

4. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா அதபனீயா. கதமே த்³வே? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சஸ்ஸ காயஸுசரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி காயது³ச்சரிதம்; வசீஸுசரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி வசீது³ச்சரிதம்; மனோஸுசரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி மனோது³ச்சரிதம். ஸோ ‘காயஸுசரிதம் மே கத’ந்தி ந தப்பதி, ‘அகதம் மே காயது³ச்சரித’ந்தி ந தப்பதி; ‘வசீஸுசரிதம் மே கத’ந்தி ந தப்பதி, ‘அகதம் மே வசீது³ச்சரித’ந்தி ந தப்பதி; ‘மனோஸுசரிதம் மே கத’ந்தி ந தப்பதி, ‘அகதம் மே மனோது³ச்சரித’ந்தி ந தப்பதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே த⁴ம்மா அதபனீயா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. உபஞ்ஞாதஸுத்தம்

5. ‘‘த்³வின்னாஹம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் உபஞ்ஞாஸிம் – யா ச அஸந்துட்டி²தா குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, யா ச அப்படிவானிதா பதா⁴னஸ்மிம். அப்படிவானீ ஸுதா³ஹம், பி⁴க்க²வே, பத³ஹாமி – ‘காமம் தசோ ச ந்ஹாரு [நஹாரு (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ச அட்டி² ச அவஸிஸ்ஸது, ஸரீரே உபஸுஸ்ஸது மம்ஸலோஹிதம், யம் தம் புரிஸதா²மேன புரிஸவீரியேன புரிஸபரக்கமேன பத்தப்³ப³ம் ந தம் அபாபுணித்வா வீரியஸ்ஸ ஸண்டா²னம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, அப்பமாதா³தி⁴க³தா ஸம்போ³தி⁴, அப்பமாதா³தி⁴க³தோ அனுத்தரோ யோக³க்கே²மோ. தும்ஹே சேபி, பி⁴க்க²வே, அப்படிவானம் பத³ஹேய்யாத² – ‘காமம் தசோ ச ந்ஹாரு ச அட்டி² ச அவஸிஸ்ஸது, ஸரீரே உபஸுஸ்ஸது மம்ஸலோஹிதம், யம் தம் புரிஸதா²மேன புரிஸவீரியேன புரிஸபரக்கமேன பத்தப்³ப³ம் ந தம் அபாபுணித்வா வீரியஸ்ஸ ஸண்டா²னம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி, தும்ஹேபி, பி⁴க்க²வே, நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸத². தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘அப்படிவானம் பத³ஹிஸ்ஸாம. காமம் தசோ ச ந்ஹாரு ச அட்டி² ச அவஸிஸ்ஸது, ஸரீரே உபஸுஸ்ஸது மம்ஸலோஹிதம், யம் தம் புரிஸதா²மேன புரிஸவீரியேன புரிஸபரக்கமேன பத்தப்³ப³ம் ந தம் அபாபுணித்வா வீரியஸ்ஸ ஸண்டா²னம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. பஞ்சமம்.

6. ஸம்யோஜனஸுத்தம்

6. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா. கதமே த்³வே? யா ச ஸம்யோஜனியேஸு த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸிதா, யா ச ஸம்யோஜனியேஸு த⁴ம்மேஸு நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸிதா. ஸம்யோஜனியேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸீ விஹரந்தோ ராக³ம் ந பஜஹதி, தோ³ஸம் ந பஜஹதி, மோஹம் ந பஜஹதி. ராக³ம் அப்பஹாய, தோ³ஸம் அப்பஹாய, மோஹம் அப்பஹாய ந பரிமுச்சதி ஜாதியா ஜராய மரணேன ஸோகேஹி பரிதே³வேஹி து³க்கே²ஹி தோ³மனஸ்ஸேஹி உபாயாஸேஹி. ந பரிமுச்சதி து³க்க²ஸ்மாதி வதா³மி.

‘‘ஸம்யோஜனியேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸீ விஹரந்தோ ராக³ம் பஜஹதி, தோ³ஸம் பஜஹதி, மோஹம் பஜஹதி. ராக³ம் பஹாய, தோ³ஸம் பஹாய, மோஹம் பஹாய, பரிமுச்சதி ஜாதியா ஜராய மரணேன ஸோகேஹி பரிதே³வேஹி து³க்கே²ஹி தோ³மனஸ்ஸேஹி உபாயாஸேஹி. பரிமுச்சதி து³க்க²ஸ்மாதி வதா³மி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே த⁴ம்மா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. கண்ஹஸுத்தம்

7. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா கண்ஹா. கதமே த்³வே? அஹிரிகஞ்ச அனோத்தப்பஞ்ச. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே த⁴ம்மா கண்ஹா’’தி. ஸத்தமம்.

8. ஸுக்கஸுத்தம்

8. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸுக்கா. கதமே த்³வே? ஹிரீ [ஹிரி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ச ஓத்தப்பஞ்ச. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே த⁴ம்மா ஸுக்கா’’தி. அட்ட²மம்.

9. சரியஸுத்தம்

9. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸுக்கா லோகம் பாலேந்தி. கதமே த்³வே? ஹிரீ ச ஓத்தப்பஞ்ச. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ஸுக்கா த⁴ம்மா லோகம் ந பாலேய்யும், நயித⁴ பஞ்ஞாயேத² மாதாதி வா மாதுச்சா²தி வா மாதுலானீதி வா ஆசரியப⁴ரியாதி வா க³ரூனம் தா³ராதி வா. ஸம்பே⁴த³ம் லோகோ அக³மிஸ்ஸ, யதா² அஜேளகா குக்குடஸூகரா ஸோணஸிங்கா³லா [ஸோணஸிகா³லா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, இமே த்³வே ஸுக்கா த⁴ம்மா லோகம் பாலேந்தி தஸ்மா பஞ்ஞாயதி [பஞ்ஞாயந்தி (ஸீ.)] மாதாதி வா மாதுச்சா²தி வா மாதுலானீதி வா ஆசரியப⁴ரியாதி வா க³ரூனம் தா³ராதி வா’’தி. நவமம்.

10. வஸ்ஸூபனாயிகஸுத்தம்

10. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, வஸ்ஸூபனாயிகா. கதமா த்³வே? புரிமிகா ச பச்சி²மிகா ச. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே வஸ்ஸூபனாயிகா’’தி. த³ஸமம்.

கம்மகரணவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

வஜ்ஜா பதா⁴னா த்³வே தபனீயா, உபஞ்ஞாதேன பஞ்சமம்;

ஸம்யோஜனஞ்ச கண்ஹஞ்ச, ஸுக்கம் சரியா வஸ்ஸூபனாயிகேன வக்³கோ³.

2. அதி⁴கரணவக்³கோ³

11. ‘‘த்³வேமானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி த்³வே? படிஸங்கா²னப³லஞ்ச பா⁴வனாப³லஞ்ச. கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, படிஸங்கா²னப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘காயது³ச்சரிதஸ்ஸ கோ² பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச, வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச, மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்சா’தி. ஸோ இதி படிஸங்கா²ய காயது³ச்சரிதம் பஹாய காயஸுசரிதம் பா⁴வேதி, வசீது³ச்சரிதம் பஹாய வசீஸுசரிதம் பா⁴வேதி, மனோது³ச்சரிதம் பஹாய மனோஸுசரிதம் பா⁴வேதி, ஸுத்³த⁴ம் அத்தானம் பரிஹரதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, படிஸங்கா²னப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பா⁴வனாப³லம். தத்ர, பி⁴க்க²வே, யமித³ம் [யதி³த³ம் (ஸீ.)] பா⁴வனாப³லம் ஸேகா²னமேதம் [ஸேக²மேதம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] ப³லம். ஸேக²ஞ்ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, ப³லம் ஆக³ம்ம ராக³ம் பஜஹதி, தோ³ஸம் பஜஹதி, மோஹம் பஜஹதி. ராக³ம் பஹாய, தோ³ஸம் பஹாய, மோஹம் பஹாய யம் அகுஸலம் ந தம் கரோதி, யம் பாபம் ந தம் ஸேவதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பா⁴வனாப³லம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ப³லானீ’’தி.

12. ‘‘த்³வேமானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி த்³வே? படிஸங்கா²னப³லஞ்ச பா⁴வனாப³லஞ்ச. கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, படிஸங்கா²னப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘காயது³ச்சரிதஸ்ஸ கோ² பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச, வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச, மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்சா’தி. ஸோ இதி படிஸங்கா²ய காயது³ச்சரிதம் பஹாய காயஸுசரிதம் பா⁴வேதி, வசீது³ச்சரிதம் பஹாய வசீஸுசரிதம் பா⁴வேதி, மனோது³ச்சரிதம் பஹாய மனோஸுசரிதம் பா⁴வேதி, ஸுத்³த⁴ம் அத்தானம் பரிஹரதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, படிஸங்கா²னப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பா⁴வனாப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸக்³க³பரிணாமிம், த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸக்³க³பரிணாமிம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பா⁴வனாப³லம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ப³லானீ’’தி.

13. ‘‘த்³வேமானி, பி⁴க்க²வே, ப³லானி. கதமானி த்³வே? படிஸங்கா²னப³லஞ்ச பா⁴வனாப³லஞ்ச. கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, படிஸங்கா²னப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘காயது³ச்சரிதஸ்ஸ கோ² பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச, வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ கோ² பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச, மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ கோ² பாபகோ விபாகோ தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பராயஞ்சா’தி. ஸோ இதி படிஸங்கா²ய காயது³ச்சரிதம் பஹாய காயஸுசரிதம் பா⁴வேதி, வசீது³ச்சரிதம் பஹாய வசீஸுசரிதம் பா⁴வேதி, மனோது³ச்சரிதம் பஹாய மனோஸுசரிதம் பா⁴வேதி, ஸுத்³த⁴ம் அத்தானம் பரிஹரதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, படிஸங்கா²னப³லம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பா⁴வனாப³லம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி, விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி, யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பா⁴வனாப³லம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ப³லானீ’’தி.

14. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனா. கதமா த்³வே? ஸம்கி²த்தேன ச வித்தா²ரேன ச. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனா’’தி.

15. ‘‘யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே ஆபன்னோ [ஆபத்தாபன்னோ (க.)] ச பி⁴க்கு² சோத³கோ ச பி⁴க்கு² ந ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி தஸ்மேதம், பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே பாடிகங்க²ம் தீ³க⁴த்தாய க²ரத்தாய வாளத்தாய ஸம்வத்திஸ்ஸதி, பி⁴க்கூ² ச ந பா²ஸும் [ந பா²ஸு (க.)] விஹரிஸ்ஸந்தீதி [விஹரிஸ்ஸந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். க.)]. யஸ்மிஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே ஆபன்னோ ச பி⁴க்கு² சோத³கோ ச பி⁴க்கு² ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி தஸ்மேதம், பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே பாடிகங்க²ம் ந தீ³க⁴த்தாய க²ரத்தாய வாளத்தாய ஸம்வத்திஸ்ஸதி, பி⁴க்கூ² ச பா²ஸும் விஹரிஸ்ஸந்தீதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஆபன்னோ பி⁴க்கு² ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஆபன்னோ பி⁴க்கு² இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அஹம் கோ² அகுஸலம் ஆபன்னோ கஞ்சிதே³வ [கிஞ்சிதே³வ (க.)] தே³ஸம் காயேன. மம் ஸோ [தஸ்மா மம் ஸோ (ஸீ. ஸ்யா.)] பி⁴க்கு² அத்³த³ஸ அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன. நோ சே அஹம் அகுஸலம் ஆபஜ்ஜேய்யம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன, ந மம் ஸோ பி⁴க்கு² பஸ்ஸேய்ய அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன. யஸ்மா ச கோ², அஹம் அகுஸலம் ஆபன்னோ கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன, தஸ்மா மம் ஸோ பி⁴க்கு² அத்³த³ஸ அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன. தி³ஸ்வா ச பன மம் ஸோ பி⁴க்கு² அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன அனத்தமனோ அஹோஸி. அனத்தமனோ ஸமானோ அனத்தமனவசனம் [அனத்தமனவாசம் (க.)] மம் ஸோ பி⁴க்கு² அவச. அனத்தமனவசனாஹம் [அனத்தமனவாசம் நாஹம் (க.)] தேன பி⁴க்கு²னா வுத்தோ ஸமானோ அனத்தமனோ [அத்தமனோ (க.)] அஹோஸிம். அனத்தமனோ ஸமானோ பரேஸம் ஆரோசேஸிம். இதி மமேவ தத்த² அச்சயோ அச்சக³மா ஸுங்கதா³யகம்வ ப⁴ண்ட³ஸ்மிந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஆபன்னோ பி⁴க்கு² ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, சோத³கோ பி⁴க்கு² ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, சோத³கோ பி⁴க்கு² இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘அயம் கோ² பி⁴க்கு² அகுஸலம் ஆபன்னோ கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன. அஹம் இமம் பி⁴க்கு²ம் அத்³த³ஸம் அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன. நோ சே அயம் பி⁴க்கு² அகுஸலம் ஆபஜ்ஜேய்ய கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன, நாஹம் இமம் பி⁴க்கு²ம் பஸ்ஸேய்யம் அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன. யஸ்மா ச கோ², அயம் பி⁴க்கு² அகுஸலம் ஆபன்னோ கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன, தஸ்மா அஹம் இமம் பி⁴க்கு²ம் அத்³த³ஸம் அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன. தி³ஸ்வா ச பனாஹம் இமம் பி⁴க்கு²ம் அகுஸலம் ஆபஜ்ஜமானம் கிஞ்சிதே³வ தே³ஸம் காயேன அனத்தமனோ அஹோஸிம். அனத்தமனோ ஸமானோ அனத்தமனவசனாஹம் இமம் பி⁴க்கு²ம் அவசம். அனத்தமனவசனாயம் பி⁴க்கு² மயா வுத்தோ ஸமானோ அனத்தமனோ அஹோஸி. அனத்தமனோ ஸமானோ பரேஸம் ஆரோசேஸி. இதி மமேவ தத்த² அச்சயோ அச்சக³மா ஸுங்கதா³யகம்வ ப⁴ண்ட³ஸ்மிந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, சோத³கோ பி⁴க்கு² ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி.

‘‘யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே ஆபன்னோ ச பி⁴க்கு² சோத³கோ ச பி⁴க்கு² ந ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி தஸ்மேதம், பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே பாடிகங்க²ம் தீ³க⁴த்தாய க²ரத்தாய வாளத்தாய ஸம்வத்திஸ்ஸதி, பி⁴க்கூ² ச ந பா²ஸும் விஹரிஸ்ஸந்தீதி. யஸ்மிஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே ஆபன்னோ ச பி⁴க்கு² சோத³கோ ச பி⁴க்கு² ஸாது⁴கம் அத்தனாவ அத்தானம் பச்சவேக்க²தி தஸ்மேதம், பி⁴க்க²வே, அதி⁴கரணே பாடிகங்க²ம் ந தீ³க⁴த்தாய க²ரத்தாய வாளத்தாய ஸம்வத்திஸ்ஸதி, பி⁴க்கூ² ச பா²ஸு விஹரிஸ்ஸந்தீ’’தி.

16. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹேது கோ பச்சயோ யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி? ‘‘அத⁴ம்மசரியாவிஸமசரியாஹேது கோ², ப்³ராஹ்மண, ஏவமிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி.

‘‘கோ நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹேது கோ பச்சயோ யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி? ‘‘த⁴ம்மசரியாஸமசரியாஹேது கோ², ப்³ராஹ்மண, ஏவமிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி.

‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம! அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம! ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, நிக்குஜ்ஜிதம் [நிகுஜ்ஜிதம் (க.)] வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய – ‘சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீ’தி, ஏவமேவம் போ⁴தா கோ³தமேன அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

17. அத² கோ² ஜாணுஸ்ஸோணி [ஜாணுஸோணி (க.)] ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஜாணுஸ்ஸோணி ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹேது கோ பச்சயோ யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி? ‘‘கதத்தா ச, ப்³ராஹ்மண, அகதத்தா ச. ஏவமிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி. ‘‘கோ பன, போ⁴ கோ³தம, ஹேது கோ பச்சயோ யேன மிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி? ‘‘கதத்தா ச, ப்³ராஹ்மண, அகதத்தா ச. ஏவமிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி. ‘‘ந கோ² அஹம் இமஸ்ஸ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸம்கி²த்தேன பா⁴ஸிதஸ்ஸ வித்தா²ரேன அத்த²ம் அவிப⁴த்தஸ்ஸ வித்தா²ரேன அத்த²ம் ஆஜானாமி. ஸாது⁴ மே ப⁴வம் கோ³தமோ ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேது யதா² அஹம் இமஸ்ஸ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஸம்கி²த்தேன பா⁴ஸிதஸ்ஸ வித்தா²ரேன அத்த²ம் அவிப⁴த்தஸ்ஸ வித்தா²ரேன அத்த²ம் ஆஜானேய்ய’’ந்தி. ‘‘தேன ஹி, ப்³ராஹ்மண, ஸுணாஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம் போ⁴’’தி கோ² ஜாணுஸ்ஸோணி ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி. ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘இத⁴, ப்³ராஹ்மண, ஏகச்சஸ்ஸ காயது³ச்சரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி காயஸுசரிதம்; வசீது³ச்சரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி வசீஸுசரிதம்; மனோது³ச்சரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி மனோஸுசரிதம். ஏவம் கோ², ப்³ராஹ்மண, கதத்தா ச அகதத்தா ச ஏவமிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜந்தி. இத⁴ பன, ப்³ராஹ்மண, ஏகச்சஸ்ஸ காயஸுசரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி காயது³ச்சரிதம்; வசீஸுசரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி வசீது³ச்சரிதம்; மனோஸுசரிதம் கதம் ஹோதி, அகதம் ஹோதி மனோது³ச்சரிதம். ஏவம் கோ², ப்³ராஹ்மண, கதத்தா ச அகதத்தா ச ஏவமிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜந்தீ’’தி.

‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம…பே… உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

18. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஏகம்ஸேனாஹம், ஆனந்த³, அகரணீயம் வதா³மி காயது³ச்சரிதம் வசீது³ச்சரிதம் மனோது³ச்சரித’’ந்தி. ‘‘யமித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா ஏகம்ஸேன அகரணீயம் அக்கா²தம் காயது³ச்சரிதம் வசீது³ச்சரிதம் மனோது³ச்சரிதம் தஸ்மிம் அகரணீயே கயிரமானே கோ ஆதீ³னவோ பாடிகங்கோ²’’தி? ‘‘யமித³ம், ஆனந்த³, மயா ஏகம்ஸேன அகரணீயம் அக்கா²தம் காயது³ச்சரிதம் வசீது³ச்சரிதம் மனோது³ச்சரிதம் தஸ்மிம் அகரணீயே கயிரமானே அயம் ஆதீ³னவோ பாடிகங்கோ² – அத்தாபி அத்தானம் உபவத³தி, அனுவிச்ச விஞ்ஞூ க³ரஹந்தி, பாபகோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி, ஸம்மூள்ஹோ காலம் கரோதி, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜதி. யமித³ம், ஆனந்த³, மயா ஏகம்ஸேன அகரணீயம் அக்கா²தம் காயது³ச்சரிதம் வசீது³ச்சரிதம் மனோது³ச்சரிதம் தஸ்மிம் அகரணீயே கயிரமானே அயம் ஆதீ³னவோ பாடிகங்கோ²’’தி.

‘‘ஏகம்ஸேனாஹம், ஆனந்த³, கரணீயம் வதா³மி காயஸுசரிதம் வசீஸுசரிதம் மனோஸுசரித’’ந்தி. ‘‘யமித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா ஏகம்ஸேன கரணீயம் அக்கா²தம் காயஸுசரிதம் வசீஸுசரிதம் மனோஸுசரிதம் தஸ்மிம் கரணீயே கயிரமானே கோ ஆனிஸம்ஸோ பாடிகங்கோ²’’தி? ‘‘யமித³ம், ஆனந்த³, மயா ஏகம்ஸேன கரணீயம் அக்கா²தம் காயஸுசரிதம் வசீஸுசரிதம் மனோஸுசரிதம் தஸ்மிம் கரணீயே கயிரமானே அயம் ஆனிஸம்ஸோ பாடிகங்கோ² – அத்தாபி அத்தானம் ந உபவத³தி, அனுவிச்ச விஞ்ஞூ பஸம்ஸந்தி, கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி, அஸம்மூள்ஹோ காலம் கரோதி, காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. யமித³ம், ஆனந்த³, மயா ஏகம்ஸேன கரணீயம் அக்கா²தம் காயஸுசரிதம் வசீஸுசரிதம் மனோஸுசரிதம் தஸ்மிம் கரணீயே கயிரமானே அயம் ஆனிஸம்ஸோ பாடிகங்கோ²’’தி.

19. ‘‘அகுஸலம், பி⁴க்க²வே, பஜஹத². ஸக்கா, பி⁴க்க²வே, அகுஸலம் பஜஹிதும். நோ சேத³ம் [நோ சேதம் (ஸ்யா. கம். பீ. க.) ஸம். நி. 3.28 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்], பி⁴க்க²வே, ஸக்கா அப⁴விஸ்ஸ அகுஸலம் பஜஹிதும், நாஹம் ஏவம் வதே³ய்யம் – ‘அகுஸலம், பி⁴க்க²வே, பஜஹதா²’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸக்கா அகுஸலம் பஜஹிதும் தஸ்மாஹம் ஏவம் வதா³மி – ‘அகுஸலம், பி⁴க்க²வே, பஜஹதா²’தி. அகுஸலஞ்ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே [அகுஸலம் பி⁴க்க²வே (க.)], பஹீனம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தேய்ய நாஹம் ஏவம் வதே³ய்யம் – ‘அகுஸலம், பி⁴க்க²வே, பஜஹதா²’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, அகுஸலம் பஹீனம் ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்ததி தஸ்மாஹம் ஏவம் வதா³மி – ‘அகுஸலம், பி⁴க்க²வே, பஜஹதா²’’’தி.

‘‘குஸலம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேத². ஸக்கா, பி⁴க்க²வே, குஸலம் பா⁴வேதும். நோ சேத³ம், பி⁴க்க²வே, ஸக்கா அப⁴விஸ்ஸ குஸலம் பா⁴வேதும், நாஹம் ஏவம் வதே³ய்யம் – ‘குஸலம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேதா²’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸக்கா குஸலம் பா⁴வேதும் தஸ்மாஹம் ஏவம் வதா³மி – ‘குஸலம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேதா²’தி. குஸலஞ்ச ஹித³ம், பி⁴க்க²வே, பா⁴விதம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தேய்ய, நாஹம் ஏவம் வதே³ய்யம் – ‘குஸலம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேதா²’தி. யஸ்மா ச கோ², பி⁴க்க²வே, குஸலம் பா⁴விதம் ஹிதாய ஸுகா²ய ஸம்வத்ததி தஸ்மாஹம் ஏவம் வதா³மி – ‘குஸலம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேதா²’’’தி.

20. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே த்³வே? து³ன்னிக்கி²த்தஞ்ச பத³ப்³யஞ்ஜனம் அத்தோ² ச து³ன்னீதோ. து³ன்னிக்கி²த்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பத³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ அத்தோ²பி து³ன்னயோ ஹோதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மோஸாய அந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி.

21. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே த்³வே? ஸுனிக்கி²த்தஞ்ச பத³ப்³யஞ்ஜனம் அத்தோ² ச ஸுனீதோ. ஸுனிக்கி²த்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பத³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ அத்தோ²பி ஸுனயோ ஹோதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி.

அதி⁴கரணவக்³கோ³ து³தியோ.

3. பா³லவக்³கோ³

22. ‘‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, பா³லா. கதமே த்³வே? யோ ச அச்சயம் அச்சயதோ ந பஸ்ஸதி, யோ ச அச்சயம் தே³ஸேந்தஸ்ஸ யதா²த⁴ம்மம் நப்படிக்³க³ண்ஹாதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பா³லா’தி. ‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தா. கதமே த்³வே? யோ ச அச்சயம் அச்சயதோ பஸ்ஸதி, யோ ச அச்சயம் தே³ஸேந்தஸ்ஸ யதா²த⁴ம்மம் படிக்³க³ண்ஹாதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பண்டி³தா’’’தி.

23. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தம் அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி. கதமே த்³வே? து³ட்டோ² வா தோ³ஸந்தரோ, ஸத்³தோ⁴ வா து³க்³க³ஹிதேன [து³க்³க³ஹீதேன (ஸீ.)]. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ததா²க³தம் அப்³பா⁴சிக்க²ந்தீ’’தி.

24. ‘‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தம் அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி. கதமே த்³வே? யோ ச அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேன பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேதி, யோ ச பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேன அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ததா²க³தம் அப்³பா⁴சிக்க²ந்தீ’தி. ‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தம் நாப்³பா⁴சிக்க²ந்தி. கதமே த்³வே? யோ ச அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேன அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேதி, யோ ச பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேன பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ததா²க³தம் நாப்³பா⁴சிக்க²ந்தீ’’’தி.

25. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தம் அப்³பா⁴சிக்க²ந்தி. கதமே த்³வே? யோ ச நேய்யத்த²ம் ஸுத்தந்தம் நீதத்தோ² ஸுத்தந்தோதி தீ³பேதி, யோ ச நீதத்த²ம் ஸுத்தந்தம் நேய்யத்தோ² ஸுத்தந்தோதி தீ³பேதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ததா²க³தம் அப்³பா⁴சிக்க²ந்தீ’’தி.

26. ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தம் நாப்³பா⁴சிக்க²ந்தி. கதமே த்³வே? யோ ச நேய்யத்த²ம் ஸுத்தந்தம் நேய்யத்தோ² ஸுத்தந்தோதி தீ³பேதி, யோ ச நீதத்த²ம் ஸுத்தந்தம் நீதத்தோ² ஸுத்தந்தோதி தீ³பேதி. இமே கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே ததா²க³தம் நாப்³பா⁴சிக்க²ந்தீ’’தி.

27. ‘‘படிச்ச²ன்னகம்மந்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, த்³வின்னம் க³தீனம் அஞ்ஞதரா க³தி பாடிகங்கா² – நிரயோ வா திரச்சா²னயோனி வாதி. அப்படிச்ச²ன்னகம்மந்தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, த்³வின்னம் க³தீனம் அஞ்ஞதரா க³தி பாடிகங்கா² – தே³வா வா மனுஸ்ஸா வா’’தி.

28. ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, த்³வின்னம் க³தீனம் அஞ்ஞதரா க³தி பாடிகங்கா² – நிரயோ வா திரச்சா²னயோனி வா’’தி.

29. ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²கஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, த்³வின்னம் க³தீனம் அஞ்ஞதரா க³தி பாடிகங்கா² – தே³வா வா மனுஸ்ஸா வா’’தி.

30. ‘‘து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, த்³வே படிக்³கா³ஹா – நிரயோ வா திரச்சா²னயோனி வா. ஸீலவதோ, பி⁴க்க²வே, த்³வே படிக்³கா³ஹா – தே³வா வா மனுஸ்ஸா வா’’தி [தே³வோ வா மனுஸ்ஸோ வாதி (க.)].

31. ‘‘த்³வாஹம், பி⁴க்க²வே, அத்த²வஸே ஸம்பஸ்ஸமானோ அரஞ்ஞவனபத்தா²னி [அரஞ்ஞே பவனபத்தா²னி (ஸீ. பீ.)] பந்தானி ஸேனாஸனானி படிஸேவாமி. கதமே த்³வே? அத்தனோ ச தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரம் ஸம்பஸ்ஸமானோ, பச்சி²மஞ்ச ஜனதம் அனுகம்பமானோ. இமே கோ² அஹம், பி⁴க்க²வே, த்³வே அத்த²வஸே ஸம்பஸ்ஸமானோ அரஞ்ஞவனபத்தா²னி பந்தானி ஸேனாஸனானி படிஸேவாமீ’’தி.

32. ‘‘த்³வே மே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா விஜ்ஜாபா⁴கி³யா. கதமே த்³வே? ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச. ஸமதோ², பி⁴க்க²வே, பா⁴விதோ கமத்த² [கிமத்த² (ஸ்யா. கம்.), கதமத்த² (க.)] மனுபோ⁴தி? சித்தம் பா⁴வீயதி. சித்தம் பா⁴விதம் கமத்த²மனுபோ⁴தி? யோ ராகோ³ ஸோ பஹீயதி. விபஸ்ஸனா, பி⁴க்க²வே, பா⁴விதா கமத்த²மனுபோ⁴தி? பஞ்ஞா பா⁴வீயதி. பஞ்ஞா பா⁴விதா கமத்த²மனுபோ⁴தி? யா அவிஜ்ஜா ஸா பஹீயதி. ராகு³பக்கிலிட்ட²ம் வா, பி⁴க்க²வே, சித்தம் ந விமுச்சதி, அவிஜ்ஜுபக்கிலிட்டா² வா பஞ்ஞா ந பா⁴வீயதி. இதி கோ², பி⁴க்க²வே, ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி, அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்தீ’’தி.

பா³லவக்³கோ³ ததியோ.

4. ஸமசித்தவக்³கோ³

33. ‘‘அஸப்புரிஸபூ⁴மிஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஸப்புரிஸபூ⁴மிஞ்ச. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத². பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அஸப்புரிஸபூ⁴மி? அஸப்புரிஸோ, பி⁴க்க²வே, அகதஞ்ஞூ ஹோதி அகதவேதீ³. அஸப்³பி⁴ ஹேதம், பி⁴க்க²வே, உபஞ்ஞாதம் யதி³த³ம் அகதஞ்ஞுதா அகதவேதி³தா. கேவலா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, அஸப்புரிஸபூ⁴மி யதி³த³ம் அகதஞ்ஞுதா அகதவேதி³தா. ஸப்புரிஸோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, கதஞ்ஞூ ஹோதி கதவேதீ³. ஸப்³பி⁴ ஹேதம், பி⁴க்க²வே, உபஞ்ஞாதம் யதி³த³ம் கதஞ்ஞுதா கதவேதி³தா. கேவலா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, ஸப்புரிஸபூ⁴மி யதி³த³ம் கதஞ்ஞுதா கதவேதி³தா’’தி.

34. ‘‘த்³வின்னாஹம், பி⁴க்க²வே, ந ஸுப்பதிகாரம் வதா³மி. கதமேஸம் த்³வின்னம்? மாது ச பிது ச. ஏகேன, பி⁴க்க²வே, அம்ஸேன மாதரம் பரிஹரேய்ய, ஏகேன அம்ஸேன பிதரம் பரிஹரேய்ய வஸ்ஸஸதாயுகோ வஸ்ஸஸதஜீவீ ஸோ ச நேஸம் உச்சா²த³னபரிமத்³த³னன்ஹாபனஸம்பா³ஹனேன. தே ச தத்தே²வ முத்தகரீஸம் சஜேய்யும். ந த்வேவ, பி⁴க்க²வே, மாதாபிதூனம் கதம் வா ஹோதி படிகதம் வா. இமிஸ்ஸா ச, பி⁴க்க²வே, மஹாபத²வியா பஹூதரத்தரதனாய [பஹூதஸத்தரதனாய (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) திகனிபாதே மஹாவக்³கே³ த³ஸமஸுத்தடீகாயம் த³ஸ்ஸிதபாளியா ஸமேதி] மாதாபிதரோ இஸ்ஸராதி⁴பச்சே ரஜ்ஜே பதிட்டா²பேய்ய, ந த்வேவ, பி⁴க்க²வே, மாதாபிதூனம் கதம் வா ஹோதி படிகதம் வா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ப³ஹுகாரா [ப³ஹூபகாரா (க.)], பி⁴க்க²வே, மாதாபிதரோ புத்தானம் ஆபாத³கா போஸகா இமஸ்ஸ லோகஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதாரோ. யோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, மாதாபிதரோ அஸ்ஸத்³தே⁴ ஸத்³தா⁴ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி நிவேஸேதி பதிட்டா²பேதி, து³ஸ்ஸீலே ஸீலஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி நிவேஸேதி பதிட்டா²பேதி, மச்ச²ரீ சாக³ஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி நிவேஸேதி பதிட்டா²பேதி, து³ப்பஞ்ஞே பஞ்ஞாஸம்பதா³ய ஸமாத³பேதி நிவேஸேதி பதிட்டா²பேதி, ஏத்தாவதா கோ², பி⁴க்க²வே, மாதாபிதூனம் கதஞ்ச ஹோதி படிகதஞ்சா’’தி [படிகதஞ்ச அதிகதஞ்சாதி (ஸீ. பீ.)].

35. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம்…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம்வாதீ³ ப⁴வம் கோ³தமோ கிமக்கா²யீ’’தி? ‘‘கிரியவாதீ³ சாஹம், ப்³ராஹ்மண, அகிரியவாதீ³ சா’’தி. ‘‘யதா²கத²ம் பன ப⁴வம் கோ³தமோ கிரியவாதீ³ ச அகிரியவாதீ³ சா’’தி?

‘‘அகிரியம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, வதா³மி காயது³ச்சரிதஸ்ஸ வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ, அனேகவிஹிதானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அகிரியம் வதா³மி. கிரியஞ்ச கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, வதா³மி காயஸுசரிதஸ்ஸ வசீஸுசரிதஸ்ஸ மனோஸுசரிதஸ்ஸ, அனேகவிஹிதானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் கிரியம் வதா³மி. ஏவம் கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, கிரியவாதீ³ ச அகிரியவாதீ³ சா’’தி.

‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம…பே… உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

36. அத² கோ² அனாத²பிண்டி³கோ க³ஹபதி யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² அனாத²பிண்டி³கோ க³ஹபதி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கதி நு கோ², ப⁴ந்தே, லோகே த³க்கி²ணேய்யா, கத்த² ச தா³னம் தா³தப்³ப³’’ந்தி? ‘‘த்³வே கோ², க³ஹபதி, லோகே த³க்கி²ணேய்யா – ஸேகோ² ச அஸேகோ² ச. இமே கோ², க³ஹபதி, த்³வே லோகே த³க்கி²ணேய்யா, ஏத்த² ச தா³னம் தா³தப்³ப³’’ந்தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. இத³ம் வத்வான [வத்வா (ஸீ. பீ.) ஏவமீதி³ஸேஸு டா²னேஸு] ஸுக³தோ அதா²பரம் ஏதத³வோச ஸத்தா² –

‘‘ஸேகோ² அஸேகோ² ச இமஸ்மிம் லோகே,

ஆஹுனேய்யா யஜமானானம் ஹோந்தி;

தே உஜ்ஜுபூ⁴தா [உஜுபூ⁴தா (ஸ்யா. கம். க.)] காயேன, வாசாய உத³ சேதஸா;

கே²த்தம் தம் யஜமானானம், ஏத்த² தி³ன்னம் மஹப்ப²ல’’ந்தி.

37. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸாவத்தி²யம் விஹரதி புப்³பா³ராமே மிகா³ரமாதுபாஸாதே³. தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ பி⁴க்க²வே’’தி. ‘‘ஆவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச – ‘‘அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனஞ்ச, ஆவுஸோ, புக்³க³லம் தே³ஸேஸ்ஸாமி ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனஞ்ச. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவமாவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச –

‘‘கதமோ சாவுஸோ, அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனோ புக்³க³லோ? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ, அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அஞ்ஞதரம் தே³வனிகாயம் உபபஜ்ஜதி. ஸோ ததோ சுதோ ஆகா³மீ ஹோதி, ஆக³ந்தா இத்த²த்தம். அயம் வுச்சதி, ஆவுஸோ, அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனோ புக்³க³லோ ஆகா³மீ ஹோதி, ஆக³ந்தா இத்த²த்தம்.

‘‘கதமோ சாவுஸோ, ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனோ புக்³க³லோ? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ, அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. ஸோ அஞ்ஞதரம் ஸந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அஞ்ஞதரம் தே³வனிகாயம் உபபஜ்ஜதி. ஸோ ததோ சுதோ அனாகா³மீ ஹோதி, அனாக³ந்தா இத்த²த்தம். அயம் வுச்சதாவுஸோ, ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனோ புக்³க³லோ அனாகா³மீ ஹோதி, அனாக³ந்தா இத்த²த்தம்.

‘‘புன சபரம், ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி…பே… ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. ஸோ காமானம்யேவ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ஸோ ப⁴வானம்யேவ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ஸோ தண்ஹாக்க²யாய படிபன்னோ ஹோதி. ஸோ லோப⁴க்க²யாய படிபன்னோ ஹோதி. ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அஞ்ஞதரம் தே³வனிகாயம் உபபஜ்ஜதி. ஸோ ததோ சுதோ அனாகா³மீ ஹோதி, அனாக³ந்தா இத்த²த்தம். அயம் வுச்சதாவுஸோ, ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனோ புக்³க³லோ அனாகா³மீ ஹோதி, அனாக³ந்தா இத்த²த்த’’ந்தி.

அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா ஸமசித்தா தே³வதா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்ட²ம்ஸு. ஏகமந்தம் டி²தா கோ² தா தே³வதா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஏஸோ, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ புப்³பா³ராமே மிகா³ரமாதுபாஸாதே³ பி⁴க்கூ²னம் அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனஞ்ச புக்³க³லம் தே³ஸேதி ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனஞ்ச. ஹட்டா², ப⁴ந்தே, பரிஸா. ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’’தி. அதி⁴வாஸேஸி ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன. அத² கோ² ப⁴க³வா – ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் [ஸம்மிஞ்ஜிதம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய, ஏவமேவம் – ஜேதவனே அந்தரஹிதோ புப்³பா³ராமே மிகா³ரமாதுபாஸாதே³ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ஸம்முகே² பாதுரஹோஸி. நிஸீதி³ ப⁴க³வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே. ஆயஸ்மாபி கோ² ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘இத⁴, ஸாரிபுத்த, ஸம்ப³ஹுலா ஸமசித்தா தே³வதா யேனாஹம் தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா மம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்ட²ம்ஸு. ஏகமந்தம் டி²தா கோ², ஸாரிபுத்த, தா தே³வதா மம் ஏதத³வோசும் – ‘ஏஸோ, ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ புப்³பா³ராமே மிகா³ரமாதுபாஸாதே³ பி⁴க்கூ²னம் அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனஞ்ச புக்³க³லம் தே³ஸேதி ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனஞ்ச. ஹட்டா², ப⁴ந்தே, பரிஸா. ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா யேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’தி. தா கோ² பன, ஸாரிபுத்த, தே³வதா த³ஸபி ஹுத்வா வீஸம்பி ஹுத்வா திம்ஸம்பி ஹுத்வா சத்தாலீஸம்பி ஹுத்வா பஞ்ஞாஸம்பி ஹுத்வா ஸட்டி²பி ஹுத்வா ஆரக்³க³கோடினிதுத³னமத்தேபி திட்ட²ந்தி, ந ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாபா³தே⁴ந்தி [ப்³யாபா³தே⁴ந்தீதி (ஸப்³ப³த்த²)]. ஸியா கோ² பன [பன தே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], ஸாரிபுத்த, ஏவமஸ்ஸ – ‘தத்த² நூன தாஸம் தே³வதானம் ததா² சித்தம் பா⁴விதம் யேன தா தே³வதா த³ஸபி ஹுத்வா வீஸம்பி ஹுத்வா திம்ஸம்பி ஹுத்வா சத்தாலீஸம்பி ஹுத்வா பஞ்ஞாஸம்பி ஹுத்வா ஸட்டி²பி ஹுத்வா ஆரக்³க³கோடினிதுத³னமத்தேபி திட்ட²ந்தி ந ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாபா³தே⁴ந்தீ’தி. ந கோ² பனேதம், ஸாரிபுத்த, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். இதே⁴வ கோ², ஸாரிபுத்த, தாஸம் தே³வதானம் ததா² சித்தம் பா⁴விதம், யேன தா தே³வதா த³ஸபி ஹுத்வா…பே… ந ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் ப்³யாபா³தே⁴ந்தி. தஸ்மாதிஹ, ஸாரிபுத்த, ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் – ‘ஸந்திந்த்³ரியா ப⁴விஸ்ஸாம ஸந்தமானஸா’தி. ஏவஞ்ஹி வோ, ஸாரிபுத்த, ஸிக்கி²தப்³ப³ம். ‘ஸந்திந்த்³ரியானஞ்ஹி வோ, ஸாரிபுத்த, ஸந்தமானஸானம் ஸந்தம்யேவ காயகம்மம் ப⁴விஸ்ஸதி ஸந்தம் வசீகம்மம் ஸந்தம் மனோகம்மம். ஸந்தம்யேவ உபஹாரம் உபஹரிஸ்ஸாம ஸப்³ரஹ்மசாரீஸூ’தி. ‘ஏவஞ்ஹி வோ, ஸாரிபுத்த, ஸிக்கி²தப்³ப³ம். அனஸ்ஸும் கோ², ஸாரிபுத்த, அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா யே இமம் த⁴ம்மபரியாயம் நாஸ்ஸோஸு’’’ந்தி.

38. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா மஹாகச்சானோ வரணாயம் விஹரதி ப⁴த்³த³ஸாரிதீரே [கத்³த³மத³ஹதீரே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. அத² கோ² ஆராமத³ண்டோ³ ப்³ராஹ்மணோ யேனாயஸ்மா மஹாகச்சானோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா மஹாகச்சானேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆராமத³ண்டோ³ ப்³ராஹ்மணோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாகச்சானம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², போ⁴ கச்சான, ஹேது கோ பச்சயோ யேன க²த்தியாபி க²த்தியேஹி விவத³ந்தி, ப்³ராஹ்மணாபி ப்³ராஹ்மணேஹி விவத³ந்தி, க³ஹபதிகாபி க³ஹபதிகேஹி விவத³ந்தீ’’தி? ‘‘காமராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴ [காமராக³வினிவேஸவினிப³த்³த⁴ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானஹேது கோ², ப்³ராஹ்மண, க²த்தியாபி க²த்தியேஹி விவத³ந்தி, ப்³ராஹ்மணாபி ப்³ராஹ்மணேஹி விவத³ந்தி, க³ஹபதிகாபி க³ஹபதிகேஹி விவத³ந்தீ’’தி.

‘‘கோ பன, போ⁴ கச்சான, ஹேது கோ பச்சயோ யேன ஸமணாபி ஸமணேஹி விவத³ந்தீ’’தி? ‘‘தி³ட்டி²ராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானஹேது கோ², ப்³ராஹ்மண, ஸமணாபி ஸமணேஹி விவத³ந்தீ’’தி.

‘‘அத்தி² பன, போ⁴ கச்சான, கோசி லோகஸ்மிம் யோ இமஞ்சேவ காமராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ, இமஞ்ச தி³ட்டி²ராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ’’தி? ‘‘அத்தி², ப்³ராஹ்மண, லோகஸ்மிம் யோ இமஞ்சேவ காமராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ, இமஞ்ச தி³ட்டி²ராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ’’தி.

‘‘கோ பன ஸோ, போ⁴ கச்சான, லோகஸ்மிம் யோ இமஞ்சேவ காக³ராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ, இமஞ்ச தி³ட்டி²ராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ’’தி? ‘‘அத்தி², ப்³ராஹ்மண, புரத்தி²மேஸு ஜனபதே³ஸு ஸாவத்தீ² நாம நக³ரம். தத்த² ஸோ ப⁴க³வா ஏதரஹி விஹரதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ஸோ ஹி, ப்³ராஹ்மண, ப⁴க³வா இமஞ்சேவ காமராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ, இமஞ்ச தி³ட்டி²ராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ’’தி.

ஏவம் வுத்தே ஆராமத³ண்டோ³ ப்³ராஹ்மணோ உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா த³க்கி²ணம் ஜாணுமண்ட³லம் பத²வியம் நிஹந்த்வா யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா திக்க²த்தும் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. யோ ஹி ஸோ ப⁴க³வா இமஞ்சேவ காமராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ, இமஞ்ச தி³ட்டி²ராகா³பி⁴னிவேஸவினிப³ந்த⁴பலிகே³த⁴பரியுட்டா²னஜ்ஜோ²ஸானம் ஸமதிக்கந்தோ’’தி.

‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கச்சான, அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கச்சான! ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கச்சான, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய – ‘சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீ’தி, ஏவமேவம் போ⁴தா கச்சானேன அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம், போ⁴ கச்சான, தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கச்சானோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

39. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா மஹாகச்சானோ மது⁴ராயம் விஹரதி கு³ந்தா³வனே. அத² கோ² கந்த³ராயனோ [கண்ட³ராயனோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ப்³ராஹ்மணோ யேனாயஸ்மா மஹாகச்சானோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா மஹாகச்சானேன ஸத்³தி⁴ம்…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² கந்த³ராயனோ ப்³ராஹ்மணோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாகச்சானம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸுதம் மேதம், போ⁴ கச்சான, ‘ந ஸமணோ கச்சானோ ப்³ராஹ்மணே ஜிண்ணே வுத்³தே⁴ மஹல்லகே அத்³த⁴க³தே வயோஅனுப்பத்தே அபி⁴வாதே³தி வா பச்சுட்டே²தி வா ஆஸனேன வா நிமந்தேதீ’தி. தயித³ம், போ⁴ கச்சான, ததே²வ? ந ஹி ப⁴வம் கச்சானோ ப்³ராஹ்மணே ஜிண்ணே வுத்³தே⁴ மஹல்லகே அத்³த⁴க³தே வயோஅனுப்பத்தே அபி⁴வாதே³தி வா பச்சுட்டே²தி வா ஆஸனேன வா நிமந்தேதி. தயித³ம், போ⁴ கச்சான, ந ஸம்பன்னமேவா’’தி.

‘‘அத்தி², ப்³ராஹ்மண, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன வுத்³த⁴பூ⁴மி ச அக்கா²தா த³ஹரபூ⁴மி ச. வுத்³தோ⁴ சேபி, ப்³ராஹ்மண, ஹோதி ஆஸீதிகோ வா நாவுதிகோ வா வஸ்ஸஸதிகோ வா ஜாதியா, ஸோ ச காமே பரிபு⁴ஞ்ஜதி காமமஜ்ஜா²வஸதி காமபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதி காமவிதக்கேஹி க²ஜ்ஜதி காமபரியேஸனாய உஸ்ஸுகோ. அத² கோ² ஸோ பா³லோ ந தே²ரோத்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி. த³ஹரோ சேபி, ப்³ராஹ்மண, ஹோதி யுவா ஸுஸுகாளகேஸோ ப⁴த்³ரேன யோப்³ப³னேன ஸமன்னாக³தோ பட²மேன வயஸா. ஸோ ச ந காமே பரிபு⁴ஞ்ஜதி ந காமமஜ்ஜா²வஸதி, ந காமபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதி, ந காமவிதக்கேஹி க²ஜ்ஜதி, ந காமபரியேஸனாய உஸ்ஸுகோ. அத² கோ² ஸோ பண்டி³தோ தே²ரோத்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தீ’’தி.

ஏவம் வுத்தே கந்த³ராயனோ ப்³ராஹ்மணோ உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா த³ஹரானம் ஸதம் [ஸுத³ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பி⁴க்கூ²னம் பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தி – ‘‘வுத்³தா⁴ ப⁴வந்தோ, வுத்³த⁴பூ⁴மியம் டி²தா. த³ஹரா மயம், த³ஹரபூ⁴மியம் டி²தா’’தி.

‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கச்சான…பே… உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கச்சானோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

40. ‘‘யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே சோரா ப³லவந்தோ ஹோந்தி, ராஜானோ தஸ்மிம் ஸமயே து³ப்³ப³லா ஹோந்தி. தஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே ரஞ்ஞோ ந பா²ஸு ஹோதி அதியாதும் வா நிய்யாதும் வா பச்சந்திமே வா ஜனபதே³ அனுஸஞ்ஞாதும். ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகானம்பி தஸ்மிம் ஸமயே ந பா²ஸு ஹோதி அதியாதும் வா நிய்யாதும் வா பா³ஹிரானி வா கம்மந்தானி படிவேக்கி²தும். ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் ஸமயே பாபபி⁴க்கூ² ப³லவந்தோ ஹோந்தி, பேஸலா பி⁴க்கூ² தஸ்மிம் ஸமயே து³ப்³ப³லா ஹோந்தி. தஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே பேஸலா பி⁴க்கூ² துண்ஹீபூ⁴தா துண்ஹீபூ⁴தாவ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² ஸங்கஸாயந்தி [ஸங்கம்ம ஜா²யந்தி (க.), ஸஞ்சாயந்தி (ஸீ. அட்ட².)] பச்சந்திமே வா ஜனபதே³ அச்ச²ந்தி [ப⁴ஜந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ஹோதி ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

‘‘யஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே ராஜானோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, சோரா தஸ்மிம் ஸமயே து³ப்³ப³லா ஹோந்தி. தஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே ரஞ்ஞோ பா²ஸு ஹோதி அதியாதும் வா நிய்யாதும் வா பச்சந்திமே வா ஜனபதே³ அனுஸஞ்ஞாதும். ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகானம்பி தஸ்மிம் ஸமயே பா²ஸு ஹோதி அதியாதும் வா நிய்யாதும் வா பா³ஹிரானி வா கம்மந்தானி படிவேக்கி²தும். ஏவமேவம் கோ², பி⁴க்க²வே, யஸ்மிம் ஸமயே பேஸலா பி⁴க்கூ² ப³லவந்தோ ஹோந்தி, பாபபி⁴க்கூ² தஸ்மிம் ஸமயே து³ப்³ப³லா ஹோந்தி. தஸ்மிம், பி⁴க்க²வே, ஸமயே பாபபி⁴க்கூ² துண்ஹீபூ⁴தா துண்ஹீபூ⁴தாவ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² ஸங்கஸாயந்தி, யேன வா பன தேன பக்கமந்தி [பபதந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ஹோதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி.

41. ‘‘த்³வின்னாஹம், பி⁴க்க²வே, மிச்சா²படிபத்திம் ந வண்ணேமி, கி³ஹிஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வா. கி³ஹீ வா, பி⁴க்க²வே, பப்³ப³ஜிதோ வா மிச்சா²படிபன்னோ மிச்சா²படிபத்தாதி⁴கரணஹேது ந ஆராத⁴கோ ஹோதி ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸலம்.

‘‘த்³வின்னாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸம்மாபடிபத்திம் வண்ணேமி, கி³ஹிஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வா. கி³ஹீ வா, பி⁴க்க²வே, பப்³ப³ஜிதோ வா ஸம்மாபடிபன்னோ ஸம்மாபடிபத்தாதி⁴கரணஹேது ஆராத⁴கோ ஹோதி ஞாயம் த⁴ம்மம் குஸல’’ந்தி.

42. ‘‘யே தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² து³க்³க³ஹிதேஹி ஸுத்தந்தேஹி ப்³யஞ்ஜனப்பதிரூபகேஹி அத்த²ஞ்ச த⁴ம்மஞ்ச படிவாஹந்தி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ப³ஹுஜனாஹிதாய படிபன்னா ப³ஹுஜனாஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ப³ஹுஞ்ச தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² அபுஞ்ஞம் பஸவந்தி, தே சிமம் ஸத்³த⁴ம்மம் அந்தரதா⁴பேந்தி.

‘‘யே தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ஸுக்³க³ஹிதேஹி ஸுத்தந்தேஹி ப்³யஞ்ஜனப்பதிரூபகேஹி அத்த²ஞ்ச த⁴ம்மஞ்ச அனுலோமேந்தி தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னா ப³ஹுஜனஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ப³ஹுஞ்ச தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² புஞ்ஞம் பஸவந்தி, தே சிமம் ஸத்³த⁴ம்மம் ட²பேந்தீ’’தி.

ஸமசித்தவக்³கோ³ சதுத்தோ².

5. பரிஸவக்³கோ³

43. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? உத்தானா ச பரிஸா க³ம்பீ⁴ரா ச பரிஸா. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, உத்தானா பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² உத்³த⁴தா ஹோந்தி உன்னளா சபலா முக²ரா விகிண்ணவாசா முட்ட²ஸ்ஸதீ அஸம்பஜானா அஸமாஹிதா விப்³ப⁴ந்தசித்தா பாகதிந்த்³ரியா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, உத்தானா பரிஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, க³ம்பீ⁴ரா பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² அனுத்³த⁴தா ஹோந்தி அனுன்னளா அசபலா அமுக²ரா அவிகிண்ணவாசா உபட்டி²தஸ்ஸதீ ஸம்பஜானா ஸமாஹிதா ஏகக்³க³சித்தா ஸம்வுதிந்த்³ரியா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, க³ம்பீ⁴ரா பரிஸா. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் க³ம்பீ⁴ரா பரிஸா’’தி.

44. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? வக்³கா³ ச பரிஸா ஸமக்³கா³ ச பரிஸா. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, வக்³கா³ பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² ப⁴ண்ட³னஜாதா கலஹஜாதா விவாதா³பன்னா அஞ்ஞமஞ்ஞம் முக²ஸத்தீஹி விதுத³ந்தா விஹரந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வக்³கா³ பரிஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமக்³கா³ பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² ஸமக்³கா³ ஸம்மோத³மானா அவிவத³மானா கீ²ரோத³கீபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பியசக்கூ²ஹி ஸம்பஸ்ஸந்தா விஹரந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸமக்³கா³ பரிஸா. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் ஸமக்³கா³ பரிஸா’’தி.

45. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? அனக்³க³வதீ ச பரிஸா அக்³க³வதீ ச பரிஸா. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அனக்³க³வதீ பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் தே²ரா பி⁴க்கூ² பா³ஹுலிகா [பா³ஹுல்லிகா (ஸ்யா. கம். க.) டீகா ஓலோகேதப்³பா³] ஹோந்தி ஸாத²லிகா, ஓக்கமனே புப்³ப³ங்க³மா, பவிவேகே நிக்கி²த்தது⁴ரா, ந வீரியம் ஆரப⁴ந்தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. தேஸம் பச்சி²மா ஜனதா தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸாபி ஹோதி பா³ஹுலிகா ஸாத²லிகா, ஓக்கமனே புப்³ப³ங்க³மா, பவிவேகே நிக்கி²த்தது⁴ரா, ந வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அனக்³க³வதீ பரிஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அக்³க³வதீ பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் தே²ரா பி⁴க்கூ² ந பா³ஹுலிகா ஹோந்தி ந ஸாத²லிகா, ஓக்கமனே நிக்கி²த்தது⁴ரா, பவிவேகே புப்³ப³ங்க³மா, வீரியம் ஆரப⁴ந்தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. தேஸம் பச்சி²மா ஜனதா தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸாபி ஹோதி ந பா³ஹுலிகா ந ஸாத²லிகா, ஓக்கமனே நிக்கி²த்தது⁴ரா, பவிவேகே புப்³ப³ங்க³மா, வீரியம் ஆரப⁴தி அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அக்³க³வதீ பரிஸா. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் அக்³க³வதீ பரிஸா’’தி.

46. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? அனரியா ச பரிஸா அரியா ச பரிஸா. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அனரியா பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அனரியா பரிஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அரியா பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அரியா பரிஸா. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் அரியா பரிஸா’’தி.

47. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? பரிஸாகஸடோ ச பரிஸாமண்டோ³ ச. கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, பரிஸாகஸடோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²ந்தி, தோ³ஸாக³திம் க³ச்ச²ந்தி, மோஹாக³திம் க³ச்ச²ந்தி, ப⁴யாக³திம் க³ச்ச²ந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பரிஸாகஸடோ.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, பரிஸாமண்டோ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² ந ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²ந்தி, ந தோ³ஸாக³திம் க³ச்ச²ந்தி, ந மோஹாக³திம் க³ச்ச²ந்தி, ந ப⁴யாக³திம் க³ச்ச²ந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பரிஸாமண்டோ³. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் பரிஸாமண்டோ³’’தி.

48. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? ஓக்காசிதவினீதா பரிஸா நோபடிபுச்சா²வினீதா, படிபுச்சா²வினீதா பரிஸா நோஓக்காசிதவினீதா. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஓக்காசிதவினீதா பரிஸா நோபடிபுச்சா²வினீதா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² யே தே ஸுத்தந்தா ததா²க³தபா⁴ஸிதா க³ம்பீ⁴ரா க³ம்பீ⁴ரத்தா² லோகுத்தரா ஸுஞ்ஞதாபடிஸம்யுத்தா தேஸு ப⁴ஞ்ஞமானேஸு ந ஸுஸ்ஸூஸந்தி ந ஸோதம் ஓத³ஹந்தி ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தி ந ச தே த⁴ம்மே உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் பரியாபுணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. யே பன தே ஸுத்தந்தா கவிதா [கவிகதா (ஸப்³ப³த்த²) டீகா ஓலோகேதப்³பா³] காவேய்யா சித்தக்க²ரா சித்தப்³யஞ்ஜனா பா³ஹிரகா ஸாவகபா⁴ஸிதா தேஸு ப⁴ஞ்ஞமானேஸு ஸுஸ்ஸூஸந்தி ஸோதம் ஓத³ஹந்தி அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தி, தே த⁴ம்மே உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் பரியாபுணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி, தே ச தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணித்வா ந சேவ அஞ்ஞமஞ்ஞம் படிபுச்ச²ந்தி ந ச படிவிசரந்தி – ‘இத³ம் கத²ம், இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’தி? தே அவிவடஞ்சேவ ந விவரந்தி, அனுத்தானீகதஞ்ச ந உத்தானீகரோந்தி, அனேகவிஹிதேஸு ச கங்கா²டா²னியேஸு த⁴ம்மேஸு கங்க²ம் ந படிவினோதே³ந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஓக்காசிதவினீதா பரிஸா நோ படிபுச்சா²வினீதா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, படிபுச்சா²வினீதா பரிஸா நோஓக்காசிதவினீதா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² யே தே ஸுத்தந்தா கவிதா காவேய்யா சித்தக்க²ரா சித்தப்³யஞ்ஜனா பா³ஹிரகா ஸாவகபா⁴ஸிதா தேஸு ப⁴ஞ்ஞமானேஸு ந ஸுஸ்ஸூஸந்தி ந ஸோதம் ஓத³ஹந்தி ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தி, ந ச தே த⁴ம்மே உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் பரியாபுணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. யே பன தே ஸுத்தந்தா ததா²க³தபா⁴ஸிதா க³ம்பீ⁴ரா க³ம்பீ⁴ரத்தா² லோகுத்தரா ஸுஞ்ஞதாபடிஸம்யுத்தா தேஸு ப⁴ஞ்ஞமானேஸு ஸுஸ்ஸூஸந்தி ஸோதம் ஓத³ஹந்தி அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தி, தே ச த⁴ம்மே உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் பரியாபுணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. தே தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணித்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் படிபுச்ச²ந்தி படிவிசரந்தி – ‘இத³ம் கத²ம், இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²’தி? தே அவிவடஞ்சேவ விவரந்தி, அனுத்தானீகதஞ்ச உத்தானீகரோந்தி, அனேகவிஹிதேஸு ச கங்கா²டா²னியேஸு த⁴ம்மேஸு கங்க²ம் படிவினோதே³ந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, படிபுச்சா²வினீதா பரிஸா நோஓக்காசிதவினீதா. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் படிபுச்சா²வினீதா பரிஸா நோஓக்காசிதவினீதா’’தி.

49. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? ஆமிஸக³ரு பரிஸா நோ ஸத்³த⁴ம்மக³ரு, ஸத்³த⁴ம்மக³ரு பரிஸா நோ ஆமிஸக³ரு. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஆமிஸக³ரு பரிஸா நோ ஸத்³த⁴ம்மக³ரு? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² கி³ஹீனம் ஓதா³தவஸனானம் ஸம்முகா² அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸந்தி – ‘அஸுகோ பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, அஸுகோ பஞ்ஞாவிமுத்தோ, அஸுகோ காயஸக்கீ², அஸுகோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ, அஸுகோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ, அஸுகோ த⁴ம்மானுஸாரீ, அஸுகோ ஸத்³தா⁴னுஸாரீ, அஸுகோ ஸீலவா கல்யாணத⁴ம்மோ, அஸுகோ து³ஸ்ஸீலோ பாபத⁴ம்மோ’தி. தே தேன லாப⁴ம் லப⁴ந்தி. தே தம் லாப⁴ம் லபி⁴த்வா க³தி²தா [க³தி⁴தா (க.)] முச்சி²தா அஜ்ஜோ²பன்னா [அஜ்ஜோ²ஸானா (க.), அனஜ்ஜோ²பன்னா (ஸீ. ஸ்யா. க.) திகனிபாதே குஸினாரவக்³கே³ பட²மஸுத்தடீகா ஓலோகேதப்³பா³] அனாதீ³னவத³ஸ்ஸாவினோ அனிஸ்ஸரணபஞ்ஞா பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஆமிஸக³ரு பரிஸா நோ ஸத்³த⁴ம்மக³ரு.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்³த⁴ம்மக³ரு பரிஸா நோஆமிஸக³ரு? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² கி³ஹீனம் ஓதா³தவஸனானம் ஸம்முகா² அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ வண்ணம் ந பா⁴ஸந்தி – ‘அஸுகோ பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, அஸுகோ பஞ்ஞாவிமுத்தோ, அஸுகோ காயஸக்கீ², அஸுகோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ, அஸுகோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ, அஸுகோ த⁴ம்மானுஸ்ஸாரீ, அஸுகோ ஸத்³தா⁴னுஸாரீ, அஸுகோ ஸீலவா கல்யாணத⁴ம்மோ, அஸுகோ து³ஸ்ஸீலோ பாபத⁴ம்மோ’தி. தே தேன லாப⁴ம் லப⁴ந்தி. தே தம் லாப⁴ம் லபி⁴த்வா அக³தி²தா அமுச்சி²தா அனஜ்ஜோ²ஸன்னா ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவினோ நிஸ்ஸரணபஞ்ஞா பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸத்³த⁴ம்மக³ரு பரிஸா நோஆமிஸக³ரு. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் ஸத்³த⁴ம்மக³ரு பரிஸா நோஆமிஸக³ரூ’’தி.

50. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? விஸமா ச பரிஸா ஸமா ச பரிஸா. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, விஸமா பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் அத⁴ம்மகம்மானி பவத்தந்தி த⁴ம்மகம்மானி நப்பவத்தந்தி, அவினயகம்மானி பவத்தந்தி வினயகம்மானி நப்பவத்தந்தி, அத⁴ம்மகம்மானி தி³ப்பந்தி த⁴ம்மகம்மானி ந தி³ப்பந்தி, அவினயகம்மானி தி³ப்பந்தி வினயகம்மானி ந தி³ப்பந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, விஸமா பரிஸா. ( ) [(விஸமத்தா பி⁴க்க²வே பரிஸாய அத⁴ம்மகம்மானி பவத்தந்தி… வினயகம்மானி ந தி³ப்பந்தி.) (ஸீ. பீ.)]

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸமா பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் த⁴ம்மகம்மானி பவத்தந்தி அத⁴ம்மகம்மானி நப்பவத்தந்தி, வினயகம்மானி பவத்தந்தி அவினயகம்மானி நப்பவத்தந்தி, த⁴ம்மகம்மானி தி³ப்பந்தி அத⁴ம்மகம்மானி ந தி³ப்பந்தி, வினயகம்மானி தி³ப்பந்தி அவினயகம்மானி ந தி³ப்பந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸமா பரிஸா. ( ) [(ஸமத்தா பி⁴க்க²வே பரிஸாய த⁴ம்மகம்மானி பவத்தந்தி… அவினயகம்மானி ந தி³ப்பந்தி.) (ஸீ. பீ.)] இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் ஸமா பரிஸா’’தி.

51. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? அத⁴ம்மிகா ச பரிஸா த⁴ம்மிகா ச பரிஸா…பே… இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் த⁴ம்மிகா பரிஸா’’தி.

52. ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, பரிஸா. கதமா த்³வே? அத⁴ம்மவாதி³னீ ச பரிஸா த⁴ம்மவாதி³னீ ச பரிஸா. கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அத⁴ம்மவாதி³னீ பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² அதி⁴கரணம் ஆதி³யந்தி த⁴ம்மிகம் வா அத⁴ம்மிகம் வா. தே தம் அதி⁴கரணம் ஆதி³யித்வா ந சேவ அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸஞ்ஞாபேந்தி ந ச ஸஞ்ஞத்திம் உபக³ச்ச²ந்தி, ந ச நிஜ்ஜா²பேந்தி ந ச நிஜ்ஜ²த்திம் உபக³ச்ச²ந்தி. தே அஸஞ்ஞத்திப³லா அனிஜ்ஜ²த்திப³லா அப்படினிஸ்ஸக்³க³மந்தினோ தமேவ அதி⁴கரணம் தா²மஸா பராமாஸா [பராமஸ்ஸ (ஸீ. பீ.)] அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரந்தி – ‘இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அத⁴ம்மவாதி³னீ பரிஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மவாதி³னீ பரிஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, யஸ்ஸம் பரிஸாயம் பி⁴க்கூ² அதி⁴கரணம் ஆதி³யந்தி த⁴ம்மிகம் வா அத⁴ம்மிகம் வா. தே தம் அதி⁴கரணம் ஆதி³யித்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸஞ்ஞாபேந்தி சேவ ஸஞ்ஞத்திஞ்ச உபக³ச்ச²ந்தி, நிஜ்ஜா²பேந்தி சேவ நிஜ்ஜ²த்திஞ்ச உபக³ச்ச²ந்தி. தே ஸஞ்ஞத்திப³லா நிஜ்ஜ²த்திப³லா படினிஸ்ஸக்³க³மந்தினோ, ந தமேவ அதி⁴கரணம் தா²மஸா பராமாஸா அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரந்தி – ‘இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மவாதி³னீ பரிஸா. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே பரிஸா. ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, இமாஸம் த்³வின்னம் பரிஸானம் யதி³த³ம் த⁴ம்மவாதி³னீ பரிஸா’’தி.

பரிஸவக்³கோ³ பஞ்சமோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

உத்தானா வக்³கா³ அக்³க³வதீ, அரியா கஸடோ ச பஞ்சமோ;

ஓக்காசிதஆமிஸஞ்சேவ, விஸமா அத⁴ம்மாத⁴ம்மியேன சாதி.

பட²மோ பண்ணாஸகோ ஸமத்தோ.