7. මහාපෙසකාරසික්ඛාපදං
641. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො පුරිසො පවාසං ගච්ඡන්තො පජාපතිං එතදවොච – ‘‘සුත්තං ධාරයිත්වා අමුකස්ස තන්තවායස්ස දෙහි, චීවරං වායාපෙත්වා නික්ඛිප, ආගතො අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙන අච්ඡාදෙස්සාමී’’ති. අස්සොසි ඛො අඤ්ඤතරො පිණ්ඩචාරිකො භික්ඛු තස්ස පුරිසස්ස ඉමං වාචං භාසමානස්ස. අථ ඛො සො භික්ඛු යෙනායස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උපනන්දං සක්‍යපුත්තං එතදවොච – ‘‘මහාපුඤ්ඤොසි ත්වං, ආවුසො උපනන්ද, අමුකස්මිං ඔකාසෙ අඤ්ඤතරො පුරිසො පවාසං ගච්ඡන්තො පජාපතිං එතදවොච – ‘‘සුත්තං ධාරයිත්වා අමුකස්ස තන්තවායස්ස දෙහි, චීවරං වායාපෙත්වා නික්ඛිප, ආගතො අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙන අච්ඡාදෙස්සාමී’’ති. ‘‘අත්ථාවුසො, මං සො උපට්ඨාකො’’ති. සොපි ඛො තන්තවායො ආයස්මතො උපනන්දස්ස සක්‍යපුත්තස්ස උපට්ඨාකො හොති. අථ ඛො ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො යෙන සො තන්තවායො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං තන්තවායං එතදවොච – ‘‘ඉදං ඛො, ආවුසො, චීවරං මං උද්දිස්ස විය්‍යති; ආයතඤ්ච කරොහි විත්ථතඤ්ච. අප්පිතඤ්ච සුවීතඤ්ච සුප්පවායිතඤ්ච සුවිලෙඛිතඤ්ච සුවිතච්ඡිතඤ්ච කරොහී’’ති. ‘‘එතෙ ඛො මෙ, භන්තෙ, සුත්තං ධාරයිත්වා අදංසු; ඉමිනා සුත්තෙන චීවරං විනාහී’’ති. ‘‘න, භන්තෙ, සක්කා ආයතං වා විත්ථතං වා අප්පිතං වා කාතුං. සක්කා ච ඛො, භන්තෙ, සුවීතඤ්ච සුප්පවායිතඤ්ච සුවිලෙඛිතඤ්ච සුවිතච්ඡිතඤ්ච කාතු’’න්ති. ‘‘ඉඞ්ඝ ත්වං, ආවුසො, ආයතඤ්ච කරොහි විත්ථතඤ්ච අප්පිතඤ්ච. න තෙන සුත්තෙන පටිබද්ධං භවිස්සතී’’ති.
අථ ඛො සො තන්තවායො යථාභතං සුත්තං තන්තෙ උපනෙත්වා යෙන සා ඉත්ථී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘සුත්තෙන, අය්‍යෙ, අත්ථො’’ති. ‘‘නනු ත්වං අය්‍යො [අය්‍ය (ස්‍යා.)] මයා වුත්තො – ‘ඉමිනා සුත්තෙන චීවරං විනාහී’’’ති. ‘‘සච්චාහං, අය්‍යෙ, තයා වුත්තො – ‘ඉමිනා සුත්තෙන චීවරං විනාහී’ති. අපිච, මං අය්‍යො උපනන්දො එවමාහ – ‘ඉඞ්ඝ ත්වං, ආවුසො, ආයතඤ්ච කරොහි විත්ථතඤ්ච අප්පිතඤ්ච, න තෙන සුත්තෙන පටිබද්ධං භවිස්සතී’’’ති. අථ ඛො සා ඉත්ථී යත්තකංයෙව සුත්තං පඨමං අදාසි තත්තකං පච්ඡා අදාසි. අස්සොසි ඛො ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො – ‘‘සො කිර පුරිසො පවාසතො ආගතො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො යෙන තස්ස පුරිසස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො සො පුරිසො යෙනායස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උපනන්දං සක්‍යපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො පජාපතිං එතදවොච – ‘‘වීතං තං චීවර’’න්ති? ‘‘ආමාය්‍ය, වීතං තං චීවර’’න්ති. ‘‘ආහර, අය්‍යං උපනන්දං චීවරෙන අච්ඡාදෙස්සාමී’’ති. අථ ඛො සා ඉත්ථී තං චීවරං නීහරිත්වා සාමිකස්ස දත්වා එතමත්ථං ආරොචෙසි. අථ ඛො සො පුරිසො ආයස්මතො උපනන්දස්ස සක්‍යපුත්තස්ස චීවරං දත්වා උජ්ඣායති ඛිය්‍යති විපාචෙති – ‘‘මහිච්ඡා ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා අසන්තුට්ඨා. නයිමෙ සුකරා චීවරෙන අච්ඡාදෙතුං. කථඤ්හි නාම අය්‍යො උපනන්දො මයා පුබ්බෙ අප්පවාරිතො තන්තවායෙ [ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ (ක.)] උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජිස්සතී’’ති.
අස්සොසුං ඛො භික්ඛූ තස්ස පුරිසස්ස උජ්ඣායන්තස්ස ඛිය්‍යන්තස්ස විපාචෙන්තස්ස. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජිස්සතී’’ති! අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං උපනන්දං සක්‍යපුත්තං අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… ‘‘සච්චං කිර ත්වං, උපනන්ද, පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. ‘‘ඤාතකො තෙ, උපනන්ද, අඤ්ඤාතකො’’ති? ‘‘අඤ්ඤාතකො, භගවා’’ති. ‘‘අඤ්ඤාතකො, මොඝපුරිස, අඤ්ඤාතකස්ස න ජානාති පතිරූපං වා අප්පතිරූපං වා සන්තං වා අසන්තං වා. තත්ථ නාම ත්වං, මොඝපුරිස, පුබ්බෙ අප්පවාරිතො අඤ්ඤාතකස්ස ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජිස්සසි! නෙතං, මොඝපුරිස, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –
642. ‘‘භික්ඛුං පනෙව උද්දිස්ස අඤ්ඤාතකො ගහපති වා ගහපතානී වා තන්තවායෙහි චීවරං වායාපෙය්‍ය, තත්‍ර චෙ සො භික්ඛු පුබ්බෙ අප්පවාරිතො තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජෙය්‍ය – ‘ඉදං ඛො, ආවුසො, චීවරං මං උද්දිස්ස විය්‍යති. ආයතඤ්ච කරොථ විත්ථතඤ්ච. අප්පිතඤ්ච සුවීතඤ්ච සුප්පවායිතඤ්ච සුවිලෙඛිතඤ්ච සුවිතච්ඡිතඤ්ච කරොථ. අප්පෙව නාම මයම්පි ආයස්මන්තානං කිඤ්චිමත්තං අනුපදජ්ජෙය්‍යාමා’ති. එවඤ්ච සො භික්ඛු වත්වා කිඤ්චිමත්තං අනුපදජ්ජෙය්‍ය අන්තමසො පිණ්ඩපාතමත්තම්පි, නිස්සග්ගියං පාචිත්තිය’’න්ති.
643. භික්ඛුං පනෙව උද්දිස්සාති භික්ඛුස්සත්ථාය භික්ඛුං ආරම්මණං කරිත්වා භික්ඛුං අච්ඡාදෙතුකාමො.
අඤ්ඤාතකො නාම මාතිතො වා පිතිතො වා යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අසම්බද්ධො.
ගහපති නාම යො කොචි අගාරං අජ්ඣාවසති.
ගහපතානී නාම යා කාචි අගාරං අජ්ඣාවසති.
තන්තවායෙහීති පෙසකාරෙහි.
චීවරං නාම ඡන්නං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරං විකප්පනුපගං පච්ඡිමං.
වායාපෙය්‍යාති විනාපෙති.
තත්‍ර චෙ සො භික්ඛූති යං භික්ඛුං උද්දිස්ස චීවරං විය්‍යති සො භික්ඛු.
පුබ්බෙ අප්පවාරිතොති පුබ්බෙ අවුත්තො හොති – ‘‘කීදිසෙන තෙ, භන්තෙ, චීවරෙන අත්ථො, කීදිසං තෙ චීවරං වායාපෙමී’’ති?
තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වාති ඝරං ගන්ත්වා යත්ථ කත්ථචි උපසඞ්කමිත්වා.
චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජෙය්‍යාති – ‘‘ඉදං ඛො, ආවුසො, චීවරං මං උද්දිස්ස විය්‍යති, ආයතඤ්ච කරොථ විත්ථතඤ්ච. අප්පිතඤ්ච සුවීතඤ්ච සුප්පවායිතඤ්ච සුවිලෙඛිතඤ්ච සුවිතච්ඡිතඤ්ච කරොථ. අප්පෙව නාම මයම්පි ආයස්මන්තානං කිඤ්චිමත්තං අනුපදජ්ජෙය්‍යාමා’’ති.
එවඤ්ච සො භික්ඛු වත්වා කිඤ්චිමත්තං අනුපදජ්ජෙය්‍ය අන්තමසො පිණ්ඩපාතමත්තම්පීති. පිණ්ඩපාතො නාම යාගුපි භත්තම්පි ඛාදනීයම්පි චුණ්ණපිණ්ඩොපි දන්තකට්ඨම්පි දසිකසුත්තම්පි, අන්තමසො ධම්මම්පි භණති.
තස්ස වචනෙන ආයතං වා විත්ථතං වා අප්පිතං වා කරොති, පයොගෙ දුක්කටං. පටිලාභෙන නිස්සග්ගියං හොති. නිස්සජ්ජිතබ්බං සඞ්ඝස්ස වා ගණස්ස වා පුග්ගලස්ස වා. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, නිස්සජ්ජිතබ්බං…පෙ… ඉදං මෙ, භන්තෙ, චීවරං පුබ්බෙ අප්පවාරිතො අඤ්ඤාතකස්ස ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපන්නං නිස්සග්ගියං. ඉමාහං සඞ්ඝස්ස නිස්සජ්ජාමීති…පෙ… දදෙය්‍යාති…පෙ… දදෙය්‍යුන්ති…පෙ… ආයස්මතො දම්මීති.
644. අඤ්ඤාතකෙ අඤ්ඤාතකසඤ්ඤී පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජති, නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. අඤ්ඤාතකෙ වෙමතිකො පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජති, නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං. අඤ්ඤාතකෙ ඤාතකසඤ්ඤී පුබ්බෙ අප්පවාරිතො ගහපතිකස්ස තන්තවායෙ උපසඞ්කමිත්වා චීවරෙ විකප්පං ආපජ්ජති, නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං.
ඤාතකෙ අඤාතකසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඤාතකෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඤාතකෙ ඤාතකසඤ්ඤී, අනාපත්ති.
645. අනාපත්ති – ඤාතකානං, පවාරිතානං, අඤ්ඤස්සත්ථාය, අත්තනො ධනෙන, මහග්ඝං වායාපෙතුකාමස්ස අප්පග්ඝං වායාපෙති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.
මහාපෙසකාරසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං සත්තමං.