3. දුට්ඨුල්ලවාචාසික්ඛාපදං

283. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා උදායී අරඤ්ඤෙ විහරති. තස්සායස්මතො විහාරො අභිරූපො හොති දස්සනීයො පාසාදිකො. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා ඉත්ථියො ආරාමං ආගමංසු විහාරපෙක්ඛිකායො. අථ ඛො තා ඉත්ථියො යෙනායස්මා උදායී තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොචුං – ‘‘ඉච්ඡාම මයං, භන්තෙ, අය්‍යස්ස විහාරං පෙක්ඛිතු’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා උදායී තා ඉත්ථියො විහාරං පෙක්ඛාපෙත්වා තාසං ඉත්ථීනං වච්චමග්ගං පස්සාවමග්ගං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති යාචතිපි ආයාචතිපි පුච්ඡතිපි පටිපුච්ඡතිපි ආචික්ඛතිපි අනුසාසතිපි අක්කොසතිපි. යා තා ඉත්ථියො ඡින්නිකා ධුත්තිකා අහිරිකායො තා ආයස්මතා උදායිනා සද්ධිං උහසන්තිපි උල්ලපන්තිපි උජ්ජග්ඝන්තිපි උප්පණ්ඩෙන්තිපි. යා පන තා ඉත්ථියො හිරිමනා තා නික්ඛමිත්වා භික්ඛූ උජ්ඣාපෙන්ති – ‘‘ඉදං, භන්තෙ, නච්ඡන්නං නප්පතිරූපං. සාමිකෙනපි මයං එවං වුත්තා න ඉච්ඡෙය්‍යාම, කිං පනාය්‍යෙන උදායිනා’’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා උදායී මාතුගාමං දුට්ඨුල්ලාහි වාචාහි ඔභාසිස්සතී’’ති! අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං උදායිං අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා ආයස්මන්තං උදායිං පටිපුච්ඡි – ‘‘සච්චං කිර ත්වං, උදායි, මාතුගාමං දුට්ඨුල්ලාහි වාචාහි ඔභාසසී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා – ‘‘අනනුච්ඡවිකං, මොඝපුරිස, අනනුලොමිකං අප්පතිරූපං අස්සාමණකං අකප්පියං අකරණීයං. කථඤ්හි නාම ත්වං, මොඝපුරිස, මාතුගාමං දුට්ඨුල්ලාහි වාචාහි ඔභාසිස්සසි! නනු මයා, මොඝපුරිස, අනෙකපරියායෙන විරාගාය ධම්මො දෙසිතො නො සරාගාය…පෙ… කාමපරිළාහානං වූපසමො අක්ඛාතො. නෙතං, මොඝපුරිස, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –

284. ‘‘යො පන භික්ඛු ඔතිණ්ණො විපරිණතෙන චිත්තෙන මාතුගාමං දුට්ඨුල්ලාහි වාචාහි ඔභාසෙය්‍ය යථා තං යුවා යුවතිං මෙථුනුපසංහිතාහි, සඞ්ඝාදිසෙසො’’ති.

285. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.

ඔතිණ්ණො නාම සාරත්තො අපෙක්ඛවා පටිබද්ධචිත්තො.

විපරිණතන්ති රත්තම්පි චිත්තං විපරිණතං, දුට්ඨම්පි චිත්තං විපරිණතං මූළ්හම්පි චිත්තං විපරිණතං. අපිච, රත්තං චිත්තං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතං විපරිණතන්ති.

මාතුගාමො නාම මනුස්සිත්ථී, න යක්ඛී, න පෙතී, න තිරච්ඡානගතා. විඤ්ඤූ පටිබලා සුභාසිතදුබ්භාසිතං දුට්ඨුල්ලාදුට්ඨුල්ලං ආජානිතුං.

දුට්ඨුල්ලා නාම වාචා වච්චමග්ගපස්සාවමග්ගමෙථුනධම්මප්පටිසංයුත්තා වාචා.

ඔභාසෙය්‍යාති අජ්ඣාචාරො වුච්චති.

යථා තං යුවා යුවතින්ති දහරො දහරිං, තරුණො තරුණිං, කාමභොගී කාමභොගිනිං.

මෙථුනුපසංහිතාහීති මෙථුනධම්මප්පටිසංයුත්තාහි.

සඞ්ඝාදිසෙසොති …පෙ… තෙනපි වුච්චති සඞ්ඝාදිසෙසොති.

ද්වෙ මග්ගෙ ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති, අවණ්ණම්පි භණති, යාචතිපි, ආයාචතිපි, පුච්ඡතිපි, පටිපුච්ඡතිපි, ආචික්ඛතිපි, අනුසාසතිපි, අක්කොසතිපි.

වණ්ණං භණති නාම ද්වෙ මග්ගෙ ථොමෙති වණ්ණෙති පසංසති.

අවණ්ණං භණති නාම ද්වෙ මග්ගෙ ඛුංසෙති වම්භෙති ගරහති.

යාචති නාම දෙහි මෙ, අරහසි මෙ දාතුන්ති.

ආයාචති නාම කදා තෙ මාතා පසීදිස්සති, කදා තෙ පිතා පසීදිස්සති, කදා තෙ දෙවතායො පසීදිස්සන්ති, කදා [කදා තෙ (ස්‍යා.)] සුඛණො සුලයො සුමුහුත්තො භවිස්සති, කදා තෙ මෙථුනං ධම්මං ලභිස්සාමීති.

පුච්ඡති නාම කථං ත්වං සාමිකස්ස දෙසි, කථං ජාරස්ස දෙසීති?

පටිපුච්ඡති නාම එවං කිර ත්වං සාමිකස්ස දෙසි, එවං ජාරස්ස දෙසීති.

ආචික්ඛති නාම පුට්ඨො භණති – ‘‘එවං දෙහි. එවං දෙන්තා සාමිකස්ස පියා භවිස්සසි මනාපා චා’’ති.

අනුසාසති නාම අපුට්ඨො භණති – ‘‘එවං දෙහි. එවං දෙන්තා සාමිකස්ස පියා භවිස්සති මනාපා චා’’ති.

අක්කොසති නාම අනිමිත්තාසි, නිමිත්තමත්තාසි, අලොහිතාසි, ධුවලොහිතාසි, ධුවචොළාසි, පග්ඝරන්තීසි, සිඛරණීසි, ඉත්ථිපණ්ඩකාසි, වෙපුරිසිකාසි, සම්භින්නාසි, උභතොබ්‍යඤ්ජනාසීති.

286. ඉත්ථී ච හොති ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ඉත්ථියා වච්චමග්ගං පස්සාවමග්ගං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති යාචතිපි ආයාචතිපි පුච්ඡතිපි පටිපුච්ඡතිපි ආචික්ඛතිපි අනුසාසතිපි අක්කොසතිපි, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස…පෙ….

ද්වෙ ඉත්ථියො ද්වින්නං ඉත්ථීනං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ද්වින්නං ඉත්ථීනං වච්චමග්ගං පස්සාවමග්ගං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණංපි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ද්වින්නං සඞ්ඝාදිසෙසානං…පෙ….

ඉත්ථී ච පණ්ඩකො ච උභින්නං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං උභින්නං වච්චමග්ගං පස්සාවමග්ගං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසෙන දුක්කටස්ස…පෙ….

ඉත්ථී ච හොති ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ඉත්ථියා වච්චමග්ගං පස්සාවමග්ගං ඨපෙත්වා අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස…පෙ….

ද්වෙ ඉත්ථියො ද්වින්නං ඉත්ථීනං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ද්වින්නං ඉත්ථීනං වච්චමග්ගං පස්සාවමග්ගං ඨපෙත්වා අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ද්වින්නං ථුල්ලච්චයානං…පෙ….

ඉත්ථී ච පණ්ඩකො ච උභින්නං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං උභින්නං වච්චමග්ගං පස්සාවමග්ගං ඨපෙත්වා අධක්ඛකං උබ්භජාණුමණ්ඩලං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ථුල්ලච්චයෙන දුක්කටස්ස…පෙ….

ඉත්ථී ච හොති ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ඉත්ථියා උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

ද්වෙ ඉත්ථියො ද්වින්නං ඉත්ථීනං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ද්වින්නං ඉත්ථීනං උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ද්වින්නං දුක්කටානං…පෙ….

ඉත්ථී ච පණ්ඩකො ච උභින්නං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං උභින්නං උබ්භක්ඛකං අධොජාණුමණ්ඩලං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ද්වින්නං දුක්කටානං…පෙ….

ඉත්ථී ච හොති ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ඉත්ථියා කායපටිබද්ධං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

ද්වෙ ඉත්ථියො ද්වින්නං ඉත්ථීනං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං ද්වින්නං ඉත්ථීනං කායපටිබද්ධං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ද්වින්නං දුක්කටානං…පෙ….

ඉත්ථී ච පණ්ඩකො ච උභින්නං ඉත්ථිසඤ්ඤී සාරත්තො ච. භික්ඛු ච නං උභින්නං කායපටිබද්ධං ආදිස්ස වණ්ණම්පි භණති අවණ්ණම්පි භණති…පෙ… අක්කොසතිපි, ආපත්ති ද්වින්නං දුක්කටානං…පෙ….

287. අනාපත්ති අත්ථපුරෙක්ඛාරස්ස, ධම්මපුරෙක්ඛාරස්ස, අනුසාසනිපුරෙක්ඛාරස්ස, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.

විනීතවත්ථුඋද්දානගාථා

ලොහිතං කක්කසාකිණ්ණං, ඛරං දීඝඤ්ච වාපිතං;

කච්චි සංසීදති මග්ගො, සද්ධා දානෙන කම්මුනාති.

විනීතවත්ථු

288. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී නවරත්තං කම්බලං පාරුතා හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘ලොහිතං ඛො තෙ, භගිනී’’ති. සා න පටිවිජානි. ‘‘ආමාය්‍ය, නවරත්තො කම්බලො’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි ‘‘භගවතා සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, කච්චි නු ඛො අහං සඞ්ඝාදිසෙසං ආපත්තිං ආපන්නො’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසි. ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී ඛරකම්බලං පාරුතා හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘කක්කසලොමං ඛො තෙ, භගිනී’’ති. සා න පටිවිජානි. ‘‘ආමාය්‍ය, ඛරකම්බලකො’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී නවාවුතං කම්බලං පාරුතා හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘ආකිණ්ණලොමං ඛො තෙ, භගිනී’’ති. සා න පටිවිජානි. ‘‘ආමාය්‍ය, නවාවුතො කම්බලො’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී ඛරකම්බලං පාරුතා හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘ඛරලොමං ඛො තෙ, භගිනී’’ති. සා න පටිවිජානි. ‘‘ආමාය්‍ය, ඛරකම්බලකො’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී පාවාරං [දීඝපාවාරං (ස්‍යා.)] පාරුතා හොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘දීඝලොමං ඛො තෙ, භගිනී’’ති. සා න පටිවිජානි. ‘‘ආමාය්‍ය, පාවාරො’’ [දීඝපාවාරො (ස්‍යා.)] ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

289. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී ඛෙත්තං වපාපෙත්වා ආගච්ඡති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘වාපිතං ඛො තෙ, භගිනී’’ති? සා න පටිවිජානි. ‘‘ආමාය්‍ය, නො ච ඛො පටිවුත්ත’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු පරිබ්බාජිකං පටිපථෙ පස්සිත්වා සාරත්තො තං පරිබ්බාජිකං එතදවොච – ‘‘කච්චි, භගිනි, මග්ගො සංසීදතී’’ති? සා න පටිවිජානි. ‘‘ආම භික්ඛු, පටිපජ්ජිස්සසී’’ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘සද්ධාසි ත්වං, භගිනි. අපිච, යං සාමිකස්ස දෙසි තං නාම්හාකං දෙසී’’ති. ‘‘කිං, භන්තෙ’’ති? ‘‘මෙථුනධම්ම’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො සඞ්ඝාදිසෙස’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘සද්ධාසි ත්වං, භගිනි. අපිච, යං අග්ගදානං තං නාම්හාකං දෙසී’’ති. ‘‘කිං, භන්තෙ, අග්ගදාන’’න්ති? ‘‘මෙථුනධම්ම’’න්ති. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘ආපත්තිං ත්වං, භික්ඛු, ආපන්නො සඞ්ඝාදිසෙස’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා ඉත්ථී කම්මං කරොති. අඤ්ඤතරො භික්ඛු සාරත්තො තං ඉත්ථිං එතදවොච – ‘‘තිට්ඨ, භගිනි, අහං කරිස්සාමීති…පෙ… නිසීද, භගිනි, අහං කරිස්සාමීති…පෙ… නිපජ්ජ, භගිනි, අහං කරිස්සාමී’’ති. සා න පටිවිජානි. තස්ස කුක්කුච්චං අහොසි…පෙ… ‘‘අනාපත්ති, භික්ඛු, සඞ්ඝාදිසෙසස්ස; ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

දුට්ඨුල්ලවාචාසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං තතියං.