241. උපාලිපුච්ඡාකථා

400. අථ ඛො ආයස්මා උපාලි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උපාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො සම්මුඛාකරණීයං කම්මං අසම්මුඛා කරොති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘අධම්මකම්මං තං, උපාලි, අවිනයකම්ම’’න්ති. ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො පටිපුච්ඡාකරණීයං කම්මං අප්පටිපුච්ඡා කරොති…පෙ… පටිඤ්ඤායකරණීයං කම්මං අපටිඤ්ඤාය කරොති… සතිවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති … නියස්සකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස පරිවාසං දෙති… පරිවාසාරහං මූලාය පටිකස්සති… මූලායපටිකස්සනාරහස්ස මානත්තං දෙති… මානත්තාරහං අබ්භෙති… අබ්භානාරහං උපසම්පාදෙති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘අධම්මකම්මං තං, උපාලි, අවිනයකම්මං’’.

‘‘යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො සම්මුඛාකරණීයං කම්මං අසම්මුඛා කරොති, එවං ඛො, උපාලි, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං, එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොති. යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො පටිපුච්ඡාකරණීයං කම්මං අප්පටිපුච්ඡා කරොති…පෙ… පටිඤ්ඤායකරණීයං කම්මං අපටිඤ්ඤාය කරොති… සතිවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… නියස්සකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස පරිවාසං දෙති… පරිවාසාරහං මූලාය පටිකස්සති… මූලායපටිකස්සනාරහස්ස මානත්තං දෙති… මානත්තාරහං අබ්භෙති… අබ්භානාරහං උපසම්පාදෙති, එවං ඛො, උපාලි, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොතී’’ති.

401. ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො සම්මුඛාකරණීයං කම්මං සම්මුඛා කරොති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘ධම්මකම්මං තං, උපාලි, විනයකම්ම’’න්ති. ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො පටිපුච්ඡාකරණීයං කම්මං පටිපුච්ඡා කරොති…පෙ… පටිඤ්ඤායකරණීයං කම්මං පටිඤ්ඤාය කරොති… සතිවිනයාරහස්ස සතිවිනයං දෙති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… නියස්සකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… පරිවාසාරහස්ස පරිවාසං දෙති මූලායපටිකස්සනාරහං මූලාය පටිකස්සති… මානත්තාරහස්ස මානත්තං දෙති… අබ්භානාරහං අබ්භෙති… උපසම්පදාරහං උපසම්පාදෙති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘ධම්මකම්මං තං, උපාලි, විනයකම්මං.

‘‘යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො සම්මුඛාකරණීයං කම්මං සම්මුඛා කරොති, එවං ඛො, උපාලි, ධම්මකම්මං හොති විනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො අනතිසාරො හොති. යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො පටිපුච්ඡාකරණීයං කම්මං පටිපුච්ඡා කරොති… පටිඤ්ඤායකරණීයං කම්මං පටිඤ්ඤාය කරොති… සතිවිනයාරහස්ස සතිවිනයං දෙති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… නියස්සකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති … පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… පරිවාසාරහස්ස පරිවාසං දෙති… මූලායපටිකස්සනාරහං මූලාය පටිකස්සති… මානත්තාරහස්ස මානත්තං දෙති… අබ්භානාරහං අබ්භෙති… උපසම්පදාරහං උපසම්පාදෙති, එවං ඛො, උපාලි, ධම්මකම්මං හොති විනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො අනතිසාරො හොතී’’ති.

402. ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො සතිවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති, අමූළ්හවිනයාරහස්ස සතිවිනයං දෙති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘අධම්මකම්මං තං, උපාලි, අවිනයකම්ම’’න්ති. ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො අමූළ්හවිනයාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති, තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති…පෙ… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති, තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති, නියස්සකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… නියස්සකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති, පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති, පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති, උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස පරිවාසං දෙති, පරිවාසාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… පරිවාසාරහං මූලාය පටිකස්සති, මූලායපටිකස්සනාරහස්ස පරිවාසං දෙති… මූලායපටිකස්සනාරහස්ස මානත්තං දෙති, මානත්තාරහං මූලාය පටිකස්සති… මානත්තාරහං අබ්භෙති, අබ්භානාරහස්ස මානත්තං දෙති… අබ්භානාරහං උපසම්පාදෙති, උපසම්පදාරහං අබ්භෙති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘අධම්මකම්මං තං, උපාලි, අවිනයකම්ම’’න්ති.

‘‘යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො සතිවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති, අමූළ්හවිනයාරහස්ස සතිවිනයං දෙති, එවං ඛො, උපාලි, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොති. යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො අමූළ්හවිනයාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති, තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති…පෙ… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති, තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති, නියස්සකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… නියස්සකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති, පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති, පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති, උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස පරිවාසං දෙති, පරිවාසාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… පරිවාසාරහං මූලාය පටිකස්සති, මූලායපටිකස්සනාරහස්ස පරිවාසං දෙති… මූලායපටිකස්සනාරහස්ස මානත්තං දෙති, මානත්තාරහං මූලාය පටිකස්සති – මානත්තාරහං අබ්භෙති, අබ්භානාරහස්ස මානත්තං දෙති… අබ්භානාරහං උපසම්පාදෙති, උපසම්පදාරහං අබ්භෙති, එවං ඛො, උපාලි, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොතී’’ති.

403. ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො සතිවිනයාරහස්ස සතිවිනයං දෙති, අමූළ්හවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘ධම්මකම්මං තං, උපාලි, විනයකම්ම’’න්ති. ‘‘යො නු ඛො, භන්තෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො අමූළ්හවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති…පෙ… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති…පෙ… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති…පෙ… නියස්සකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති…පෙ… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති…පෙ… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති…පෙ… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති…පෙ… පරිවාසාරහස්ස පරිවාසං දෙති…පෙ… මූලායපටිකස්සනාරහං මූලාය පටිකස්සති…පෙ… මානත්තාරහස්ස මානත්තං දෙති…පෙ… අබ්භානාරහං අබ්භෙති, උපසම්පදාරහං උපසම්පාදෙති, ධම්මකම්මං නු ඛො තං, භන්තෙ, විනයකම්ම’’න්ති? ‘‘ධම්මකම්මං තං, උපාලි, විනයකම්මං’’.

‘‘යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො සතිවිනයාරහස්ස සතිවිනයං දෙති, අමූළ්හවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති, එවං ඛො, උපාලි, ධම්මකම්මං හොති විනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො අනතිසාරො හොති. යො ඛො, උපාලි, සමග්ගො සඞ්ඝො අමූළ්හවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති …පෙ… තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති…පෙ… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති…පෙ… නියස්සකම්මාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති…පෙ… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති…පෙ… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති…පෙ… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති…පෙ… පරිවාසාරහස්ස පරිවාසං දෙති…පෙ… මූලාය පටිකස්සනාරහං මූලාය පටිකස්සති…පෙ… මානත්තාරහස්ස මානත්තං දෙති…පෙ… අබ්භානාරහං අබ්භෙති, උපසම්පදාරහං උපසම්පාදෙති, එවං ඛො, උපාලි, ධම්මකම්මං හොති විනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො අනතිසාරො හොතී’’ති.

404. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – යො ඛො, භික්ඛවෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො සතිවිනයාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති, එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොති. යො ඛො, භික්ඛවෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො සතිවිනයාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති…පෙ… සතිවිනයාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… සතිවිනයාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… සතිවිනයාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… සතිවිනයාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… සතිවිනයාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති … සතිවිනයාරහස්ස පරිවාසං දෙති… සතිවිනයාරහං මූලාය පටිකස්සති… සතිවිනයාරහස්ස මානත්තං දෙති… සතිවිනයාරහං අබ්භෙති… සතිවිනයාරහං උපසම්පාදෙති, එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොති.

405. යො ඛො, භික්ඛවෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො අමූළ්හවිනයාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති, එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොති. යො ඛො, භික්ඛවෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො අමූළ්හවිනයාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති…පෙ… අමූළ්හවිනයාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස පරිවාසං දෙති… අමූළ්හවිනයාරහං මූලාය පටිකස්සති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස මානත්තං දෙති… අමූළ්හවිනයාරහං අබ්භෙති… අමූළ්හවිනයාරහං උපසම්පාදෙති… අමූළ්හවිනයාරහස්ස සතිවිනයං දෙති, එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොති.

406. යො ඛො, භික්ඛවෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො තස්සපාපියසිකාකම්මාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති…පෙ… තජ්ජනීයකම්මාරහස්ස… නියස්සකම්මාරහස්ස… පබ්බාජනීයකම්මාරහස්ස… පටිසාරණීයකම්මාරහස්ස… උක්ඛෙපනීයකම්මාරහස්ස… පරිවාසාරහං… මූලායපටිකස්සනාරහස්ස… මානත්තාරහං… අබ්භානාරහං… උපසම්පදාරහස්ස සතිවිනයං දෙති, එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොති. යො ඛො, භික්ඛවෙ, සමග්ගො සඞ්ඝො උපසම්පදාරහස්ස අමූළ්හවිනයං දෙති…පෙ… උපසම්පදාරහස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කරොති… උපසම්පදාරහස්ස තජ්ජනීයකම්මං කරොති… උපසම්පදාරහස්ස නියස්සකම්මං කරොති… උපසම්පදාරහස්ස පබ්බාජනීයකම්මං කරොති… උපසම්පදාරහස්ස පටිසාරණීයකම්මං කරොති… උපසම්පදාරහස්ස උක්ඛෙපනීයකම්මං කරොති… උපසම්පදාරහස්ස පරිවාසං දෙති… උපසම්පදාරහං මූලාය පටිකස්සති… උපසම්පදාරහස්ස මානත්තං දෙති… උපසම්පදාරහං අබ්භෙති, එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අධම්මකම්මං හොති අවිනයකම්මං. එවඤ්ච පන සඞ්ඝො සාතිසාරො හොතීති.

උපාලිපුච්ඡාකථා නිට්ඨිතා.

උපාලිපුච්ඡාභාණවාරො නිට්ඨිතො දුතියො.