73. උපොසථප්පමුඛානුජානනා

142. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්මිං ආවාසෙ අතිඛුද්දකං උපොසථාගාරං සම්මතං හොති, තදහුපොසථෙ මහාභික්ඛුසඞ්ඝො සන්නිපතිතො හොති. භික්ඛූ අසම්මතාය භූමියා නිසින්නා පාතිමොක්ඛං අස්සොසුං. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි ‘‘භගවතා පඤ්ඤත්තං ‘උපොසථාගාරං සම්මන්නිත්වා උපොසථො කාතබ්බො’ති, මයඤ්චම්හා අසම්මතාය භූමියා නිසින්නො පාතිමොක්ඛං අස්සුම්හා, කතො නු ඛො අම්හාකං උපොසථො, අකතො නු ඛො’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. සම්මතාය වා, භික්ඛවෙ, භූමියා නිසින්නා අසම්මතාය වා යතො පාතිමොක්ඛං සුණාති, කතොවස්ස උපොසථො. තෙන හි, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝො යාව මහන්තං උපොසථප්පමුඛං [උපොසථමුඛං (ස්‍යා.)] ආකඞ්ඛති, තාව මහන්තං උපොසථප්පමුඛං සම්මන්නතු. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, සම්මන්නිතබ්බං. පඨමං නිමිත්තා කිත්තෙතබ්බා. නිමිත්තෙ කිත්තෙත්වා බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. යාවතා සමන්තා නිමිත්තා කිත්තිතා. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො එතෙහි නිමිත්තෙහි උපොසථප්පමුඛං සම්මන්නෙය්‍ය. එසා ඤත්ති.

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. යාවතා සමන්තා නිමිත්තා කිත්තිතා. සඞ්ඝො එතෙහි නිමිත්තෙහි උපොසථප්පමුඛං සම්මන්නති. යස්සායස්මතො ඛමති එතෙහි නිමිත්තෙහි උපොසථප්පමුඛස්ස සම්මුති, සො තුණ්හස්ස; යස්ස නක්ඛමති, සො භාසෙය්‍ය. සම්මතං සඞ්ඝෙන එතෙහි නිමිත්තෙහි උපොසථප්පමුඛං. ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්මිං ආවාසෙ තදහුපොසථෙ නවකා භික්ඛූ පඨමතරං සන්නිපතිත්වා – ‘‘න තාව ථෙරා ආගච්ඡන්තී’’ති – පක්කමිංසු. උපොසථො විකාලෙ අහොසි. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, තදහුපොසථෙ ථෙරෙහි භික්ඛූහි පඨමතරං සන්නිපතිතුන්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන රාජගහෙ සම්බහුලා ආවාසා සමානසීමා හොන්ති. තත්ථ භික්ඛූ විවදන්ති – ‘‘අම්හාකං ආවාසෙ උපොසථො කරීයතු, අම්හාකං ආවාසෙ උපොසථො කරීයතූ’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, සම්බහුලා ආවාසා සමානසීමා හොන්ති. තත්ථ භික්ඛූ විවදන්ති – ‘‘අම්හාකං ආවාසෙ උපොසථො කරීයතු, අම්හාකං ආවාසෙ උපොසථො කරීයතූ’’ති. තෙහි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි සබ්බෙහෙව එකජ්ඣං සන්නිපතිත්වා උපොසථො කාතබ්බො. යත්ථ වා පන ථෙරො භික්ඛු විහරති, තත්ථ සන්නිපතිත්වා උපොසථො කාතබ්බො, න ත්වෙව වග්ගෙන සඞ්ඝෙන උපොසථො කාතබ්බො. යො කරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සාති.