3. තතියභාණවාරො

319. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො සාවත්ථියං සෙනාසනං ගහෙත්වා අඤ්ඤතරං ගාමකාවාසං අගමාසි. තත්ථපි සෙනාසනං අග්ගහෙසි. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අයං, ආවුසො, ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො භණ්ඩනකාරකො කලහකාරකො විවාදකාරකො භස්සකාරකො සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකො. සචායං ඉධ වස්සං වසිස්සති, සබ්බෙව මයං න ඵාසු භවිස්සාම. හන්ද නං පුච්ඡාමා’’ති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං උපනන්දං සක්‍යපුත්තං එතදවොචුං – ‘‘නනු තයා, ආවුසො උපනන්ද, සාවත්ථියං සෙනාසනං ගහිත’’න්ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති. ‘‘කිං පන ත්වං, ආවුසො උපනන්ද, එකො ද්වෙ පටිබාහසී’’ති? ‘‘ඉධදානාහං ආවුසො, මුඤ්චාමි; තත්ථ ගණ්හාමී’’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආයස්මා උපනන්දො සක්‍යපුත්තො එකො ද්වෙ පටිබාහෙස්සතී’’ති! භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… ‘‘සච්චං කිර ත්වං, උපනන්ද, එකො ද්වෙ පටිබාහසී’’ති? ‘‘සච්චං භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… ‘‘කථඤ්හි නාම ත්වං, මොඝපුරිස, එකො ද්වෙ පටිබාහිස්සසි? තත්ථ තයා, මොඝපුරිස, ගහිතං ඉධ මුත්තං, ඉධ තයා ගහිතං තත්‍ර මුත්තං. එවං ඛො ත්වං, මොඝපුරිස, උභයත්ථ පරිබාහිරො. නෙතං, මොඝපුරිස, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… විගරහිත්වා…පෙ… ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘න, භික්ඛවෙ, එකෙන ද්වෙ පටිබාහෙතබ්බා. යො පටිබාහෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

320. [පාචි. 438] තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූනං අනෙකපරියායෙන විනයකථං කථෙති, විනයස්ස වණ්ණං භාසති, විනයපරියත්තියා වණ්ණං භාසති, ආදිස්ස ආදිස්ස ආයස්මතො උපාලිස්ස වණ්ණං භාසති. භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘භගවා ඛො අනෙකපරියායෙන විනයකථං කථෙති, විනයස්ස වණ්ණං භාසති, විනයපරියත්තියා වණ්ණං භාසති, ආදිස්ස ආදිස්ස ආයස්මතො උපාලිස්ස වණ්ණං භාසති. හන්ද මයං, ආවුසො, ආයස්මතො උපාලිස්ස සන්තිකෙ විනයං පරියාපුණාමා’’ති. තෙධ [තෙ ච (ස්‍යා. ක.)] බහූ භික්ඛූ ථෙරා ච නවා ච මජ්ඣිමා ච ආයස්මතො උපාලිස්ස සන්තිකෙ විනයං පරියාපුණන්ති. ආයස්මා උපාලි ඨිතකොව උද්දිසති ථෙරානං භික්ඛූනං ගාරවෙන. ථෙරාපි භික්ඛූ ඨිතකාව උද්දිසාපෙන්ති ධම්මගාරවෙන. තත්ථ ථෙරා චෙව භික්ඛූ කිලමන්ති, ආයස්මා ච උපාලි කිලමති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, නවකෙන භික්ඛුනා උද්දිසන්තෙන සමකෙ වා ආසනෙ නිසීදිතුං, උච්චතරෙ වා ධම්මගාරවෙන; ථෙරෙන භික්ඛුනා උද්දිසාපෙන්තෙන සමකෙ වා ආසනෙ නිසීදිතුං, නීචතරෙ වා ධම්මගාරවෙනා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන බහූ භික්ඛූ ආයස්මතො උපාලිස්ස සන්තිකෙ ඨිතකා උද්දෙසං පටිමානෙන්තා කිලමන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සමානාසනිකෙහි සහ නිසීදිතු’’න්ති. අථ ඛො භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො සමානාසනිකො හොතී’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, තිවස්සන්තරෙන සහ නිසීදිතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ සමානාසනිකා මඤ්චෙ [එකමඤ්චෙ (ස්‍යා.)] නිසීදිත්වා මඤ්චං භින්දිංසු, පීඨෙ [එකපීඨෙ (ස්‍යා.)] නිසීදිත්වා පීඨං භින්දිංසු. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, තිවග්ගස්ස මඤ්චං, තිවග්ගස්ස පීඨ’’න්ති. තිවග්ගොපි මඤ්චෙ නිසීදිත්වා මඤ්චං භින්දි, පීඨෙ නිසීදිත්වා පීඨං භින්දි…පෙ… ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, දුවග්ගස්ස මඤ්චං, දුවග්ගස්ස පීඨ’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ අසමානාසනිකෙහි සහ දීඝාසනෙ නිසීදිතුං කුක්කුච්චායන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඨපෙත්වා පණ්ඩකං, මාතුගාමං, උභතොබ්‍යඤ්ජනකං, අසමානාසනිකෙහි සහ දීඝාසනෙ නිසීදිතු’’න්ති. අථ ඛො භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කිත්තකං පච්ඡිමං නු ඛො දීඝාසනං හොතී’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, යං තිණ්ණං පහොති, එත්තකං පච්ඡිමං දීඝාසන’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන විසාඛා මිගාරමාතා සඞ්ඝස්ස අත්ථාය සාළින්දං පාසාදං කාරාපෙතුකාමා හොති හත්ථිනඛකං. අථ ඛො භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කිං නු ඛො භගවතා පාසාදපරිභොගො අනුඤ්ඤාතො කිං අනනුඤ්ඤාතො’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සබ්බං පාසාදපරිභොග’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අය්‍යිකා කාලඞ්කතා හොති. තස්ස කාලඞ්කිරියාය සඞ්ඝස්ස බහුං අකප්පියභණ්ඩං උප්පන්නං හොති, සෙය්‍යථිදං – ආසන්දි, පල්ලඞ්කො, ගොනකො, චිත්තකො, පටිකා, පටලිකා, තූලිකා, විකතිකා, උද්දලොමී, එකන්තලොමී, කට්ටිස්සං, කොසෙය්‍යං, කුත්තකං, හත්ථත්ථරං, අස්සත්ථරං, රථත්ථරං, අජිනප්පවෙණි, කදලිමිගප්පවරපච්චත්ථරණං, සඋත්තරච්ඡදං, උභතොලොහිතකූපධානං. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ආසන්දියා පාදෙ ඡින්දිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං, පල්ලඞ්කස්ස වාළෙ භින්දිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං, තූලිකං විජටෙත්වා බිබ්බොහනං කාතුං, අවසෙසං භූමත්ථරණං [සුම්මත්ථරණං (සී. ස්‍යා.)] කාතු’’න්ති.

අවිස්සජ්ජියවත්ථු

321. තෙන ඛො පන සමයෙන සාවත්ථියා අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං ගාමකාවාසෙ ආවාසිකා භික්ඛූ උපද්දුතා හොන්ති ආගන්තුකගමිකානං භික්ඛූනං සෙනාසනං පඤ්ඤපෙන්තා. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘එතරහි ඛො මයං, ආවුසො, උපද්දුතා ආගන්තුකගමිකානං භික්ඛූනං සෙනාසනං පඤ්ඤපෙන්තා. හන්ද මයං, ආවුසො, සබ්බං සඞ්ඝිකං සෙනාසනං එකස්ස දෙම. තස්ස සන්තකං පරිභුඤ්ජිස්සාමා’’ති. තෙ සබ්බං සඞ්ඝිකං සෙනාසනං එකස්ස අදංසු. ආගන්තුකා භික්ඛූ තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘අම්හාකං, ආවුසො, සෙනාසනං පඤ්ඤාපෙථා’’ති. ‘‘නත්ථාවුසො, සඞ්ඝිකං සෙනාසනං; සබ්බං අම්හෙහි එකස්ස දින්න’’න්ති. ‘‘කිං පන තුම්හෙ, ආවුසො, සඞ්ඝිකං සෙනාසනං විස්සජ්ජෙථා’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛූ සඞ්ඝිකං සෙනාසනං විස්සජ්ජෙස්සන්තී’’ති [විස්සජ්ජිස්සන්තීති (ක.)]! අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… ‘‘සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සඞ්ඝිකං සෙනාසනං විස්සජ්ජෙන්තී’’ති? ‘‘සච්චං භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… ‘‘කථඤ්හි නාම තෙ, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසා සඞ්ඝිකං සෙනාසනං විස්සජ්ජෙස්සන්ති? නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… විගරහිත්වා…පෙ… ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අවිස්සජ්ජියානි, න විස්සජ්ජෙතබ්බානි [න විස්සජ්ජිතබ්බානි (ක.)], සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විස්සජ්ජිතානිපි අවිස්සජ්ජිතානි හොන්ති. යො විස්සජ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. කතමානි පඤ්ච? ආරාමො, ආරාමවත්ථු – ඉදං පඨමං අවිස්සජ්ජියං, න විස්සජ්ජෙතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විස්සජ්ජිතම්පි අවිස්සජ්ජිතං හොති. යො විස්සජ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘විහාරො, විහාරවත්ථු – ඉදං දුතියං අවිස්සජ්ජියං, න විස්සජ්ජෙතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගල්ලෙන වා. විස්සජ්ජිතම්පි අවිස්සජ්ජිතං හොති. යො විස්සජ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘මඤ්චො, පීඨං, භිසි, බිබ්බොහනං – ඉදං තතියං අවිස්සජ්ජියං, න විස්සජ්ජෙතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විස්සජ්ජිතම්පි අවිස්සජ්ජිතං හොති. යො විස්සජ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘ලොහකුම්භී, ලොහභාණකං, ලොහවාරකො, ලොහකටාහං, වාසි, පරසු [ඵරසු (සී. ස්‍යා. ක.)], කුඨාරී [කුධාරී (ක.)], කුදාලො, නිඛාදනං – ඉදං චතුත්ථං අවිස්සජ්ජියං, න විස්සජ්ජෙතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විස්සජ්ජිතම්පි අවිස්සජ්ජිතං හොති. යො විස්සජ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘වල්ලි, වෙළු, මුඤ්ජං, පබ්බජං [බබ්බජං (සී.)], තිණං, මත්තිකා, දාරුභණ්ඩං, මත්තිකාභණ්ඩං – ඉදං පඤ්චමං අවිස්සජ්ජියං, න විස්සජ්ජෙතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විස්සජ්ජිතම්පි අවිස්සජ්ජිතං හොති. යො විස්සජ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අවිස්සජ්ජියානි, න විස්සජ්ජෙතබ්බානි, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විස්සජ්ජිතානිපි අවිස්සජ්ජිතානි හොන්ති. යො විස්සජ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

අවෙභඞ්ගියවත්ථු

322. අථ ඛො භගවා සාවත්ථියං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන කීටාගිරි තෙන චාරිකං පක්කාමි මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙහි ච. අස්සොසුං ඛො අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ – ‘‘භගවා කිර කීටාගිරිං ආගච්ඡති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙහි ච’’. ‘‘හන්ද මයං, ආවුසො, සබ්බං සඞ්ඝිකං සෙනාසනං භාජෙම. පාපිච්ඡා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, පාපිකානං ඉච්ඡානං වසං ගතා; න මයං තෙසං සෙනාසනං පඤ්ඤපෙස්සාමා’’ති, තෙ සබ්බං සඞ්ඝිකං සෙනාසනං භාජෙසුං. අථ ඛො භගවා අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන කීටාගිරි තදවසරි. අථ ඛො භගවා සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ගච්ඡථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ; අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙථ – ‘භගවා, ආවුසො, ආගච්ඡති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙහි ච. භගවතො ච, ආවුසො, සෙනාසනං පඤ්ඤපෙථ, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානානඤ්චා’’’ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු, උපසඞ්කමිත්වා අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘භගවා, ආවුසො, ආගච්ඡති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙහි ච. භගවතො ච, ආවුසො, සෙනාසනං පඤ්ඤපෙථ, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානානඤ්චා’’ති. ‘‘නත්ථාවුසො, සඞ්ඝිකං සෙනාසනං. සබ්බං අම්හෙහි භාජිතං. ස්වාගතං, ආවුසො, භගවතො. යස්මිං විහාරෙ භගවා ඉච්ඡිස්සති තස්මිං විහාරෙ වසිස්සති. පාපිච්ඡා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, පාපිකානං ඉච්ඡානං වසං ගතා. න මයං තෙසං සෙනාසනං පඤ්ඤපෙස්සාමා’’ති. ‘‘කිං පන තුම්හෙ, ආවුසො, සඞ්ඝිකං සෙනාසනං භාජිත්ථා’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අස්සජිපුනබ්බසුකා භික්ඛූ සඞ්ඝිකං සෙනාසනං භාජෙස්සන්තී’’ති! අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘‘සච්චං භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… ‘‘කථඤ්හි නාම තෙ, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසා සඞ්ඝිකං සෙනාසනං භාජෙස්සන්ති? නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… විගරහිත්වා…පෙ… ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අවෙභඞ්ගියානි [අවෙභඞ්ගිකානි (ක.)], න විභජිතබ්බානි, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විභත්තානිපි අවිභත්තානි හොන්ති. යො විභජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. කතමානි පඤ්ච? ආරාමො, ආරාමවත්ථු – ඉදං පඨමං අවෙභඞ්ගියං, න විභජිතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විභත්තම්පි අවිභත්තං හොති. යො විභජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘විහාරො, විහාරවත්ථු – ඉදං දුතියං අවෙභඞ්ගියං, න විභජිතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විභත්තම්පි අවිභත්තං හොති. යො විභජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘මඤ්චො, පීඨං, භිසි, බිබ්බොහනං – ඉදං තතියං අවෙභඞ්ගියං, න විභජිතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විභත්තම්පි අවිභත්තං හොති. යො විභජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘ලොහකුම්භී, ලොහභාණකං, ලොහවාරකො, ලොහකටාහං, වාසී, පරසු, කුඨාරී, කුදාලො, නිඛාදනං – ඉදං චතුත්ථං අවෙභඞ්ගියං, න විභජිතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විභත්තම්පි අවිභත්තං හොති. යො විභජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස.

‘‘වල්ලී, වෙළු, මුඤ්ජං, පබ්බජං, තිණං, මත්තිකා, දාරුභණ්ඩං, මත්තිකාභණ්ඩං – ඉදං පඤ්චමං අවෙභඞ්ගියං, න විභජිතබ්බං, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විභත්තම්පි අවිභත්තං හොති. යො විභජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්ස. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අවෙභඞ්ගියානි, න විභජිතබ්බානි, සඞ්ඝෙන වා ගණෙන වා පුග්ගලෙන වා. විභත්තානිපි අවිභත්තානි හොන්ති. යො විභජෙය්‍ය, ආපත්ති ථුල්ලච්චයස්සා’’ති.

නවකම්මදානකථා

323. අථ ඛො භගවා කීටාගිරිස්මිං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන ආළවී තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන ආළවී තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා ආළවියං විහරති අග්ගාළවෙ චෙතියෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා [ආළවිකා (ස්‍යා. ක.)] භික්ඛූ එවරූපානි නවකම්මානි දෙන්ති – පිණ්ඩනික්ඛෙපනමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; කුට්ටලෙපනමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; ද්වාරට්ඨපනමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; අග්ගළවට්ටිකරණමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; ආලොකසන්ධිකරණමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; සෙතවණ්ණකරණමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; කාළවණ්ණකරණමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; ගෙරුකපරිකම්මකරණමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; ඡාදනමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; බන්ධනමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; භණ්ඩිකාට්ඨපනමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; ඛණ්ඩඵුල්ලපටිසඞ්ඛරණමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; පරිභණ්ඩකරණමත්තෙනපි නවකම්මං දෙන්ති; වීසතිවස්සිකම්පි නවකම්මං දෙන්ති; තිංසවස්සිකම්පි නවකම්මං දෙන්ති; යාවජීවිකම්පි නවකම්මං දෙන්ති; ධූමකාලිකම්පි පරියොසිතං විහාරං නවකම්මං දෙන්ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආළවකා භික්ඛූ එවරූපානි නවකම්මානි දස්සන්ති – පිණ්ඩනික්ඛෙපනමත්තෙනපි නවකම්මං දස්සන්ති; කුට්ටලෙපනමත්තෙනපි… ද්වාරට්ඨපනමත්තෙනපි … අග්ගළවට්ටිකරණමත්තෙනපි… ආලොකසන්ධිකරණමත්තෙනපි… සෙතවණ්ණකරණමත්තෙනපි… කාළවණ්ණකරණමත්තෙනපි… ගෙරුකපරිකම්මකරණමත්තෙනපි… ඡාදෙනමත්තෙනපි… බන්ධනමත්තෙනපි… භණ්ඩිකාළපනමත්තෙනපි… ඛණ්ඩඵුල්ලපටිසඞ්ඛරණමත්තෙනපි… පරිභණ්ඩකරණමත්තෙනපි… විසතිවස්සිකම්පි… තිංසවස්සිකම්පි… යාවජීවිකම්පි… ධූමකාලිකම්පි පරියොසිතං විහාරං නවකම්මං දස්සන්තී’’ති! භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘‘සච්චං භගවා’’ති…පෙ… විගරහිත්වා…පෙ… ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘න, භික්ඛවෙ, පිණ්ඩනික්ඛෙපනමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං; න කුට්ටලෙපනමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න ද්වාරට්ඨපනමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න අග්ගළවට්ටිකරණමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න ආලොකසන්ධිකරණමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න සෙතවණ්ණකරණමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න කාළවණ්ණකරණමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න ගෙරුකපරිකම්මකරණමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න ඡාදෙනමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න බන්ධනමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න භණ්ඩිකාළපනමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න ඛණ්ඩඵුල්ලපටිසඞ්ඛරණමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න පරිභණ්ඩකරණමත්තෙන නවකම්මං දාතබ්බං. න විසතිවස්සිකං නවකම්මං දාතබ්බං. න තිංසවස්සිකං නවකම්මං දාතබ්බං. න යාවජීවිකං නවකම්මං දාතබ්බං. න ධූමකාලිකම්පි පරියොසිතං විහාරං නවකම්මං දාතබ්බං. යො දදෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අකතං වා විප්පකතං වා නවකම්මං දාතුං, ඛුද්දකෙ විහාරෙ කම්මං ඔලොකෙත්වා ඡප්පඤ්චවස්සිකං නවකම්මං දාතුං, අඩ්ඪයොගෙ කම්මං ඔලොකෙත්වා සත්තට්ඨවස්සිකං නවකම්මං දාතුං, මහල්ලකෙ විහාරෙ පාසාදෙ වා කම්මං ඔලොකෙත්වා දසද්වාදසවස්සිකං නවකම්මං දාතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ සබ්බෙ විහාරෙ නවකම්මං දෙන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, සබ්බෙ විහාරෙ නවකම්මං දාතබ්බං. යො දදෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ එකස්ස ද්වෙ දෙන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, එකස්ස ද්වෙ දාතබ්බා. යො දදෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ නවකම්මං ගහෙත්වා අඤ්ඤං වාසෙන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, නවකම්මං ගහෙත්වා අඤ්ඤො වාසෙතබ්බො. යො වාසෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ නවකම්මං ගහෙත්වා සඞ්ඝිකං පටිබාහෙන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, නවකම්මං ගහෙත්වා සඞ්ඝිකං පටිබාහිතබ්බං. යො පටිබාහෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, එකං වරසෙය්‍යං ගහෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ නිස්සීමෙ ඨිතස්ස නවකම්මං දෙන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, නිස්සීමෙ ඨිතස්ස නවකම්මං දාතබ්බං. යො දදෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ නවකම්මං ගහෙත්වා සබ්බකාලං පටිබාහන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, නවකම්මං ගහෙත්වා සබ්බකාලං පටිබාහිතබ්බං. යො පටිබාහෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, වස්සානං තෙමාසං පටිබාහිතුං, උතුකාලං පන න පටිබාහිතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ නවකම්මං ගහෙත්වා පක්කමන්තිපි, විබ්භමන්තිපි, කාලම්පි කරොන්ති; සාමණෙරාපි පටිජානන්ති; සික්ඛං පච්චක්ඛාතකාපි පටිජානන්ති; අන්තිමවත්ථුං අජ්ඣාපන්නකාපි පටිජානන්ති; උම්මත්තකාපි පටිජානන්ති; ඛිත්තචිත්තාපි පටිජානන්ති; වෙදනාට්ටාපි පටිජානන්ති; ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිත්තකාපි පටිජානන්ති; ආපත්තියා අප්පටිකම්මෙ උක්ඛිත්තකාපි පටිජානන්ති; පාපිකාය දිට්ඨියා අප්පටිනිස්සග්ගෙ උක්ඛිත්තකාපි පටිජානන්ති; පණ්ඩකාපි පටිජානන්ති; ථෙය්‍යසංවාසකාපි පටිජානන්ති; තිත්ථියපක්කන්තකාපි

පටිජානන්ති; තිරච්ඡානගතාපි පටිජානන්ති; මාතුඝාතකාපි පටිජානන්ති; පිතුඝාතකාපි පටිජානන්ති; අරහන්තඝාතකාපි පටිජානන්ති; භික්ඛුනිදූසකාපි පටිජානන්ති; සඞ්ඝභෙදකාපි පටිජානන්ති; ලොහිතුප්පාදකාපි පටිජානන්ති; උභතොබ්‍යඤ්ජනකාපි පටිජානන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා පක්කමති – මා සඞ්ඝස්ස හායීති අඤ්ඤස්ස දාතබ්බං.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා විබ්භමති…පෙ… කාලඞ්කරොති, සාමණෙරො පටිජානාති, සික්ඛං පච්චක්ඛාතකො පටිජානාති, අන්තිමවත්ථුං අජ්ඣාපන්නකො පටිජානාති, උම්මත්තකො පටිජානාති, ඛිත්තචිත්තො පටිජානාති, වෙදනාට්ටො පටිජානාති, ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිත්තකො පටිජානාති, ආපත්තියා අප්පටිකම්මෙ උක්ඛිත්තකො පටිජානාති, පාපිකාය දිට්ඨියා අප්පටිනිස්සග්ගෙ උක්ඛිත්තකො පටිජානාති, පණ්ඩකො පටිජානාති, ථෙය්‍යසංවාසකො පටිජානාති, තිත්ථියපක්කන්තකො පටිජානාති, තිරච්ඡානගතො පටිජානාති, මාතුඝාතකො පටිජානාති, පිතුඝාතකො පටිජානාති, අරහන්තඝාතකො පටිජානාති, භික්ඛුනීදූසකො පටිජානාති, සඞ්ඝභෙදකො පටිජානාති, ලොහිතුප්පාදකො පටිජානාති, උභතොබ්‍යඤ්ජනකො පටිජානාති – මා සඞ්ඝස්ස හායීති අඤ්ඤස්ස දාතබ්බං.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා විප්පකතෙ පක්කමති – මා සඞ්ඝස්ස හායීති අඤ්ඤස්ස දාතබ්බං.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා විප්පකතෙ විබ්භමති…පෙ… උභතොබ්‍යඤ්ජනකො පටිජානාති – මා සඞ්ඝස්ස හායීති අඤ්ඤස්ස දාතබ්බං.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා පරියොසිතෙ පක්කමති – තස්සෙවෙතං.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා පරියොසිතෙ විබ්භමති…පෙ… කාලඞ්කරොති, සාමණෙරො පටිජානාති, සික්ඛං පච්චක්ඛාතකො පටිජානාති, අන්තිමවත්ථුං අජ්ඣාපන්නකො පටිජානාති – සඞ්ඝො සාමී.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා පරියොසිතෙ උම්මත්තකො පටිජානාති, ඛිත්තචිත්තො පටිජානාති, වෙදනාට්ටො පටිජානාති, ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිත්තකො පටිජානාති, ආපත්තියා අප්පටිකම්මෙ උක්ඛිත්තකො පටිජානාති, පාපිකාය දිට්ඨියා අප්පටිනිස්සග්ගෙ උක්ඛිත්තකො පටිජානාති – තස්සෙවෙතං.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නවකම්මං ගහෙත්වා පරියොසිතෙ පණ්ඩකො පටිජානාති, ථෙය්‍යසංවාසකො පටිජානාති, තිත්ථියපක්කන්තකො පටිජානාති, තිරච්ඡානගතො පටිජානාති, මාතුඝාතකො පටිජානාති, පිතුඝාතකො පටිජානාති, අරහන්තඝාතකො පටිජානාති, භික්ඛුනීදූසකො පටිජානාති, සඞ්ඝභෙදකො පටිජානාති, ලොහිතුප්පාදකො පටිජානාති, උභතොබ්‍යඤ්ජනකො පටිජානාති – සඞ්ඝො සාමී’’ති.

අඤ්ඤත්‍රපරිභොගපටික්ඛෙපාදි

324. [පාරා. 157] තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ අඤ්ඤතරස්ස උපාසකස්ස විහාරපරිභොගං සෙනාසනං අඤ්ඤත්‍ර පරිභුඤ්ජන්ති. අථ ඛො සො උපාසකො උජ්ඣායති ඛිය්‍යති විපාචෙති – ‘‘කථඤ්හි නාම භදන්තා අඤ්ඤත්‍ර පරිභොගං අඤ්ඤත්‍ර පරිභුඤ්ජිස්සන්තී’’ති! භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤත්‍ර පරිභොගො අඤ්ඤත්‍ර පරිභුඤ්ජිතබ්බො. යො පරිභුඤ්ජෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

[පාරා. 157] තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ උපොසථග්ගම්පි සන්නිසජ්ජම්පි හරිතුං කුක්කුච්චායන්තා ඡමාය නිසීදන්ති. ගත්තානිපි චීවරානිපි පංසුකිතානි හොන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, තාවකාලිකං හරිතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස මහාවිහාරො උන්ද්‍රියති. භික්ඛූ කුක්කුච්චායන්තා සෙනාසනං නාතිහරන්ති [නාභිහරන්ති (ක.)]. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ගුත්තත්ථාය හරිතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස සෙනාසනපරික්ඛාරිකො මහග්ඝො කම්බලො උප්පන්නො හොති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඵාතිකම්මත්ථාය පරිවත්තෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස සෙනාසනපරික්ඛාරිකං මහග්ඝං දුස්සං උප්පන්නං හොති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඵාතිකම්මත්ථාය පරිවත්තෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස අච්ඡචම්මං උප්පන්නං හොති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පාදපුඤ්ඡනිං කාතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස චක්කලිකං උප්පන්නං හොති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පාදපුඤ්ඡනිං කාතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස චොළකං උප්පන්නං හොති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පාදපුඤ්ඡනිං කාතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ අධොතෙහි පාදෙහි සෙනාසනං අක්කමන්ති. සෙනාසනං දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, අධොතෙහි පාදෙහි සෙනාසනං අක්කමිතබ්බං. යො අක්කමෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ අල්ලෙහි පාදෙහි සෙනාසනං අක්කමන්ති. සෙනාසනං දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, අල්ලෙහි පාදෙහි සෙනාසනං අක්කමිතබ්බං. යො අක්කමෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ සඋපාහනා සෙනාසනං අක්කමන්ති. සෙනාසනං දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, සඋපාහනෙන සෙනාසනං අක්කමිතබ්බං. යො අක්කමෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ පරිකම්මකතාය භූමියා නිට්ඨුභන්ති. වණ්ණො දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, පරිකම්මකතාය භූමියා නිට්ඨුභිතබ්බං. යො නිට්ඨුභෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ඛෙළමල්ලක’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන මඤ්චපාදාපි පීඨපාදාපි පරිකම්මකතං භූමිං විලිඛන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, චොළකෙන පලිවෙඨෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ පරිකම්මකතං භිත්තිං අපස්සෙන්ති. වණ්ණො දුස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, පරිකම්මකතා භිත්ති අපස්සෙතබ්බා. යො අපස්සෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අපස්සෙනඵලක’’න්ති. අපස්සෙනඵලකං හෙට්ඨතො භූමිං විලිඛති, උපරිතො භිත්තිඤ්ච. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, හෙට්ඨතො ච උපරිතො ච චොළකෙන පලිවෙඨෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ ධොතපාදකා නිපජ්ජිතුං කුක්කුච්චායන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජිතු’’න්ති.

සඞ්ඝභත්තාදිඅනුජානනං

325. අථ ඛො භගවා ආළවියං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන රාජගහං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන රාජගහං තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජගහං දුබ්භික්ඛං හොති. මනුස්සා න සක්කොන්ති සඞ්ඝභත්තං කාතුං; ඉච්ඡන්ති උද්දෙසභත්තං නිමන්තනං සලාකභත්තං පක්ඛිකං උපොසථිකං පාටිපදිකං කාතුං. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝභත්තං උද්දෙසභත්තං නිමන්තනං සලාකභත්තං පක්ඛිකං උපොසථිකං පාටිපදික’’න්ති.

භත්තුද්දෙසකසම්මුති

326. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ අත්තනො වරභත්තානි ගහෙත්වා ලාමකානි භත්තානි භික්ඛූනං දෙන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං භික්ඛුං භත්තුද්දෙසකං සම්මන්නිතුං – යො න ඡන්දාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න දොසාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න මොහාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න භයාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, උද්දිට්ඨානුද්දිට්ඨඤ්ච ජානෙය්‍ය. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, සම්මන්නිතබ්බො. පඨමං භික්ඛු යාචිතබ්බො, යාචිත්වා බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං භත්තුද්දෙසකං සම්මන්නෙය්‍ය. එසා ඤත්ති.

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං භත්තුද්දෙසකං සම්මන්නති. යස්සායස්මතො ඛමති ඉත්ථන්නාමස්ස භික්ඛුනො භත්තුද්දෙසකස්ස සම්මුති, සො තුණ්හස්ස; යස්ස නක්ඛමති, සො භාසෙය්‍ය.

‘‘සම්මතො සඞ්ඝෙන ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු භත්තුද්දෙසකො. ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති.

අථ ඛො භත්තුද්දෙසකානං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කථං නු ඛො භත්තං උද්දිසිතබ්බ’’න්ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සලාකාය වා පට්ටිකාය වා [පටිකාය වා (ස්‍යා.)] උපනිබන්ධිත්වා ඔපුඤ්ජිත්වා භත්තං උද්දිසිතු’’න්ති.

සෙනාසනපඤ්ඤාපකාදිසම්මුති

327. තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස සෙනාසනපඤ්ඤාපකො න හොති…පෙ… භණ්ඩාගාරිකො න හොති…පෙ… චීවරප්පටිග්ගාහකො න හොති…පෙ… චීවරභාජකො න හොති…පෙ… යාගුභාජකො න හොති…පෙ… ඵලභාජකො න හොති…පෙ… ඛජ්ජකභාජකො න හොති. ඛජ්ජකං අභාජියමානං නස්සති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං භික්ඛුං ඛජ්ජකභාජකං සම්මන්නිතුං – යො න ඡන්දාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න දොසාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න මොහාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න භයාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, භාජිතාභාජිතඤ්ච ජානෙය්‍ය. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, සම්මන්නිතබ්බො. පඨමං භික්ඛු යාචිතබ්බො, යාචිත්වා බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං ඛජ්ජකභාජකං සම්මන්නෙය්‍ය. එසා ඤත්ති.

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං ඛජ්ජකභාජකං සම්මන්නති. යස්සායස්මතො ඛමති ඉත්ථන්නාමස්ස භික්ඛුනො ඛජ්ජකභාජකස්ස සම්මුති, සො තුණ්හස්ස; යස්ස නක්ඛමති, සො භාසෙය්‍ය.

‘‘සම්මතො සඞ්ඝෙන ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු ඛජ්ජකභාජකො. ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති.

අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකසම්මුති

328. තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස භණ්ඩාගාරෙ අප්පමත්තකො පරික්ඛාරො උප්පන්නො [උස්සන්නො (ස්‍යා.)] හොති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං භික්ඛුං අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකං සම්මන්නිතුං – යො න ඡන්දාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න දොසාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න මොහාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න භයාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, විස්සජ්ජිතාවිස්සජ්ජිතඤ්ච ජානෙය්‍ය. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, සම්මන්නිතබ්බො. පඨමං භික්ඛු යාචිතබ්බො, යාචිත්වා බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකං සම්මන්නෙය්‍ය. එසා ඤත්ති.

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකං සම්මන්නති. යස්සායස්මතො ඛමති ඉත්ථන්නාමස්ස භික්ඛුනො අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකස්ස සම්මුති, සො තුණ්හස්ස; යස්ස නක්ඛමති, සො භාසෙය්‍ය.

‘‘සම්මතො සඞ්ඝෙන ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකො. ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති.

තෙන අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකෙන භික්ඛුනා එකා [එකෙකා (සී.)] සූචි දාතබ්බා, සත්ථකං දාතබ්බං, උපාහනා දාතබ්බා, කායබන්ධනං දාතබ්බං, අංසබන්ධකො දාතබ්බො, පරිස්සාවනං දාතබ්බං, ධම්මකරණො දාතබ්බො, කුසි දාතබ්බා, අඩ්ඪකුසි දාතබ්බා, මණ්ඩලං දාතබ්බං, අඩ්ඪමණ්ඩලං දාතබ්බං, අනුවාතො දාතබ්බො, පරිභණ්ඩං දාතබ්බං. සචෙ හොති සඞ්ඝස්ස සප්පි වා තෙලං වා මධු වා ඵාණිතං වා, සකිං පටිසායිතුං දාතබ්බං. සචෙ පුනපි අත්ථො හොති, පුනපි දාතබ්බං.

සාටියග්ගාහාපකාදිසම්මුති

329. තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ඝස්ස සාටියග්ගාහාපකො න හොති…පෙ… පත්තග්ගාහාපකො න හොති…පෙ… ආරාමිකපෙසකො න හොති…පෙ… සාමණෙරපෙසකො න හොති. සාමණෙරා අපෙසියමානා කම්මං න කරොන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං භික්ඛුං සාමණෙරපෙසකං සම්මන්නිතුං – යො න ඡන්දාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න දොසාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න මොහාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, න භයාගතිං ගච්ඡෙය්‍ය, පෙසිතාපෙසිතඤ්ච ජානෙය්‍ය. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, සම්මන්නිතබ්බො. පඨමං භික්ඛු යාචිතබ්බො, යාචිත්වා බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං සාමණෙරපෙසකං සම්මන්නෙය්‍ය. එසා ඤත්ති.

‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමං භික්ඛුං සාමණෙරපෙසකං සම්මන්නති. යස්සායස්මතො ඛමති ඉත්ථන්නාමස්ස භික්ඛුනො සාමණෙරපෙසකස්ස සම්මුති, සො තුණ්හස්ස; යස්ස නක්ඛමති, සො භාසෙය්‍ය.

‘‘සම්මතො සඞ්ඝෙන ඉත්ථන්නාමො භික්ඛු සාමණෙරපෙසකො. ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති.

තතියභාණවාරො නිට්ඨිතො.

සෙනාසනක්ඛන්ධකො ඡට්ඨො.

තස්සුද්දානං –

විහාරං බුද්ධසෙට්ඨෙන, අපඤ්ඤත්තං තදා අහු;

තහං තහං නික්ඛමන්ති, වාසා තෙ ජිනසාවකා.

සෙට්ඨී ගහපති දිස්වා, භික්ඛූනං ඉදමබ්‍රවි;

කාරාපෙය්‍යං වසෙය්‍යාථ, පටිපුච්ඡිංසු නායකං.

විහාරං අඩ්ඪයොගඤ්ච, පාසාදං හම්මියං ගුහං;

පඤ්චලෙණං අනුඤ්ඤාසි, විහාරෙ සෙට්ඨි කාරයි.

ජනො විහාරං කාරෙති, අකවාටං අසංවුතං;

කවාටං පිට්ඨසඞ්ඝාටං, උදුක්ඛලඤ්ච උත්තරි.

ආවිඤ්ඡනච්ඡිද්දං රජ්ජුං, වට්ටිඤ්ච කපිසීසකං;

සූචිඝටිතාළච්ඡිද්දං, ලොහකට්ඨවිසාණකං.

යන්තකං සූචිකඤ්චෙව, ඡදනං උල්ලිත්තාවලිත්තං;

වෙදිජාලසලාකඤ්ච, චක්කලි සන්ථරෙන ච.

මිඩ්ඪි බිදලමඤ්චඤ්ච, සොසානිකමසාරකො;

බුන්දිකුළිරපාදඤ්ච, ආහච්චාසන්දි උච්චකෙ.

සත්තඞ්ගො ච භද්දපීඨං, පීඨකෙළකපාදකං;

ආමලාඵලකා කොච්ඡා, පලාලපීඨමෙව ච.

උච්චාහිපටිපාදකා, අට්ඨඞ්ගුලි ච පාදකා;

සුත්තං අට්ඨපදං චොළං, තූලිකං අඩ්ඪකායිකං.

ගිරග්ගො භිසියො චාපි, දුස්සං සෙනාසනම්පි ච;

ඔනද්ධං හෙට්ඨා පතති, උප්පාටෙත්වා හරන්ති ච.

භත්තිඤ්ච හත්ථභත්තිඤ්ච, අනුඤ්ඤාසි තථාගතො;

තිත්ථියා විහාරෙ චාපි, ථුසං සණ්හඤ්ච මත්තිකා.

ඉක්කාසං පාණිකං කුණ්ඩං, සාසපං සිත්ථතෙලකං;

උස්සන්නෙ පච්චුද්ධරිතුං, ඵරුසං ගණ්ඩුමත්තිකං.

ඉක්කාසං පටිභානඤ්ච, නීචා චයො ච ආරුහං;

පරිපතන්ති ආළකා, අඩ්ඪකුට්ටං තයො පුන.

ඛුද්දකෙ කුට්ටපාදො ච, ඔවස්සති සරං ඛිලං;

චීවරවංසං රජ්ජුඤ්ච, ආළින්දං කිටිකෙන ච.

ආලම්බනං තිණචුණ්ණං, හෙට්ඨාමග්ගෙ නයං කරෙ;

අජ්ඣොකාසෙ ඔතප්පති, සාලං හෙට්ඨා ච භාජනං.

විහාරො කොට්ඨකො චෙව, පරිවෙණග්ගිසාලකං;

ආරාමෙ ච පුන කොට්ඨෙ, හෙට්ඨඤ්ඤෙව නයං කරෙ.

සුධං අනාථපිණ්ඩි ච, සද්ධො සීතවනං අගා;

දිට්ඨධම්මො නිමන්තෙසි, සහ සඞ්ඝෙන නායකං.

ආණාපෙසන්තරාමග්ගෙ, ආරාමං කාරයී ගණො;

වෙසාලියං නවකම්මං, පුරතො ච පරිග්ගහි.

කො අරහති භත්තග්ගෙ, තිත්තිරඤ්ච අවන්දියා;

පරිග්ගහිතන්තරඝරා, තූලො සාවත්ථි ඔසරි.

පතිට්ඨාපෙසි ආරාමං, භත්තග්ගෙ ච කොලාහලං;

ගිලානා වරසෙය්‍යා ච, ලෙසා සත්තරසා තහිං.

කෙන නු ඛො කථං නු ඛො, විහාරග්ගෙන භාජයි;

පරිවෙණං අනුභාගඤ්ච, අකාමා භාගං නො දදෙ.

නිස්සීමං සබ්බකාලඤ්ච, ගාහා සෙනාසනෙ තයො;

උපනන්දො ච වණ්ණෙසි, ඨිතකා සමකාසනා.

සමානාසනිකා භින්දිංසු, තිවග්ගා ච දුවග්ගිකං;

අසමානාසනිකා දීඝං, සාළින්දං පරිභුඤ්ජිතුං.

අය්‍යිකා ච අවිදූරෙ, භාජිතඤ්ච කීටාගිරෙ;

ආළවී පිණ්ඩකකුට්ටෙහි, ද්වාරඅග්ගළවට්ටිකා.

ආලොකසෙතකාළඤ්ච, ගෙරුඡාදනබන්ධනා;

භණ්ඩිඛණ්ඩපරිභණ්ඩං, වීස තිංසා ච කාලිකා.

ඔසිතෙ අකතං විප්පං, ඛුද්දෙ ඡප්පඤ්චවස්සිකං;

අඩ්ඪයොගෙ ච සත්තට්ඨ, මහල්ලෙ දස ද්වාදස.

සබ්බං විහාරං එකස්ස, අඤ්ඤං වාසෙන්ති සඞ්ඝිකං;

නිස්සීමං සබ්බකාලඤ්ච, පක්කමි විබ්භමන්ති ච.

කාලඤ්ච සාමණෙරඤ්ච, සික්ඛාපච්චක්ඛඅන්තිමං;

උම්මත්තඛිත්තචිත්තා ච, වෙදනාපත්තිදස්සනා.

අප්පටිකම්මදිට්ඨියා, පණ්ඩකා ථෙය්‍යතිත්ථියා;

තිරච්ඡානමාතුපිතු, අරහන්තා ච දූසකා.

භෙදකා ලොහිතුප්පාදා, උභතො චාපි බ්‍යඤ්ජනකා;

මා සඞ්ඝස්ස පරිහායි, කම්මං අඤ්ඤස්ස දාතවෙ.

විප්පකතෙ ච අඤ්ඤස්ස, කතෙ තස්සෙව පක්කමෙ;

විබ්භමති කාලඞ්කතො, සාමණෙරො ච ජායති.

පච්චක්ඛාතො ච සික්ඛාය, අන්තිමජ්ඣාපන්නකො යදි;

සඞ්ඝොව සාමිකො හොති, උම්මත්තඛිත්තවෙදනා.

අදස්සනාප්පටිකම්මෙ, දිට්ඨි තස්සෙව හොති තං;

පණ්ඩකො ථෙය්‍යතිත්ථී ච, තිරච්ඡානමාතුපෙත්තිකං.

ඝාතකො දූසකො චාපි, භෙදලොහිතබ්‍යඤ්ජනා;