භික්ඛුනීඋපසම්පදානුජානනං

404. අථ ඛො මහාපජාපති ගොතමී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මහාපජාපතී ගොතමී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථාහං, භන්තෙ, ඉමාසු සාකියානීසු පටිපජ්ජාමී’’ති? අථ ඛො භගවා මහාපජාපතිං ගොතමිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො මහාපජාපති ගොතමී භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතා සමාදපිතා සමුත්තෙජිතා සම්පහංසිතා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනියො උපසම්පාදෙතු’’න්ති.

අථ ඛො තා භික්ඛුනියො මහාපජාපතිං ගොතමිං එතදවොචුං – ‘‘අය්‍යා අනුපසම්පන්නා, මයඤ්චම්හා උපසම්පන්නා; එවඤ්හි භගවතා පඤ්ඤත්තං භික්ඛූහි භික්ඛුනියො උපසම්පාදෙතබ්බා’’ති. අථ ඛො මහාපජාපති ගොතමී යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මහාපජාපති ගොතමී ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘ඉමා මං, භන්තෙ ආනන්ද, භික්ඛුනියො එවමාහංසු – ‘අය්‍යා අනුපසම්පන්නා, මයඤ්චම්හා උපසම්පන්නා; එවඤ්හි භගවතා පඤ්ඤත්තං භික්ඛූහි භික්ඛුනියො උපසම්පාදෙතබ්බා’’’ති.

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මහාපජාපති, භන්තෙ, ගොතමී එවමාහ – ‘ඉමා මං, භන්තෙ ආනන්ද, භික්ඛුනියො එවමාහංසු – අය්‍යා අනුපසම්පන්නා, මයඤ්චම්හා උපසම්පන්නා; එවඤ්හි භගවතා පඤ්ඤත්තං භික්ඛූහි භික්ඛුනියො උපසම්පාදෙතබ්බා’’’ති.

‘‘යදග්ගෙන, ආනන්ද, මහාපජාපතියා ගොතමියා අට්ඨ ගරුධම්මා පටිග්ගහිතා, තදෙව සා [තදෙවස්සා (ක.)] උපසම්පන්නා’’ති.

405. අථ ඛො මහාපජාපති ගොතමී යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මහාපජාපති ගොතමී ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘එකාහං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවන්තං වරං යාචාමි. සාධු, භන්තෙ, භගවා අනුජානෙය්‍ය භික්ඛූනඤ්ච භික්ඛුනීනඤ්ච යථාවුඩ්ඪං අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්ම’’න්ති.

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මහාපජාපති, භන්තෙ, ගොතමී එවමාහ – ‘එකාහං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවන්තං වරං යාචාමි. සාධු, භන්තෙ, භගවා අනුජානෙය්‍ය භික්ඛූනඤ්ච භික්ඛුනීනඤ්ච යථාවුඩ්ඪං අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්ම’’’න්ති.

‘‘අට්ඨානමෙතං, ආනන්ද, අනවකාසො, යං තථාගතො අනුජානෙය්‍ය මාතුගාමස්ස අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මං. ඉමෙහි නාම, ආනන්ද, අඤ්ඤතිත්ථියා දුරක්ඛාතධම්මා මාතුගාමස්ස අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මං න කරිස්සන්ති; කිමඞ්ගං පන තථාගතො අනුජානිස්සති මාතුගාමස්ස අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්ම’’න්ති?

අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘න, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මං කාතබ්බං. යො කරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති.

අථ ඛො මහාපජාපති ගොතමී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මහාපජාපති ගොතමී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යානි තානි, භන්තෙ, භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදානි භික්ඛූහි සාධාරණානි, කථං මයං, භන්තෙ, තෙසු සික්ඛාපදෙසු පටිපජ්ජාමා’’ති? ‘‘යානි තානි, ගොතමි, භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදානි භික්ඛූහි සාධාරණානි, යථා භික්ඛූ සික්ඛන්ති තථා තෙසු සික්ඛාපදෙසු සික්ඛථා’’ති. ‘‘යානි පන තානි, භන්තෙ, භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදානි භික්ඛූහි අසාධාරණානි, කථං මයං, භන්තෙ, තෙසු සික්ඛාපදෙසු පටිපජ්ජාමා’’ති? ‘‘යානි තානි, ගොතමි, භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදානි භික්ඛූහි අසාධාරණානි, යථාපඤ්ඤත්තෙසු සික්ඛාපදෙසු සික්ඛථා’’ති.

406. [අ. නි. 8.53] අථ ඛො මහාපජාපති ගොතමී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මහාපජාපති ගොතමී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකා වූපකට්ඨා අප්පමත්තා ආතාපිනී පහිතත්තා විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘යෙ ඛො ත්වං, ගොතමි, ධම්මෙ ජානෙය්‍යාසි – ඉමෙ ධම්මා සරාගාය සංවත්තන්ති නො විරාගාය, සඤ්ඤොගාය සංවත්තන්ති නො විසඤ්ඤොගාය, ආචයාය සංවත්තන්ති නො අපචයාය, මහිච්ඡතාය සංවත්තන්ති නො අප්පිච්ඡතාය, අසන්තුට්ඨියා සංවත්තන්ති නො සන්තුට්ඨියා, සඞ්ගණිකාය සංවත්තන්ති නො පවිවෙකාය, කොසජ්ජාය සංවත්තන්ති නො වීරියාරම්භාය, දුබ්භරතාය සංවත්තන්ති නො සුභරතාය; එකංසෙන, ගොතමි, ධාරෙය්‍යාසි – නෙසො ධම්මො, නෙසො විනයො, නෙතං සත්ථුසාසනන්ති. යෙ ච ඛො ත්වං, ගොතමි, ධම්මෙ ජානෙය්‍යාසි – ඉමෙ ධම්මා විරාගාය සංවත්තන්ති නො සරාගාය, විසඤ්ඤොගාය සංවත්තන්ති නො සඤ්ඤොගාය, අපචයාය සංවත්තන්ති නො ආචයාය, අප්පිච්ඡතාය සංවත්තන්ති නො මහිච්ඡතාය, සන්තුට්ඨියා සංවත්තන්ති නො අසන්තුට්ඨියා, පවිවෙකාය සංවත්තන්ති නො සඞ්ගණිකාය, වීරියාරම්භාය සංවත්තන්ති නො කොසජ්ජාය, සුභරතාය සංවත්තන්ති නො දුබ්භරතාය; එකංසෙන, ගොතමි, ධාරෙය්‍යාසි – එසො ධම්මො, එසො විනයො, එතං සත්ථුසාසන’’න්ති.

407. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛුනීනං පාතිමොක්ඛං න උද්දිසීයති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනීනං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතු’’න්ති. අථ ඛො භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කෙන නු ඛො භික්ඛුනීනං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතබ්බ’’න්ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ භික්ඛුනුපස්සයං උපසඞ්කමිත්වා භික්ඛුනීනං පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති. මනුස්සා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘ජායායො ඉමා ඉමෙසං, ජාරියො ඉමා ඉමෙසං, ඉදානි ඉමෙ ඉමාහි සද්ධිං අභිරමිස්සන්තී’’ති! භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතබ්බං. යො උද්දිසෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනීහි භික්ඛුනීනං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතු’’න්ති. භික්ඛුනියො න ජානන්ති – ‘‘එවං පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතබ්බ’’න්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං ආචික්ඛිතුං – ‘එවං පාතිමොක්ඛං උද්දිසෙය්‍යාථා’’’ති.

408. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛුනියො ආපත්තිං න පටිකරොන්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියා ආපත්ති න පටිකාතබ්බා. යා න පටිකරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති. භික්ඛුනියො න ජානන්ති – ‘‘එවං ආපත්ති පටිකාතබ්බා’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං ආචික්ඛිතුං – ‘එවං ආපත්තිං පටිකරෙය්‍යාථා’’’ති. අථ ඛො භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කෙන නු ඛො භික්ඛුනීනං ආපත්ති පටිග්ගහෙතබ්බා’’ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං ආපත්තිං පටිග්ගහෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛුනියො රථිකායපි බ්‍යූහෙපි සිඞ්ඝාටකෙපි භික්ඛුං පස්සිත්වා පත්තං භූමියං නික්ඛිපිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා උක්කුටිකං නිසීදිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ආපත්තිං පටිකරොන්ති. මනුස්සා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘ජායායො ඉමා ඉමෙසං, ජාරියො ඉමා ඉමෙසං, රත්තිං විමානෙත්වා ඉදානි ඛමාපෙන්තී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං ආපත්ති පටිග්ගහෙතබ්බා. යො පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනීහි භික්ඛුනීනං ආපත්තිං පටිග්ගහෙතු’’න්ති. භික්ඛුනියො න ජානන්ති – ‘‘එවං ආපත්ති පටිග්ගහෙතබ්බා’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං ආචික්ඛිතුං – ‘එවං ආපත්තිං පටිග්ගණ්හෙය්‍යාථා’’’ති.

409. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛුනීනං කම්මං න කරියති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනීනං කම්මං කාතු’’න්ති. අථ ඛො භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කෙන නු ඛො භික්ඛුනීනං කම්මං කාතබ්බ’’න්ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං කම්මං කාතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන කතකම්මා භික්ඛුනියො රථිකායපි බ්‍යූහෙපි සිඞ්ඝාටකෙපි භික්ඛුං පස්සිත්වා පත්තං භූමියං නික්ඛිපිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා උක්කුටිකං නිසීදිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ඛමාපෙන්ති ‘එවං නූන කාතබ්බ’න්ති මඤ්ඤමානා. මනුස්සා තථෙව උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘ජායායො ඉමා ඉමෙසං, ජාරියො ඉමා ඉමෙසං, රත්තිං විමානෙත්වා ඉදානි ඛමාපෙන්තී’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘න, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං කම්මං කාතබ්බං. යො කරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනීහි භික්ඛුනීනං කම්මං කාතු’’න්ති. භික්ඛුනියො න ජානන්ති – ‘‘එවං කම්මං කාතබ්බ’’න්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං ආචික්ඛිතුං – ‘එවං කම්මං කරෙය්‍යාථා’’’ති.

410. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛුනියො සඞ්ඝමජ්ඣෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති. න සක්කොන්ති තං අධිකරණං වූපසමෙතුං. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං අධිකරණං වූපසමෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ භික්ඛුනීනං අධිකරණං වූපසමෙන්ති. තස්මිං ඛො පන අධිකරණෙ විනිච්ඡියමානෙ දිස්සන්ති භික්ඛුනියො කම්මප්පත්තායොපි ආපත්තිගාමිනියොපි. භික්ඛුනියො එවමාහංසු – ‘‘සාධු, භන්තෙ, අය්‍යාව භික්ඛුනීනං කම්මං කරොන්තු, අය්‍යාව භික්ඛුනීනං ආපත්තිං පටිග්ගණ්හන්තු; එවඤ්හි භගවතා පඤ්ඤත්තං භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං අධිකරණං වූපසමෙතබ්බ’’න්ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං කම්මං ආරොපෙත්වා භික්ඛුනීනං නිය්‍යාදෙතුං – භික්ඛුනීහි භික්ඛුනීනං කම්මං කාතුං, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං ආපත්තිං ආරොපෙත්වා භික්ඛුනීනං නිය්‍යාදෙතුං, භික්ඛුනීහි භික්ඛුනීනං ආපත්තිං පටිග්ගහෙතු’’න්ති.

තෙන ඛො පන සමයෙන උප්පලවණ්ණාය භික්ඛුනියා අන්තෙවාසිනී භික්ඛුනී සත්ත වස්සානි භගවන්තං අනුබන්ධා හොති විනයං පරියාපුණන්තී. තස්සා මුට්ඨස්සතිනියා ගහිතො ගහිතො මුස්සති. අස්සොසි ඛො සා භික්ඛුනී – ‘‘භගවා කිර සාවත්ථිං ගන්තුකාමො’’ති. අථ ඛො තස්සා භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘අහං ඛො සත්ත වස්සානි භගවන්තං අනුබන්ධිං විනයං පරියාපුණන්තී. තස්සා මෙ මුට්ඨස්සතිනියා ගහිතො ගහිතො මුස්සති. දුක්කරං ඛො පන මාතුගාමෙන යාවජීවං සත්ථාරං අනුබන්ධිතුං. කථං නු ඛො මයා පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති? අථ ඛො සා භික්ඛුනී භික්ඛුනීනං එතමත්ථං ආරොචෙසි. භික්ඛුනියො භික්ඛූනං එතමත්ථං ආරොචෙසුං. භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූහි භික්ඛුනීනං විනයං වාචෙතු’’න්ති.

පඨමභාණවාරො නිට්ඨිතො.