7. පාදුකවග්ගවණ්ණනා

647. සත්තමවග්ගෙ පටිච්ඡන්නො හුත්වාති සො කිර රත්තිභාගෙ උය්‍යානං ගන්ත්වා අම්බං අභිරුහිත්වා සාඛාය සාඛං අම්බං ඔලොකෙන්තො විචරි. තස්ස තථා කරොන්තස්සෙව රත්ති විභායි. සො චින්තෙසි ‘‘සචෙ ඉදානි ඔතරිත්වා ගමිස්සාමි, දිස්වා මං චොරොති ගහෙස්සන්ති, රත්තිභාගෙ ගමිස්සාමී’’ති. අථෙකං විටපං අභිරුහිත්වා නිලීනො අච්ඡි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. සො රුක්ඛතො ඔතරන්තො එකං ඔලම්බිනිසාඛං ගහෙත්වා තෙසං උභින්නම්පි අන්තරෙ පතිට්ඨාසි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘තෙසං ද්වින්නම්පි අන්තරා රුක්ඛතො පතිතො’’ති. පාළියා අත්ථං න ජානන්තීති අත්තනො ගහණස්ස අත්ථං න ජානන්ති.

ජාතකපාළියං (ජා. 1.4.33) පන අයං ගාථා –

‘‘සබ්බමිදං චරිමං කතං, උභො ධම්මං න පස්සරෙ;

උභො පකතියා චුතා, යො චායං මන්තෙජ්ඣාපෙති;

යො ච මන්තං අධීයතී’’ති. –

එවමාගතා. තස්සායමත්ථො (ජා. අට්ඨ. 3.4.33) – සබ්බමිදං චරිමං කතන්ති යං අම්හෙහි තීහි ජනෙහි කතං, සබ්බමිදං කිච්චං ලාමකං නිම්මරියාදං අධම්මිකං. එවං අත්තනො චොරභාවං තෙසඤ්ච මන්තෙසු අගාරවං ගරහිත්වා පුන ඉතරෙ ද්වෙයෙව ගරහන්තො ‘‘උභො ධම්මං න පස්සරෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ උභොති ඉමෙ ද්වෙපි ජනා ගරුකාරාරහං පොරාණකධම්මං න පස්සන්ති, තතොව ධම්මපකතිතො චුතා. ධම්මො හි පඨමුප්පත්තිවසෙන පකති නාම. වුත්තම්පි චෙතං –

‘‘ධම්මො හවෙ පාතුරහොසි පුබ්බෙ,

පච්ඡා අධම්මො උදපාදි ලොකෙ’’ති. (ජා. 1.11.28);

යො චායන්ති යො ච අයං නීචෙ නිසීදිත්වා මන්තෙ අජ්ඣාපෙති, යො ච උච්චෙ නිසීදිත්වා අධීයතීති.

සාලීනන්ති අයං ගාථාපි –

‘‘සාලීනං ඔදනං භුඤ්ජෙ, සුචිං මංසූපසෙචනං;

තස්මා එතං න සෙවාමි, ධම්මං ඉසීහි සෙවිත’’න්ති. (ජා. 1.4.34) –

එවං ජාතකෙ ආගතා. තත්ථ සුචින්ති පණ්ඩරං පරිසුද්ධං. මංසූපසෙචනන්ති නානප්පකාරාය මංසවිකතියා සිත්තං භුඤ්ජෙ, භුඤ්ජාමීති අත්ථො. සෙසං පාකටමෙව.

ධිරත්ථූති ධි අත්ථු, නින්දා භවතූති අත්ථො, ගරහාම තං මයන්ති වුත්තං හොති. ලද්ධලාභොති ධනලාභං යසලාභඤ්ච සන්ධාය වදති. විනිපාතනහෙතුනාති විනිපාතනස්ස හෙතුභාවෙන. වුත්ති නාම හොතීති යථාවුත්තො දුවිධොපි ලාභො අපායසංවත්තනිකතාය සම්පරායෙ විනිපාතනහෙතුභාවෙන පවත්තනතො සම්පති අධම්මචරණෙන පවත්තනතො ච වුත්ති නාම හොතීති අත්ථො. එවරූපා යා වුත්තීති එවරූපා ධනලාභයසලාභසඞ්ඛාතා යා වුත්ති. අධම්මචරණෙන වාති වා-සද්දො සම්පිණ්ඩනත්ථො. ත්වන්ති උපයොගත්ථෙ පච්චත්තවචනං, තං ඉච්චෙව වා පාඨො. අස්මාති පාසාණාධිවචනමෙතං.

පාදුකවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

සෙසං උත්තානමෙව.

සෙඛියකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

අධිකරණසමථෙසු යං වත්තබ්බං, තං අට්ඨකථායං ආගතට්ඨානෙයෙව දස්සයිස්සාම.

ඉති සමන්තපාසාදිකාය විනයට්ඨකථාය සාරත්ථදීපනියං

භික්ඛුවිභඞ්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

මහාවිභඞ්ගො නිට්ඨිතො.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස