9. රාජවග්ගො

1. අන්තෙපුරසික්ඛාපදවණ්ණනා

499. නවමවග්ගස්ස පඨමෙ පාළියං සංසුද්ධගහණිකොති එත්ථ ගහණීති ගබ්භාසයසඤ්ඤිතො මාතු කුච්ඡිප්පදෙසො, පුරිසන්තරසුක්කාසම්ඵුට්ඨතාය සංසුද්ධගහණිකො. අභිසිත්තඛත්තියතා, උභින්නම්පි සයනිඝරතො අනික්ඛන්තතා, අප්පටිසංවිදිතස්ස ඉන්දඛීලාතික්කමොති තීණි අඞ්ගානි.

අන්තෙපුරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

2. රතනසික්ඛාපදවණ්ණනා

506. දුතියෙ ආවසථස්සාති එත්ථ අන්තොආරාමෙ වා හොතු අඤ්ඤත්ථ වා, යත්ථ කත්ථචි අත්තනො වසනට්ඨානං ආවසථො නාම. ඡන්දෙනපි භයෙනපීති වඩ්ඪකිආදීසු ඡන්දෙන, රාජවල්ලභෙසු භයෙන. ආකිණ්ණමනුස්සෙපි ජාතෙ…පෙ… ආසඞ්කන්තීති තස්මිං නිම්මනුස්සට්ඨානෙ පච්ඡා ආකිණ්ණමනුස්සෙ ජාතෙපි විසරිත්වා ගමනකාලෙ අඤ්ඤස්ස අදිට්ඨත්තා තමෙව භික්ඛුං ආසඞ්කන්ති. පතිරූපං නාම කප්පියභණ්ඩෙ සයං පංසුකූලං ගහෙත්වා අකප්පියභණ්ඩෙ පතිරූපානං උපාසකාදීනං දස්සෙත්වා චෙතියාදිපුඤ්ඤෙ නියොජනං වා දාපෙත්වා නිරපෙක්ඛගමනං වා. සමාදපෙත්වාති යාචිත්වා. පරසන්තකතා, විස්සාසග්ගාහපංසුකූලසඤ්ඤානං අභාවො, අනනුඤ්ඤාතකාරණා උග්ගහණාදි චාති තීණි අඞ්ගානි.

රතනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. විකාලගාමප්පවිසනසික්ඛාපදවණ්ණනා

508. තතියෙ පාළියං භයකථන්ති රාජචොරාදිභයං වා රොගාමනුස්සදුබ්භික්ඛකන්තාරාදිභයං වා ආරබ්භ පවත්තං. විසිඛාකථන්ති සුනිවිට්ඨාදිවීථිකථං. කුම්භට්ඨානකථන්ති උදකතිත්ථකථං, කුම්භදාසීකථං වා. පුබ්බපෙතකථන්ති අතීතඤාතිකථං. නානත්තකථන්ති වුත්තාහි, වක්ඛමානාහි ච විමුත්තං නානාසභාවං නිරත්ථකකථං. ලොකක්ඛායිකන්ති ‘‘අයං ලොකො කෙන නිම්මිතො’’තිආදිනා ලොකසභාවක්ඛානවසෙන පවත්තනකථා. එවං සමුද්දක්ඛායිකා වෙදිතබ්බා. ඉති භවො ඉති අභවොති යං වා තං වා නිරත්ථකකාරණං වත්වා පවත්තිතකථා ඉතිභවාභවකථා. එත්ථ ච භවො සස්සතං, වුඩ්ඪි, කාමසුඛඤ්චාති තිවිධො, අභවො තබ්බිපරීතවසෙන. ඉති ඉමාය ඡබ්බිධාය ඉතිභවාභවකථාය සද්ධිං ද්වත්තිංසතිරච්ඡානකථා නාම හොන්ති. අථ වා පාළියං සරූපතො අනාගතාපි අරඤ්ඤපබ්බතනදීදීපකථා ඉති-සද්දෙන සඞ්ගහෙත්වා ද්වත්තිංසතිරච්ඡානකථාති වුච්චන්ති. ඉති වාති එත්ථ ඉති-සද්දො පකාරත්ථෙ. වා-සද්දො විකප්පත්ථෙ. තස්මා එවං පකාරං ඉතො අඤ්ඤං වා තාදිසං නිරත්ථකකථං කථෙතීති අත්ථො ගහෙතබ්බො.

512. උස්සාහං පටිප්පස්සම්භෙත්වා විහාරං ගච්ඡන්තාති එත්ථ ගාමූපචාරතො බහි නික්ඛන්තෙ අන්තරාරාමාදීනමුපචාරං පවිට්ඨෙ සන්ධාය වුත්තං. ගාමූපචාරබ්භන්තරෙ පන පටිපස්සද්ධුස්සාහානම්පි පුන තමෙව වා අඤ්ඤං වා ගාමං පවිසිතුකාමතාය සති ආපුච්ඡනකිච්චං නත්ථි. ‘‘කුලඝරෙ වා…පෙ… ගන්තබ්බ’’න්ති ඉදං පන පුරෙභත්තං පවිට්ඨානං විකාලෙ සඤ්ජාතෙ විකාලෙ ගාමප්පවෙසස්ස ආපුච්ඡිතබ්බතාය වුත්තං. අදින්නාදානෙ වුත්තනයෙනාති දුතියලෙඩ්ඩුපාතං සන්ධාය වුත්තං.

515. අන්තරාරාමන්තිආදීසූති එත්ථ උස්සවදිවසාදීසු මනුස්සෙහි ගාමෙ පදක්ඛිණං කාරෙන්තං ජිනබිම්බාදිං පූජෙතුකාමෙහි වා රොගවූපසමාදියත්ථං මනුස්සෙහි යාචිතෙහි වා භික්ඛූහි සුප්පටිච්ඡන්නාදිවිධිං අකත්වාපි වීථිමජ්ඣෙනෙව ගාමං පදක්ඛිණං කාතුං වට්ටතීති වදන්ති, තං න ගහෙතබ්බං අනාපත්තිවාරෙ අවුත්තත්තා, ‘‘මග්ගා අනොක්කමිත්වා…පෙ… පාචිත්තිය’’න්ති (කඞ්ඛා. අට්ඨ. විකාලගාමප්පවෙසනසික්ඛාපදවණ්ණනා) පටික්ඛිත්තත්තා ච. වෙසාලිං අනුපරියායිත්වා පරිත්තං කරොන්තෙනාපි ආනන්දත්ථෙරෙන සුප්පටිච්ඡන්නතාදිං අකොපෙන්තෙනෙව, අපඤ්ඤත්තෙ වා සික්ඛාපදෙ කතන්ති දට්ඨබ්බං. කෙචි පන ‘‘අන්තරාරාමාදිගාමන්තරෙ ඨිතෙහි ගරුට්ඨානීයානං පච්චුග්ගමනානුග්ගමනාදිවසෙන ගාමවීථිං ඔතරිතුං වට්ටතී’’ති වදන්ති, තම්පි අන්තරඝරං පවිසන්තං පති කාතුං න වට්ටති එව. අන්තරාරාමාදිකප්පියභූමිං පන උද්දිස්ස ගච්ඡන්තං පති කාතුං වට්ටතීති ඛායති, වීමංසිතබ්බං. සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡනා, අනනුඤ්ඤාතකාරණා විකාලෙ ගාමප්පවෙසොති ද්වෙ අඞ්ගානි.

විකාලගාමප්පවිසනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. සූචිඝරසික්ඛාපදවණ්ණනා

520. චතුත්ථෙ පාළියං වාසිජටෙති වාසිදණ්ඩකෙ. අට්ඨිමයාදිසූචිඝරතා, කරණකාරාපනාදිවසෙන අත්තනො පටිලාභොති ද්වෙ අඞ්ගානි.

සූචිඝරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5. මඤ්චපීඨසික්ඛාපදවණ්ණනා

521. පඤ්චමෙ පාළියං ආසයතො, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසො වෙදිතබ්බොති හීනජ්ඣාසයවසෙන අයං තුච්ඡපුරිසොති ඤාතබ්බො, හීනාය පච්චයෙ ලොලතාය පුග්ගලස්ස තුච්ඡතා ඤාතබ්බාති අධිප්පායො. ඉමස්මිං සික්ඛාපදෙ, ඉතො පරෙසු ච පඤ්චසු අත්තනා කාරාපිතස්ස පටිලාභෙ එව පාචිත්තියං. පරිභොගෙ පනස්ස, අඤ්ඤෙසඤ්ච දුක්කටමෙව. පමාණාතික්කන්තමඤ්චපීඨතා, අත්තනො කරණකාරාපනවසෙන පටිලාභොති ද්වෙ අඞ්ගානි.

මඤ්චපීඨසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

6. තූලොනද්ධසික්ඛාපදවණ්ණනා

526. ඡට්ඨෙ පොටකිතූලන්ති තිණගච්ඡජාතිකානං තූලං. සෙසං වුත්තනයමෙව.

තූලොනද්ධසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

7. නිසීදනසික්ඛාපදවණ්ණනා

531-536. සත්තමෙ නිසීදනස්ස පමාණාතික්කන්තතා, අත්තනො කරණාදිනා පටිලාභොති ද්වෙ අඞ්ගානි.

නිසීදනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

537-547. ඉමිනා නයෙන අට්ඨමනවමදසමෙසුපි අඞ්ගානි වෙදිතබ්බානි. සෙසං සබ්බත්ථ සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙවාති.

නිට්ඨිතො රාජවග්ගො නවමො.

ඛුද්දකවණ්ණනානයො නිට්ඨිතො.