1. මුසාවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා

1. මුසාවාදවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ ඛුද්දකානන්ති එත්ථ ‘‘ඛුද්දක-සද්දො බහු-සද්දපරියායො’’ති වදන්ති. තත්ථාති තෙසු වග්ගෙසු, ඛුද්දකෙසු වා. ‘‘ජානිතබ්බතො’’ති හෙතුනො විපක්ඛෙපි නිබ්බානෙ වත්තනතො අනෙකන්තිකත්තෙ පරෙහි වුත්තෙ ‘‘න මයා අයං හෙතු වුත්තො’’ති තං කාරණං පටිච්ඡාදෙතුං පුන ‘‘ජාතිධම්මතොති මයා වුත්ත’’න්තිආදීනි වදති. ‘‘සම්පජාන’’න්ති වත්තබ්බෙ අනුනාසිකලොපෙන නිද්දෙසොති ආහ ‘‘ජානන්තො’’ති.

2. සම්පජානමුසාවාදෙති අත්තනා වුච්චමානස්ස අත්ථස්ස විතථභාවං පුබ්බෙපි ජානිත්වා, වචනක්ඛණෙ ච ජානන්තස්ස මුසාවාදභණනෙ. තෙනාහ ‘‘ජානිත්වා’’තිආදි. මුසාවාදෙති ච නිමිත්තත්ථෙ භුම්මං, තස්මා මුසාභණනනිමිත්තං පාචිත්තියන්ති එවමෙත්ථ, ඉතො පරෙසුපි ඊදිසෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

3. වදන්ති එතායාති වාචාති ආහ ‘‘මිච්ඡා’’තිආදි. ‘‘ධනුනා විජ්ඣතී’’තිආදීසු විය ‘‘චක්ඛුනා දිට්ඨ’’න්ති පාකටවසෙන වුත්තන්ති ආහ ‘‘ඔළාරිකෙනා’’ති.

11. ගතො භවිස්සතීති එත්ථාපි සන්නිට්ඨානතො වුත්තත්තා මුසාවාදො ජාතො. ආපත්තින්ති පාචිත්තියාපත්තිං, න දුබ්භාසිතං. ජාතිආදීහි දසහි අක්කොසවත්ථූහි පරං දවා වදන්තස්ස හි තං හොති. චාරෙසුන්ති උපනෙසුං. වත්ථුවිපරීතතා, විසංවාදනපුරෙක්ඛාරතා, යමත්ථං වත්ථුකාමො, තස්ස පුග්ගලස්ස විඤ්ඤාපනපයොගො චාති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. වත්ථුවිපරීතතාය හි අසති විසංවාදනපුරෙක්ඛාරතාය විඤ්ඤාපිතෙපි මුසාවාදො න හොති, දුක්කටමත්තමෙව හොති. තස්මා සාපි අඞ්ගමෙවාති ගහෙතබ්බං. උත්තරිමනුස්සධම්මාරොචනත්ථං මුසා භණන්තස්ස පාරාජිකං, පරියායෙන ථුල්ලච්චයං, අමූලකෙන පාරාජිකෙන අනුද්ධංසනත්ථං සඞ්ඝාදිසෙසො, සඞ්ඝාදිසෙසෙනානුද්ධංසනඔමසවාදාදීසු පාචිත්තියං, අනුපසම්පන්නෙසු දුක්කටං, උක්කට්ඨහීනජාතිආදීහි දවා අක්කොසන්තස්ස දුබ්භාසිතං, කෙවලං මුසා භණන්තස්ස ඉධ පාචිත්තියං වුත්තං.

මුසාවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.