10. චතුත්ථආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගො

2-3. කයවික්කයසුත්තාදිවණ්ණනා

1162-63. කස්සචි භණ්ඩස්ස ගහණං කයො, දානං වික්කයො. තත්ථ තත්ථාති ගාමන්තරෙ සන්තිකෙ ච ගමනං දූතකම්මන්ති වුච්චතීති යොජනා. පහිණගමනං ඛුද්දකගමනං.

4. තුලාකූටසුත්තවණ්ණනා

1164. රූපකූටං සරූපෙන සදිසෙන ඡලවොහාරො. අඞ්ගකූටං අත්තනො හත්ථාදිනා අඞ්ගානං ඡලකරණං. ගහණකූටං මානෙසු ගහණවසෙන. පටිච්ඡන්නකූටං අයචුණ්ණාදිනා පටිච්ඡන්නෙන ඡලකරණං. මහතියා තුලාය. පච්ඡාභාගෙති තුලාය පච්ඡිමභාගෙ. හත්ථෙනාති හත්ථපදෙසෙන. අක්කමතීති උට්ඨාතුං අදෙන්තො ගණ්හාති. දදන්තො පුබ්බභාගෙති පරෙසං දදන්තො පුබ්බභාගෙ හත්ථෙන තුලං අක්කමති. තන්ති අයචුණ්ණං.

ලොහපාතියොති තම්බලොහපාතියො. සුවණ්ණවණ්ණා කරොන්තීති අසනිඛාදසුවණ්ණකනකලිම්පිතා සුවණ්ණවණ්ණා කරොන්ති. මානභාජනස්ස හදයභූතස්ස අබ්භන්තරස්ස භින්නං හදයභෙදො. නිමියමානස්ස තිලතණ්ඩුලාදිකස්ස සිඛාය අග්ගකොටියා භින්නං සිඛාභෙදො. ඛෙත්තාදීනං මිනනරජ්ජුයා අඤ්ඤථාකරණං රජ්ජුභෙදො. රජ්ජුගහණෙනෙව චෙත්ථ දණ්ඩකස්ස ගහණං කතමෙවාති දට්ඨබ්බං.

6-11. ඡෙදනසුත්තාදිවණ්ණනා

1166-71. වධොති මුට්ඨිප්පහාරකසාතාළනාදීහි හිංසනං, විහෙඨනන්ති අත්ථො. විහෙඨනත්ථොපි හි වධ-සද්දො දිස්සති ‘‘අත්ථානං වධිත්වා වධිත්වා රොදෙය්‍යා’’තිආදීසු. අට්ඨකථායං පන ‘‘මාරණ’’න්ති වුත්තං, තං පන පොථනං සන්ධායාති සක්කා විඤ්ඤාතුං මාරණසද්දස්ස විහිංසනෙපි දිස්සනතො. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

ආමකධඤ්ඤපෙය්‍යාලවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

මහාවග්ගවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා නිට්ඨිතා.

නිගමනකථාවණ්ණනා

සකලරූපාරූපසම්මසනෙ සණ්හසුඛුමවිසයඤාණතාය විපස්සනාචාරනිපුණබුද්ධීනං සුසංයතකායවචීසමාචාරතාය සමථවිපස්සනාසු සම්මදෙව යතනතො ච යතීනං භික්ඛූනං ඛන්ධායතනධාතුසච්චින්ද්‍රියපටිච්චසමුප්පාදභෙදෙ පරමත්ථධම්මෙ නානානයෙහි ඤාණවිභාගස්ස සන්නිස්සයෙන බහුකාරස්ස සංයුත්තාගමවරස්ස අත්ථසංවණ්ණනං කාතුං සාරත්ථප්පකාසනතො එව නිපුණා යා මයා අට්ඨකථා ආරද්ධාති සම්බන්ධො. සවිසෙසං පඤ්ඤාවහගුණත්තා එව හිස්ස ගන්ථාරම්භෙ ආදිතොපි ‘‘පඤ්ඤාපභෙදජනනස්සා’’ති වුත්තං. මහාඅට්ඨකථාය සාරන්ති සංයුත්තමහාඅට්ඨකථාය සාරං. එකූනසට්ඨිමත්තොති ථොකං ඌනභාවතො මත්ත-සද්දග්ගහණං.

මූලට්ඨකථාය සාරන්ති පුබ්බෙ වුත්තසංයුත්තමහාඅට්ඨකථාය සාරමෙව පුන නිගමනවසෙන වුත්තන්ති. අථ වා මූලට්ඨකථාය සාරන්ති පොරාණට්ඨකථාසු අත්ථසාරං. තෙන එතං දස්සෙති ‘‘සංයුත්තමහාඅට්ඨකථාය අත්ථසාරං ආදාය ඉමං සාරත්ථප්පකාසිනිං කරොන්තෙන සෙසමහානිකායානම්පි මූලට්ඨකථාසු ඉධ වියොගක්ඛමං අත්ථසාරං ආදාය අකාසි’’න්ති. ‘‘මහාවිහාරාධිවාසීන’’න්ති ච ඉදං පුරිමපච්ඡිමපදෙහි සද්ධිං සම්බන්ධිතබ්බං ‘‘මහාවිහාරාධිවාසීනං සමයං පකාසයන්තිං මහාවිහාරාධිවාසීනං මූලට්ඨකථාය සාරං ආදායා’’ති ච. තෙන පුඤ්ඤෙන. හොතු සබ්බො සුඛී ලොකොති කාමාවචරාදිවිභාගො සබ්බො සත්තලොකො යථාරහං බොධිත්තයාධිගමවසෙන සම්පයුත්තෙන නිබ්බානසුඛෙන සුඛිතො හොතූති සදෙවකස්ස ලොකස්ස අච්චන්තං සුඛාධිගමාය අත්තනො පුඤ්ඤං පරිණාමෙති.

එත්තාවතා සාරත්ථප්පකාසිනියා

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය ලීනත්ථප්පකාසනා නිට්ඨිතා.

සංයුත්තටීකා සමත්තා.