3. සරණානිවග්ගො

1-2. පඨමමහානාමසුත්තාදිවණ්ණනා

1017-18. සමිද්ධන්ති සම්පුණ්ණං. සුපුප්ඵිතන්ති උපසොභිතතාය සුපුප්ඵිතසදිසත්තා. බ්‍යූහා නාම යෙහි එව පවිසන්ති, තෙහි එව නික්ඛමන්ති. තෙනාහ ‘‘බ්‍යූහා වුච්චන්ති අවිනිබ්බිද්ධරච්ඡායො’’ති. උද්ධතචාරිනාති යට්ඨන්තරා.

3. ගොධසක්කසුත්තවණ්ණනා

1019. තීහීති රතනත්තයෙ උප්පන්නෙහි තීහි පසාදධම්මෙහි. චතූහීති තෙහි එව සද්ධිං සීලෙන. කොචිදෙවාතිආදි පරිකප්පවසෙන වුත්තං භගවති අත්තනො සද්ධාය උළාරතමභාවදස්සනත්ථං. තෙනාහ ‘‘භගවතො සබ්බඤ්ඤුතායා’’තිආදි. ධම්මො සමුප්පාදොති විවාදධම්මඋප්පත්තිහෙතු. තදෙව හි සන්ධායාහ ‘‘කිඤ්චිදෙව කාරණ’’න්ති. කාරණන්ති නානාකාරණං. කල්‍යාණකුසලවිමුත්තන්ති අකල්‍යාණං අකුසලං, තදිදං යථාවුත්තඅප්පසාදනෙන අපනීතඅත්ථදස්සනත්ථං. අස්සාති මහානාමසක්කස්ස. අනවජ්ජනදොසො එසොති චතූසු ධම්මෙසු එකෙනපි සමන්නාගතො සොතාපන්නො හොතීති අනුජානිත්වා චතූහිපි සමන්නාගතෙන ආචික්ඛිතබ්බන්ති යාථාවතො අනවජ්ජනදොසොති අත්ථො.

4. පඨමසරණානිසක්කසුත්තවණ්ණනා

1020. පමාණෙනාති එකෙන පමාණෙන, න සබ්බසො. ඔලොකනං ඛමන්තීති දස්සනමග්ගෙන චතුසච්චධම්මා පච්චත්තං පස්සිතබ්බා පටිවිජ්ඣිතබ්බා. පඨමමග්ගක්ඛණෙ හි චතුසච්චධම්මා එකදෙසතොව දිට්ඨා නාම හොන්ති. ‘‘පරිමුච්චතී’’ති පන වත්තුං වට්ටති පටිවිජ්ඣනකිරියාය වත්තමානත්තා. අගන්ත්වා අපායෙසු අනුප්පත්තිරහත්තා. තෙනාහ ‘‘න ගච්ඡතී’’ති, න උප්පජ්ජතීති අත්ථො. මහාසාරරුක්ඛෙ දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘යො කොචි විඤ්ඤුජාතිකො මම චෙ ගොචරං ගච්ඡති, එකස්ස ආගමනං අවඤ්ඣං අමොඝ’’න්ති දස්සෙතුං.

5. දුතියසරණානිසක්කසුත්තවණ්ණනා

1021. දුක්ඛෙත්තං නිරොජකං, තාය එව දුක්ඛෙත්තතාය විසමං හොතීති ආහ ‘‘විසමඛෙත්ත’’න්ති. ලොණූපහතන්ති ජාතසභාවෙන ලොණෙන ඌසරෙන උපහතං. ඛණ්ඩානීති ඛණ්ඩිතානි. තෙමෙත්වාති තෙමිතත්තා. වාතාතපහතානීති චිරකාලං වාතෙන චෙව ආතපෙන ච උපහතානි ආබාධිතානි.

6. පඨමඅනාථපිණ්ඩිකසුත්තවණ්ණනා

1022. ඨානන්ති ඨානසො. තෙනාහ ‘‘ඛණෙනා’’ති. නිය්‍යානිකන්ති පවත්තං ඤාණපටිරූපකං පකතිපුරිසන්තරජානනාදිමිච්ඡාඤාණං. තං පන අනිය්‍යානිකං ‘‘නිය්‍යානික’’න්ති පච්චවෙක්ඛණවසෙන පවත්තෙය්‍යාති ආහ ‘‘මිච්ඡාපච්චවෙක්ඛණෙනා’’ති. ගුණවියුත්තස්ස අත්තනො සකත්තනි අවට්ඨානසඞ්ඛාතා විමුත්ති මිච්ඡාවිමුත්ති.

7. දුතියඅනාථපිණ්ඩිකසුත්තවණ්ණනා

1023. යථාකම්මං සම්පරෙතබ්බතො සම්පරායො, පෙච්චභවො, සම්පරායහෙතුකං සම්පරායිකං, මරණභයං.

සරණානිවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.