3. භාරවග්ගො

1. භාරසුත්තවණ්ණනා

22. උපාදානානං ආරම්මණභූතා ඛන්ධා උපාදානක්ඛන්ධා. පරිහාරභාරියට්ඨෙනාති පරිහාරස්ස භාරියභාවෙන ගරුතරභාවෙන. වුත්තමෙව අත්ථං පාකටං කාතුං ‘‘එතෙසඤ්හී’’තිආදිමාහ. තත්ථ යස්මා එතානි ඨානගමනාදීනි රූපාරූපධම්මානං පඞ්ගුලජච්චන්ධානං විය අඤ්ඤමඤ්ඤූපස්සයවසෙන ඉජ්ඣන්ති, න පච්චෙකං, තස්මා ‘‘එතෙස’’න්ති අවිසෙසවචනං කතං. පුග්ගලන්ති ඛන්ධසන්තානං වදති. ඛන්ධසන්තානො හි අවිච්ඡෙදෙන පවත්තමානො යාව පරිනිබ්බානා ඛන්ධභාරං වහන්තො විය ලොකෙ ඛායති තබ්බිනිමුත්තස්ස සත්තස්ස අභාවතො. තෙනාහ ‘‘පුග්ගලො’’තිආදි. භාරහාරොති ජාතොති භාරහාරො නාම ජාතො.

පුනබ්භවකරණං පුනබ්භවො, තං ඵලං අරහති, තත්ථ නියුත්තාති වා පොනොභවිකා. තබ්භාවසහගතං යථා ‘‘සනිදස්සනා ධම්මා’’ති, න සංසට්ඨසහගතං, නාපි ආරම්මණසහගතං. ‘‘තත්‍ර තත්‍රා’’ති යං යං උප්පත්තිට්ඨානං, රූපාදිආරම්මණං වා පත්වා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී. තෙනාහ ‘‘උපපත්තිට්ඨානෙ වා’’තිආදි. පඤ්චකාමගුණිකොති පඤ්චකාමගුණාරම්මණො. රූපාරූපූපපත්තිභවෙ රාගො රූපාරූපභවරාගො. ඣානනිකන්ති ඣානසඞ්ඛාතෙ කම්මභවෙ රාගො. සස්සතාදිට්ඨීති භවදිට්ඨි, තංසහගතො රාගො. අයන්ති රාගො භවතණ්හා නාම. උච්ඡෙදදිට්ඨි විභවදිට්ඨි නාම, තංසහගතො ඡන්දරාගො විභවතණ්හා නාම. එස පුග්ගලො ඛන්ධභාරං ආදියති තණ්හාවසෙන පටිසන්ධිග්ගහණතො. ‘‘අසෙසමෙත්ථ තණ්හා විරජ්ජති පලුජ්ජති නිරුජ්ඣති පහීයතී’’තිආදිනා සබ්බපදානි නිබ්බානවසෙනෙව වෙදිතබ්බානීති ආහ ‘‘සබ්බං නිබ්බානස්සෙව වෙවචන’’න්ති.

භාරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

2. පරිඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

23. පරිජානිතබ්බෙති පහානපරිඤ්ඤාය පරිජානිතබ්බෙ. තථා පරිජානනඤ්ච තත්ථ ඡන්දරාගප්පහානං, තෙසං අතික්කමොති ආහ ‘‘සමතික්කමිතබ්බෙති අත්ථො’’ති. අච්චන්තපරිඤ්ඤන්ති නිබ්බානං වදති. තෙනාහ ‘‘සමතික්කමන්ති අත්ථො’’ති.

පරිඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. අභිජානසුත්තවණ්ණනා

24. ඤාතපරිඤ්ඤා කථිතා ‘‘අභිවිසිට්ඨාය පඤ්ඤාය ජානන’’න්ති කත්වා. දුතියපදෙනාති ‘‘පරිජාන’’න්ති පදෙන. තතියචතුත්ථෙහීති ‘‘විරාජයං පජහ’’න්ති පදෙහි.

අභිජානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4-9. ඡන්දරාගසුත්තාදිවණ්ණනා

25-30. ධාතුසංයුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි, කෙවලඤ්හි එත්ථ ඛන්ධවසෙන දෙසනා ආගතා, තත්ථ ධාතුවසෙනාති අයමෙව විසෙසො. චත්තාරි සච්චානි කථිතානි අස්සාදාදීනවනිස්සරණවසෙන දෙසනාය පවත්තත්තා.

ඡන්දරාගසුත්තාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

10. අඝමූලසුත්තවණ්ණනා

31. අඝං වුච්චති පාපං, අඝනිමිත්තතාය අඝං දුක්ඛං. ඉදඤ්හි දුක්ඛං නාම විසෙසතො පාපහෙතුකං කම්මඵලසඤ්ඤිතං. තථා වට්ටදුක්ඛං අවිජ්ජාතණ්හාමූලකත්තා. අඝස්ස නිමිත්තතාය අඝං දුක්ඛං. වට්ටානුසාරී මහාජනො හි දුක්ඛාභිභූතො තස්ස පතිකාරං මඤ්ඤමානො තං තං කරොතීති.

අඝමූලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

11. පභඞ්ගුසුත්තවණ්ණනා

32. පභිජ්ජනසභාවන්ති ඛණෙ ඛණෙ පභඞ්ගුසභාවං.

පභඞ්ගුසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

භාරවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.