9. කොණ්ඩඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

217. එවංගහිතනාමොති ‘‘අඤ්ඤාසි වත, භො, කොණ්ඩඤ්ඤො’’ති සත්ථු වචනං නිස්සාය භික්ඛූහි අඤ්ඤෙහි කොණ්ඩඤ්ඤනාමකෙහි විසෙසනත්ථං එවංගහිතනාමො. ද්වාදසන්නං සංවච්ඡරානං වසෙන චිරස්සං. ඡද්දන්තභවනෙති ඡද්දන්තනාගරාජභවනට්ඨානෙ. පඤ්ඤවා මහාසාවකො රත්තඤ්ඤුතාය. ‘‘දසසහස්සචක්කවාළෙ දෙවමනුස්සානන්ති දසසහස්සචක්කවාළෙ දෙවානං, ඉමස්මිං චක්කවාළෙ දෙවමනුස්සානඤ්චාති එවං දසසහස්සචක්කවාළෙ දෙවමනුස්සාන’’න්ති වදන්ති. අග්ගන්තිආදිතො. තත්ථාති මන්දාකිනිතීරෙ.

වස්සග්ගෙනාති වස්සපටිපාටියා. තන්ති අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරං. මහාබ්‍රහ්මානං විය ලොකියමනුස්සා හරායන්ති. පාමොක්ඛභූතො ආයස්මා ථෙරො අන්තරන්තරා තත්ථ තත්ථ ජනපදෙ වසිත්වා තදනුක්කමෙන මන්දාකිනිතීරං උපගතො, තස්මා වුත්තං – ‘‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, ජනපදෙ වසිතු’’න්ති.

ආනුභාවසම්පන්නා දිබ්බායුකා තෙ හත්ථිනාගාති වුත්තං ‘‘පුබ්බෙ පච්චෙකබුද්ධානං පාරිචරියාය කතපරිචයා’’ති. ථෙරස්ස සඤ්චරණට්ඨානෙ ආවරණසාඛා හරිත්වා අපනෙත්වා. මුඛොදකඤ්චෙව දන්තකට්ඨඤ්ච ඨපෙතීති සළලදෙවදාරුකට්ඨාදීනි අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝංසිත්වා අග්ගිං නිබ්බත්තෙත්වා ජාලෙත්වා තත්ථ පාසාණඛණ්ඩානි තාපෙත්වා තානි දණ්ඩකෙහි වට්ටෙත්වා තළාකාසු උදකසොණ්ඩීසු ඛිපිත්වා උදකස්ස තත්තභාවං ඤත්වා නාගලතාදන්තකට්ඨං උපනෙන්තො මුඛොදකඤ්ච ඨපෙති. වත්තං කරොතීති අන්තොකුටියා බහි ච පමුඛෙපි අඞ්ගණෙපි සාඛාභඞ්ගෙහි සම්මජ්ජන්තො වක්ඛමානනයෙන ආහාරං උපනෙන්තො වත්තං කරොති.

පතිට්ඨප්පමාණෙති කටිප්පමාණෙ, අයමෙව වා පාඨො තාව මහන්තමෙවාති යාව මහන්තං සෙතපදුමවනං, තාව මහන්තමෙව. එසෙව නයො රත්තකුමුදවනාදීසු. ඛාදන්තා මනුස්සා. පක්කපයොඝනිකා වියාති සුපක්කපයොඝනං විය. ඝනභාවෙන පන පක්ඛිත්තඛුද්දමධු විය හොති. තෙනාහ ‘‘එතං පොක්ඛරමධු නාමා’’ති. මුළාලන්ති සෙතපදුමානං මූලං. භිසන්ති තෙසංයෙව කන්දං. එකස්මිං පබ්බෙති එකෙකස්මිං පබ්බන්තරෙ. පාදඝටකන්ති දොණස්ස චතුභාගො සණ්ඨානතො ඛුද්දකො, තස්මා පාදඝටකප්පමාණන්ති තුම්බමත්තං. සොණ්ඩිආවාටෙති ඛුද්දකසොණ්ඩියො චෙව ඛුද්දකආවාටෙ ච.

එතං භොජනන්ති යථාවුත්තං නිරුදකපායසභොජනං. කෙචි සඤ්ජානන්ති යෙ ථෙරා වුඩ්ඪතරා. කෙචි න සඤ්ජානන්ති යෙ නවා අචිරපබ්බජිතා.

බුද්ධානුබුද්ධොති බුද්ධස්ස අනුබුද්ධො. බාළ්හවීරියොති චතුන්නං සම්මප්පධානානං වසෙන චිරනිචිතවීරියො. තිණ්ණං විවෙකානන්ති කායචිත්තඋපධිවිවෙකානං ලාභීති යොජනා. චතස්සො වදති වඞ්ගීසත්ථෙරො සයංපටිභානං, න සෙසාභිඤ්ඤානං අභාවතොති ආහ ‘‘ඉතරා’’තිආදි. පරිසා සන්නිසීදි නිස්සද්දභාවෙන තුණ්හී අහොසීති අත්ථො. අනුජානාපෙසීති පඨමං අත්තනා ඤාතං උපට්ඨිතං අත්තනො පරිනිබ්බානකාලං අනු පච්ඡා සත්ථාරං ජානාපෙසීති එවං එත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො.

තන්ති ආසාළ්හිපුණ්ණමාය ඉසිපතනෙ යං දස්සනං, යං වා දුක්කරචරියායං තුම්හාකං උපට්ඨානං ආදිතො දස්සනං, තං, භන්තෙ, පඨමදස්සනං. ඔනතවිනතාති හෙට්ඨා උපරි ච ඔනතා විනතා. කම්පෙත්වාති ථොකං චාලෙත්වා දස්සනත්ථං එකනින්නාදො තෙසං හත්ථිනාගානඤ්චෙව නාගයක්ඛකුම්භණ්ඩානං දෙවතානඤ්ච සද්දෙන. බ්‍රහ්මානො දෙවානං අදංසූති සම්බන්ධො.

සජ්ඣායමකංසු පසාදනීයෙසු පසාදවසෙන සන්නිපතිතපරිසාය පසාදජනනත්ථං භගවති නික්ඛමිත්වාති භගවති ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා. ධරතියෙවාති අදුට්ඨතං පත්වා තිට්ඨතෙව.

කොණ්ඩඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.