12. වඞ්ගීසසුත්තවණ්ණනා

220. සො කිර විචරතීති සම්බන්ධො. ‘‘යථායං දීපො ජම්බුදීපොති ජම්බුනා පඤ්ඤාතො, එවාහම්පි තෙන ජම්බුනා පඤ්ඤායිස්ස’’න්ති ජම්බුසාඛං පරිහරිත්වා. වාදං කත්වාති ‘‘ඉමස්මිං වාදෙ සචෙ තෙ පරාජයො හොති, ත්වං මෙ දාසො හොහි. සචෙ මෙ පරාජයො, අහං තෙ භරියා’’ති එවං කතිකං කත්වා. වාදෙ ජයපරාජයානුභාවෙනාති තථාපවත්තිතෙ වාදෙ පරිබ්බාජකස්ස ජයානුභාවෙන චෙව අත්තනො පරාජයෙන ච. වයං ආගම්මාති සිප්පුග්ගහණවයං ආගම්ම. විජ්ජන්ති මන්තං.

නිබ්බත්තගතිවිභාවනවසෙන ඡවසීසභාවං දූසෙති විනාසෙතීති ඡවදූසකං සිප්පං, තථාපවත්තං මන්තපදං. අත්තනො ආනුභාවෙනාති නිරයෙ නිබ්බත්තසත්තස්ස සීසං යත්ථ කත්ථචි ඨිතං බුද්ධානුභාවෙන ආනෙත්වා දස්සෙත්වා. ඛීණාසවස්ස සීසන්ති පරමප්පිච්ඡතාය කඤ්චිපි අජානාපෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා පරිනිබ්බුතස්ස ඛීණාසවස්ස ඡඩ්ඩිතං සීසකටාහං. දස්සෙසීති අත්තනො ආනුභාවෙන ආනෙත්වා දස්සෙසි.

‘‘තුම්හෙ, භො ගොතම, ජානාථා’’ති කාමං වඞ්ගීසො නිබ්බත්තට්ඨානං සන්ධාය පුච්ඡති, භගවා පන අනුපාදිසෙසනිබ්බානං සන්ධාය ‘‘ආම, වඞ්ගීස…පෙ… ගතිං ජානාමී’’ති ආහ. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘නිබ්බානං අරහතො ගතී’’ති. වඞ්ගීසො සයං මන්තබලෙන ගතිපරියාපන්නස්ස ගතිං ජානන්තො භගවන්තම්පි ‘‘අයම්පි තථා’’ති මඤ්ඤමානො ‘‘මන්තෙන ජානාසි, භො ගොතමා’’ති ආහ. භගවා අත්තනො බුද්ධඤාණමෙව මන්තං කත්වා දීපෙන්තො ‘‘ආම, වඞ්ගීස, එකෙන මන්තෙනෙව ජානාමී’’ති ආහ. මුධා එව දාතබ්බන්ති අමූලිකො. අනන්තරහිතාය භූමියා සයනං ථණ්ඩිලසෙය්‍යා. ආදි-සද්දෙන සායතතියං උදකොරොහණභූමිහරණාදිං සඞ්ගණ්හාති. සො තං…පෙ… අරහත්තං පාපුණීති ඉමිනා වඞ්ගීසත්ථෙරො පබ්බජිත්වා න චිරස්සෙව සුඛාය පටිපදාය අරහත්තං පත්තො විය දිස්සති, න ඛො පනෙතං එවං දට්ඨබ්බං, ආයතිං ථෙරො පබ්බජිත්වා සමථවිපස්සනාසු කම්මං ආරභිත්වාපි දුක්ඛාය පටිපදාය තාදිසං කාලං වීතිනාමෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. තෙනාහ –

‘‘නික්ඛන්තං වත මං සන්තං, අගාරස්මානගාරියං;

විතක්කා උපධාවන්ති, පගබ්භා කණ්හතො ඉමෙ’’. (සං. නි. 1.209; ථෙරගා. 1218);

ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස අනභිරති උප්පන්නා හොති, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති, ‘‘කාමරාගෙන ඩය්හාමි, චිත්තං මෙ පරිඩය්හතී’’තිආදි (ථෙරගා. 1232).

විමුත්තිසුඛන්ති සබ්බසො කිලෙසවිමුත්තියං නිබ්බානෙ ච උප්පන්නං සම්පතිඅරහත්තඵලසුඛං පටිසංවෙදෙන්තොති යථාපරිච්ඡින්නං කාලං පති සම්මදෙව වෙදෙන්තො අනුභවන්තො. කවිනා කතං, තතො වා ආගතං, තස්ස වා ඉදන්ති කාවෙයං, තදෙවෙත්ථ ‘‘කාවෙය්‍ය’’න්ති වුත්තං. යෙ නියාමගතද්දසාති යෙ භික්ඛූ අරියා බුද්ධානං සාවකා ඵලට්ඨභාවෙන නියාමගතා චෙව මග්ගට්ඨභාවෙන නියාමදසා ච. නියාමොති හි සම්මත්තනියාමො අධිප්පෙතො. සුආගමනන්ති මම ඉමස්ස සත්ථුනො සන්තිකෙ ආගමනං උපගමනං, ඉමස්මිඤ්ච ධම්මවිනයෙ ආගමනං පබ්බජනං උපසම්පදා සුන්දරං ආගමනං. තත්ථ කාරණමාහ ‘‘තිස්සො විජ්ජා’’තිආදි. අවුත්තම්පි ගාථාය අත්ථතො ගහිතමෙව ථෙරස්ස ඡළභිඤ්ඤභාවතො.

වඞ්ගීසසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

වඞ්ගීසසංයුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.