2. උදයසුත්තවණ්ණනා

198. එතං වුත්තන්ති ‘‘ඔදනෙන පූරෙසී’’ති එතං වචනං වුත්තං. ‘‘ගහෙතුං සමත්ථො නාම නාහොසීති භගවතො අධිට්ඨානබලෙනා’’ති වදන්ති. තං බ්‍රාහ්මණං විනෙතුකාමතාය කිර භගවා තථා අකාසි.

උපාරම්භභයෙනාති පරූපවාදභයෙන. අවත්වාව නිවත්තො ‘‘අබ්භාගතොපි පාසණ්ඩො වාචාමත්තෙනපි න පූජෙතබ්බො’’ති බ්‍රාහ්මණධම්මෙ වුත්තත්තා. පක්කන්තොති බ්‍රාහ්මණස්ස ධම්මං අවත්වා පක්කන්තො බ්‍රාහ්මණස්ස න තාව ඤාණං පරිපක්කන්ති. එතං වචනං…පෙ… මගමාසි ‘‘පුනප්පුනඤ්චෙව වපන්ති බීජ’’න්තිආදිනා ධම්මං කථෙතුං අවස්සං ආකඞ්ඛන්තො. පකාරතො කස්සතීති පකට්ඨකො, රසතණ්හාය පකට්ඨොති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘රසගිද්ධො’’ති.

‘‘පුනප්පුනඤ්චෙව වපන්ති බීජ’’න්ති ඉමං දෙසනං ආරභීති සම්බන්ධො. බීජන්ති ච ඉති-සද්දො නිදස්සනත්ථො වා. තෙන අවයවෙන සමුදායං නිදස්සෙති. ඔසක්කසීති සඞ්කොචසි. වුත්තන්ති වපනං කතං. තස්මා වුත්තං ‘‘අලමෙත්තාවතා’’ති. ‘‘වස්සිත්වා’’ති වුට්ඨිං පවත්තෙත්වා.

දෙසනා…පෙ… දස්සෙති බ්‍රාහ්මණෙන වුත්තං අයුත්තවචනං පරිවට්ටෙන්තොපි දිවසෙ දිවසෙ භික්ඛාචරියා නාම භික්ඛූනං කායගතා වුත්තීති. ඛීරං හත්ථෙන නයන්තීති වා ඛීරනිකා. කිලමතීති තංතංකිච්චකරණවසෙන ඛිජ්ජති. ඵන්දතීති අනත්ථසමායොගවසෙන විප්ඵන්දති. අපුනබ්භවායාති ආයතිං අනුප්පත්තියා. මග්ගො නාමාති උපායො නාම නිබ්බානං, තස්මිං ලද්ධෙ පුනබ්භවාභාවතො. ‘‘පුනප්පුන’’න්ති වචනං උපාදාය බීජවපනාදයො පුනප්පුනධම්මා නාම ජාතාති ආහ ‘‘සොළස පුනප්පුනධම්මෙ දෙසෙන්තෙනා’’ති.

උදයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.