4. අරුණවතීසුත්තවණ්ණනා

185. අභිභූ සම්භවොති තෙසං ද්වින්නං මහාථෙරානං නාමානි. තෙසං විභාගං දස්සෙතුං ‘‘තෙසූ’’තිආදි වුත්තං. එතෙ ද්වෙ තස්ස භගවතො අග්ගසාවකාති දස්සෙති. අවජ්ඣායන්තීති හෙට්ඨා කත්වා චින්තෙන්ති. ඛිය්‍යන්ති තං ලාමකතො චින්තෙතබ්බතං පාපෙන්ති පාපකතං කරොන්ති. විත්ථාරයන්තාති තමෙව ලාමකතො චින්තෙතබ්බතං වෙපුල්ලං පාපෙන්තා. සබ්බෙ පාසණ්ඩා අත්තනො අත්තනො සමයෙ සිද්ධන්තෙ සබ්බෙ දෙවමනුස්සා අත්තනො අත්තනො සමයෙ පටිලාභෙ පටිලද්ධඅත්ථෙ පුරිසකාරං වණ්ණයන්තීති යොජනා.

ආරම්භවීරියන්ති මච්චුසෙනාසඞ්ඛාතකිලෙසධුනනෙ ආරම්භවීරියං, යා ‘‘ආරම්භධාතූ’’ති වුච්චති. නික්කමවීරියන්ති කොසජ්ජපටිපක්ඛභූතං වීරියං, යා ‘‘නික්කමධාතූ’’ති වුච්චති. පයොගං කරොථාති පරං පරං ඨානං අක්කමනතො තතොපි බලවතරං භාවනාභියොගං පවත්තෙථාති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘පරක්කමථා’’ති. කිලෙසසෙනා නාම රාගාදිකිලෙසසමූහො, සො මරණපච්චයභාවතො ‘‘මච්චුනො සෙනා’’ති වුච්චති. තඤ්හි සන්ධාය වුත්තං ‘‘මහාසෙනෙන මච්චුනා’’ති (ම. නි. 3.272, 275, 276). ඛන්ධානං පඨමාභිනිබ්බත්ති ජාති, තදඤ්ඤං පන තෙසං පටිපාටි පවත්තං සංසාරොති අධිප්පායෙනාහ ‘‘ජාතිඤ්ච සංසාරඤ්චා’’ති. යස්මා ‘‘එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො’’තිආදීසු තස්මිං තස්මිං භවෙ ආදානනික්ඛෙපපරිච්ඡින්නඛන්ධප්පවත්ති ‘‘ජාතී’’ති වුච්චති, සා එව යාව පරිනිබ්බානා අපරාපරං පවත්තමානො සංසාරො ‘‘ඉතො චිතො සංසරණ’’න්ති කත්වා, තස්මා ආහ ‘‘ජාතිසඞ්ඛාතං වා සංසාර’’න්ති. පරිච්ඡෙදන්ති පරියොසානං. ඔභාසං ඵරීති සම්බන්ධො. ආලොකට්ඨානෙති අත්තනා කතආලොකට්ඨානෙ. ආලොකකිච්චං නත්ථීති අන්ධකාරට්ඨානෙ ආලොකදස්සනං විය ආලොකට්ඨානෙ ආලොකදස්සනකිච්චං නත්ථි. තස්මා තෙසං සත්තානං ‘‘කිං ආලොකො අයං, කස්ස නු ඛො අයං ආලොකො’’ති? විචිනන්තානං චින්තෙන්තානං. සබ්බෙති සහස්සිලොකධාතුයං සබ්බෙ දෙවමනුස්සා. ඔසටාය පරිසායාති ධම්මස්සවනත්ථං සබ්බොසටාය පරිචිතපරිච්ඡින්නාය පරිසාය. සද්දං සුණිංසූති න කෙවලං සද්දමෙව සුණිංසු, අථ ඛො අත්ථොපීති යථාධිප්පෙතො තෙසං පකතිසවනුපචාරෙ විය පාකටො අහොසි, තිසහස්සිලොකධාතුං විඤ්ඤාපෙසීති.

අරුණවතීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.