3. බ්‍රහ්මදෙවසුත්තවණ්ණනා
174. එකකොති විවෙකට්ඨිතතාය නිස්සටො. ගණසඞ්ගණිකාභාවො තස්සානෙන දීපිතො, කිලෙසසඞ්ගණිකාභාවො පන ‘‘අප්පමත්තො’’තිආදීහි පකාසිතො. පෙසිතත්තොති නිබ්බානං පති පෙසිතචිත්තො. සම්මදෙවාති ඤායෙනෙව. සො පන යදි ආගමනතො පට්ඨාය ලබ්භති, වත්තබ්බමෙව නත්ථි, අථ පටිපදාරම්භතො පට්ඨාය ලබ්භති, එවම්පි වට්ටතෙවාති දස්සෙතුං ‘‘යථා වා තථා වා’’තිආදි වුත්තං. අග්ගමග්ගාධිගමෙන අසම්මොහපටිවෙධස්ස සිඛාප්පත්තත්තා මග්ගධම්මෙසු විය ඵලධම්මෙසුපි සාතිසයො අසම්මොහොති ‘‘සයං අභිඤ්ඤා’’ති වුත්තන්ති ආහ ‘‘සාමං ජානිත්වා’’ති. යථා ජානනා පනස්ස සච්ඡිකරණං අත්තපච්චක්ඛකිරියාති ‘‘සච්ඡිකත්වා’’ති වුත්තන්ති ආහ ‘‘පච්චක්ඛං කත්වා’’ති. තථා සච්ඡිකිරියා චස්ස විපස්සනාපටිලාභොති ‘‘උපසම්පජ්ජා’’ති වුත්තන්ති ආහ ‘‘පටිලභිත්වා’’ති. එතෙනාති ‘‘ඛීණා ජාතී’’තිආදිවචනෙන.
ජාති ඛීණාති එත්ථ ජාතිසීසෙන තබ්බිකාරවන්තො ඛන්ධා වුත්තා. පුබ්බෙව ඛීණත්තාති මග්ගාධිගමනතො පගෙව අතීතභාවෙනෙව ඛීණත්තා. තත්ථ අනාගතෙසු. වායාමාභාවතොති අවිජ්ජමානත්තා. අනාගතභාවසාමඤ්ඤං ගහෙත්වා ලෙසෙන වුත්තං. න පච්චුප්පන්නා විජ්ජමානත්තාති සංකිලිට්ඨා ච මග්ගභාවනාති සියාති වචනසෙසො. යථා අජාතඵලතරුණරුක්ඛමූලෙ ඡින්නෙ ආයතිඋප්පජ්ජනාරහානි ඵලානි ඡෙදනපච්චයා අනුප්පජ්ජමානානි නට්ඨානි නාම හොන්ති, එවමෙව භාවනාය අසති උප්පජ්ජනාරහා කිලෙසා තප්පච්චයා ජාති ච මග්ගභාවනාය සති න උප්පජ්ජමානා පහීනාති වුච්චන්තීති ඉමමත්ථං දස්සෙති ‘‘මග්ගස්ස පනා’’තිආදිනා. අනුප්පාදධම්මතං ආපජ්ජනෙන ඤාණෙන ඛීණරාගවසෙන.
සොළසකිච්චභාවායාති සොළසකිච්චතාය, සොළසවිධස්ස වා කිච්චස්ස භාවාය උප්පාදනාය. පාළියං සපදානන්ති සපදානචාරො වුත්තො භාවනපුංසකනිද්දෙසෙනාති ආහ ‘‘සපදානචාර’’න්ති. අනුක්කම්මාති අනතික්කමිත්වා. ආහුතිපිණ්ඩන්ති ජුහිතබ්බපිණ්ඩං, ජුහනවසෙන අග්ගිම්හි පක්ඛිපිතබ්බපායාසපිණ්ඩන්ති අධිප්පායො. භූතබලිකම්මන්ති තථා පක්ඛිපිත්වා බලිකම්මකරණං. හරිතුපලිත්තන්ති අල්ලගොමයෙන කතපරිභණ්ඩං. වනමාලපරික්ඛිත්තන්ති මනොහරාහි වනපුප්ඵමාලාහි පරික්ඛිත්තං. ධූමකටච්ඡූති ධූමපානං. සීලගන්ධන්ති සීලං පටිච්ච උප්පන්නකිත්තිගන්ධං. ඝායමානස්සාති උපගතං ගණ්හන්තස්ස.
ඉමම්හා ඨානාති ඉමස්මා මනුස්සානං වසනට්ඨානා, මහාපථවිතලතොති අධිප්පායො. සබ්බහෙට්ඨිමොති බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජානං වාසබ්‍රහ්මලොකමාහ. බ්‍රහ්මපථො නාම චත්තාරි කුසලජ්ඣානානි බ්‍රහ්මලොකමග්ගභාවතො. ජීවිතපථො නාම ජීවිතපවත්තිඋපායභාවතො. ‘‘භුඤ්ජතු භවං මහාබ්‍රහ්මා’’ති වචනං සන්ධායාහ ‘‘කිං ජප්පසී’’තිආදි. තිණබීජානීති සාලිතණ්ඩුලාදීනි. ගොයූසන්ති ඛීරං ජිගුච්ඡන්තො වදති. අයම්පි අත්ථො ‘‘නෙතාදිසො බ්‍රහ්මභක්ඛො’’ති වදන්තෙන දීපිතොති.
අතිදෙවපත්තොපි පඤ්චඛන්ධූපධීනං අත්ථිතාය කිලෙසූපධිආදීනංයෙව විරහිතභාවො ගහිතො. අඤ්ඤත්‍ර හි භාවපච්චයං තදත්ථො විඤ්ඤායතීති ආහ ‘‘අතිදෙවභාවං පත්තො’’ති. යස්මා බ්‍රහ්මානොපි දෙවගතිපරියාපන්නත්තා දෙවා එව, තස්මා වුත්තං ‘‘අතිබ්‍රහ්මභාවං පත්තො’’ති.
අත්තානං භාවෙත්වාති සීලාදීහි ගුණෙහි අත්තානං වඩ්ඪෙත්වා පරිබ්‍රූහිත්වා ඨිතො.
පුථුජ්ජනා තසා තණ්හාමානදිට්ඨිපරිත්තාසවසෙන තාසනතො. ඛීණාසවා ථාවරා නාම සබ්බසො ගතීසු සඤ්චරණාභාවතො. තථා හි චතුන්නං සච්චානං සබ්බසො අදිට්ඨත්තා භවදායජ්ජස්ස තණ්හාදාසබ්‍යස්ස භාවතො එකච්චාසු ගතීසු සඤ්චරණසභාවතො සෙක්ඛා ථාවරා න හොන්ති. භජමානාති භජාපියමානා. ථාවරපක්ඛමෙව භජන්ති සබ්බසෙට්ඨපක්ඛං එකන්තපසට්ඨං භජමානභාවං උපාදාය.
පහීනකිලෙසො ඛීණාසවො විසෙනො. සුඛං ආයති සුඛායති, තස්ස කාරකං සුඛායතිකං.
බ්‍රහ්මදෙවසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.