3. තතියවග්ගො

1. ඡෙත්වාසුත්තවණ්ණනා

267. වුත්තත්ථමෙව හෙට්ඨා දෙවපුත්තසංයුත්තවණ්ණනායං.

ඡෙත්වාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. දුබ්බණ්ණියසුත්තවණ්ණනා

268. දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො විරූපවණ්ණො. ඔකොටිමකොති රස්සභාවෙන අවරකොටිමකො. සක්කෙන ගහිතනාමමෙවෙතං, න පන සො තථාරූපො කොචි යක්ඛො. තෙනාහ ‘‘එකො රූපාවචරබ්‍රහ්මා’’ති. යදි එවං කස්මා සො තථාරූපො හුත්වා ආගතොති ආහ ‘‘සක්කො කිරා’’ති. කථං පනෙත්ථ ඤායති ‘‘සො එකො රූපාවචරබ්‍රහ්මා, න පනෙසො අවරුද්ධකයක්ඛො’’ති යුත්තිං දස්සෙන්තො ‘‘අවරුද්ධකයක්ඛා පනා’’තිආදිමාහ. දෙවානං වචනං සුත්වා. ඵරුසෙනාති ඵරුසසමාචාරෙන. ‘‘කො නාම මය්හං ආසනෙ සන්නිසින්නො’’ති අක්ඛන්තිං අනුප්පාදෙන්තො ඛන්තියං ඨත්වා. බලවචිත්තීකාරන්ති ගරුතරං සක්කාරබහුමානං. නීචවුත්තියාති පරමනිපච්චකාරෙ සුවූපසමනෙ ච දස්සියමානෙ. සක්කස්ස තාය එව ආචාරසම්පත්තියා සක්කාසනෙ ඨාතුං, අත්තනො ච ආවිකාතුං අසක්කොන්තො අන්තරධායි. උපහතචිත්තොම්හීති ඛන්තිමෙත්තානුද්දයාසබ්භාවතො පරස්මිං උපහතචිත්තොම්හීති සක්කො අත්තනො සභාවං වදති. කොධවසෙ වත්තෙතුන්ති කොධෙන අත්තනො වසෙ නිබ්බත්තෙතුං න සුකරොම්හි, අථ ඛො කොධං මය්හං වසෙ න වත්තෙමීති අධිප්පායො. චිරං න කුජ්ඣාමීති යදි මෙ කදාචි කොධො උප්පජ්ජෙය්‍ය, තං කොධං අනුවත්තෙන්තො චිරකාලං න කුජ්ඣාමි. න උපනය්හාමීති අන්තො සචෙ මෙ කොධො උප්පජ්ජෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව ච නං පටිවිනෙය්‍යන්ති තං මෙ පුබ්බෙව වතං පරිපූරිතං.

දුබ්බණ්ණියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. සම්බරිමායාසුත්තවණ්ණනා

269. ආබාධිකොති ආබාධො අස්ස අත්ථීති ආබාධිකො. වාචෙසීති සික්ඛාපෙසි. සම්බරො නාම අසුරමායාය ආදිපුරිසො පුරාතනො අසුරින්දො. තං සන්ධායාහ ‘‘යථා සම්බරො’’තිආදි. එවං පච්චති අඤ්ඤොපි මායාවී මායං පයොජෙත්වා. උපවාදන්තරායො නාම ඛමාපනෙ සති විගච්ඡති, පාකතිකමෙව හොතීති ආහ ‘‘එවමස්ස ඵාසු භවෙය්‍යා’’ති. තෙනාති වෙපචිත්තිනා සම්බරවිජ්ජාය අදානෙන වඤ්චිතත්තා. තථා අකත්වාති ඉසීනං සන්තිකං නෙත්වා ඛමාපනවසෙන කාතබ්බං අකත්වා.

සම්බරිමායාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. අච්චයසුත්තවණ්ණනා

270. සම්පයොජෙසුන්ති අඤ්ඤමඤ්ඤං වාචසිකං ඵරුසං පයොජෙසුං. තෙනාහ ‘‘කලහං අකංසූ’’ති, විවාදං අකංසූති අත්ථො. අතික්කම්මවචනන්ති වචීසංවරං අතික්කමිත්වා වචනං. යස්මා අච්චයෙ දෙසියමානෙ තං ඛීණයති අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ඛමමානස්ස ඛමනං පටිග්ගණ්හතො, තස්මා වුත්තං ‘‘නප්පටිගණ්හාතීති න ඛමතී’’ති. තුම්හාකං වසෙ වත්තතු, විසෙවිතං අකත්වා යථාකාමකරණීයො හොතු. මිත්තධම්මො ඉධ උත්තරපදලොපෙන ‘‘මිත්තො’’ති වුත්තොති ආහ ‘‘මිත්තධම්මෙ’’ති. කරණවචනන්ති ‘‘මිත්තෙහී’’ති කරණවචනං භුම්මත්ථෙ. තෙනාහ ‘‘මිත්තෙසූ’’ති. යථා නිබ්බත්තසභාවස්ස භාවතො අඤ්ඤථත්තං ජරා, එවං මිත්තභාවතො වුත්තවිපරියායො අමිත්තධම්මො ජරාපරියායෙන වුත්තො. අගාරය්හං අනවජ්ජං සබ්බසො පහීනකිලෙසං. තෙනාහ ‘‘ඛීණාසවපුග්ගල’’න්ති.

අච්චයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5. අක්කොධසුත්තවණ්ණනා

271. කොධො තුම්හෙ මා අභිභවීති එත්ථ කොධෙන අනභිභවනීයත්තං ඛන්තිමෙත්තාකරුණාදිතප්පටිපක්ඛධම්මපරිබ්‍රූහනෙන. තථා හි තංසමඞ්ගිනො කොධො අභිභුය්‍යතීති ආහ ‘‘තුම්හෙව කොධං අභිභවථ. කුජ්ඣන්තානං මා පටිකුජ්ඣිත්ථා’’ති. පටිපදාති එසා පටිපත්ති. මෙත්තාති අප්පනාප්පත්තා මෙත්තා. තදුපචාරො මෙත්තාපුබ්බභාගො. න විහිංසති කිඤ්චි එතායාති අවිහිංසා. කරුණාති අප්පනාප්පත්තකරුණා වෙදිතබ්බා. තදුපචාරො කරුණාපුබ්බභාගො. ලාමකජනන්ති ඛන්තිආදීසු යොනිසොමනසිකාරාභාවෙන ගාරය්හසමාචාරසමායොගෙන ච නිහීනං ජනං. පච්චයපරිසුද්ධියා කොධො අභිමද්දමානො පුග්ගලං අභිමද්දති, තස්ස සො පටිසඞ්ඛානභාවනාබලෙහි සම්මදෙව පහාතබ්බොති.

අක්කොධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

තතියවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

සක්කසංයුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.

නිට්ඨිතා ච සාරත්ථප්පකාසිනියා

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය සගාථාවග්ගවණ්ණනා.

පඨමො භාගො නිට්ඨිතො.