276. අට්ඨාරසවත්ථුකථා

471. ‘‘ලද්ධිග්ගහණ’’න්ති ඉමිනා ආදීයතෙ ආදායොති වචනත්ථං දස්සෙති.

475. තං දිවසමෙවාති තස්මිං සඞ්ඝසාමග්ගිකරණදිවසෙයෙව.

476. න මූලා මූලං ගන්ත්වාති මූලතො මූලං න ගන්ත්වාව. ‘‘අත්ථතො අපගතා’’ති ඉමිනා අත්ථතො අපෙතා අත්ථාපෙතාති වචනත්ථං දස්සෙති. ‘‘බ්‍යඤ්ජනමත්තං උපෙතා’’ති ඉමිනා බ්‍යඤ්ජනමත්තං උපෙතා උපගතා බ්‍යඤ්ජනූපෙතාති වචනත්ථං දස්සෙති.

477. අත්ථෙසු ජාතෙසූති එත්ථ ජාතසද්දො උප්පන්නපරියායොති ආහ ‘‘විනයඅත්ථෙසු උප්පන්නෙසූ’’ති. තඤ්ච පදං ‘‘සඞ්ඝස්ස කිච්චෙසූ’’තිආදීසු සබ්බපදෙසු යොජෙතබ්බං. මහත්ථිකොති මහන්තො උපකාරසඞ්ඛාතො අත්ථො ඉමස්සාති මහත්ථිකොති දස්සන්තො ආහ ‘‘මහාඋපකාරො’’ති.

අනානුවජ්ජො පඨමෙනාති එත්ථ පඨමසද්දො තාවපරියායොති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තාවා’’ති. සීලතොති සීලෙන. උපෙක්ඛිතාචාරොති උපපත්තිතො ඉක්ඛිතාචාරො. ‘‘අපෙක්ඛිතාචාරො’’තිපි පාඨො. උපපරික්ඛිතාචාරොති උපපරික්ඛිතො ආචාරො එතස්සාති උපපරික්ඛිතාචාරො.

විසය්හාති එත්ථ විපුබ්බො සහධාතු අභිභවනත්ථො, ත්වාපච්චයො ච හොතීති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අභිභවිත්වා’’ති. අනපගතන්ති කාරණතො අනපෙතං. භණන්තො භික්ඛූති සම්බන්ධො. තමත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘යස්මා හී’’තිආදි. සොති භික්ඛු, න හාපෙතීති සම්බන්ධො. ‘‘උසූයායා’’ති ඉමිනා දොසාගතිගමනස්ස ගහිතත්තා ‘‘අගතිගමනවසෙනා’’ති ඉමිනා පාරිසෙසනයෙන අවසෙසඅගතිගමනමෙවාධිප්පෙතං. සොති භික්ඛු. ඡම්භති චෙවාති ථම්භති චෙව, ථද්ධං කරොති චෙවාති අත්ථො. වෙධති චාති කම්පති ච. යො චාති භික්ඛු පන. ඊදිසොති උසූයාය වා අගතිගමනෙන වා භණනසඞ්ඛාතො එදිසො න හොති.

කිඤ්ච භිය්‍යොති නිපාතසමුදායො, තතො වුත්තතො අතිරෙකං කථෙතබ්බං කිං පනාති අත්ථො. තස්සා ගාථාය අත්ථො වෙදිතබ්බොති යොජනා. යොති භික්ඛු. හීති සච්චං. කාලාගතන්ති එත්ථ ගහෙතබ්බකාලඤ්ච සත්තමීතප්පුරිසසමාසඤ්ච දස්සෙන්තො ආහ ‘‘කථෙතබ්බයුත්තකාලෙ ආගත’’න්ති. වචොති පදං න වචනපධානං, වචනවන්තපුග්ගලොයෙව පධානන්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘වදන්තො’’ති.

ආචෙරකම්හි ච සකෙති එත්ථ ආචරියස්ස එසො ආචෙරකො, සස්ස අත්තනො එසො සකොති වචනත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අත්තනො ආචරියවාදෙ’’ති. ගාථාභාවතො ආචරියසද්දස්ස ආචෙරාදෙසො කාතබ්බො. ‘‘වාදෙ’’ති ඉමිනා ඉදමත්ථෙ පවත්තස්ස ණිකපච්චයස්ස සරූපං දස්සෙති. අලං පමෙතුන්ති එත්ථ අලංසද්දො සමත්ථත්ථො, පමසද්දොතුලනත්ථොති ආහ ‘‘තුලයිතුං සමත්ථො’’ති. කථෙතවෙති එත්ථ තවෙසද්දො අඤ්ඤත්ථ යෙභුය්‍යෙන භාවවාචකො, ඉධ පන කම්මවාචකොති ආහ ‘‘කථෙතබ්බෙ’’ති. විරද්ධට්ඨානකුසලොති විරද්ධට්ඨානෙ කුසලො.

අයං ගාථා වුත්තාති සම්බන්ධො. තන්ති කථෙතබ්බං. අයං හෙත්ථත්ථොති අයං එව එත්ථ ගාථායං අත්ථොති යොජනා. ‘‘ගච්ඡන්තී’’ති ඉමිනා වජන්තීති එත්ථ වජධාතුයා ගත්‍යත්ථං දස්සෙති. ‘‘අත්තනො ආචරියවාද’’න්ති ඉමිනා ‘‘සකං ආදාය’’න්ති පදස්ස අත්ථං දස්සෙති. ආචරියවාදො හි ආදාතබ්බතො ගහෙතබ්බතො ආදායන්ති වුත්තො. තදනුරූපන්ති තස්ස වත්ථුස්ස අනුරූපං. බ්‍යාකරමානො භික්ඛූති සම්බන්ධො. අට්ඨහි දූතඞ්ගෙහීති ‘‘සොතා ච හොති, සාවෙතා ච, උග්ගහෙතා ච, ධාරෙතා ච, විඤ්ඤාතා ච, විඤ්ඤාපෙතා, ච කුසලො ච සහිතාසහිතස්ස, නො ච කලහකාරකො’’ති (චූළව. 347; අ. නි. 8.16) එවං වුත්තෙහි අට්ඨහි දූතස්ස අඞ්ගෙහි. කස්ස දූතෙය්‍යකම්මන්ති ආහ ‘‘සඞ්ඝස්සා’’ති. දූතස්ස එතානි දූතෙය්‍යානි, තානියෙව කම්මානි දූතෙය්‍යකම්මානි, තෙසු. ඉදන්ති අත්ථජාකං, වුත්තං හොතීති යොජනා. අථ වා ඉදන්ති අයමත්ථො. වුත්තං හොතීති වුත්තො හොති. පච්ඡිමනයෙ ලිඞ්ගවිපල්ලාසොති දට්ඨබ්බො. ආනෙත්වා හවන්ති පූජෙන්තීති ආහවො දායකා, තෙසං ආහූනං. ආනෙත්වා හුනිතබ්බං පූජෙතබ්බන්ති ආහුති, තං ආහුතිං. සඞ්ඝස්ස කිච්චෙසූති නිද්ධාරණෙ භුම්මං. තෙන වුත්තං ‘‘තස්ස තස්ස කිච්චස්සා’’ති. කරවචොති එත්ථ ‘‘වචොකරො’’ති වත්තබ්බෙ ගාථාභාවතො පදවිපරියායවසෙන ‘‘කරවචො’’ති වුත්තොති ආහ ‘‘වචනං කරොන්තො’’ති. ‘‘වචනකරණෙනා’’ති ඉමිනා ‘‘න තෙන මඤ්ඤතී’’ති එත්ථ තසද්දස්ස විසයං දස්සෙති.

ආපජ්ජමානො භික්ඛු ආපත්ති හොතීති යොජනා. තස්සා චාති එත්ථ ස්මාවචනස්ස ස්සාදෙසො කාතබ්බො. යථාති යෙනාකාරෙන, විනයකම්මාකාරෙනාති අත්ථො. යෙසූති යත්තකෙසු වත්ථූසු. උභයෙ එතෙ විභඞ්ගාති සම්බන්ධො. අස්සාති භික්ඛුස්ස. ආපත්තිවුට්ඨානපදස්සාති පදසද්දො කාරණත්ථො, භුම්මත්ථෙ සාමිවචනො ච හොතීති ආහ ‘‘ආපත්තිවුට්ඨානකාරණෙ’’ති. ‘‘කුසලො’’ති ඉමිනා ඡෙකො පණ්ඩිතො, කුච්ඡිතං පාපං විදති ජානාතීති කොවිදොති වචනත්ථෙන කොවිදො නාමාති දස්සෙති.

ආචරන්තො භික්ඛු ගච්ඡතීති යොජනා. ‘‘වත්ත’’න්ති ඉමිනා ඔසාරණං තන්ති එත්ථ තසද්දස්ස විසයං දස්සෙති. ‘‘යා’’ති ඉමිනා එතම්පීති එත්ථ එතසද්දස්ස අනියමනිද්දෙසභාවං දස්සෙති. සබ්බත්ථාති සබ්බස්මිං කොසම්බකක්ඛන්ධකෙ.

ඉති කොසම්බකක්ඛන්ධකවණ්ණනාය යොජනා සමත්තා.

ඉති සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

මහාවග්ගවණ්ණනාය

යොජනා සමත්තා.

ජාදිලඤ්ඡිතනාමෙන, නෙකානං වාචිතො මයා;

මහාවග්ගඛන්ධකස්ස, සමත්තො යොජනානයොති.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස