9. ඡත්තුපාහනවග්ගො

1. පඨමසික්ඛාපද-අත්ථයොජනා

1181. ඡත්තවග්ගස්ස පඨමෙ කද්දමාදීනීති චික්ඛල්ලාදීනි. ආදිසද්දෙන උදකාදීනි සඞ්ගණ්හාති. ගච්ඡාදීනීති ඛුද්දපාදපාදීනි. ආදිසද්දෙන අඤ්ඤානිපි ඡත්තං ධාරෙතුං අසක්කුණෙය්‍යානි සම්බාධට්ඨානානි සඞ්ගණ්හාතීති. පඨමං.

2. දුතියසික්ඛාපදං

1184. දුතියෙ යානෙනාති යන්ති ඉච්ඡිතට්ඨානං සුඛෙන ගච්ඡන්ති අනෙනාති යානන්ති. දුතියං.

3. තතියසික්ඛාපදං

1191. තතියෙ ‘‘විප්පකිරියිංසූ’’ති කිරියාපදස්ස කත්තුනා අවිනාභාවතො කත්තාරං දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘මණයො’’ති. මණයොති ච රතනානීති. තතියං.

4. චතුත්ථසික්ඛාපදං

1194. චතුත්ථෙ සීසූපගාදීසූති ආදිසද්දෙන ගීවූපගාදයො සඞ්ගණ්හාති. යං යන්ති අලඞ්කාරන්ති. චතුත්ථං.

5. පඤ්චමසික්ඛාපදං

1199. පඤ්චමෙ ගන්ධෙන චාති ගන්ධෙති අත්තනො වත්ථුං සූචෙති පකාසෙතීති ගන්ධො. වණ්ණකෙන චාති විලෙපනෙන ච. තඤ්හි වණ්ණයති ඡවිසොභං පකාසෙතීති වණ්ණකන්ති වුච්චති. චසද්දෙන සමාහාරද්වන්දවාක්‍යං දීපෙතීති. පඤ්චමං.

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදං

1202. ඡට්ඨෙ අනුත්තානවචනං නත්ථීති. ඡට්ඨං.

7. සත්තමසික්ඛාපදං

1208. සත්තමෙ උම්මද්දනෙති උප්පීළිත්වා මද්දනෙ. සංබාහනෙපීති පුනප්පුනං බාහනෙපීති. සත්තමං.

8-10. අට්ඨමාදිසික්ඛාපදං

1210. අට්ඨමාදීසු තීසු අනුත්තානවචනං නත්ථීති. අට්ඨමනවමදසමානි.

11. එකාදසමසික්ඛාපදං

1214. එකාදසමෙ අභිමුඛමෙවාති අභිමුඛෙ එව. මුඛස්ස හි අභි අභිමුඛන්ති වචනත්ථො කාතබ්බො, සත්තමියා අංකාරො. ඉමිනා පුරතොති එත්ථ තොපච්චයො භුම්මත්ථෙ හොතීති දස්සෙති. උපචාරන්ති ද්වාදසහත්ථූපචාරන්ති. එකාදසමං.

12. ද්වාදසමසික්ඛාපදං

1219. ද්වාදසමෙ ‘‘අනොකාසකත’’න්තිපදස්ස අයුත්තසමාසභාවඤ්ච විසෙසනපරපදබාහිරසමාසභාවඤ්ච දස්සෙතුං වුත්තං ‘‘අකතඔකාස’’න්ති. ඔකාසො න කතො යෙනාති අනොකාසකතො, භික්ඛු, තං. ‘‘අනියමෙත්වා’’ති ඉමිනා ‘‘අනොදිස්සා’’ති පදස්ස ත්වාපච්චයන්තභාවං දස්සෙතීති. ද්වාදසමං.

13. තෙරසමසික්ඛාපදං

1226. තෙරසමෙ උපචාරෙපීති අපරික්ඛිත්තස්ස ගාමස්ස පරික්ඛෙපාරහට්ඨානසඞ්ඛාතෙ උපචාරෙපි.

1227. ‘‘අච්ඡින්නචීවරිකායා’’ති සාමඤ්ඤතො වුත්තෙපි විසෙසොයෙවාධිප්පෙතොති ආහ ‘‘සඞ්කච්චිකචීවරමෙවා’’ති. සමන්තතො පුරිසානං දස්සනං කන්තීයති ඡින්දීයති එත්ථාති සඞ්කච්චි, අධක්ඛකඋබ්භනාභිට්ඨානං, සඞ්කච්චෙ නිවසිතබ්බන්ති සංකච්චිකං, තමෙව චීවරන්ති සඞ්කච්චිකචීවරන්ති. තෙරසමං.

ඡත්තුපාහනවග්ගො නවමො.

සබ්බානෙව සික්ඛාපදානීති සම්බන්ධො. තතොති තෙහි අට්ඨාසීතිසතසික්ඛාපදෙහි, අපනෙත්වාති සම්බන්ධො.

තත්‍රාති තෙසු ඛුද්දකෙසු. එත්ථාති දසසු සික්ඛාපදෙසූති.

භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ ඛුද්දකවණ්ණනාය

යොජනා සමත්තා.

5. පාටිදෙසනීයසික්ඛාපද-අත්ථයොජනා

ඛුද්දකානං අනන්තරා පාටිදෙසනීයා නාම අට්ඨ යෙ ධම්මා සඞ්ඛෙපෙනෙව සඞ්ගහං ආරූළ්හා සඞ්ගීතිකාරෙහි, තෙසං අට්ඨන්නං පාටිදෙසනීයනාමකානං ධම්මානං සඞ්ඛෙපෙනෙව එසා වණ්ණනා පවත්තතෙති යොජනා.

1228. යානි සබ්බිතෙලාදීනීති සම්බන්ධො. හීති විත්ථාරො. එත්ථාති අට්ඨසු පාටිදෙසනීයෙසු. පාළිවිනිමුත්තකෙසූති පාළිතො විනිමුත්තකෙසු. සබ්බෙසූති අඛිලෙසු සබ්බිතෙලාදීසූති.

භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ පාටිදෙසනීයවණ්ණනාය යොජනා සමත්තා.

පනාති පක්ඛන්තරජොතකො. යෙ ධම්මා උද්දිට්ඨාති සම්බන්ධො. තෙසන්ති පාටිදෙසනීයානං. පුන තෙසන්ති සෙඛියඅධිකරණසමථධම්මානං.

තන්ති අත්ථවිනිච්ඡයං, විදූ වදන්තීති සම්බන්ධො. යකාරො පදසන්ධිකරො. අයං පනෙත්ථ යොජනා – තෙසං පාටිදෙසනීයානං අනන්තරා යෙ ච සෙඛියා පඤ්චසත්තති යෙ ච ධම්මා, චසද්දො ලුත්තනිද්දිට්ඨො, අධිකරණව්හයා අධිකරණසමථනාමකා සත්ත යෙ ච ධම්මා භගවතා උද්දිට්ඨා, තෙසං සෙඛියඅධිකරණසමථධම්මානං යො අත්ථවිනිච්ඡයො විභඞ්ගෙ මයා වුත්තො, තාදිසමෙව තං අත්ථවිනිච්ඡයං භික්ඛුනීනං විභඞ්ගෙපි විදූ වදන්ති යස්මා, තස්මා තෙසං ධම්මානං සෙඛියඅධිකරණසමථධම්මානං යා අත්ථවණ්ණනා තත්ථ මහාවිභඞ්ගෙ විසුං මයා න වුත්තා. ඉමා අත්ථවණ්ණනා ඉධාපි භික්ඛුනීනං විභඞ්ගෙපි, පිසද්දො ලුත්තනිද්දිට්ඨො, මයා න වුත්තායෙවාති. නකාරො ද්වීසු කිරියාසු යොජෙතබ්බො.

‘‘සබ්බාසවපහං මග්ගං, පුඤ්ඤකම්මෙන චිමිනා;

උප්පාදෙත්වා සසන්තානෙ, සත්තා පස්සන්තු නිබ්බුති’’න්ති.

අයං ගාථා එතරහි පොත්ථකෙසු නත්ථි, ටීකාසු පන අත්ථි. තස්මා එවමෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා – ඉමිනා පුඤ්ඤකම්මෙන ච විභඞ්ගවණ්ණනාය කතෙන ඉමිනා පුඤ්ඤකම්මෙන ච අඤ්ඤෙන පුඤ්ඤකම්මෙන ච. චසද්දො හි අවුත්තසම්පිණ්ඩනත්ථො. සත්තා සබ්බෙ සත්තා සබ්බාසවපහං සබ්බෙසං ආසවානං විඝාතකං මග්ගං අරහත්තමග්ගං සසන්තානෙ අත්තනො නියකජ්ඣත්තෙ උප්පාදෙත්වා ජනෙත්වා නිබ්බුතිං ඛන්ධපරිනිබ්බානං ඤාණාලොචනෙන පස්සන්තූති.

ඉති සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

භික්ඛුනිවිභඞ්ගවණ්ණනාය

යොජනා සමත්තා.

ජාදිලඤ්ඡිතනාමෙන, නෙකානං වාචිතො මයා;

භික්ඛුනීනං විභඞ්ගස්ස, සමත්තො යොජනානයොති.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස