10. චූළපුණ්ණමසුත්තවණ්ණනා

91. තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති ආමෙඩිතවචනං බ්‍යාපනිච්ඡාවසෙන වුත්තන්ති ආහ – ‘‘යං යං දිස’’න්තිආදි. අනුවිලොකෙත්වාති එත්ථ අනුසද්දොපි බ්‍යාපනිච්ඡායමෙවාති අනු අනු විලොකෙත්වාති අත්ථො. තෙනෙවාහ – ‘‘තතො තතො විලොකෙත්වා’’ති. අසන්තො නීචො පුරිසොති අසප්පුරිසොති ආහ – ‘‘පාපපුරිසො ලාමකපුරිසො’’ති. සොති අසප්පුරිසො. තන්ති අසප්පුරිසං ජානිතුං න සක්කොති අසප්පුරිසධම්මානං යාථාවතො අජානනතො. පාපධම්මසමන්නාගතොති කායදුච්චරිතාදිඅසන්තුට්ඨිතාදිලාමකධම්මසමන්නාගතො. අසප්පුරිසෙ භත්ති එතස්සාති අසප්පුරිසභත්ති. තෙනාහ – ‘‘අසප්පුරිසසෙවනො’’ති. අසප්පුරිසධම්මො අසප්පුරිසො උත්තරපදලොපෙන, තෙසං චින්තනසීලොති අසප්පුරිසචින්තී. තෙනාහ ‘‘අසප්පුරිසචින්තාය චින්තකො’’ති, දුච්චින්තිතචින්තීති අත්ථො. අසප්පුරිසමන්තනන්ති අසාධුජනවිචාරං අසප්පුරිසවීමංසං. අසප්පුරිසවාචන්ති චතුබ්බිධං දුබ්භාසිතං. අසප්පුරිසකම්මං නාම තිවිධම්පි කායදුච්චරිතං. අසප්පුරිසදිට්ඨි නාම විසෙසතො දසවත්ථුකා මිච්ඡාදිට්ඨි, තාය සමන්නාගතො අසප්පුරිසදිට්ඨියා සමන්නාගතො, අසප්පුරිසදානං නාම අසක්කච්චදානාදි. සබ්බොපායමත්ථො පාළිතො එව විඤ්ඤායති.

‘‘පාණං හනිස්සාමී’’තිආදිකා චෙතනා කාමං පරබ්‍යාබාධායපි හොතියෙව, යථා පන සා අත්තනො බලවතරදුක්ඛත්ථාය හොති, තථා න පරස්සාති ඉමමත්ථං දස්සෙතුං, ‘‘අත්තනො දුක්ඛත්ථාය චින්තෙති’’ඉච්චෙව වුත්තො. යථා අසුකො අසුකන්තිආදීහි පාපකො පාපවිපාකෙකදෙසං බලවං ගරුතරං වා පච්චනුභොන්තොපි යථා පරො පච්චනුභොති, න තථා සයන්ති දස්සෙති. තෙනාහ ‘‘පරබ්‍යාබාධායා’’ති. ගහෙත්වාති පාපකිරියාය සහායභාවෙන ගහෙත්වා.

අසක්කච්චන්ති අනාදරං කත්වා. දෙය්‍යධම්මස්ස අසක්කරණං අප්පසන්නාකාරො, පුග්ගලස්ස අසක්කරණං අගරුකරණන්ති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො, ‘‘දෙය්‍යධම්මං න සක්කරොති නාමා’’තිආදිමාහ. අචිත්තීකත්වාති න චිත්තෙ කත්වා, න පූජෙත්වාති අත්ථො. පූජෙන්තො හි පූජෙතබ්බවත්ථුං චිත්තෙ ඨපෙති, තතො න බහි කරොති. චිත්තං වා අච්ඡරියං කත්වා පටිපත්ති චිත්තීකරණං, සම්භාවනකිරියා. තප්පටික්ඛෙපතො අචිත්තීකරණං, අසම්භාවනකිරියා. අපවිද්ධන්ති උච්ඡිට්ඨාදිඡඩ්ඩනීයධම්මං විය අවඛිත්තකං. තෙනාහ – ‘‘ඡඩ්ඩෙතුකාමො වියා’’තිආදි. රොගං පක්ඛිපන්තො වියාති රොගිකසරීරං ඔදනාදීහි පමජ්ජිත්වා වම්මිකෙ රොගං පක්ඛිපන්තො විය. අද්ධා ඉමස්ස දානස්ස ඵලං මමෙව ආගච්ඡතීති එවං යස්ස තථා දිට්ඨි අත්ථි, සො ආගමනදිට්ඨිකො, අයං පන න තාදිසොති ආහ ‘‘අනාගමනදිට්ඨිකො’’ති. තෙනාහ – ‘‘නො ඵලපාටිකඞ්ඛී හුත්වා දෙතී’’ති.

කාමඤ්චායං යථාවුත්තපුග්ගලො අසද්ධම්මාදීහි පාපධම්මෙහි සමන්නාගතො, තෙහි පන සබ්බෙහිපි මිච්ඡාදස්සනං මහාසාවජ්ජන්ති දස්සෙතුං, ‘‘තාය මිච්ඡාදිට්ඨියා නිරයෙ උපපජ්ජතී’’ති වුත්තං. වුත්තපටිපක්ඛනයෙනාති කණ්හපක්ඛෙ වුත්තස්ස අත්ථස්ස විපරියායෙන සුක්කපක්ඛෙ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ‘‘සදෙවකං ලොක’’න්තිආදීසු (පාරා. 1) දෙවසද්දො ඡකාමාවචරදෙවෙසු, එවමිධාති ආහ ‘‘ඡකාමාවචරදෙවා’’ති. තත්ථ බ්‍රහ්මානං විසුං ගහිතත්තා කාමාවචරදෙවග්ගහණන්ති චෙ? ඉධ දානඵලස්ස අධිප්පෙතත්තා කාමාවචරදෙවග්ගහණං, තත්ථාපි ඡකාමාවචරග්ගහණං දට්ඨබ්බං දෙවමහත්තතාදිවචනතො. තිණ්ණං කුලානං සම්පත්තීති ඛත්තියමහත්තාදීනං තිණ්ණං කුලානං සම්පත්ති, න කෙවලං කුලසම්පදා එව අධිප්පෙතා, අථ ඛො තත්ථ ආයුවණ්ණයසභොගඉස්සරියාදිසම්පදාපි අධිප්පෙතාති දට්ඨබ්බං උළාරස්ස දානමයපුඤ්ඤස්ස වසෙන තෙසම්පි සමිජ්ඣනතො. සුද්ධවට්ටවසෙනෙව කථිතං සුක්කපක්ඛෙපි සබ්බසො විවට්ටස්ස අනාමට්ඨත්තා. සද්ධාදයො හි ලොකියකුසලසම්භාරා එවෙත්ථ අධිප්පෙතාති. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

චූළපුණ්ණමසුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.

නිට්ඨිතා ච දෙවදහවග්ගවණ්ණනා.