8. නළකපානසුත්තවණ්ණනා

166. යත්ථ බොධිසත්තපමුඛො වානරො නළකෙන පානීයං පිවි, සා පොක්ඛරණී, තස්සාමන්තො භූමිප්පදෙසො, තත්ථ නිවිට්ඨගාමො ච ‘‘නළකපාන’’න්තෙව පඤ්ඤායිත්ථ, ඉධ පන ගාමො අධිප්පෙතොති ආහ ‘‘නළකපානෙති එවංනාමකෙ ගාමෙ’’ති. ඉදානි තමත්ථං ආගමනතො පට්ඨාය දස්සෙතුං ‘‘පුබ්බෙ කිරා’’ති ආරද්ධං. පඤ්ඤවාති ඉතිකත්තබ්බතාය පඤ්ඤාය පඤ්ඤවා.

ථූලදීඝබහුලභාවෙන මහතීහි දාඨිකාහි සමන්නාගතත්තා මහාදාඨිකො. ‘‘උදකරක්ඛසො අහ’’න්ති වත්වා වානරානං කඤ්චි අමුඤ්චිත්වා ‘‘සබ්බෙ තුම්හෙ මම හත්ථගතා’’ති දස්සෙන්තො ‘‘තුම්හෙ පන සබ්බෙ ඛාදිස්සාමී’’ති ආහ. ධමි…පෙ… පිවිංසූති බොධිසත්තෙන ගහිතනළො අනවසෙසො අබ්භන්තරෙ සබ්බසන්ධීනං නිබ්බාධෙන එකච්ඡිද්දො අහොසි. නෙව මං ත්වං වධිස්සසීති උදකරක්ඛස ත්වං වධිතුකාමොපි මම පුරිසථාමෙන න වධිස්සසි.

එවං පන වත්වා මහාසත්තො ‘‘අයං පාපො එත්ථ පානීයං පිවන්තෙ අඤ්ඤෙපි සත්තෙ මා බාධයිත්ථා’’ති කරුණායමානො ‘‘එත්ථ ජායන්තා නළා සබ්බෙ අපබ්බබන්ධා එකච්ඡිද්දාව හොන්තූ’’ති අධිට්ඨාය ගතො. තෙනාහ ‘‘තතො පට්ඨායා’’තිආදි.

167. අනුරුද්ධප්පමුඛා භික්ඛූ භගවතා ‘‘කච්චි තුම්හෙ අනුරුද්ධා’’ති පුච්ඡිතාති ථෙරො ‘‘තග්ඝ මයං, භන්තෙ’’ති ආහ.

සචෙ පබ්බජති, ජීවිතං ලභිස්සති, නො අඤ්ඤථාති රඤ්ඤා පබ්බජ්ජාය අභිනීතාති රාජාභිනීතා. චොරාභිනීතාති එත්ථාපි එසෙව නයො. චොරානං මූලං ඡින්දන්තො ‘‘කණ්ටකසොධනං කරිස්සාමී’’ති. ආජීවිකායාති ආජීවෙන ජීවිතවුත්තියා. ඉමෙසු පන අනුරුද්ධත්ථෙරාදීසු.

විවෙකන්ති පුබ්බකාලිකකිරියප්පධානං ‘‘අබ්‍යාපජ්ජං උපෙත’’න්තිආදීසු වියාති ආහ – ‘‘විවිච්චා’’ති, විවිච්චිත්වා විවිත්තො හුත්වා විනා හුත්වාති අත්ථො. පබ්බජිතකිච්චන්ති පබ්බජිතස්ස සාරුප්පකිච්චං. සමණකිච්චන්ති සමණභාවකරණකිච්චං. යදග්ගෙන හි පබ්බජිතකිච්චං කාතුං න සක්කොති තදග්ගෙන සමණභාවකරම්පි කිච්චං කාතුං න සක්කොති. තෙනාහ ‘‘සො යෙවා’’තිආදි.

168. අප්පටිසන්ධිකෙ තාව බ්‍යාකරොන්තො පවත්තීසු ඨානං අතීතොති කත්වා උපපත්තීසු බ්‍යාකරොති නාම තත්ථ පටිසන්ධියා අභාවකිත්තනතො. මහන්තතුට්ඨිනොති විපුලපමොදා.

169. ඉමස්සාති ‘‘අස්සා’’ති පදස්ස අත්ථවචනං. ඉමස්ස ඨිතස්ස ආයස්මතො සාමං දිට්ඨො වා හොති අනුස්සවසුතො වාති යොජනා. සමාධිපක්ඛිකා ධම්මා ධම්මාති අධිප්පෙතා, සමාධි පන එවංවිහාරීති එත්ථ විහාරසද්දෙන ගහිතො. එවංවිමුත්තාති එත්ථ පන විමුත්තිසද්දෙන ඵලවිමුත්ති ගහිතා. චරතොපීති සමථවිපස්සනාචාරෙන චරතොපි විහරන්තස්සපි. උපාසකඋපාසිකාඨානෙසු ලබ්භමානම්පි අරහත්තං අප්පකභාවතො පාළියං අනුද්ධටන්ති දට්ඨබ්බං. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව.

නළකපානසුත්තවණ්ණනාය ලීනත්ථප්පකාසනා සමත්තා.