යුත්තිහාරවණ්ණනා

සබ්බෙන සබ්බං ආඝාතාදීනං අකරණං තාදිභාවාය සංවත්තතීති යුජ්ජති ඉට්ඨානිට්ඨෙසු සමප්පවත්තිසබ්භාවතො. යස්මිං සන්තානෙ ආඝාතාදයො උප්පන්නා, තන්නිමිත්තකො අන්තරායො තස්සෙව සම්පත්තිවිබන්ධාය සංවත්තතීති යුජ්ජති. කස්මා? සන්තානන්තරෙසු අසඞ්කමනතො. චිත්තං අභිභවිත්වා උප්පන්නා ආඝාතාදයො සුභාසිතාදිසල්ලක්ඛණෙපි අසමත්ථතාය සංවත්තන්තීති යුජ්ජති සකොධලොභානං අන්ධතමසබ්භාවතො. පාණාතිපාතාදිදුස්සීල්‍යතො වෙරමණි සබ්බසත්තානං පාමොජ්ජපාසංසභාවාය සංවත්තතීති යුජ්ජති. සීලසම්පත්තියා හි මහතො කිත්තිසද්දස්ස අබ්භුග්ගමො හොතීති. ගම්භීරතාදිවිසෙසයුත්තෙන ගුණෙන තථාගතස්ස වණ්ණනා එකදෙසභූතාපි සකලසබ්බඤ්ඤුගුණග්ගහණාය සංවත්තතීති යුජ්ජති අනඤ්ඤසාධාරණත්තා. තජ්ජාඅයොනිසොමනසිකාරපරික්ඛතානි අධිගමතක්කනානි සස්සතවාදාදිඅභිනිවෙසාය සංවත්තන්තීති යුජ්ජති කප්පනාජාලස්ස අසමුග්ඝාටිතත්තා. වෙදනාදීනවානවබොධෙන වෙදනාය තණ්හා පවඩ්ඪතීති යුජ්ජති අස්සාදානුපස්සනාසබ්භාවතො. සති ච වෙදයිතරාගෙ තත්ථ අත්තත්තනියගාහො, සස්සතාදිගාහො ච විපරිඵන්දතීති යුජ්ජති කාරණස්ස සන්නිහිතත්තා. තණ්හාපච්චයා හි උපාදානං සස්සතාදිවාදෙ පඤ්ඤපෙන්තානං, තදනුච්ඡවිකං වා වෙදනං වෙදයන්තානං ඵස්සො හෙතූති යුජ්ජති විසයින්ද්‍රියවිඤ්ඤාණසඞ්ගතියා විනා තදභාවතො. ඡඵස්සායතනනිමිත්තවට්ටස්ස අනුපච්ඡෙදොති යුජ්ජති තත්ථ අවිජ්ජාතණ්හානං අප්පහීනත්තා. ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයාදිපජානනා සබ්බදිට්ඨිගතිකසඤ්ඤං අතිච්ච තිට්ඨතීති යුජ්ජති චතුසච්චපටිවෙධභාවතො. ඉමාහෙව ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨීහි සබ්බදිට්ඨිගතානං අන්තොජාලීකතභාවොති යුජ්ජති අකිරියවාදාදීනං ඉස්සරවාදාදීනඤ්ච තදන්තොගධත්තා. තථා චෙව සංවණ්ණිතං. උච්ඡින්නභවනෙත්තිකො තථාගතස්ස කායොති යුජ්ජති, යස්මා භගවා අභිනීහාරසම්පත්තියා චතූසු සතිපට්ඨානෙසු පතිට්ඨිතචිත්තො සත්තබොජ්ඣඞ්ගෙයෙව යථාභූතං භාවෙසි. කායස්ස භෙදා පරිනිබ්බුතං න දක්ඛන්තීති යුජ්ජති අනුපාදිසෙසනිබ්බානප්පත්තියං රූපාදීසු කස්සචිපි අනවසෙසතොති අයං යුත්තිහාරො.