පකරණනයවණ්ණනා

අයං පන පකරණනයෙන පාළියා අත්ථවණ්ණනා – සා පනායං අත්ථවණ්ණනා යස්මා දෙසනාය සමුට්ඨානප්පයොජනභාජනෙසු පිණ්ඩත්ථෙසු ච නිද්ධාරිතෙසු සුකරා හොති සුවිඤ්ඤෙය්‍යා ච, තස්මා සුත්තදෙසනාය සමුට්ඨානාදීනි පඨමං නිද්ධාරයිස්සාම. තත්ථ සමුට්ඨානං තාව වුත්තං ‘‘වණ්ණාවණ්ණභණන’’න්ති. අපිච නින්දාපසංසාසු විනෙය්‍යාඝාතානන්දාදිභාවානාපත්ති, තත්ථ ච ආදීනවදස්සනං සමුට්ඨානං. තථා නින්දාපසංසාසු පටිපජ්ජනක්කමස්ස, පසංසාවිසයස්ස ඛුද්දකාදිවසෙන අනෙකවිධස්ස සීලස්ස, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස සස්සතාදිදිට්ඨිට්ඨානෙසු තතුත්තරි ච අප්පටිහතචාරතාය, තථාගතස්ස ච කත්ථචි අපරියාපන්නතාය අනවබොධො සමුට්ඨානං.

වුත්තවිපරියායෙන පයොජනං වෙදිතබ්බං. විනෙය්‍යාඝාතානන්දාදිභාවාපත්ති ආදිකඤ්හි ඉමං දෙසනං පයොජෙතීති. තථා කුහනලපනාදිනානාවිධමිච්ඡාජීවවිද්ධංසනං, ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිජාලවිනිවෙඨනං, දිට්ඨිසීසෙන පච්චයාකාරවිභාවනං, ඡඵස්සායතනවසෙන චතුසච්චකම්මට්ඨානනිද්දෙසො, සබ්බදිට්ඨිගතානං අනවසෙසපරියාදානං, අත්තනො අනුපාදාපරිනිබ්බානදීපනඤ්ච පයොජනානි.

වණ්ණාවණ්ණනිමිත්තං අනුරොධවිරොධවන්තචිත්තා කුහනාදිවිවිධමිච්ඡාජීවනිරතා සස්සතාදිදිට්ඨිපඞ්කං නිමුග්ගා, සීලක්ඛන්ධාදීසු අපරිපූරකාරිතාය අනවබුද්ධගුණවිසෙසඤාණා විනෙය්‍යා ඉමිස්සා ධම්මදෙසනාය භාජනං.

පිණ්ඩත්ථා පන ආඝාතාදීනං අකරණීයතාවචනෙන පටිඤ්ඤානුරූපං සමණසඤ්ඤාය නියොජනං, ඛන්තිසොරච්චානුට්ඨානං, බ්‍රහ්මවිහාරභාවනානුයොගො, සද්ධාපඤ්ඤාසමායොගො, සතිසම්පජඤ්ඤාධිට්ඨානං, පටිසඞ්ඛානභාවනාබලසිද්ධි, පරියුට්ඨානානුසයප්පහානං, උභයහිතපටිපත්ති, ලොකධම්මෙහි අනුපලෙපො ච දස්සිතා හොන්ති. තථා පාණාතිපාතාදීහි පටිවිරතිවචනෙන සීලවිසුද්ධි දස්සිතා, තාය ච හිරොත්තප්පසම්පත්ති, මෙත්තාකරුණාසමඞ්ගිතා, වීතික්කමප්පහානං, තදඞ්ගපහානං, දුච්චරිතසංකිලෙසප්පහානං, විරතිත්තයසිද්ධි, පියමනාපගරුභාවනීයතානිප්ඵත්ති, ලාභසක්කාරසිලොකසමුදාගමො, සමථවිපස්සනානං අධිට්ඨානභාවො, අකුසලමූලතනුකරණං, කුසලමූලරොපනං, උභයානත්ථදූරීකරණං, පරිසාසු විසාරදතා, අප්පමාදවිහාරො,පරෙහි දුප්පධංසියතා, අවිප්පටිසාරාදිසමඞ්ගිතා ච දස්සිතා හොන්ති.

‘‘ගම්භීරා’’තිආදිවචනෙහි ගම්භීරධම්මවිභාවනං, අලබ්භනෙය්‍යපතිට්ඨතා, කප්පානං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙනාපි දුල්ලභපාතුභාවතා, සුඛුමෙනපි ඤාණෙන පච්චක්ඛතො පටිවිජ්ඣිතුං අසක්කුණෙය්‍යතා, ධම්මන්වයසඞ්ඛාතෙන අනුමානඤාණෙනාපි දුරධිගමනීයතා, පස්සද්ධසබ්බදරථතා, සන්තධම්මවිභාවනං, සොභනපරියොසානතා, අතිත්තිකරභාවො, පධානභාවප්පත්ති, යථාභූතඤාණගොචරතා, සුඛුමසභාවතා, මහාපඤ්ඤාවිභාවනා ච දස්සිතා හොන්ති. දිට්ඨිදීපකපදෙහි සමාසතො සස්සතුච්ඡෙදදිට්ඨියො පකාසිතාති ඔලීනතාතිධාවනවිභාවනං, උපායවිනිබද්ධනිද්දෙසො, මිච්ඡාභිනිවෙසකිත්තනං, කුම්මග්ගපටිපත්තියා පකාසනා, විපරියෙසග්ගාහපඤ්ඤාපනං, පරාමාසපරිග්ගහො, පුබ්බන්තාපරන්තානුදිට්ඨිපතිට්ඨාපනං, භවවිභවදිට්ඨිවිභාගො, තණ්හාවිජ්ජාපවත්ති, අන්තවානන්තවාදිට්ඨිනිද්දෙසො, අන්තද්වයාවතාරණං, ආසවොඝයොගකිලෙසගන්ථසංයොජනූපාදානවිසෙසවිභජ්ජනඤ්ච දස්සිතානි හොන්ති. තථා ‘‘වෙදනානං සමුදය’’න්තිආදිවචනෙහි චතුන්නං අරියසච්චානං අනුබොධපටිවෙධසිද්ධි, වික්ඛම්භනසමුච්ඡෙදප්පහානං, තණ්හාවිජ්ජාවිගමො, සද්ධම්මට්ඨිතිනිමිත්තපරිග්ගහො, ආගමාධිගමසම්පත්ති, උභයහිතපටිපත්ති, තිවිධපඤ්ඤාපරිග්ගහො, සතිසම්පජඤ්ඤානුට්ඨානං, සද්ධාපඤ්ඤාසමායොගො, සම්මාවීරියසමථානුයොජනං, සමථවිපස්සනානිප්ඵත්ති ච දස්සිතා හොන්ති.

‘‘අජානතං අපස්සත’’න්ති අවිජ්ජාසිද්ධි, ‘‘තණ්හාගතානං පරිතස්සිතවිප්ඵන්දිතන්ති තණ්හාසිද්ධි, තදුභයෙන ච නීවරණසංයොජනද්වයසිද්ධි, අනමතග්ගසංසාරවට්ටානුච්ඡෙදො, පුබ්බන්තාහරණඅපරන්තපටිසන්ධානානි, අතීතපච්චුප්පන්නකාලවසෙන හෙතුවිභාගො, අවිජ්ජාතණ්හානං අඤ්ඤමඤ්ඤානතිවත්තනට්ඨෙන අඤ්ඤමඤ්ඤූපකාරිතා, පඤ්ඤාවිමුත්තිචෙතොවිමුත්තීනං පටිපක්ඛනිද්දෙසො ච දස්සිතා හොන්ති. ‘‘තදපි ඵස්සපච්චයා’’ති සස්සතාදිපඤ්ඤාපනස්ස පච්චයාධීනවුත්තිතාකථනෙන ධම්මානං නිච්චතාපටිසෙධො, අනිච්චතාපතිට්ඨාපනං, පරමත්ථතො කාරකාදිපටික්ඛෙපො, එවංධම්මතාදිනිද්දෙසො, සුඤ්ඤතාපකාසනං, සමත්තනියාමපච්චයලක්ඛණවිභාවනඤ්ච දස්සිතානි හොන්ති.

‘‘උච්ඡින්නභවනෙත්තිකො’’තිආදිනා භගවතො පහානසම්පත්ති, විජ්ජාධිමුත්ති, වසීභාවො, සික්ඛත්තයනිප්ඵත්ති, නිබ්බානධාතුද්වයවිභාගො, චතුරධිට්ඨානපරිපූරණං, භවයොනිආදීසු අපරියාපන්නතා ච දස්සිතා හොන්ති. සකලෙන පන සුත්තපදෙන ඉට්ඨානිට්ඨෙසු භගවතො තාදිභාවො, තත්ථ ච පරෙසං පතිට්ඨාපනං, කුසලධම්මානං ආදිභූතධම්මද්වයස්ස නිද්දෙසො, සික්ඛත්තයූපදෙසො, අත්තන්තපාදිපුග්ගලචතුක්කසිද්ධි, කණ්හාකණ්හවිපාකාදිකම්මචතුක්කවිභාගො, චතුරප්පමඤ්ඤාවිසයනිද්දෙසො, සමුදයාදිපඤ්චකස්ස යථාභූතාවබොධො, ඡසාරණීයධම්මවිභාවනා, දසනාථකරධම්මපතිට්ඨාපන්ති එවමාදයො නිද්ධාරෙතබ්බා.