7. සත්තකනිද්දෙසවණ්ණනා

806. ඡබ්බිධම්පි පච්චවෙක්ඛණඤාණන්ති ‘‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණන්ති ඤාණ’’න්තිආදිනා (විභ. 806) වුත්තං පටිච්චසමුප්පාදඞ්ගානං පච්චවෙක්ඛණවසෙන පවත්තඤාණං. සහ ගහෙත්වාති එකජ්ඣං ගහෙත්වා විපස්සනාරම්මණභාවසාමඤ්ඤෙන එකත්තෙන ගහෙත්වා. සඞ්ඛිපිත්වා වුත්තෙනාති පුබ්බෙ ඡධා වුත්තං විය දස්සිතං ධම්මට්ඨිතිඤාණන්ති එවං සඞ්ඛිපිත්වා වුත්තෙන. ‘‘ඛයධම්ම’’න්තිආදිනා පකාරෙන දස්සනන්ති සම්බන්ධො. පවත්තඤාණස්සාති ‘‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’න්තිආදිනා පවත්තස්ස ඤාණස්ස, පවත්තෙ වා සංසාරවට්ටෙ ඤාණස්ස. ඤාණාරම්මණා විපස්සනා ඤාණවිපස්සනා. විපස්සනාති ච ‘‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’න්තිආදිනා පච්චයපච්චයුප්පන්නධම්මෙ විභාගෙන දස්සනතො ධම්මට්ඨිතිඤාණං ඉධාධිප්පෙතං. තස්ස ඛයධම්මතාදිජානනං පටිවිපස්සනා. තෙනාහ ‘‘විපස්සනාපටිවිපස්සනාදස්සනමත්ත’’න්ති.

එවමෙත්ථ අට්ඨකථාධිප්පායවසෙන පාළියා අත්ථං දස්සෙත්වා ඉදානි අත්තනො අධිප්පායවසෙන දස්සෙතුං ‘‘පාළියං පනා’’තිආදිමාහ. සබ්බත්ථාති අද්ධත්තයෙ පච්චයවිසෙසෙන පච්චයුප්පන්නවිසෙසනිද්ධාරණෙ. ඤාණවචනෙනාති ‘‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’න්තිආදිනා ඤාණස්ස ගහණෙන. අඞ්ගානන්ති සත්තසත්තතියා අඞ්ගානං. ඉතිසද්දෙනාති ‘‘නිරොධධම්ම’’න්ති එත්ථ වුත්තඉතිසද්දෙන. පකාසෙත්වාති ඤාණස්ස පවත්තිආකාරං ජොතෙත්වා. තෙන ධම්මට්ඨිතිඤාණතො අඤ්ඤංයෙව පරියොසානෙ වුත්තං ඤාණන්ති දස්සෙති. තෙනාහ ‘‘විපස්සනාඤාණං සත්තමං ඤාණ’’න්ති. අයමෙව චෙත්ථ අත්ථො යුත්තොති දස්සෙන්තො ‘‘න හී’’තිආදිමාහ. තත්ථ ‘‘තම්පි ඤාණන්ති සම්බන්ධො න හොතී’’ති එවං සම්බන්ධො න යුත්තො අඞ්ගන්තරභාවස්ස අවිභාවනතොති අත්ථො. තෙන වුත්තං ‘‘තංඤාණ…පෙ… අනධිප්පෙතත්තා’’ති. න හි විසුං විසුං වුත්තමෙව එකජ්ඣං වචනමත්තෙන අත්ථන්තරං හොතීති. ‘‘ඛයධම්මං…පෙ… චා’’ති ඉමිනා පුරිමස්මිං පක්ඛෙ උපචයෙන දොසමාහ.

සත්තකනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.