2. උප්පත්තානුප්පත්තිවාරවණ්ණනා

991. කාමධාතුසම්භූතානඤ්චාති ඉද්ධියා රූපධාතුගතානං කාමාවචරසත්තානඤ්චාති අත්ථො. ඝානායතනාදීනං අභාවෙනාති එත්ථ යදි තදභාවෙන ගන්ධායතනාදීනි ආයතනාදිකිච්චං න කරොන්ති, අසඤ්ඤසත්තෙසු චක්ඛායතනස්ස අභාවෙන රූපායතනං ආයතනාදිකිච්චං න කරෙය්‍ය. තතො ‘‘අසඤ්ඤසත්තානං දෙවානං උපපත්තික්ඛණෙ ද්වායතනානි පාතුභවන්තී’’තිආදිවචනං න වත්තබ්බං සියා. කාමාවචරාදිඔකාසා තත්ථ උප්පජ්ජමානසත්තානං, තත්ථ පරියාපන්නධම්මානං වා අධිට්ඨානභාවෙන ‘‘ධාතූ’’ති වුච්චන්ති, තථා යෙසු කාමාවචරාදිසත්තනිකායෙසු කාමාවචරාදිසත්තා උප්පජ්ජන්ති, තෙසං සත්තානං උප්පත්ති එත්ථාති සත්තුප්පත්තීති වුච්චමානා තෙ සත්තනිකායා ච, න පනෙත්ථ අපරියාපන්නොකාසො අපරියාපන්නසත්තනිකායො ච අත්ථි, යො ‘‘ධාතූ’’ති වුච්චෙය්‍යාති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘ඔකාසවසෙන වා සත්තුප්පත්තිවසෙන වා අපරියාපන්නධාතු නාම නත්ථී’’ති ආහ. සත්තුප්පත්තිවසෙනාති ඉමිනා වා ඔකාසසත්තලොකද්වයං සහ ගහෙත්වා තාදිසාය අපරියාපන්නධාතුයා අභාවං දස්සෙති, සත්තභාවෙන වා උප්පත්ති සත්තුප්පත්ති, සත්තාවාසවසෙන තංතංභවවසෙන උප්පජ්ජමානා උපාදින්නකක්ඛන්ධා තංතංපරියාපන්නානං සදිසාධිට්ඨානභාවෙන ධාතූති වුච්චන්තීති එවං අපරියාපන්නධාතු නත්ථීති අත්ථො.