18. මග්ගපච්චයනිද්දෙසවණ්ණනා

18. පඤ්ඤා විතක්කො සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවා වීරියං සති සමාධි මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාවාචාකම්මන්තාජීවාති ඉමානි ද්වාදසඞ්ගානීති එත්ථ දුවිධම්පි සඞ්කප්පං වීරියං සමාධිඤ්ච විතක්කවීරියසමාධිවචනෙහි සඞ්ගණ්හිත්වා ‘‘අයමෙව ඛො, ආවුසො, අට්ඨඞ්ගිකො මිච්ඡාමග්ගො අබ්‍රහ්මචරියං. සෙය්‍යථිදං – මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාසමාධී’’තිආදීහි (සං. නි. 5.18) සුත්තවචනෙහි මිච්ඡාවාචාකම්මන්තාජීවෙසුපි මග්ගඞ්ගවොහාරසිද්ධිතො තෙහි සහ ද්වාදසඞ්ගානි ඉධ ලබ්භමානානි ච අලබ්භමානානි ච මග්ගඞ්ගවචනසාමඤ්ඤෙන සඞ්ගණ්හිත්වා වුත්තානි. එවඤ්හි සුත්තන්තවොහාරොපි දස්සිතො හොති, එවං පන දස්සෙන්තෙන ‘‘මග්ගපච්චයනිද්දෙසෙ මග්ගඞ්ගානී’’ති එවං උද්ධරිත්වා තස්ස පාඨගතස්ස මග්ගඞ්ගසද්දස්ස අත්ථභාවෙන ඉමානි ද්වාදසඞ්ගානි න දස්සෙතබ්බානි. න හි පාළියං මග්ගඞ්ගසද්දස්ස මිච්ඡාවාචාකම්මන්තාජීවොති අත්ථො වත්තබ්බො. තෙහි සම්මාවාචාදීහි පටිපක්ඛා චෙතනාධම්මා තප්පටිපක්ඛභාවතොයෙව ‘‘මිච්ඡාමග්ගඞ්ගානී’’ති සුත්තෙ වුත්තානි, න පන මග්ගපච්චයභාවෙන. මග්ගඞ්ගානි මග්ගපච්චයභූතානි ච ඉධ පාළියං ‘‘මග්ගඞ්ගානී’’ති වුත්තානි, න ච අඤ්ඤං උද්ධරිත්වා අඤ්ඤස්ස අත්ථො වත්තබ්බො. පරියායනිප්පරියායමග්ගඞ්ගදස්සනත්ථං පන ඉච්ඡන්තෙන පාළිගතමග්ගඞ්ගසද්දපතිරූපකො අඤ්ඤො මග්ගඞ්ගසද්දො උභයපදත්ථො උද්ධරිතබ්බො යථා ‘‘අධිකරණං නාම චත්තාරි අධිකරණානී’’ති (පාරා. 386, 405). ඉධ පන ‘‘මග්ගපච්චයනිද්දෙසෙ මග්ගඞ්ගානී’’ති පාළිගතොයෙව මග්ගඞ්ගසද්දො උද්ධටො, න ච අත්ථුද්ධරණවසෙන දස්සෙත්වා අධිප්පෙතත්ථනියමනං කතං, තස්මා පාළියං මග්ගඞ්ගසද්දස්ස මිච්ඡාවාචාදීනං අත්ථභාවො මා හොතූති ‘‘සම්මාදිට්ඨිසඞ්කප්පවාචාකම්මන්තාජීවවායාමසතිසමාධිමිච්ඡාදිට්ඨිසඞ්කප්පවායාමසමාධයොති ඉමානි ද්වාදසඞ්ගානී’’ති පඨන්ති. නනු එවං ‘‘අහෙතුකචිත්තුප්පාදවජ්ජෙසූ’’ති න වත්තබ්බං. න හි තෙසු සම්මාදිට්ඨිආදයො යථාවුත්තා සන්ති, යෙ වජ්ජෙතබ්බා සියුන්ති? න, උප්පත්තිට්ඨානනියමනත්ථත්තා. අහෙතුකචිත්තුප්පාදවජ්ජෙස්වෙව එතානි උප්පජ්ජන්ති, නාහෙතුකචිත්තුප්පාදෙසු. තත්ථුප්පන්නානි ද්වාදසඞ්ගානීති අයඤ්හෙත්ථ අත්ථො.

මග්ගපච්චයනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.