7. ධාතුවාරවණ්ණනා

332-340. ධාතුවාරෙ සන්තානං අනුගතා හුත්වා සයන්තීති යස්මිං සන්තානෙ අප්පහීනා, තංසන්තානෙ අප්පහීනභාවෙන අනුගන්ත්වා උප්පත්තිඅරහභාවෙන සයන්තීති අත්ථො. උප්පත්තිරහතා එව හි අනුරූපං කාරණං ලභිත්වා උප්පජ්ජන්තීති ඉධාපි යුත්තාති. එත්ථ ච න කාමධාතුආදීනි ඡ පටිනිසෙධවචනානි ධාතුවිසෙසනිද්ධාරණානි න හොන්තීති ‘‘න කාමධාතුයා චුතස්ස න කාමධාතුං උපපජ්ජන්තස්සා’’තිආදිම්හි වුච්චමානෙ ඉමං නාම උපපජ්ජන්තස්සාති න විඤ්ඤායෙය්‍ය, තස්මා තංමූලිකාසු යොජනාසු ‘‘න කාමධාතුයා චුතස්ස කාමධාතුං රූපධාතුං අරූපධාතුං උපපජ්ජන්තස්සා’’ති පඨමං යොජෙත්වා පුන අනුක්කමෙන ‘‘න කාමධාතුං උපපජ්ජන්තස්සා’’තිආදිකා යොජනා කතා. එවඤ්හි න කාමධාතුආදිපදෙහි යථාවුත්තධාතුයොයෙව ගහිතා, න කඤ්චීති විඤ්ඤායති. යථා අනුසයවාරෙ ‘‘අනුසෙන්තීති පදස්ස උප්පජ්ජන්තීති අත්ථො ගහිතො’’ති වුත්තං, තත්ථාපි උප්පජ්ජමානමෙව සන්ධාය උප්පජ්ජන්තීති ගහෙතුං න සක්කා ‘‘යස්ස කාමරාගානුසයො අනුසෙති, තස්ස පටිඝානුසයො අනුසෙතීති? ආමන්තා’’තිආදිවචනතො. අථාපි අප්පහීනතං සන්ධාය උප්පජ්ජන්තීති අත්ථො තත්ථ ගහිතො, ඉධාපි සො න න යුජ්ජතීති. භඞ්ගාති භඤ්ජිතබ්බා, ද්විධා කාතබ්බාති අත්ථො. නනු න කොචි අනුසයො යත්ථ උප්පජ්ජන්තස්ස අනුසෙති නානුසෙති චාති ද්විධා කාතබ්බා, තත්ථෙව කස්මා ‘‘කති අනුසයා භඞ්ගා? අනුසයා භඞ්ගා නත්ථී’’ති පුච්ඡාවිස්සජ්ජනානි කතානි. න හි පකාරන්තරාභාවෙ සංසයො යුත්තොති? න න යුත්තො, ‘‘අනුසයා භඞ්ගා නත්ථී’’ති අවුත්තෙ භඞ්ගාභාවස්ස අවිඤ්ඤාතත්තාති.

ධාතුවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

අනුසයයමකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.