1. පඨමො පරිච්ඡෙදො

රූපසඞ්ඛෙපො

3. සච්චානි පරමත්ථඤ්ච, සම්මුතිඤ්චාති ද්වෙ තහිං;

ථද්ධභාවාදිනා ඤෙය්‍යං, සච්චං තං පරමත්ථකං.

4. සන්නිවෙසවිසෙසාදිඤෙය්‍යං සම්මුති තං ද්වයං;

භාවසඞ්කෙතසිද්ධීනං, තථත්තා සච්චමීරිතං.

5. පරමත්ථො සනිබ්බානපඤ්චක්ඛන්ධෙත්ථ රාසිතො;

ඛන්ධත්ථො ච සමාසෙත්වා, වුත්තොතීතාදිභෙදනං.

6. වෙදනාදීසුපෙකස්මිං, ඛන්ධසද්දො තු රුළ්හියා;

සමුද්දාදෙකදෙසෙ තු, සමුද්දාදිරවො යථා.

7. තත්ථ සීතාදිරුප්පත්තා, රූපං භ්වාපානලානිලං;

භූතං කථිනදවතාපචනීරණභාවකං.

8. චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච, ජිව්හා කායො පභා රවො;

ගන්ධො රසොජා ඉත්ථී ච, පුමා වත්ථු ච ජීවිතං.

9. ඛං ජාති ජරතා භඞ්ගො, රූපස්ස ලහුතා තථා;

මුදුකම්මඤ්ඤතා කායවචීවිඤ්ඤත්ති භූතිකං.

10. චක්ඛාදී දට්ඨුකාමාදිහෙතුකම්මජභූතිකා;

පසාදා රූපසද්දාදී, චක්ඛුඤාණාදිගොචරා.

11. ඔජා හි යාපනා ඉත්ථිපුමලිඞ්ගාදිහෙතුකං;

භාවද්වයං තු කායංව, බ්‍යාපි නො සහවුත්තිකං.

12. නිස්සයං වත්ථු ධාතූනං, ද්වින්නං කම්මජපාලනං;

ජීවිතං උප්පලාදීනං, උදකංව ඨිතික්ඛණෙ.

13. ඛං රූපානං පරිච්ඡෙදො, ජාතිආදිත්තයං පන;

රූපනිබ්බත්ති පාකො ච, භෙදො චෙව යථාක්කමං.

14. ලහුතාදිත්තයං තං හි, රූපානං කමතො සියා;

අදන්ධථද්ධතා චාපි, කායකම්මානුකූලතා.

15. අභික්කමාදිජනකචිත්තජස්සානිලස්ස හි;

විකාරො කායවිඤ්ඤත්ති, රූපත්ථම්භාදිකාරණං.

16. වචීභෙදකචිත්තෙන, භූතභූමිවිකාරතා;

වචීවිඤ්ඤත්තුපාදින්නඝට්ටනස්සෙව කාරණං.

17. රූපමබ්‍යාකතං සබ්බං, විප්පයුත්තමහෙතුකං;

අනාලම්බං පරිත්තාදි, ඉති එකවිධං නයෙ.

18. අජ්ඣත්තිකානි චක්ඛාදී, පඤ්චෙතෙව පසාදකා;

වත්ථුනා වත්ථු තානෙව, ද්වාරා විඤ්ඤත්තිභී සහ.

19. සෙසං බාවීසති චෙකවීස වීසති බාහිරං;

අප්පසාදමවත්ථුං ච, අද්වාරඤ්ච යථාක්කමං.

20. පසාදා පඤ්ච භාවායු, ඉන්ද්‍රියනින්ද්‍රියෙතරං;

විනාපං ආදිතො යාව, රසා ථූලං න චෙතරං.

21. අට්ඨකං අවිනිබ්භොගං, වණ්ණගන්ධරසොජකං;

භූතං තං තු විනිබ්භොගමිතරන්ති විනිද්දිසෙ.

22. අට්ඨාරසාදිතො රූපා, නිප්ඵන්නං තු න චෙතරං;

ඵොට්ඨබ්බමාපවජ්ජං තු, භූතං කාමෙ න චෙතරං.

23. සෙක්ඛසප්පටිඝාසෙක්ඛපටිඝං ද්වයවජ්ජිතං;

වණ්ණං තදිතරං ථූලං, සුඛුමඤ්චෙති තං තිධා.

24. කම්මජාකම්මජංනෙවකම්මාකම්මජතො තිධා;

චිත්තොජඋතුජාදීනං, වසෙනාපි තිධා තථා.

25. දිට්ඨං සුතං මුතඤ්චාපි, විඤ්ඤාතං වත චෙතසා;

එකමෙකඤ්ච පඤ්චාපි, වීසති ච කමා සියුං.

26. හදයං වත්ථු විඤ්ඤත්ති, ද්වාරං චක්ඛාදිපඤ්චකං;

වත්ථු ද්වාරඤ්ච සෙසානි, වත්ථු ද්වාරඤ්ච නො සියා.

27. නිප්ඵන්නං රූපරූපං ඛං, පරිච්ඡෙදොථ ලක්ඛණං;

ජාතිආදිත්තයං රූපං, විකාරො ලහුතාදිකං.

28. යථා සඞ්ඛතධම්මානං, ලක්ඛණං සඞ්ඛතං තථා;

පරිච්ඡෙදාදිකං රූපං, තජ්ජාතිමනතික්කමා.

29. කම්මචිත්තානලාහාරපච්චයානං වසෙනිධ;

ඤෙය්‍යා පවත්ති රූපස්ස, පිණ්ඩානඤ්ච වසා කථං.

30. කම්මජං සෙන්ද්‍රියං වත්ථු, විඤ්ඤත්ති චිත්තජා රවො;

චිත්තග්ගිජො ලහුතාදිත්තයං චිත්තානලන්නජං.

31. අට්ඨකං ජාති චාකාසො, චතුජා ජරතා ඛයං;

කුතොචි නෙව ජාතං තප්පාකභෙදං හි තං ද්වයං.

32. ජාතියාපි න ජාතත්තං, කුතොචිට්ඨකථානයා;

ලක්ඛණාභාවතො තස්සා, සති තස්මිං න නිට්ඨිති.

33. කම්මචිත්තානලන්නෙහි, පිණ්ඩා නව ච සත්ත ච;

චත්තාරො ද්වෙ ච විඤ්ඤෙය්‍යා, සජීවෙ ද්වෙ අජීවකෙ.

34. අට්ඨකං ජීවිතෙනායුනවකං භාවවත්ථුනා;

චක්ඛාදී පඤ්ච දසකා, කලාපා නව කම්මජා.

35. සුද්ධට්ඨවිඤ්ඤත්තියුත්තනවකොපි ච දසකො;

සුද්ධසද්දෙන නවකො, ලහුතාදිදසෙකකො.

36. විඤ්ඤත්තිලහුතාදීහි, පුන ද්වාදස තෙරස;

චිත්තජා ඉති විඤ්ඤෙය්‍යා, කලාපා සත්ත වා ඡ වා.

37. සුද්ධට්ඨං සද්දනවකං, ලහුතාදිදසෙකකං;

සද්දෙනලහුතාදීහි, චතුරොතුජකණ්ණිකා.

38. සුද්ධට්ඨලහුතාදීහි, අන්නජා ද්වෙතිමෙ නව;

සත්ත චත්තාරි ද්වෙ චෙති, කලාපා වීසතී ද්විභි.

39. තයට්ඨකා ච චත්තාරො, නවකා දසකා නව;

තයො ද්වෙකො ච එකෙන, දස ද්වීහි ච තීහි ච.

40. චතුන්නම්පි ච ධාතූනං, අධිකංසවසෙනිධ;

රූපභෙදොථ විඤ්ඤෙය්‍යො, කම්මචිත්තානලන්නජො.

41. කෙසාදිමත්ථලුඞ්ගන්තා, පථවංසාති වීසති;

පිත්තාදිමුත්තකන්තා තෙ, ජලංසා ද්වාදසීරිතා.

42. යෙන සන්තප්පනං යෙන, ජීරණං දහනං තථා;

යෙනසිතාදිපාකොති, චතුරංසානලාධිකා.

43. උද්ධාධොගමකුච්ඡිට්ඨා, කොට්ඨාසෙය්‍යඞ්ගසාරි ච;

අස්සාසොති ච විඤ්ඤෙය්‍යා, ඡළංසා වායුනිස්සිතා.

44. පුබ්බමුත්තකරීසඤ්චුදරියං චතුරොතුජා;

කම්මා පාචග්ගි චිත්තම්හා-ස්සාසොති ඡපි එකජා.

45. සෙදසිඞ්ඝානිකස්සු ච, ඛෙළො චිත්තොතුසම්භවා;

ද්විජා ද්වත්තිංස කොට්ඨාසා, සෙසා එව චතුබ්භවා.

46. එකජෙස්වාදිචතූසු, උතුජා චතුරට්ඨකා;

ජීවීතනවකො පාචෙස්සාසෙ චිත්තභවට්ඨකො.

47. ද්විජෙසු මනතෙජෙහි, ද්වෙ ද්වෙ හොන්ති පනට්ඨකා;

සෙසතෙජානිලංසෙසු, එකෙකම්හි තයො තයො.

48. අට්ඨකොජමනග්ගීහි, හොන්ති අට්ඨසු කම්මතො;

අට්ඨායුනවකා එවං, ඉමෙ අට්ඨ චතුබ්භවා.

49. චතුවීසෙසු සෙසෙසු, චතුජෙසුට්ඨකා තයො;

එකෙකම්හි ච විඤ්ඤෙය්‍යා, පිණ්ඩා චිත්තානලන්නජා.

50. කම්මජා කායභාවව්හා, දසකාපි සියුං තහිං;

චතුවීසෙසු අංසෙසු, එකෙකම්හි දුවෙ දුවෙ.

51. පඤ්චාපි චක්ඛුසොතාදී, පදෙසදසකා පුන;

නවකා සද්දසඞ්ඛාතා, ද්වෙතිච්චෙවං කලාපතො.

52. තෙපඤ්ඤාස දසෙකඤ්ච, නවුත්තරසතානි ච;

දසකා නවකා චෙව, අට්ඨකා ච සියුං කමා.

53. සෙකපඤ්චසතං කායෙ, සහස්සං තං පවත්තති;

පරිපුණ්ණින්ද්‍රියෙ රූපං, නිප්ඵන්නං ධාතුභෙදතො.

54. චිත්තුප්පාදෙ සියුං රූප-හෙතූ කම්මාදයො පන;

ඨිති න පාඨෙ චිත්තස්ස, න භඞ්ගෙ රූපසම්භවො.

55. ‘‘අඤ්ඤථත්තං ඨිතස්සා’’ති, වුත්තත්තාව ඨිතික්ඛණං;

අත්ථීති චෙ පබන්ධෙන, ඨිති තත්ථ පවුච්චති.

56. අථ වා තික්ඛණෙ කම්මං, චිත්තමත්තුදයක්ඛණෙ;

උතුඔජාත්තනො ඨානෙ, රූපහෙතූ භවන්ති හි.

57. සෙය්‍යස්සාදික්ඛණෙ කාය-

භාවවත්ථුවසා තයො;

දසකා හොන්තිභාවිස්ස,

විනා භාවං දුවෙ සියුං.

58. තතො පරඤ්ච කම්මග්ගිචිත්තජා තෙ ච පිණ්ඩිකා;

අට්ඨකා ච දුවෙ පුබ්බෙ, වුත්තවුත්තක්ඛණෙ වදෙ.

59. කාලෙනාහාරජං හොති, චක්ඛාදිදසකානි ච;

චතුපච්චයතො රූපං, සම්පිණ්ඩෙවං පවත්තති.

60. තං සත්තරසචිත්තායු, විනා විඤ්ඤත්තිලක්ඛණං;

සන්තතාමරණා රූපං, ජරාදිඵලමාවහං.

61. භඞ්ගා සත්තරසුප්පාදෙ, ජායතෙ කම්මජං න තං;

තදුද්ධං ජායතෙ තස්මා, තක්ඛයා මරණං භවෙ.

62. ආයුකම්මුභයෙසං වා, ඛයෙන මරණං භවෙ;

උපක්කමෙන වා කෙසඤ්චුපච්ඡෙදකකම්මුනා.

63. ඔපපාතිකභාවිස්ස, දසකා සත්ත කම්මජා;

කාමෙ ආදො භවන්තග්ගිජාහි පුබ්බෙව භූයතෙ.

64. ආදිකප්පනරානඤ්ච, අපායෙ අන්ධකස්ස ච;

බධිරස්සාපි ආදො ඡ, පුබ්බෙවෙතරජා සියුං.

65. තත්ථෙවන්ධබධිරස්ස, පඤ්ච හොන්ති අභාවිනො;

යුත්තියා ඉධ විඤ්ඤෙය්‍යා, පඤ්ච වා චතුරොපි වා.

66. චක්ඛාදිත්තයහීනස්ස, චතුරොව භවන්තිති;

වුත්තං උපපරික්ඛිත්වා, ගහෙතබ්බං විජානතා.

67. රූපෙ ජීවිතඡක්කඤ්ච, චක්ඛාදිසත්තකත්තයං;

පඤ්ච ඡ උතුචිත්තෙහි, පඤ්ච ඡාසඤ්ඤිනං භවෙ.

68. පඤ්චධාත්වාදිනියමා, පාඨෙ ගන්ධරසොජනං;

නුප්පත්ති තත්ථ භූතානං, අඵොට්ඨබ්බපවත්තිනං.

69. ථද්ධුණ්හීරණභාවොව, නත්ථි ධාත්වාදිකිච්චතො;

අඤ්ඤං ගන්ධාදීනං තෙසං, තක්කිච්චෙනොපලද්ධිතො.

70. රූපෙ සප්පටිඝත්තාදි, තත්ථ රුප්පනතා විය;

ඝට්ටනඤ්ච රවුප්පාදස්සඤ්ඤත්ථස්සෙව හෙතුතා.

71. ඉච්ඡිතබ්බමිමෙකන්තමෙවං පාඨාවිරොධතො;

අථ වා තෙහි විඤ්ඤෙය්‍යං, දසකං නවකට්ඨකං.

72. සබ්බං කාමභවෙ රූපං, රූපෙ එකූනවීසති;

අසඤ්ඤීනං දස ගන්ධරසොජාහි ච බ්‍රහ්මුනං.

ඉති සච්චසඞ්ඛෙපෙ රූපසඞ්ඛෙපො නාම

පඨමො පරිච්ඡෙදො.