3. මිච්ඡත්තවග්ගො

1. මිච්ඡත්තසුත්තං

21. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘මිච්ඡත්තඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, සම්මත්තඤ්ච. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡත්තං? සෙය්‍යථිදං – මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාසමාධි. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, මිච්ඡත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මත්තං? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සම්මත්ත’’න්ති. පඨමං.

2. අකුසලධම්මසුත්තං

22. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අකුසලෙ ච ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි, කුසලෙ ච ධම්මෙ. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, අකුසලා ධම්මා? සෙය්‍යථිදං – මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාසමාධි. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, අකුසලා ධම්මා. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, කුසලා ධම්මා? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, කුසලා ධම්මා’’ති. දුතියං.

3. පඨමපටිපදාසුත්තං

23. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘මිච්ඡාපටිපදඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, සම්මාපටිපදඤ්ච. තං සුණාථ. කතමා ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපදා? සෙය්‍යථිදං – මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපදා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාපටිපදා? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සම්මාපටිපදා’’ති. තතියං.

4. දුතියපටිපදාසුත්තං

24. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘ගිහිනො වාහං, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතස්ස වා මිච්ඡාපටිපදං න වණ්ණෙමි. ගිහි වා, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතො වා මිච්ඡාපටිපන්නො මිච්ඡාපටිපත්තාධිකරණහෙතු නාරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං’’.

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපදා? සෙය්‍යථිදං – මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපදා. ගිහිනො වාහං, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතස්ස වා මිච්ඡාපටිපදං න වණ්ණෙමි. ගිහි වා, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතො වා මිච්ඡාපටිපන්නො මිච්ඡාපටිපත්තාධිකරණහෙතු නාරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.

‘‘ගිහිනො වාහං, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතස්ස වා සම්මාපටිපදං වණ්ණෙමි. ගිහි වා, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතො වා සම්මාපටිපන්නො සම්මාපටිපත්තාධිකරණහෙතු ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාපටිපදා? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සම්මාපටිපදා. ගිහිනො වාහං, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතස්ස වා සම්මාපටිපදං වණ්ණෙමි. ගිහි වා, භික්ඛවෙ, පබ්බජිතො වා සම්මාපටිපන්නො සම්මාපටිපත්තාධිකරණහෙතු ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’’න්ති. චතුත්ථං.

5. පඨමඅසප්පුරිසසුත්තං

25. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අසප්පුරිසඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, සප්පුරිසඤ්ච. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො, මිච්ඡාවාචො, මිච්ඡාකම්මන්තො, මිච්ඡාආජීවො, මිච්ඡාවායාමො, මිච්ඡාසති, මිච්ඡාසමාධි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො’’.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො සම්මාදිට්ඨිකො හොති, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචො, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො’’ති. පඤ්චමං.

6. දුතියඅසප්පුරිසසුත්තං

26. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අසප්පුරිසඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, අසප්පුරිසෙන අසප්පුරිසතරඤ්ච. සප්පුරිසඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සප්පුරිසෙන සප්පුරිසතරඤ්ච. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති…පෙ… මිච්ඡාසමාධි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො’’.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසෙන අසප්පුරිසතරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති…පෙ… මිච්ඡාසමාධි, මිච්ඡාඤාණී, මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසෙන අසප්පුරිසතරො.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො සම්මාදිට්ඨිකො හොති…පෙ… සම්මාසමාධි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසෙන සප්පුරිසතරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො සම්මාදිට්ඨිකො හොති…පෙ… සම්මාසමාධි, සම්මාඤාණී, සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසෙන සප්පුරිසතරො’’ති. ඡට්ඨං.

7. කුම්භසුත්තං

27. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කුම්භො අනාධාරො සුප්පවත්තියො හොති, සාධාරො දුප්පවත්තියො හොති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චිත්තං අනාධාරං සුප්පවත්තියං හොති, සාධාරං දුප්පවත්තියං හොති. කො ච, භික්ඛවෙ, චිත්තස්ස ආධාරො? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං චිත්තස්ස ආධාරො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කුම්භො අනාධාරො සුප්පවත්තියො හොති, සාධාරො දුප්පවත්තියො හොති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චිත්තං අනාධාරං සුප්පවත්තියං හොති, සාධාරං දුප්පවත්තියං හොතී’’ති. සත්තමං.

8. සමාධිසුත්තං

28. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘අරියං වො, භික්ඛවෙ, සම්මාසමාධිං දෙසෙස්සාමි සඋපනිසං සපරික්ඛාරං. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අරියො සම්මාසමාධි සඋපනිසො සපරික්ඛාරො? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසති [සම්මාසමාධි (සී. ස්‍යා. කං. ක.)]. යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙහි සත්තහඞ්ගෙහි චිත්තස්ස එකග්ගතා සපරික්ඛාරතා [සපරික්ඛතා (සී. පී.)] – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියො සම්මාසමාධි සඋපනිසො ඉතිපි සපරික්ඛාරො ඉතිපී’’ති. අට්ඨමං.

9. වෙදනාසුත්තං

29. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා. ඉමාසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤාය අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවෙතබ්බො. කතමො අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ඉමාසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සන්නං වෙදනානං පරිඤ්ඤාය අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවෙතබ්බො’’ති. නවමං.

10. උත්තියසුත්තං

30. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා උත්තියො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උත්තියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘පඤ්ච කාමගුණා වුත්තා භගවතා. කතමෙ නු ඛො පඤ්ච කාමගුණා වුත්තා භගවතා’’’ති? ‘‘සාධු සාධු, උත්තිය! පඤ්චිමෙ ඛො, උත්තිය, කාමගුණා වුත්තා මයා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, උත්තිය, පඤ්ච කාමගුණා වුත්තා මයා. ඉමෙසං ඛො, උත්තිය, පඤ්චන්නං කාමගුණානං පහානාය අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවෙතබ්බො. කතමො අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. ඉමෙසං ඛො, උත්තිය, පඤ්චන්නං කාමගුණානං පහානාය අයං අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවෙතබ්බො’’ති. දසමං.

මිච්ඡත්තවග්ගො තතියො.

තස්සුද්දානං –

මිච්ඡත්තං අකුසලං ධම්මං, දුවෙ පටිපදාපි ච;

අසප්පුරිසෙන ද්වෙ කුම්භො, සමාධි වෙදනුත්තියෙනාති.