8. මහාදිට්ඨිසුත්තං

213. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘කිස්මිං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සති, කිං උපාදාය, කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා, අනිම්මිතා, අනිම්මාතා, වඤ්ඣා, කූටට්ඨා, එසිකට්ඨායිට්ඨිතා; තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිණමන්ති [න විපරිණාමෙන්ති (පී. ක.)], න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති; නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත? පථවීකායො, ආපොකායො, තෙජොකායො, වායොකායො, සුඛෙ, දුක්ඛෙ, ජීවෙ සත්තමෙ. ඉමෙ සත්ත [ජීවෙ. සත්තිමෙ (බහූසු)] කායා අකටා, අකටවිධා, අනිම්මිතා, අනිම්මාතා, වඤ්ඣා, කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා; තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිණමන්ති, න අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්ති; නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න සොපි කඤ්චි [න කොචි කඤ්චි (සී. ස්‍යා. කං.), න කොචි තං (පී. ක.)] ජීවිතා වොරොපෙති; සත්තන්නංත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපවිසති [විවරමනුපතති (කත්ථචි) දීඝමජ්ඣිමෙසුපි]. චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි, තීණි ච කම්මානි, කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච ද්වට්ඨිපටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨපුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්‍රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංසරජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා [සපුටා (ක.), පවුධා (පී.)], සත්ත පපාතා, සත්ත ච පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පිනො [මහාකප්පුනො (සී. පී.)] සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි; පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තීකරිස්සාමීති හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ පරියන්තකතෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්‍යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති; එවමෙව බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච නිබ්බෙඨියමානා සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති?

භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… ‘‘රූපෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සති, රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’ති. වෙදනාය සති…පෙ… සඤ්ඤාය සති… සඞ්ඛාරෙසු සති… විඤ්ඤාණෙ සති, විඤ්ඤාණං උපාදාය, විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා, අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා…පෙ… සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා…පෙ… නිබ්බෙඨියමානා සුඛදුක්ඛං පලෙන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමෙසු ච ඨානෙසු කඞ්ඛා පහීනා හොති, දුක්ඛෙපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති…පෙ… දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදායපිස්ස කඞ්ඛා පහීනා හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. අට්ඨමං.