4. අරහන්තසුත්තං
76. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං; යං දුක්ඛං තදනත්තා; යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං’’.
‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි… සඤ්ඤායපි… සඞ්ඛාරෙසුපි… විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තාවාසා, යාවතා භවග්ගං, එතෙ අග්ගා, එතෙ සෙට්ඨා ලොකස්මිං යදිදං අරහන්තො’’ති.
ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –
‘‘සුඛිනො වත අරහන්තො, තණ්හා තෙසං න විජ්ජති;
අස්මිමානො සමුච්ඡින්නො, මොහජාලං පදාලිතං.
‘‘අනෙජං තෙ අනුප්පත්තා, චිත්තං තෙසං අනාවිලං;
ලොකෙ අනුපලිත්තා තෙ, බ්රහ්මභූතා අනාසවා.
‘‘පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිඤ්ඤාය, සත්ත සද්ධම්මගොචරා;
පසංසියා සප්පුරිසා, පුත්තා බුද්ධස්ස ඔරසා.
‘‘සත්තරතනසම්පන්නා, තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතා;
අනුවිචරන්ති මහාවීරා, පහීනභයභෙරවා.
‘‘දසහඞ්ගෙහි සම්පන්නා, මහානාගා සමාහිතා;
එතෙ ඛො සෙට්ඨා ලොකස්මිං, තණ්හා තෙසං න විජ්ජති.
‘‘අසෙඛඤාණමුප්පන්නං, අන්තිමොයං [අන්තිමස්ස (ක.)] සමුස්සයො;
යො සාරො බ්රහ්මචරියස්ස, තස්මිං අපරපච්චයා.
‘‘විධාසු න විකම්පන්ති, විප්පමුත්තා පුනබ්භවා;
දන්තභූමිමනුප්පත්තා, තෙ ලොකෙ විජිතාවිනො.
‘‘උද්ධං තිරියං අපාචීනං, නන්දී තෙසං න විජ්ජති;
නදන්ති තෙ සීහනාදං, බුද්ධා ලොකෙ අනුත්තරා’’ති. චතුත්ථං;