11. අන්තවග්ගො

1. අන්තසුත්තං

103. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තා. කතමෙ චත්තාරො? සක්කායන්තො, සක්කායසමුදයන්තො, සක්කායනිරොධන්තො, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායන්තො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායන්තො’’.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයන්තො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා නන්දිරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයන්තො.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධන්තො? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධන්තො.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනිප්පටිපදන්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො අන්තා’’ති. පඨමං.

2. දුක්ඛසුත්තං

104. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘දුක්ඛඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි දුක්ඛසමුදයඤ්ච දුක්ඛනිරොධඤ්ච දුක්ඛනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං. කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛසමුදයො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා…පෙ… කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛසමුදයො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති. දුතියං.

3. සක්කායසුත්තං

105. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘සක්කායඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සක්කායසමුදයඤ්ච සක්කායනිරොධඤ්ච සක්කායනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදං. තං සුණාථ. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායො? පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධාතිස්ස වචනීයං. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයො? යායං තණ්හා පොනොභවිකා…පෙ… කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධො? යො තස්සායෙව තණ්හාය…පෙ… අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධො. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති. තතියං.

4. පරිඤ්ඤෙය්‍යසුත්තං

106. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පරිඤ්ඤෙය්‍යෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි පරිඤ්ඤඤ්ච පරිඤ්ඤාතාවිඤ්ච පුග්ගලං. තං සුණාථ. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා? රූපං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා? රාගක්ඛයො, දොසක්ඛයො, මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤා. කතමො ච, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො? අරහාතිස්ස වචනීයං. ය්වායං ආයස්මා එවංනාමො එවංගොත්තො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාතාවී පුග්ගලො’’ති. චතුත්ථං.

5. සමණසුත්තං

107. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති, සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. පඤ්චමං.

6. දුතියසමණසුත්තං

108. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති, සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

7. සොතාපන්නසුත්තං

109. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’ති. සත්තමං.

8. අරහන්තසුත්තං

110. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උපාදානක්ඛන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමුත්තො හොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො’’ති. අට්ඨමං.

9. ඡන්දප්පහානසුත්තං

111. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපෙ, භික්ඛවෙ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු… විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා, තං පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. නවමං.

10. දුතියඡන්දප්පහානසුත්තං

112. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘රූපෙ, භික්ඛවෙ, යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං රූපං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං…පෙ… වෙදනාය… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරෙසු යො ඡන්දො…පෙ… එවං තෙ සඞ්ඛාරා පහීනා භවිස්සන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. විඤ්ඤාණෙ යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ උපයුපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහථ. එවං තං විඤ්ඤාණං පහීනං භවිස්සති උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවංකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්ම’’න්ති. දසමං.

අන්තවග්ගො එකාදසමො.

තස්සුද්දානං –

අන්තො දුක්ඛඤ්ච සක්කායො, පරිඤ්ඤෙය්‍යා සමණා දුවෙ;

සොතාපන්නො අරහා ච, දුවෙ ච ඡන්දප්පහානාති.