12. පරංමරණසුත්තං
155. එකං සමයං ආයස්මා ච මහාකස්සපො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාකස්සපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකස්සපෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො කස්සප, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, ආවුසො, භගවතා – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනාවුසො, න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එවම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, ආවුසො, භගවතා – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනාවුසො, නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එවම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කස්මා චෙතං, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘න හෙතං, ආවුසො, අත්ථසංහිතං නාදිබ්‍රහ්මචරියකං න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති.
‘‘අථ කිඤ්චරහාවුසො, බ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘ඉදං ‘දුක්ඛ’න්ති ඛො, ආවුසො, බ්‍යාකතං භගවතා; අයං ‘දුක්ඛසමුදයො’ති බ්‍යාකතං භගවතා; අයං ‘දුක්ඛනිරොධො’ති බ්‍යාකතං භගවතා; අයං ‘දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති බ්‍යාකතං භගවතා’’ති. ‘‘කස්මා චෙතං, ආවුසො, බ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘එතඤ්හි, ආවුසො, අත්ථසංහිතං එතං ආදිබ්‍රහ්මචරියකං එතං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං බ්‍යාකතං භගවතා’’ති. ද්වාදසමං.